I SA/Wa 2947/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-22
NSAAdministracyjneŚredniawsa
opieka nad dzieckiemplacówka wsparcia dziennegokara pieniężnazalecenia pokontrolnegminasamorządkontrolaustawa o wspieraniu rodzinyopieka zastępcza

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy karę pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących prowadzenia placówki wsparcia dziennego i terminowych ocen sytuacji rodzin.

Gmina B. zaskarżyła decyzję Ministra utrzymującą w mocy karę pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących prowadzenia placówki wsparcia dziennego i terminowych ocen sytuacji rodzin. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając, że Gmina nie wykazała pełnej realizacji tych zaleceń. W szczególności, mimo zlecenia zadań stowarzyszeniu, brakowało precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki wsparcia dziennego oraz współpracy z placówkami oświatowymi i leczniczymi. Dodatkowo, stwierdzono uchybienia w terminowości dokonywania ocen sytuacji rodzin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego o wymierzeniu Gminie kary pieniężnej w wysokości 1000 zł. Kara została nałożona za niewykonanie dwóch zaleceń pokontrolnych wydanych w 2017 r.: prowadzenie placówki wsparcia dziennego zgodnie z potrzebami oraz dokonywanie nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin. Sąd uznał, że Gmina nie wykazała pełnej realizacji tych zaleceń. W odniesieniu do placówki wsparcia dziennego, mimo zlecenia zadań stowarzyszeniu, brakowało precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki oraz jej współpracy z placówkami oświatowymi i leczniczymi, co jest obowiązkiem wynikającym z art. 23 ust. 1 ustawy. Ponadto, stwierdzono uchybienia w terminowości dokonywania ocen sytuacji rodzin, co stanowiło naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy. Sąd podkreślił, że celem kontroli jest nie tylko ocena podjęcia działań, ale także ich stopnia realizacji, efektywności i jakości. Kara pieniężna w wysokości 1000 zł została uznana za adekwatną do okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę ustawowy przedział kary oraz status Gminy jako strony postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo zlecenie zadań nie jest wystarczające. Brak precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki wsparcia dziennego oraz jej współpracy z placówkami oświatowymi i leczniczymi oznacza, że zalecenie nie zostało w pełni zrealizowane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa wymaga precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki wsparcia dziennego oraz jej współpracy z innymi instytucjami, czego brakowało w dokumentacji zlecenia zadań stowarzyszeniu. Samo prowadzenie działań o podobnym charakterze nie jest równoznaczne z realizacją zaleceń pokontrolnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.w.s.i.p.z. art. 198 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Pomocnicze

u.w.s.i.p.z. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.i.p.z. art. 176 § 3

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.i.p.z. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.i.p.z. art. 190 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

u.w.s.i.p.z. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

k.p.a. art. 189d

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina nie wykazała pełnej realizacji zaleceń pokontrolnych dotyczących prowadzenia placówki wsparcia dziennego i terminowych ocen sytuacji rodzin. Brak precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki wsparcia dziennego oraz jej współpracy z placówkami oświatowymi i leczniczymi. Stwierdzono uchybienia w terminowości dokonywania ocen sytuacji rodzin.

Odrzucone argumenty

Gmina argumentowała, że zlecenie zadań stowarzyszeniu i prowadzenie działań o podobnym charakterze stanowi realizację zaleceń pokontrolnych. Gmina podnosiła, że samo podejmowanie działań w zakresie realizacji zaleceń wyklucza nałożenie kary pieniężnej.

Godne uwagi sformułowania

brak precyzyjnego określenia prawnej formy prowadzenia placówki wsparcia dziennego brak współpracy z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi nie jest pozostawione uznaniu organu swobodnej ocenie podlega jedynie wymiar tej kary

Skład orzekający

Łukasz Trochym

przewodniczący

Nina Beczek

asesor

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia placówek wsparcia dziennego przez gminy, odpowiedzialności za niewykonanie zaleceń pokontrolnych oraz wymiaru kar pieniężnych w administracji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Gminy B. i jej sposobu organizacji wsparcia dziennego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie placówki są formalnie utworzone i współpracują z innymi instytucjami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządów w zakresie opieki nad dziećmi i rodzinami, a także konsekwencji braku należytej realizacji obowiązków. Jest to interesujące dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Gmina ukarana za "pozorne" prowadzenie placówki wsparcia dziennego. Sąd wyjaśnia, co to znaczy "realizować zalecenia".

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2947/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Nina Beczek
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6323 Zezwolenie i cofnięcie zezwolenia na prowadzenie domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 447
art. 198
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Nina Beczek, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 7 października 2022 r. nr BPD-III.5208.6.2022.FS w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rodziny i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania Gminy B., decyzją z 7 października 2022 r. nr BPD-III.5208.6.2022.FS utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 8 sierpnia 2022 r. nr ZPS-3.431.9.4.2021.JP w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych) Gminie B. za niewykonanie dwóch zaleceń pokontrolnych, wydanych pismem z 10 lutego 2017 r. nr K-S-2.431.3.1.2017.UŁ.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda Zachodniopomorski decyzją z 8 sierpnia 2022 r. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 1000 zł za niewykonanie dwóch zaleceń pokontrolnych, wydanych pismem z 10 lutego 2017 r. Decyzja została doręczona stronie 17 sierpnia 2022 r.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i wymierzenie stronie kary do wysokości 500 zł.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania Gminy B., decyzją z 7 października 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 8 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że 17-19 stycznia 2017 r. została przeprowadzona przez Wojewodę Zachodniopomorskiego kontrola w trybie zwykłym w Gminie B.
W związku z przeprowadzoną kontrolą pismem z 10 lutego 2017 r. zostały wydane zalecenia pokontrolne, w tym zalecenie pokontrolne w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami oraz: Dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin. Do zaleceń pokontrolnych strona nie wniosła zastrzeżeń.
2, 19 i 22 marca 2021 r. w Gminie B. przeprowadzona została kontrola w trybie zwykłym. Kontrola obejmowała m.in. sposób realizacji zaleceń pokontrolnych wydanych pismem z 10 lutego 2017 r.
29 kwietnia 2021 r. wydane zostało wystąpienie pokontrolne, w którym działalność Gminy B. w zakresie objętym kontrolą oceniona została pozytywnie, mimo stwierdzonych nieprawidłowości. W wystąpieniu stwierdzono brak realizacji zaleceń pokontrolnych w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami oraz: Dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin. Wskazane zostało, że Gmina B. nie prowadzi placówki wsparcia dziennego. Ustalone zostało, że na dzień kontroli na terenie gminy było dziewięć rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, w których wychowywało się czternaścioro dzieci. Dwadzieścioro dwoje dzieci z Gminy B. przebywało w pieczy zastępczej. Wskazano, że z dokumentacji kontrolnej wynikało istnienie zainteresowania zajęciami organizowanymi dla dzieci w ramach programu realizowanego w świetlicy wiejskiej w N. Nadto wskazane zostało, że w jednym przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu o 3 dni, a w drugim przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu również o 3 dni. W kolejnym przypadku nastąpiło 6-dniowe przekroczenie terminu dokonania piątej oceny sytuacji rodziny. Poinformowano jednocześnie o ustawowej karze pieniężnej wynikającej z braku realizacji zaleceń pokontrolnych. Wydane zostały również zalecenia, w tym zalecenie zwykłe w brzmieniu: Terminowo dokonywać okresowej oceny sytuacji rodziny zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2022 r. poz. 447) – dalej zwanej "ustawą" oraz zalecenie znaczące w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego, o których mowa w art. 176 ust. 3 lit. c ustawy. Do zaleceń pokontrolnych strona nie wniosła zastrzeżeń.
Pismem z 27 maja 2021 r., doręczonym stronie 7 czerwca 2021 r. Wojewoda Zachodniopomorski zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z niezrealizowaniem dwóch zaleceń pokontrolnych, wydanych pismem z 10 lutego 2017 r., w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami oraz: Dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin.
Pismem z 8 czerwca 2021 r. strona poinformowała Wojewodę Zachodniopomorskiego o sposobie realizacji wydanych zaleceń pokontrolnych, w tym zalecenia znaczącego. W piśmie zobowiązano się do dokonywania okresowej oceny sytuacji rodziny zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy oraz do prowadzenia placówki wsparcia dziennego zgodnie z art. 176 ust. 3 lit. c ustawy.
W związku z wszczęciem postępowania w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej strona w piśmie z 14 czerwca 2021 r. wniosła o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu strona podniosła, że Gmina B. w realizacji obowiązku wynikającego z art. 18 ust. 2 ustawy zleciła wykonywanie tego zadania osobie prawnej powołanej poza strukturą gminy.
16 maja 2019 r. została zawarta umowa o realizację zadania publicznego ze Stowarzyszeniem S. w Polsce z siedzibą w K,. Jednostka ta złożyła ofertę na realizację zadania publicznego polegającego na "prowadzeniu zajęć edukacyjnych, profilaktycznych i rozwojowych dla rodzin z problemami uzależnień oraz rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym z terenu Gminy B.". Jak wskazała strona realizacja programu spełniała kryteria wsparcia rodziny określone w art. 2 ustawy. W związku z powyższym, pomimo formalnego nieutworzenia odrębnej placówki wsparcia dziennego, w gminie realizowane były zadania z zakresu wsparcia dziennego. Strona ponadto podniosła, że w kontrolowanym okresie były prowadzone prace na rzecz utworzenia placówki wsparcia dziennego. W stosunku do obiektu w miejscowości B. wszczęte zostało postępowanie w sprawie wydania opinii Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej oraz Państwowego Inspektora Sanitarnego, potwierdzającej spełnienie przez obiekt wymagań sanitarnych i Iokalowych przewidzianych dla placówki wsparcia dziennego.
6 lipca 2021 r. Wojewoda Zachodniopomorski wydał decyzję nr ZPS-3.431.9.4.2021.JP, na mocy której wymierzył Gminie B. karę pieniężną w wysokości 3100 zł za niewykonanie dwóch zaleceń pokontrolnych, wydanych pismem z 10 lutego 2017 r. w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami oraz: Dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin.
Wojewoda wskazał, że strona zleciła realizację zadania z zakresu wsparcia dziennego w trybie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie Stowarzyszeniu S. w Polsce z siedzibą w K. na podstawie umowy o realizację zadania publicznego z 16 maja 2019 r. W ocenie organu l instancji podejmowane przez Gminę B. działania nie doprowadziły do utworzenia placówki wsparcia dziennego w związku z czym zalecenie pokontrolne nie zostało zrealizowane.
Kolejno Wojewoda wskazał, że doszło do naruszenia przez stronę art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy poprzez niesporządzanie okresowych ocen sytuacji rodziny w terminie wskazanym w ustawie. W jednym przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu o 3 dni, a w drugim przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu również o 3 dni. W kolejnym przypadku nastąpiło 6-dniowe przekroczenie terminu dokonania piątej oceny sytuacji rodziny.
Opierając się na art. 198 ust. 1 ustawy Wojewoda wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 3100 zł stwierdzając, że wymierzona kara jest następstwem przeprowadzonej kontroli zaś stwierdzenie niewykonania zaleceń pokontrolnych pociąga za sobą obligatoryjne wymierzenie kary. Fakt wymierzenia kary oraz określenie jej wysokości nastąpiły po dokonaniu stwierdzenia, że niewykonanie zwykłego zalecenia pokontrolnego wprawdzie nie miało istotnego wpływu na realizację przez Gminę B. zadań wynikających z ustawy, lecz niewykonanie znaczącego zalecenia pokontrolnego taki skutek odniosło i jej celem jest doprowadzenie do realizacji tych zaleceń.
Pismem z 19 lipca 2021 r. strona wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i wymierzenie stronie kary pieniężnej w wysokości 500 zł. W odwołaniu zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 198 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że Gmina B. nie realizuje zaleceń pokontrolnych mimo, że Gmina B. w okresie międzykontrolnym wykonała wszystkie przedmiotowe zadania, które winny być realizowane przez placówkę wsparcia dziennego lub względnie naruszenie art. 198 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie ewentualnie przyjęcie, że miarkowanie kary pieniężnej nastąpiło w zbyt znacznej wysokości. W odwołaniu strona wskazała, że nie była w stanie w oparciu o zasoby własne realizować zadań placówki wsparcia dziennego w związku z czym, czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 18 ust. 2 ustawy zleciła realizację zadań placówki osobie prawnej powołanej poza strukturą gminy, spełniającej wymagania ustawowe. Strona zleciła więc realizację zadania z zakresu wsparcia dziennego Stowarzyszeniu S. w Polsce z siedzibą w K., na podstawie umowy o realizację zadania publicznego. Jednostka ta złożyła ofertę na realizację zadania publicznego polegającego na "prowadzeniu zajęć edukacyjnych, profilaktycznych i rozwojowych dla rodzin z problemami uzależnień oraz rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym z terenu Gminy B.". Realizacja programu spełniała kryteria wsparcia rodziny określone w art. 2 ustawy. W związku z powyższym, pomimo formalnego nieutworzenia odrębnej placówki wsparcia dziennego, w gminie realizowane były zadania z zakresu wsparcia dziennego. Strona podniosła ponadto, że Stowarzyszenie, któremu zlecono zadania zgodnie z celami statutowymi realizuje zadania z zakresu wspierania rodziny zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy. W ocenie strony, pomimo że formalnie nie utworzono placówki wsparcia dziennego, jako instytucji, w gminie realizowano zadania z zakresu wsparcia dziennego poprzez podmiot, któremu powierzone zostało wykonywanie tego zadania. Strona podniosła kolejno, że podejmowała starania mające na celu utworzenie placówki wsparcia dziennego w formie instytucjonalnej. Odpowiednie działania ukierunkowane na utworzenie placówki zostały wszczęte w 2018 r. Dalej strona wskazała, że stosownie do art. 198 ust. 1 ustawy, kto nie realizuje zaleceń pokontrolnych, wydanych po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 10000 zł. Strona zwróciła w tym zakresie uwagę na zwrot "niereaIizowanie zaleceń pokontrolnych", który dotyczy sytuacji, kiedy podmiot zobowiązany nie podejmie żadnych działań zmierzających do realizacji zaleceń pokontrolnych, zaś na gruncie przedmiotowej sprawy strona podejmowała działania zmierzające do realizacji zaleceń pokontrolnych, które ostatecznie zostaną zrealizowane w 2021 r. W razie niepodzielenia przez organ II instancji argumentacji strony odnośnie do braku podstawy do wymierzenia kary administracyjnej strona zarzuciła Wojewodzie, że została ona wymierzona w zbyt znacznym rozmiarze. Wskazała, że biorąc pod uwagę całokształt sprawy oraz fakt realizowania zaleceń pokontrolnych, powinna ona być wymierzona w kwocie minimalnej, tj. 500 zł.
4 października 2021 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej wydał decyzję nr DSR-I.8208.6.2021.FS, w której uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Minister wskazał, że organ I instancji w przedmiotowej sprawie zarzucił stronie niezrealizowanie zaleceń pokontrolnych poprzez nieutworzenie placówki wsparcia dziennego, jednak ograniczył się jedynie do wskazania braku powstania placówki w formie instytucjonalnej prowadzonej przez Gminę. W ocenie realizacji zaleceń przez stronę powinien natomiast poczynić ustalenia, czy działania strony w postaci zlecenia realizacji zadań placówki wsparcia dziennego osobie prawnej powołanej poza strukturą gminy, spełniającej wymagania ustawowe, nie uczyniły zadość zadaniom ustawowym gminy. Decyzji organu I instancji Minister zarzucił brak analizy, w jaki sposób działania strony wpłynęły na realizację zaleceń pokontrolnych w przedmiocie prowadzenia placówki wsparcia dziennego. Wskazał na konieczność sprawdzenia, czy gmina wypełniała ustawowe zadanie w przedmiocie tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem oraz prowadzenia pracy z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych poprzez funkcjonowanie placówki wsparcia dziennego prowadzonej przez podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta. Wskazał nadto, że w bezpośrednim odniesieniu do poczynionych ustaleń weryfikacji podlegać miała również kwestia zasadności i ewentualnie wysokości wymierzonej kary.
Pismem z dnia 30 maja 2022 r. Wojewoda Zachodniopomorski wezwał stronę do wykazania, czy gmina w kontrolowanym okresie, tj. od 1 stycznia 2019 r. do 4 marca 2021 r. wypełniała ustawowe zadanie w przedmiocie tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem oraz prowadzenia pracy z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych poprzez funkcjonowanie placówki wsparcia dziennego prowadzonej przez podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta; oraz czy w kontrolowanym okresie, tj. od 1 stycznia 2019 r. do 4 marca 2021 r. wójt gminy zlecał lub zezwalał na prowadzenie placówki wsparcia dziennego.
Pismem z 6 czerwca 2022 r. strona złożyła wyjaśnienia, wskazując, że z uwagi na brak możliwości realizacji zadania w oparciu o zasoby własne i aby nie pozostawić potrzebujących bez pomocy, przyjęła rozwiązanie polegające na zleceniu realizacji zadań placówki dla osoby prawnej powołanej poza strukturą gminy, spełniającej wymagania ustawowe. Realizacja zadania z zakresu wsparcia dziennego zlecona została w trybie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie dla Stowarzyszenia S. w Polsce z siedzibą w K. na podstawie umowy o realizację zadania publicznego. Strona wskazała, że formalnie nie utworzono ośrodka wsparcia dziennego jako instytucji, co nie oznacza jednak, że w gminie nie zrealizowano zadań z zakresu wsparcia dziennego albowiem jak wskazuje sam organ II instancji o spełnieniu zadań ustawowych świadczy "Dostępność usługi wsparcia dziennego", a nie formalne utworzenie ośrodka. W przedmiotowej sprawie usługa była dostępna dla wszystkich potrzebujących podmiotów zaś program realizowany przez podmiot, któremu powierzono wykonanie zadania, był rozbudowany, ciekawy i spotkal się z bardzo dobrym odbiorem uczestników.
Pismem z 23 czerwca 2022 r. Wojewoda Zachodniopomorski zobowiązał stronę do złożenia pisemnych informacji i dokumentów dotyczących podejmowanych działań w celu utworzenia placówki wsparcia dziennego.
Strona pismem z 5 lipca 2022 r. złożyła szereg dokumentów, w tym umowę na realizację zadania publicznego pod tytułem: Działalność na rzecz dzieci i młodzieży, w tym wypoczynku dzieci i młodzieży oraz rozwoju i wspierania aktywności społecznej oraz integracji mieszkańców Gminy zawartą 23 maja 2022 r. ze Stowarzyszeniem S. w Polsce z siedzibą w K..
8 sierpnia 2022 r. Wojewoda Zachodniopomorski wydał decyzję, na mocy której wymierzył Gminie B. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za niewykonanie dwóch zaleceń pokontrolnych, wydanych pismem z 10 lutego 2017 r. w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami oraz: Dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin.
Wojewoda wskazał, że Gmina B. podejmowała działania w zakresie utworzenia placówki wsparcia dziennego, jednak mimo podejmowanych działań na terenie Gminy B. nie została utworzona placówka wsparcia dziennego. Gmina B. nie prowadziła placówki wsparcia dziennego, a także nie przedstawiła dokumentów wskazujących na zlecenie realizacji tego zadania na podstawie art. 190, jak również wydania przez Wójta Gminy zezwolenia na jej prowadzenie. Wojewoda wskazał, że strona nie wykazała jakie działania podejmowano w celu utworzenia placówki wsparcia dziennego w miejscowości B. od dnia uzyskania opinii potwierdzających spełnienie przez obiekt wymagań sanitarnych i lokalowych przewidzianych dla placówki wsparcia dziennego, tj. od czerwca 2021 r. do czasu pożaru w świetlicy, tj. do listopada 2021 r. Mimo pozytywnych opinii Państwowej Straży Pożarnej oraz Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w B. dla lokalu w miejscowości B. nie było wydanej uchwały Rady Gminy B. powołującej placówkę wsparcia dziennego.
Wojewoda wskazał, że celem zawartej 16 maja 2019 r. pomiędzy Gminą B., a Stowarzyszeniem S. z siedzibą w K. umowy na realizację zadania publicznego pod tytułem: Działalność na rzecz dzieci i młodzieży, w tym wypoczynku dzieci i młodzieży oraz rozwoju i wspierania aktywności społecznej oraz integracji mieszkańców Gminy było m.in.: zapewnienie w środowisku lokalnym warunków do realizacji potrzeb rozwojowych dzieciom w wieku 7-18 lat, wymagających wsparcia i pomocy (wsparcie rozwoju emocjonalnego, socjalnego, edukacyjnego i medycznego oraz redukcja zaniedbań dzieci w wieku 7-18 z rodzin, które wymagają wsparcia i pomocy poprzez opiekę i wpływ edukacyjny). Niektóre z usług świadczonych przez Program były realizowane w pomieszczeniach świetlicy wiejskiej w N. Wsparcie edukacyjne dzieci prowadzone będzie dwa razy w tygodniu w świetlicy wiejskiej w N. (pomoc w nauce, organizację czasu wolnego poprzez rozwijanie uzdolnień i zainteresowań uczestników, organizację warsztatów profilaktycznych z zakresu ochrony zdrowia, organizację wyjazdów jednodniowych). W ofercie ww. Stowarzyszenie jako rezultaty realizacji zadania publicznego wskazało uczestnictwo dzieci w zajęciach dydaktycznych w świetlicy, uczestnictwo dzieci w warsztatach profilaktycznych, naukę języka obcego, kurs EKOwypieki, udział dzieci w wycieczkach i wyjazdach, zapewnienie ciepłego posiłku dla dzieci, wsparcie merytoryczne rodzin przez pedagoga i wychowawcę, prowadzenie zajęć psychoedukacyjnych oraz indywidualnych konsultacji z psychologiem.
Wojewoda wskazał, że część tych zadań pokrywa się z zadaniami placówki wsparcia dziennego zgodnie z ustawą, ale nie prowadzono współpracy z placówkami oświatowymi i podmiotami Ieczniczymi, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy.
Wojewoda zwrócił uwagę, że część działań realizowanych w Gminie B. przez Stowarzyszenie S. w Polsce poprzez Program Umacniania Rodziny, tj. pomoc w nauce, organizacja czasu wolnego poprzez rozwijanie uzdolnień i zainteresowań uczestników, organizacja warsztatów profilaktycznych z zakresu ochrony zdrowia, organizacja wyjazdów jednodniowych była zbieżnych z zadaniami placówki wsparcia dziennego prowadzonej w formie opiekuńczej według art. 24 ust. 2 ustawy.
Wojewoda podniósł jednak, że działania tego nie można utożsamić z realizacją zalecenia pokontrolnego w brzmieniu: Prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami. Wojewoda wskazał, że całokształt okoliczności towarzyszących zarzucanemu naruszeniu prawa przez stronę, w szczególności działania podjęte dobrowolnie ukierunkowane na utworzenie placówki wsparcia dziennego oraz realizacja części zadań poprzez Program Umacniania Rodziny uzasadniają potrzebę miarkowania wysokości wymierzonej kary pieniężnej w zakresie realizacji zalecenia pokontrolnego dotyczącego prowadzenia placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i wymierzenie stronie kary do wysokości 500 zł. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie art. 198 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że Gmina B. nie realizuje zaleceń pokontrolnych, mimo że Gmina B. w okresie międzykontrolnym wykonała wszystkie przedmiotowe zadania, które winny być realizowane przez placówkę wsparcia dziennego. Strona wskazała, że realizację zadania z zakresu wsparcia dziennego zlecono w trybie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie dla Stowarzyszenia S. w Polsce z siedzibą w K., na podstawie umowy o realizację zadania publicznego. Strona wskazała, że formalnie nie utworzono ośrodka wsparcia dziennego jako instytucji, co nie oznacza, że w gminie nie realizowano zadań z zakresu wsparcia dziennego. Program realizowany przez podmiot, któremu powierzono wykonanie zadania, był rozbudowany, ciekawy i spotkał się z bardzo dobrym odbiorem uczestników. Cel dla którego w Gminie miał funkcjonować Ośrodek Wsparcia Dziennego został osiągnięty, a zadania Gminy zrealizowane, natomiast sam fakt nieutworzenia ośrodka wsparcia dziennego jako instytucji nie oznacza, że Gmina nie zrealizowała zaleceń pokontrolnych. Strona podniosła, że Gmina podjęła zarówno działania związane z zapewnieniem dla dzieci opieki i wychowania, jak i działania zmierzające do utworzenia placówki wsparcia dziennego poprzez przygotowanie bazy lokalowej, spełniającej wymagania ustawowe w związku z czym podniosła, że w Gminie podjęte zostały działania zmierzające do realizacji zaleceń pokontrolnych.
Minister wskazał, że zgodnie z art. 176 ust. 3 lit. c ustawy do zadań własnych gminy należy tworzenie oraz rozwój systemu opieki nad dzieckiem, w tym placówek wsparcia dziennego oraz praca z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci.
Jednocześnie zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy placówkę wsparcia dziennego prowadzi gmina, podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta.
Istotą rozwiązań ujętych w ustawie jest stworzenie spójnego systemu opieki nad dzieckiem i rodziną je wychowującą, jeżeli ma ona trudności w prawidłowym wypełnianiu swoich funkcji, przede wszystkim natury opiekuńczo-wychowawczej. Zadania związane z organizacją systemu pomocy dziecku i rodzinie przypisane zostały wszystkim szczeblom samorządu terytorialnego jako zadania własne lub zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Ustawa umożliwia samorządom dobór rozwiązań odpowiednich do ich potrzeb, czyniąc część zadań obligatoryjnymi, a część fakultatywnymi. Charakter tych zadań winien czynić gminę przede wszystkim zainteresowaną prowadzeniem efektywnej pracy z rodziną biologiczną na rzecz pozostawienia w niej dziecka. Art. 176 ustawy określa szczegółowo katalog zadań własnych gminy. Wśród nich (zgodnie z art. 176 ust. 3 lit. c) gmina jest obowiązana zagwarantować tworzenie oraz rozwój systemu opieki nad dzieckiem, w tym placówek wsparcia dziennego oraz prowadzić pracę z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych m.in. poprzez prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci. Ustawodawca w komentowanym przepisie wyszczególnia zadania gminy w sposób bardzo jednoznaczny i konkretny. Kategoryczne sformułowanie powinności wykonywania przez gminę wskazanych zadań, jak również ich fundamentalny charakter daje silne podstawy ku temu, by katalog zadań zawarty w art. 176 ustawy traktować jako katalog zadań obligatoryjnych.
Z powyższego wynika, że gmina obowiązana jest również do zagwarantowania funkcjonowania systemu opieki nad dzieckiem oraz pracy z rodziną, w tym także za pomocą placówek wsparcia dziennego. Jednocześnie przepisy ustawy wskazują w art. 18 ust. 2, że placówkę wsparcia dziennego mogą prowadzić na terenie gminy różne podmioty, a zatem sama gmina, podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta. Potrzeba tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem oraz prowadzenia pracy z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, a w związku z tym potrzeba funkcjonowania placówek wsparcia dziennego, leży w ocenie i dyspozycji gminy. W razie stwierdzenia potrzeby takich działań, ustawowym obowiązkiem gminy, zgodnie z art. 176 ust. 3 lit. c ustawy, jest prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci.
Należy jednak mieć na względzie treść i cel art. 18 ust. 2 ustawy, który określa jakie podmioty mogą prowadzić placówki wsparcia dziennego na terenie gminy.
