I SA/WA 2826/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra SWiA stwierdzającą wydanie decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa, uznając, że osoby kwestionujące nabycie przez gminę nieruchomości nie wykazały interesu prawnego.
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra SWiA stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji komunalizacyjnej z 2000 r., na mocy której Gmina Miasta R. nabyła działkę. Minister oparł się na późniejszej decyzji unieważniającej orzeczenie wywłaszczeniowe z 1968 r. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że osoby kwestionujące nabycie przez gminę nieruchomości nie wykazały swojego interesu prawnego, ponieważ w dacie komunalizacji działka była własnością Skarbu Państwa, a wpis do księgi wieczystej nie mógł być podważany w postępowaniu administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymywała w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji komunalizacyjnej Wojewody Podkarpackiego z 2000 r. Decyzja komunalizacyjna dotyczyła nabycia przez Gminę Miasta R. z mocy prawa własności szeregu działek, w tym działki nr [...] o pow. 0,5783 ha. Minister uznał, że decyzja komunalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ w dacie jej wydania Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości, co wynikało z prawomocnej decyzji unieważniającej orzeczenie wywłaszczeniowe z 1968 r. Skargi złożyli Gmina Miasta R., Skarb Państwa – Wojewoda [...] oraz osoby fizyczne. Gmina i Skarb Państwa zarzucili organowi naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących trybów nadzoru nad decyzjami administracyjnymi. Osoby fizyczne zarzuciły nieprawidłowe zastosowanie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. WSA, uwzględniając skargi, uznał, że organy administracji nie dostrzegły, iż wnioskodawcy postępowania nadzorczego (osoby fizyczne) nie posiadają w sprawie przymiotu strony. Stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady Skarb Państwa i gmina. Inne osoby muszą wykazać, że w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.) to im przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Osoby te nie wykazały takiego tytułu, a wpis do księgi wieczystej jako własność Skarbu Państwa wiąże organy administracji. Sąd podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, wobec braku udokumentowania przez skarżących tytułu prawnorzeczowego na dzień 27 maja 1990 r., nie posiadają oni interesu prawnego do skutecznego żądania weryfikacji legalności decyzji komunalizacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, osoby te nie posiadają interesu prawnego, ponieważ w dacie komunalizacji nieruchomość była własnością Skarbu Państwa, a wpis w księdze wieczystej wiąże organy administracji i nie może być przez nie podważany.
Uzasadnienie
Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i gmina. Inne osoby muszą wykazać swój tytuł prawny do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Brak takiego tytułu, przy jednoczesnym wpisie własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej, uniemożliwia legitymowanie się interesem prawnym do wzruszenia decyzji komunalizacyjnej w postępowaniu administracyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191 art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji - wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania - uchylenie lub zmiana powszechnie obowiązującej podstawy prawnej decyzji.
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie można stwierdzić nieważności decyzji, jeśli od jej wydania upłynęło 10 lat, chyba że w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego.
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 626 § 8 § 6
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Wpis w księdze wieczystej jest orzeczeniem sądu cywilnego.
k.p.c. art. 365 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Wiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądowych.
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.g.n. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, a w określonych przypadkach wojewoda.
u.g.n. art. 23 § 1e
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, gdy stroną jest Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda.
Dz.U. 2020 poz. 374 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoby fizyczne nie wykazały interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ponieważ nie udokumentowały tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Organ administracji nie może podważać wpisów w księdze wieczystej w postępowaniu administracyjnym.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżących (Gminy i Skarbu Państwa) dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących trybów nadzoru nad decyzjami administracyjnymi (choć WSA uznał je za zasadne w poprzednim etapie, to ostatecznie sprawę rozstrzygnięto na innej podstawie). Argumenty skarżących (osób fizycznych) dotyczące nieprawidłowego zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. (choć podniesione, nie doprowadziły do uwzględnienia ich skargi).
Godne uwagi sformułowania
organy administracji nie dostrzegły, że wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie posiadają w sprawie przymiotu strony domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Bożena Marciniak
członek
Przemysław Żmich
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że organy administracji nie mogą samodzielnie podważać wpisów w księgach wieczystych oraz że brak wykazanego interesu prawnego uniemożliwia skuteczne żądanie wzruszenia decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego i późniejszym kwestionowaniem tytułu własności Skarbu Państwa, z uwzględnieniem domniemania z księgi wieczystej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu o własność nieruchomości, w którym kluczową rolę odgrywa interpretacja przepisów o komunalizacji, postępowaniu administracyjnym i znaczeniu wpisów w księgach wieczystych. Pokazuje, jak ważne jest wykazanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.
“Kto naprawdę jest właścicielem? Sąd administracyjny rozstrzyga spór o nieruchomość i znaczenie księgi wieczystej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2826/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-12-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/ Bożena Marciniak Przemysław Żmich /przewodniczący/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 673/25 - Wyrok NSA z 2025-10-09 I OSK 1306/24 - Wyrok NSA z 2024-10-24 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 28 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Gminy Miasta R., Skarbu Państwa – Wojewody [...] oraz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 czerwca 2020 r. nr DAP-WN-727-5/2020/WWP w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy Miasta R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Skarbu Państwa – Wojewody [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. P., E. P., J. P., E. M., M. P., A. G., S. G., M. S., J. S., P. P. i M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 29 czerwca 2020 r. nr DAP-WN-727-5/2020/WWP utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 11 grudnia 2019 r. nr DAP-WPK-727-1-294/2018/KPu stwierdzającą, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. nr GN.VI.7016/200/2000 stwierdzająca, że Gmina [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta R. obręb [...] , opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] do [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa. Powodem stwierdzenia w trybie nadzoru nad wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) decyzją komunalizacyjną, że została ona wydana z naruszeniem prawa, było ustalenie, że decyzja wywłaszczeniowa, na podstawie której Skarb Państwa nabył od S. P. ww. nieruchomość, została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ uznał, że jakkolwiek w dacie komunalizacji w [...] jako właściciel nieruchomości ozn. jako działka nr [...] , ujawniony był Skarb Państwa [...] (na wniosek z 23 stycznia 1971 r. Dz. Kw 798/71 i na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Nadzorczej Urząd Spraw Wewnętrznych w R. z 5 października 1969 r.), to jednak po stwierdzeniu nieważności ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z 1969 r. - Skarb Państwa nie był właścicielem, a to oznacza, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ ustalił przy tym w oparciu o art. 156 § 2 k.p.a., że w sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne, gdyż aktem notarialnym z 10 listopada 2000 r. Rep. [...] Gmina Miasta R. oddała m.in. przedmiotową działkę nr [...] w wieczyste użytkowanie [...] . W konsekwencji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stwierdzająca, że Gmina [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta R. obręb [...] , opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] do [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa. Skargi na powyższą decyzję złożyli Gmina Miasta R. , Skarb Państwa – Prezydent Miasta R. oraz E. P. , E. P. , J. P. , E. M. , M. P. , A. G., S. G. , M. S. , J. S. , D. P. i M. K. . Gmina Miasta R. i Skarb Państwa zarzucili organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podnosząc, że tytuł własności Skarbu Państwa został uchylony po ostateczności decyzji komunalizacyjnej, a fakt ten spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powołując się na wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 393/16 ww. podnieśli, że obydwa tryby nadzorcze, tj. tryb wznowienia postępowania i tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie są wobec siebie konkurencyjne, gdyż poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Według ww. skarżących naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. E. P. , E. P. , J. P. , E. M. , M. P. , A. G. , S. G. , M. S. , J. S. , D. P. i M. K. zarzucili natomiast Ministrowi naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r., a tym samym przyjęcie, że nie można stwierdzić nieważności ww. decyzji, a jedynie wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 11 grudnia 2019 r., a także o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1871/20 po rozpoznaniu skarg uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z 11 grudnia 2019 r. WSA w Warszawie uznał, że zasadna jest skarga Gminy i Skarbu Państwa, podkreślając, że w sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, że dla sprawy komunalizacyjnej zakończonej decyzją Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. zapadła wiele lat później decyzja nadzorcza eliminująca orzeczenie wywłaszczeniowe z 1968 r. była zatem nową okolicznością nie znaną organowi w dacie jej zakończenia. Przesłanka tego rodzaju stanowi podstawę do wzruszenia decyzji administracyjnej – w trybie art. 145 i nast. k.p.a., a nie w trybie nadzwyczajnym regulującym przesłanki nieważności decyzji. W ocenie WSA w Warszawie rację ma Skarb Państwa i Gmina zarzucając, że organ, wbrew zasadzie ścisłego szeregowania przesłanek nieważności decyzji czy wznowienia postępowania, dokonał zamiany ww. podstaw i zastosował w sprawie przesłankę wznowienia postępowania kwalifikując ją jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowi to o niedopuszczalnym zamiennym stosowaniu przesłanek weryfikacji dwóch nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt I OSK 2030/21 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił zaskarżony wyrok wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi przypadek określony w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. nieważność postępowania. NSA zaznaczył, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), dalej "u.g.n."- z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 9b1 u.g.n. przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Według u.g.n. zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58–60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (art. 23 ust. 1 u.g.n.). Jednocześnie od dnia 1 stycznia 2017 r. normodawca ustalił, że w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda (art. 23 ust. 1e u.g.n.). W związku z powyższym NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 23 ust. 1e poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarb Państwa wadliwie reprezentowany przez Prezydenta Miasta R., w sytuacji – jak wynika z akt sprawy – gdy stroną postępowania obok Skarbu Państwa była Gmina [...] będąca miastem na prawach powiatu, wobec czego materialno-prawnym reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym powinien być Wojewoda Podkarpacki, nie zaś przez Prezydenta Miasta R. . Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie przy tym do treści art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie wiążąca jest ocena i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku tego sądu z 18 października 2022r. sygn. I OSK 2030/21 z którego wynika, że materialnoprawnym reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym powinien być Wojewoda Podkarpacki. Sąd przeprowadził postępowanie z udziałem tego organu. Zdaniem Sądu skargi zasługują na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w nich wymienione. W nawiązaniu do zarzutu skargi kasacyjnej, co do zasady podkreślić należy, że zgodnie z treścią uchwały składu 7 sędziów NSA z 13 listopada 2013r. sygn. I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi w sprawie niniejszej uchwała ta nie ma jednak zastosowania. Odnosi się ona bowiem do decyzji, które pozostają w stosunku do siebie w bezpośrednim związku tego rodzaju, że dochodzi do wydania decyzji w oparciu o inną decyzję, która to sytuacja w tym postępowaniu nie zaistniała. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z 11 grudnia 2019 r. stwierdzającą, że decyzja Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stwierdzająca, że Gmina [...] nabyła nieodpłatnie z mocy prawa własność szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencyjnym gruntów miasta R. obręb [...] , opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] do [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha, została wydana z naruszeniem prawa. Powodem rozstrzygnięcia było uznanie przez organ II instancji, że badana decyzja komunalizacyjna w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 0,5783 ha została wydana z naruszeniem prawa, gdyż w dacie jej wydania oraz w dacie wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, co wprost wynika z prawomocnej decyzji Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z 30 lipca 1969 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w R. z 15 października 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P. , zaś aktem notarialnym z 10 listopada 2000r. została oddana przez Gminę Miasta R. w użytkowanie wieczyste [...] . Zdaniem Sądu organy administracji nie dostrzegły, że wnioskodawcy postępowania nadzorczego nie posiadają w sprawie przymiotu strony. Wskazać należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą wywiedzenia interesu prawnego jest istnienie konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której uprawniony może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Tym samym stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. stanowił art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Nie jest przy tym wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji stwierdzić należy, że na dzień 27 maja 1990 r. E. P. , J. P. , E. M. , M. P. , A. G. , S. G. , M. S. , J. S. , D. P. i M. K. nie legitymowali się i nadal nie legitymują tytułem prawnorzeczowym do spornej działki, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji i uzasadniał wystąpienie z wnioskiem nieważnościowym. Zebrany materiał dowodowy potwierdza, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej sporna działka ujawniona była w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktyczno-prawnego danej nieruchomości. Wpis w księdze wieczystej jest bowiem, stosownie do art. 626 8 § 6 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575), dalej zwanej "k.p.c.", orzeczeniem sądu cywilnego. W konsekwencji treść tego wpisu, z mocy art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę Minister, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204) prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest bowiem wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest z oczywistych przyczyn prawnie niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, Lex nr [...] 106421). Skoro zatem w dacie komunalizacji sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa to uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali się posiadaniem tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Jak już zaś wyżej podkreślono, domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Przedstawionej oceny nie podważa ewentualna argumentacja dotycząca pozostawania w obrocie prawnym, pozytywnie zweryfikowanej przez WSA w Warszawie oraz NSA, decyzji Ministra Infrastruktury z 23 grudnia 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy MSW z 30 lipca 1969r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia PWRN w R. z 15 października 1968r. w części dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości stanowiącej w dniu wywłaszczenia własność S. P. . Powołane decyzje są o tyle wiążące prawnie, że ustalają, że nie doszło do prawnego wywłaszczenia omawianej działki. Nie oznaczają one jednak automatycznie posiadania przez Skarżących prawa własności nieruchomości w dacie komunalizacji. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r., sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, Lex nr 3265464). Związanie organu administracji wpisem w księdze wieczystej skutkuje brakiem jego uprawnienia do badania prawidłowości wynikających z tej księgi wpisów. Możliwe jest bowiem wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe. Tym samym uznać należy, że wobec braku udokumentowania przynależnego Skarżącym tytułu prawnorzeczowego do objętej wnioskiem skomunalizowanej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. nie mają oni opartego na normach prawa materialnego własnego interesu prawnego legitymującego ich do skutecznego żądania weryfikacji, w oparciu o art. 156 § 1 i n. k.p.a. legalności ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z 30 maja 2000 r. Skutki prawne wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego od dnia wydania (ex tunc) nie mogłyby bowiem oddziaływać w sposób bezpośredni na sferę przynależnych skarżącym praw do objętych tą decyzją nieruchomości. Nie odmawiając zatem skarżącym przymiotu strony w tym postępowaniu organy II instancji naruszył art. 28 k.p.a. a w konsekwencji wadliwie zastosował art.138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI