I SA/Wa 2850/22

I SA/Wa 2850/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej również jako "Minister/organ") decyzją z 3 października 2022 r., nr DSZ-V.4321.2.556.2022.MK, po rozpatrzeniu M. B. (dalej jako "Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego (dalej również jako "Wojewoda/organ I instancji") z 4 maja 2022 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW.2, odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody Podlaskiego z 10 września 2020 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW, zmieniającej prawo do świadczenia wychowawczego przyznane w formie dodatku dyferencyjnego.
Zaskarżona decyzja Ministra została wydana w następującym stanie sprawy.
Skarżąca na podstawie informacji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. nabyła uprawnienia do świadczenia wychowawczego na dzieci: P. B. i S. B. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde dziecko na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.
Pismem z 27 marca 2020 r. Wojewoda Podlaski poinformował, że w sprawie ww. dzieci Skarżącej i P. B. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., w związku z zatrudnieniem ojca dzieci – P. B. w [...] od [...] lipca 2019 r. Na tej podstawie Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. uchylił prawo do świadczenia wychowawczego (ww. informacja z [...] września 2019 r.) za wskazany okres.
Pismem z 25 czerwca 2020 r. Wojewoda Podlaski poinformował o przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego w wysokości 71,47 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 maja 2021 r. na dzieci P. B. i S. Bi. Wskazał, że w tym okresie pierwszeństwo do wypłaty świadczeń jest po stronie [...].
Następnie, decyzją z 10 września 2020 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW, Wojewoda Podlaski dokonał zmiany ustalonego uprawnienia i przyznał Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 października 2019 r. do 30 kwietnia 2020 r. w kwocie 38,52 zł miesięcznie na każde dziecko. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania, zatem decyzja ta stała się ostateczna.
Z kolei decyzją z 20 października 2020 r. Wojewoda Podlaski stwierdził, że świadczenie wychowawcze w kwocie 6.460,72 zł wypłacone Skarżącej za okres od października 2019 r. do kwietnia 2020 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał Skarżącą do zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami. Decyzją z 7 grudnia 2020 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania Skarżącej utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z 20 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 345/21, uchylił ww. decyzję Ministra i decyzję Wojewody Podlaskiego z 20 października 2020 r., oraz umorzył postępowanie administracyjne.
W dniu 25 marca 2022 r. do Wojewody Podlaskiego wpłynął wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z 10 września 2020 r. zmieniającą prawo do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego. Jako podstawę wznowienia Skarżąca wskazała, niewłaściwą ocenę przez organy sytuacji rodziny Skarżącej, polegającą na błędnym uznaniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jako uzasadnienie Skarżąca przywołała argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 345/21.
Postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. Wojewoda wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z 10 września 2020 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW.
Decyzją z 4 maja 2022 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW.2, Wojewoda odmówił uchylenia własnej decyzji Wojewody Podlaskiego z 10 września 2022 r., zmieniającej prawo do świadczenia wychowawczego przyznane w formie dodatku dyferencyjnego.
Od powyższej decyzji organu I instancji Skarżąca wniosła odwołanie.
Decyzją z 3 października 2022 r., nr DSZ-V.4321.2.556.2022.MK, Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 4 maja 2022 r. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności, nieznane organowi wydającemu decyzję w dniu jej wydawania. Tym samym nie zachodzi określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanka uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Podlaskiego. W ocenie organu, z akt sprawy nie wynika także, aby decyzja Wojewody Podlaskiego z 10 września 2020 r. została wydana w wyniku przestępstwa; została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.; została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; ani została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Tym samym nie zachodzą, zdaniem organu, określone w art. 145 § 1 pkt 2, 3, 6 i 8 k.p.a. przesłanki do uchylenia decyzji Wojewody Podlaskiego.
W ocenie organu, organ I instancji prawidłowo wskazał, że nie sposób uznać za "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję" argumentacji zawartej w wyroku WSA w Warszawie z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 345/21, tym bardziej że ww. wyrok jest nieprawomocny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję organu wniosła Skarżąca, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że jakoby nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania oraz uchylenia decyzji, bo stanowisko/ocena sądu co do zasadności zastosowania przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyrażona w wyroku, który zapadł w innej sprawie, nie jest okolicznością faktyczną lub nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.;
2) art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędne uznanie, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem Skarżącej o przyznanie świadczeń wychowawczych mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
3) art. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, definiującego pojęcie rodziny na potrzeby przepisów dotyczących przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, przez błędne uznanie, że ojciec synów Skarżącej jest członkiem rodziny Skarżącej;
4) art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. i art. 9 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie ogólnych zasad postępowania administracyjnego takich jak zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu obywateli, zasada czuwania aby nikt nie poniósł szkody z tytułu nieznajomości prawa, zasada należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.
W uzasadnieniu skargi podniesiono natomiast, że niedopuszczalne jest zignorowanie ustaleń i podglądów wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyrokach z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 344/21 i sygn. akt I SA/Wa 345/21 uznał, iż organy administracji, a konkretnie Wojewoda Podlaski oraz Minister Rodzinny i Polityki Społecznej dokonały niewłaściwej oceny sytuacji rodzinnej Skarżącej, dokonały błędnej wykładni przepisów ustaw: o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, o pomocy społecznej oraz o świadczeniach rodzinnych, jak też błędnie uznały, iż przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie świadczeń na rodzinę zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zdaniem Skarżącej, wbrew wywodom zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji P. B., ojciec P. i S. B., nie jest członkiem i nie może być uznany za członka rodziny Skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Przy piśmie z 19 marca 2023 r. Skarżąca przesłała pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 13 marca 2023 r. dotyczące braku podstaw do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. w sprawie Skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Rozpoznając niniejszą sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody z 4 maja 2022 r., nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podkreślić należy przede wszystkim, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznie zakończonej - art. 145 k.p.a., którego przedmiotem jest jedynie weryfikacja prawidłowości ustalenia stanu faktycznego z punktu widzenia wykluczenia ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (B. Adamiak [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 9, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, wyd. 3, s. 360 i nast.). Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 k.p.a., ma ono charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego. Stąd też, jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja, dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący przesłanki wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania, powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia.
Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej, która wskazała na istniejącą w sprawie – jej zdaniem – podstawę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana przez Skarżącą podstawa wznowienia dotyczy więc wyłącznie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej lecz nieznanych organowi, który ją wydał.
Jak wskazuję przy tym judykatura, spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków. Pierwszy to zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek: nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mają istotne znaczenie dla sprawy. Tylko na podstawie przepisu prawa materialnego możliwa jest ocena, czy nowa okoliczność faktyczna, nowy dowód dotyczy ustalenia stanu faktycznego zapisanego w tym przepisie prawa. Trzeci warunek to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (por. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2010/15, z 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1961/15, a także z 16 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 986/09).
W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, brak jest spełnienia jednego z powyższych warunków, a mianowicie zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody nie są nowe.
Żądanie wznowienia zakończonego postępowania Skarżąca oparła na fakcie wydania w dniu 14 stycznia 2022 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 345/21, na mocy którego Sąd uchylił decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 7 grudnia 2020 r., nr DSZ.V.5321.5700.2.2020.MK, oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z 20 października 2020 r., nr PS-IX.9471.1.2020.KG.ŚW-NP.2, w przedmiocie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dzieci: P. B. i S. B. w wysokości po 500 zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. Równocześnie Sąd umorzył postępowanie administracyjne w powyższej sprawie. Dla porządku tylko wyjaśnić należy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 344/21 dotyczy innej sprawy Skarżącej, a mianowicie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r.
Powyższe świadczy, zdaniem Skarżącej, że organy dokonały niewłaściwej oceny sytuacji rodzinnej Skarżącej oraz błędnej wykładni przepisów prawa i w konsekwencji błędnie uznały, iż w sprawie Skarżącej zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Co istotne w tej sprawie, ocena Sądu (w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 345/21), co do błędnej wykładni przez organy pojęcia "członek rodziny" określonego w art. 16 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, i tym samym dokonania błędnego ustalenia, że P. B. - ojciec synów Skarżącej: P. B. i S. B. jest jej członkiem rodziny w rozumieniu przepisu art. 1 lit. i akapit 1 ppkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L.2004.166.1, dalej jako "rozporządzenie nr 883/2004"), stanowiąca podstawę wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania, została wyrażona dopiero w uzasadnieniu wyroku wydanego 14 stycznia 2022 r., a zatem ponad dwa lata po wydaniu przez Wojewodę decyzji z 10 września 2020 r. Ustawodawca nie przewidział w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., aby zgłoszone okoliczności czy dowody mogły wywoływać skutki wstecz, w sytuacji gdy nie istniały w dacie wydania decyzji (w tym wypadku ww. wyrok WSA w Warszawie). Przeciwne stanowisko, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, prowadziłoby do całkowitej destabilizacji decyzji administracyjnych, podważanych w dowolnym momencie, co poza konsekwencjami materialnymi w sposób oczywisty naruszałoby stabilność orzeczniczą, zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.).
A zatem wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2022 r., o sygn. akt I SA/Wa 345/21, jak i wnioski z niego płynące, nie są nowymi okolicznościami faktycznymi (dowodem) w sprawie, lecz są nową oceną dowodów dokonaną przez Sąd. Skarżącą zdaje się mylić przy tej okazji, że odmienna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z 27 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1128/05, wyrok NSA z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 20/13).
Wobec powyższego wspomniany wyrok nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji Wojewody z 10 września 2020 r, również z tego powodu że na moment wydania zaskarżonej decyzji Ministra (3 października 2022 r.), jak i w chwili wyrokowania w tej sprawie – jest wyrokiem nieprawomocnym.
Nie ma zatem racji Skarżąca, która zarzuca organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podobnie jak art. 7, 7a i 9 k.p.a.
W tej sytuacji organ słusznie uznał, że nie wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a co za tym idzie nie jest możliwe jej uchylenia, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Za niezasadne uznać należy również zarzuty naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, skoro nie doszło do uchylenia dotychczasowej decyzji Wojewody z 10 września 2020 r. i w związku z tym organ nie rozstrzygał sprawy na nowo, merytorycznie, co do jej istoty.
Odnosząc się natomiast do przesłanej przez Skarżącą kopii pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z 13 marca 2023 r. wyjaśnić należy, że nie ma ono w niniejszej sprawie żadnego znaczenia z uwagi na fakt, że dotyczy zupełnie innego okresu, tj. od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r., niż objęty zakresem wznowionego postępowanie (październik 2019 r. – kwiecień 2020 r.).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.