W przedmiotowej sprawie strona podejmowała działania nakierowane na utworzenie placówki wsparcia dziennego: strona wystąpiła do Starosty B. z prośbą o objęcie specjalistyczną opieką rodzin z Gminy B. przez placówki wsparcia dziennego podległe bezpośrednio staroście, jak również wystąpiła do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w B. z wnioskiem o wydanie opinii w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej placówki wsparcia dziennego w świetlicy wiejskiej w N., a w stosunku do obiektu w miejscowości B. wszczęła postępowanie w sprawie wydania opinii Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej oraz Państwowego Inspektora Sanitarnego potwierdzającej spełnienie przez obiekt wymagań sanitarnych i Iokalowych przewidzianych dla placówki wsparcia dziennego.
W ocenie organu Il instancji wobec ostatecznego nieutworzenia placówki prowadzonej przez gminę ocenie podlega, czy Gmina wypełniała ustawowe zadanie w przedmiocie tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem oraz prowadzenia pracy z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych poprzez funkcjonowanie placówki wsparcia dziennego prowadzonej przez podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190, lub podmiot, który uzyskał zezwolenie wójta wobec braku placówki wsparcia dziennego na terenie gminy.
W przedmiotowej sprawie 16 maja 2019 r. strona zawarła ze Stowarzyszeniem S. w Polsce z siedzibą w K. umowę o realizację zadania publicznego pod tytułem: Działalność na rzecz dzieci i młodzieży, w tym wypoczynku dzieci i młodzieży oraz rozwoju i wspierania aktywności społecznej oraz integracji mieszkańców Gminy. Oferta realizacji zadania publicznego złożona przez Stowarzyszenie S. określała cel realizacji zadania jako pomoc dziecku w rodzinie i pomoc rodzinie poprzez zapobieganie odseparowania dzieci od ich rodzin i bliskiego środowiska-kompleksowe wsparcie rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym, wskazywała jednocześnie cele szczegółowe realizacji zadania oraz sposób ich realizacji, w tym pomoc w nauce, organizację czasu wolnego, prowadzenie zajęć profilaktycznych i specjalistycznych, psychoedukacja.
Sposób realizacji zadania oraz wyznaczone cele są w swojej istocie w dużej mierze odzwierciedleniem zadań, jakie ustawa nakłada na placówkę wsparcia dziennego. Jednak - co słusznie zauważył organ I instancji w decyzji - art. 23 ust. 1 ustawy nakłada na placówkę wsparcia dziennego obowiązek współpracy z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi, czego brakuje w ofercie złożonej przez Stowarzyszenie S. w Polsce oraz przyjętym sposobie realizacji zadania.
Minister zaznaczył, że współpraca placówki wsparcia dziennego z osobami i podmiotami wskazanymi w art. 23 jest jej obowiązkiem, na co wskazuje określenie "współpracuje". Placówka wsparcia dziennego powinna podejmować działania w celu nawiązania współpracy z ww. osobami i podmiotami oraz nie odmawiać współpracy, gdy inicjatywa jej nawiązania wyjdzie ze strony ww. osób i podmiotów. Współpraca ma służyć poprawie realizacji funkcji opiekuńczo-wychowawczej przez rodzinę i opiekunów dziecka, a w konsekwencji poprawie sytuacji samego dziecka.
Kolejno, jak wskazano powyżej, katalog zadań zawarty w art. 176 ustawy należy traktować jako katalog zadań obligatoryjnych, a gmina obowiązana jest do zagwarantowania funkcjonowania systemu opieki nad dzieckiem oraz pracy z rodziną, w tym za pomocą placówek wsparcia dziennego.
Minister zwrócił uwagę, że ściśle sformułowany obowiązek wskazany w ustawie określający konieczność prowadzenia przez gminę placówki wsparcia dziennego, uzasadnia potrzebę szczegółowego sformalizowania podstaw funkcjonowania placówki.
W przedmiotowej sprawie zarówno w ofercie realizacji zadania publicznego, jak i w umowie o realizację zadania publicznego, brak jest zarówno precyzyjnego określenia, że realizacja zadania polegać będzie na prowadzeniu placówki wsparcia dziennego, jak i brak jest odniesienia do ustawy, jako podstawy prawnej realizacji zadania.
W ocenie organu ll instancji jakkolwiek więc realizowane przez stronę zadanie tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem pokrywa się w części z zadaniami, jakie przypisane są placówce wsparcia dziennego, jednakże w pierwszej kolejności brak jest precyzyjnego sformalizowania utworzenia placówki, zaś w drugiej kolejności - w ocenie dostępności usługi wsparcia dziennego – brak jest kompleksowej realizacji zadań placówki wsparcia dziennego określonych w ustawie, niezależnie od dobrego odbioru realizowanego programu przez uczestników.
Minister wskazał, że strona poprzez swoje działania w istocie nie zrealizowała w pełni zalecenia pokontrolnego dotyczącego prowadzenia placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami. Aktualny pozostaje zarzut niezrealizowania przez stronę zalecenia pokontrolnego dotyczącego dokonywania nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin, a tym samym naruszenia przez stronę art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy poprzez niesporządzanie okresowych ocen sytuacji rodziny w terminie wskazanym w ustawie. W jednym przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu o 3 dni, a w drugim przypadku asystent rodziny dokonał pierwszej oceny sytuacji rodziny z przekroczeniem ustawowego terminu również o 3 dni. W kolejnym przypadku nastąpiło 6-dniowe przekroczenie terminu dokonania piątej oceny sytuacji rodziny.
Stwierdzenie niezrealizowania tego zalecenia pokontrolnego wpływa na ocenę zasadności i wysokości wymierzonej kary. Zgodnie z treścią art. 197g ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale stosuje się przepisy kpa. W związku ze wskazanym przepisem powinien mieć zastosowanie art. 189d kpa, który zawiera przesłanki nakładania administracyjnej kary pieniężnej.
Analizując dyrektywy wymiaru kary pieniężnej na podstawie wskazanych przepisów Minister zwrócił uwagę na okoliczności zarzucanego naruszenia prawa przez stronę, w szczególności działania podejmowane przez stronę w celu utworzenia placówki wsparcia dziennego oraz działania w zakresie tworzenia oraz rozwoju systemu opieki nad dzieckiem prowadzone przez Stowarzyszenie S. w Polsce.
W ocenie organu Il instancji okoliczności te uzasadniają potrzebę miarkowania wysokości wymierzonej kary pieniężnej. W tym zakresie organ ll instancji w pełni podzielił stanowisko Wojewody zawarte w decyzji.
Organ ll instancji zapoznał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym wyjaśnieniami strony dotyczącymi okoliczności, które wpłynęły na niezrealizowanie zaleceń pokontrolnych. W opinii organu Il instancji strona poprzez nieprawidłową organizację systemu wspierania rodziny w kontrolowanym okresie naruszyła przepisy ustawy, w szczególności art. 176 pkt 3 lit. c.
Od decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 7 października 2022 r. Gmina B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przedmiotową decyzję zaskarżyła w całości zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 23 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że placówka prowadząca zadania z zakresu wsparcia dziennego musi obligatoryjnie współpracować z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi, zaś brak takiej współpracy winien być kwalifikowany jako brak realizacji zadań placówki wsparcia dziennego; 2) art. 176 pkt 3 ustawy poprzez uznanie, że Gmina B. nie zagwarantowała funkcjonowania systemu opieki nad dzieckiem oraz pracy z rodziną, w tym za pomocą placówek wsparcia dziennego; 3) art. 198 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że Gmina B. nie realizuje zaleceń pokontrolnych, mimo, że Gmina B. w okresie międzykontrolnym wykonała wszystkie przedmiotowe zadania, które winny być realizowane przez placówkę wsparcia dziennego. Wobec tego Gmina wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Podstawę prawną wydania decyzji o wymierzeniu Gminie B. kary pieniężnej w wysokości 1000 zł stanowił art. 198 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem kto nie realizuje zaleceń pokontrolnych (wydanych po przeprowadzeniu przez wojewodę postępowania kontrolnego), o których mowa w art. 197d ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 10 000 zł.
Według art. 199 ust. 1 ustawy karę pieniężną, o której mowa w art. 198, wymierza, w drodze decyzji, wojewoda, a zatem jej wymierzenie nie jest pozostawione uznaniu organu. Swobodnej ocenie podlega jedynie wymiar tej kary, a więc jej wysokość.
Dyrektywy wymiaru (wysokości) kary pieniężnej zawarte są w art. 189d kpa stosowanym odpowiednio w sprawach z zakresu pieczy zastępczej na mocy art. 197g ustawy.
W niniejszej sprawie nie jest sporne między stronami to, że w 2017 r. przeprowadzona została przez Wojewodę Zachodniopomorskiego kontrola w Gminie B. i że w piśmie z 10 lutego 2017 r. zostały wydane zalecenia pokontrolne w brzmieniu: 1) dokonywać nie rzadziej niż co pół roku okresowych ocen sytuacji rodzin, 2) prowadzić placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami. Do zaleceń pokontrolnych nie wniesiono zastrzeżeń.
Jeżeli chodzi o pierwsze zalecenie trzeba wskazać, że nie jest przez Gminę B. kwestionowane to, że trzy okresowe oceny sytuacji rodzin zostały dokonane przez asystenta rodziny po terminie ustawowym wynikającym z art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy, w dwóch przypadkach było to przekroczenie ustawowego terminu o 3 dni w jednym przypadku – o 6 dni.
Zalecenie to powtórzono w wystąpieniu pokontrolnym wydanym 29 kwietnia 2021 r., czego nie podważa Gmina B.
Zalecenie to nie zostało przez Gminę B. zrealizowane, czego strona nie kwestionuje.
Odnosząc się do kwestii realizacji drugiego zalecenia pokontrolnego Sąd uznał, że trafnie wskazał Minister Rodziny i Polityki Społecznej, że Gmina B. nie realizuje w pełni ustawowych zadań z zakresu prowadzenia placówki wsparcia dziennego (art. 3 ust. 3 w zw. z art. 18 ust. 2 i art. 190 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 176 pkt 3 lit. c ustawy), skoro w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie Zachodniopomorskiemu brak dowodu na to, że Stowarzyszenie S. w Polsce z siedzibą w K. – dalej zwane "Stowarzyszeniem" realizuje zlecone przez Gminę B. zadania z zakresu prowadzenia placówki wsparcia dziennego, o której mowa w Rozdziale 3 Działu II ustawy.
Z przedłożonych Wojewodzie Zachodniopomorskiemu dokumentów – ofert realizacji zadania publicznego i umów o realizację zadania publicznego nie wynika, że Gmina B. zleciła Stowarzyszeniu prowadzenie instytucji wspierającej rodziny poprzez opiekę i wychowanie dzieci w formie placówki wsparcia dziennego.
Trzeba wskazać, że ustawa przewiduje różne formy instytucjonalnej pieczy zastępczej, w tym obok placówek wsparcia dziennego m.in. placówki opiekuńczo–wychowawcze (art. 2 ust. 3 ustawy), czy inne instytucje i podmioty działające na rzecz dziecka i rodziny (art. 9 pkt 1 ustawy). Przy czym placówki wsparcia dziennego realizowane są w formach określonych w art. 24 ustawy (opiekuńczej, specjalistycznej, podwórkowej, połączonej).
Z ofert Stowarzyszenia i umów o realizację zadania publicznego nie wynika, że Gmina B. zleciła Stowarzyszeniu zadania z zakresu wspierania rodzin, o których mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy, a to Stowarzyszenie te zadania będzie realizowało. Oferty i umowy nie "nazywają" prawnej formuły realizacji zadań na rzecz wspierania rodziny, nie podają jaka forma pieczy instytucjonalnej będzie realizowana, w szczególności, czy będzie to prowadzenie placówki wsparcia dziennego w formie opiekuńczej, czy w formie specjalistycznej, czy też w formie połączonej, choć – jak trafnie wskazał Minister – oferty Stowarzyszenia w dużej mierze odzwierciedlają faktyczną realizację zadań przynależnych placówkom wsparcia dziennego.
Ten brak określenia prawnej formy wspierania rodziny w opiece i wychowywaniu dzieci ma swe negatywne konsekwencje bowiem nie wiadomo jakie zadania publiczne zleciła Stowarzyszeniu Gmina B. i w związku z tym jakie obowiązki ustawowe z zakresu pieczy zastępczej ciążą na Stowarzyszeniu w zakresie wspierania rodzin z trudnościami opiekuńczo-wychowawczymi, w szczególności czy są to obowiązki wymienione w art. 23 ust. 1 oraz w art. 24 ust. 2 bądź w art. 24 ust. 3 ustawy.
Zasadne jest stanowisko Ministra, że każdy podmiot realizujący zadania publiczne zlecone przez gminę musi prowadzić działalność z zakresu wspierania rodzin w oparciu o konkretną podstawę prawną. Nie może być bowiem wątpliwości jakie zadania własne zostały zlecone przez gminę innemu podmiotowi, jaki typ placówki prowadzi organizacja społeczna i jakich prawnych obowiązków winna przestrzegać.
Jeżeli chodzi o prowadzenie placówki wsparcia dziennego ustawowym obowiązkiem podmiotu prowadzącego taką placówkę jest współpraca m.in. z placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi, co wynika z art. 23 ust. 1 ustawy. Dzieci przebywające w placówce wsparcia dziennego często wymagają pomocy w nauce i odrabianiu lekcji, zwłaszcza, jeżeli chodzi o przedmioty z którymi uczniowie mają zazwyczaj problemy (np. matematyka, chemia). Z kolei uzdolnione dzieci z tzw. trudnych rodzin winny mieć w takiej placówce zapewnioną możliwość robienia postępów w nauce adekwatnych do swoich możliwości intelektualnych. Dzieci z rodzin z trudnościami opiekuńczo-wychowawczymi wymagają także nierzadko opieki i konsultacji medycznych ze strony personelu pielęgniarskiego i lekarskiego (np. w zakresie oceny stanu zdrowia, oceny konieczności poddania się określonym zabiegom medycznym).
Tymczasem oferty Stowarzyszenia, czy umowy o realizację zadania publicznego nie zawierają rozwiązań wskazujących konkretne instytucje oświatowe, czy lecznicze, z którymi placówka wsparcia dziennego będzie współpracować przy realizacji zleconych zadań, a także danych określających zakres tej współpracy i jej zasady.
Zatem trafnie przyjął Minister, że Gmina B. nie zrealizowała w pełni zalecenia pokontrolnego dotyczącego prowadzenia placówki wsparcia dziennego zgodnie z występującymi potrzebami, z uwagi na brak kompleksowego uregulowania realizacji zadań placówki wsparcia dziennego.
Mając na uwadze stwierdzone i opisane wyżej uchybienia z zakresu realizacji przez Gminę B. zadań z zakresu pieczy zastępczej Sąd uznał, że wymierzona skarżącej kara pieniężna w wymiarze 1000 zł jest sankcją adekwatną do okoliczności sprawy.
Przy jej wymiarze Wojewoda wziął pod uwagę: 1) podejmowane przez Gminę B. działania w celu zorganizowania realizacji zadań z zakresu prowadzenia placówki wsparcia dziennego w miejscowości B. (remont świetlicy, uzyskanie pozytywnych opinii - przeciwpożarowej i sanitarnej) ale też uwzględnił to, że Gmina nie wykazała jakie działania podjęła celem utworzenia tego typu placówki w okresie po uzyskaniu pozytywnych opinii do czasu pożaru obiektu zlokalizowanego pod adresem [...]; 2) brak wykonania zalecenia pokontrolnego w zakresie terminowej realizacji przez Gminę obowiązków z zakresu pieczy zastępczej wynikających z art. 15 ust. 1 pkt 15 ustawy; 3) częściowe wykonanie przez Gminę zalecenia pokontrolnego w zakresie realizacji przez Stowarzyszenie zadań z zakresu prowadzenia placówki wsparcia dziennego zleconych przez Gminę B., ale też brak wskazania podstawy prawnej realizacji tego zadania i kompleksowej regulacji tego zagadnienia, w szczególności w zakresie dotyczącym obowiązków z art. 23 ust. 1 ustawy.
Zdaniem Sądu wysokość kary pieniężnej (1000 zł) nie jest wygórowana, biorąc pod uwagę ustawowy przedział tej kary (500 zł-10000 zł) i to że adresatem tej kary jest stosunkowo duży podmiot – Gmina B.
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że zasady i zakres współpracy z konkretnymi placówkami oświatowymi i podmiotami leczniczymi muszą być uregulowane już przy zlecaniu określonej organizacji pozarządowej realizacji przez Gminę zadania publicznego z zakresu wspierania rodzin z trudnościami opiekuńczo-wychowawczymi. Skarżący pomija to, że faktyczna potrzeba skorzystania przez placówkę wsparcia dziennego z usług oferowanych przez konkretną placówkę oświatową, czy podmiot leczniczy może mieć charakter nagły.
Przykładem może być nagła potrzeba skorzystania z usług konkretnego podmiotu leczniczego, np. w zakresie oceny stanu zdrowia dziecka korzystającego z placówki wsparcia dziennego, czy w zakresie usług medycznych. W rodzinach z trudnościami opiekuńczo-wychowawczymi nierzadko dochodzi do patologii, które dotykają dzieci i młodzież (wykorzystywanie seksualne, znęcanie się nad dziećmi, niechciana ciąża, problemy z uzależnieniami). Wobec tego placówka wsparcia dziennego musi mieć zapewnioną możliwość szybkiego reagowania na tego typu sytuacje kryzysowe.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej Gminy, że art. 198 ustawy dotyczy "nierealizacji zaleceń pokontrolnych" i w związku z tym samo podejmowanie przez Gminę działań w zakresie realizacji tychże zaleceń wyklucza nałożenie na podmiot kontrolowany kary pieniężnej. Celem kontroli prowadzonej przez wojewodę na zasadach określonych w Dziale VIII ustawy jest nie tylko ocena, czy dany podmiot podjął się realizacji zalecenia pokontrolnego, ale także ocena: stopnia realizacji tego zalecenia, efektywności, rzetelności i jakości jego realizacji, prowadzenia dokumentacji związanej z realizowanym zadaniem. Kontrola podejmowana przez wojewodę ma doprowadzić do osiągnięcia zakładanego celu kontroli. W niniejszej sprawie dotyczyło to, w szczególności prowadzenia placówki wsparcia dziennego przez Gminę B., które to zadanie zlecone Stowarzyszeniu wymagało uregulowania w zakresie realizacji m.in. obowiązków z art. 23 ust. 1 ustawy, czego zabrakło w niniejszej sprawie.
Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI