I SA/WA 2825/21

I SA/Wa 2825/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2456/22 - Wyrok NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 718
art. 29 ust. 1 pkt 4; art. 30 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (Komisja) działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 38 ust. 1 oraz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] z naruszeniem prawa.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z dnia [....] kwietnia 2019 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja) wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze pod sygn. akt [...] w sprawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] oraz zmieniającej ją decyzji Prezydenta [....] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], dotyczących nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Komisja dokonała następnie zawiadomień o wszczęciu postępowania wszystkich stron postępowania oraz zwróciła się o opinię do Społecznej Rady. Komisja na podstawie zebranego materiału dowodowego ustaliła, że nieruchomość [...] położona przy ulicy [...] i [...] o powierzchni [...] m2 była objęta dawną księga hipoteczną numer [...]. Wykorzystywana była m.in. na potrzeby gospodarstwa ogrodniczego. Część ww. nieruchomości [...] zabudowana była budynkiem - domem murowanym trzypiętrowym, podpiwniczonym. Budynek wykorzystywany był jako mieszkanie właściciela gospodarstwa (parter - mieszkanie wieloizbowe), zawierał także mieszkania czynszowe, a w suterenie mieszkanie dozorcy i służbowe. Ponadto wykorzystywany był jako magazyny zbiorów ogrodniczych. Podczas działań wojennych budynek posadowiony na nieruchomości gruntowej przy ul. [...] i [...] uległ znacznym uszkodzeniom. Do momentu spalenia jego zużycie szacowano na 16%. Następnie został rozbity i wypalony na skutek użycia pocisków i bomb. Przyjęto stopień zniszczenia wynoszący 76% - 78%. Zgodnie z opinią Biura Odbudowy Stolicy, Wydział Urbanistyki ww. budynek mógł być odbudowany na stałe przy zachowaniu dawnej wysokości oraz po opracowaniu elewacji zachodniej ściany szczytowej. Dawna nieruchomość [...] oznaczona numerem hipotecznym [...] odpowiada m.in. nieruchomościom uregulowanym aktualnie w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 oraz w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych, składającej się z działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Dawnej nieruchomości [...] oznaczonej numerem hipotecznym [...] odpowiadają także części aktualnych działek ewidencyjnych o numerach: [...] oraz [...] z obrębu [...]. Komisja wskazała, że aktualnie nieruchomość objęta kontrolowaną decyzją jest oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, których stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości posadowiony jest budynek mieszkalno - usługowy o dużej kubaturze. Komisja wskazała, że doszło do wyodrębnienia prawa własności znajdujących się w nim lokali oraz ich przeniesienia na rzecz osób trzecich, a także do zbycia na ich rzecz udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu. W aktualnym stanie prawnym dla nieruchomości położnej przy ul. [...]i[...] nie obowiązuje żaden plan miejscowy. Nieruchomość znajduje się w granicach obszaru objętego sporządzanym projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...][...] (na mocy uchwały Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania w/w miejscowego planu). Komisja ustaliła następnie, że przedwojenną właścicielką nieruchomości [...] nr [...] o powierzchni [...] m2 była M. R. na podstawie spadku po M. K. na mocy aktów zeznanych w dniu [...] października 1901 roku za [...] przed notariuszem O. Z. oraz w dniu [...] października/[...] listopada 1912 roku za N [...] przed notariuszem K. D. w [...]. Ujawnienie przysługiwania własności M. R. w księdze hipotecznej dokonano na podstawie wniosku z dnia [...] października 1912 r. i decyzji z dnia [...] listopada 1912 r. Dnia [...] lutego 1947 r. zmarła Maria E. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego Oddziału [...] Cywilnego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] października 1948 r. prawa do spadku nabyli R. R., Z. R., M. R. i T. L. - w [...] części każde z nich. Dnia [...] marca 1947 r. zmarł R. R. Zgodnie z ww. postanowieniem prawa do spadku po nim nabyli: M. R. (z domu B., w [...] częściach), Z. R. (w [...] częściach) oraz W. D. (z domu R., w [...] częściach). Dnia [...] czerwca 1950 r. zmarła M. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla [...] Wydziału [...] Cywilnego sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1960 r. prawa do spadku nabyli: Z. R. (w [...] części), T. L. (w [...] części), Z. R. (w [...] części) oraz W. D. (z domu R., w [...] części). Dnia[...] stycznia 1978 r. zmarła M. R. (z domu B.). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla. [...] Wydziału[...]Cywilnego sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. prawa do spadku nabyła M. M. w całości. Dnia [...] maja 1990 r. zmarł Z. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału [...] Cywilnego sygn. akt [...] z dnia[...] grudnia 1993 r. prawa do spadku nabyli: S. R. (w [...] częściach), T. L. (w [...] częściach), W. D. (w [...] części) oraz Z. R. (z domu R., w [..] części).Dnia [...] października 2002 r. zmarła Z. R. (z domu R.) vel Z. R. (z domu R.) vel S. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...]-[...] z dnia [...] lutego 2006 r. sygn. akt [...] prawa do spadku nabyli B. S. (z domu R., w [..] części), E. R. (w [...] części) oraz P. R. (w [...] części). Dnia [..] kwietnia 2007 r. zmarła S. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] prawa do spadku nabył T. L. w całości. Dnia [...] października 2007 r. zmarła W. D. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2008 r. sygn. akt [...] prawa do spadku nabyła w całości M. D. Dnia 10 kwietnia 2010 r. zmarł T. L. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r. Repertorium A Nr [...] prawa do spadku nabyli M. L. i A. L. Dnia [...] października 2011 r. zmarł P. R. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 2012 r. sygn. akt [...] prawa do spadku nabyły: E.R. (w [...] części) oraz B. S. (w [...] części). Aktualnie spadkobiercami przedwojennej właścicielki nieruchomości są: M. L., A. L., M. D., E. R. oraz B. S.
Komisja wskazała następnie, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] i [...] była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279, dalej: dekret). Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości warszawskie, w tym nieruchomość przy ul. [..]i[...], na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa. Objęcie gruntu położonego przy ul. [...]i[...] w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 43) w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w treści Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawie. Termin złożenia wniosku dekretowego upływał w dniu 25 maja 1949 r. W dniu [...] lutego 1949 r. (data wpływu wniosku widniejąca na prezentacie) M. R., Z. R. i T. L., reprezentowani przez adwokata M. B., wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...]. Wniosek został opatrzony datą [...] października 1948 r. Do wniosku zostało załączone zaświadczenie Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] października 1948 r. nr [...], w którym zapisano, że zgodnie ze stanem działu I i II wykazu hipotecznego nieruchomości nr [...], nieruchomość położona jest przy ul. [...], zawiera powierzchni [...] m2, tytuł własności uregulowany jest jawnym wpisem na imię M. R. Umieszczona na wniosku prezentata potwierdza, że została pobrana opłata manipulacyjna od wniosku w wysokości [...] zł, asygnata przychodowa [...]. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1951 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej w [...], po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, odmówiło przyznania prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hipoteczny [...], z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że na gruncie nieruchomości [...] znajduje się czteropiętrowy budynek murowany zawierający [...] lokali, który został odbudowany przez Centralny Zarząd [...]. Wskazano przy tym, że pozostawienie tego rodzaju budynku w rękach prywatnych po objęciu gruntu przez Gminę [...] byłoby popieraniem własności typowo kapitalistycznej. Zaznaczono przy tym, że sprawa odszkodowania zostanie załatwiona na zasadach określonych w art. 7, 8 i 9 dekretu. Komisja ustaliła także, że na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130, ze zm.) na skutek zniesienia gminy m.st. Warszawy, jej majątek stał się z mocy prawa majątkiem Skarbu Państwa. W wykonaniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [....] czerwca 1951 r. Wydział Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w [...] pismem opatrzonym datą [...] czerwca 1951 r. zawiadomił wnioskodawców dekretowych, że termin objęcia budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości przez Prezydium Rady Narodowej w [...] został wyznaczony na dzień [...] lipca 1951 r. na godz. 10.30. Powyższe zostało wykonane na mocy protokołu z dnia [...] lipca 1951 r. Wnioskiem z dnia [...] września 1955 r, skierowanym do Sądu Powiatowego dla [...]-[...], [...] Wydział Ksiąg Publicznych, Prezydium Rady Narodowej w [...] - Stołeczny Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów, zwrócił się o przepisanie w księdze wieczystej na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...] oznaczonej Nr hip. [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 1955 r. Dz. Kw. nr [...] Sądu Powiatowego dla [...]-[...] w [...], Wydział [...] Ksiąg Publicznych, dokonano wpisu przeniesienia prawa własności nieruchomości położonej w [...] o nr hip. [...] na rzecz Skarbu Państwa. Jako jedną z podstaw wpisu w dziale II księgi wieczystej wskazano orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. nr [...]. Wpisu dokonano w dniu [...] lutego 1956 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] (znak: [...]) Wojewoda [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 i Nr 43 poz. 253) stwierdził, że Dzielnica - Gmina [...] nabyła z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własność nieruchomości, położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], nr działki ewidencyjnej [...], o powierzchni [...] m2. Komisja ustaliła, że pismem z dnia [...] czerwca 1996 r., skierowanym do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, T. L. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. znak [...] o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [....] położonej przy ul. [...] nr hipoteczny [...] w trybie art. 156 k.p.a. W treści wniosku zawarto także informację o uprzednim złożeniu wniosku o analogicznym brzmieniu w Urzędzie Dzielnicy [...]. W ocenie wnioskodawcy ww. orzeczenie rażąco naruszało prawo, gdyż w uzasadnieniu zawarte zostało stwierdzenie, iż "pozostawienie tego rodzaju budynku w rękach prywatnych po objęciu przez Gminę [...] byłoby popieraniem własności typowo kapitalistycznej". Ponadto w treści pisma zawarto wniosek o niezwłoczne wstrzymanie wszelkich działań mających na celu rozdysponowanie nieruchomością na podstawie art. 159 k.p.a. Pismem z dnia [...] lipca 1996 r. Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wezwało do uzupełnienia wniosku poprzez dołączenie postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzednich właścicielach nieruchomości oraz pierwotnego tytułu własności nieruchomości. Pismem z dnia [...] maja 1997 r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] adwokat J. S., działający w imieniu T. L., ponowił wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. znak [...] o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hipoteczny [...]. W uzasadnieniu wskazano m.in., że w uzasadnieniu ww. orzeczenia pominięto treść dekretu odwołując się przede wszystkim do kwestii ustrojowych oraz nie wzięto pod uwagę okoliczności zabudowania budynkiem jedynie niewielkiej części nieruchomości [...]. Do wniosku dołączono m.in. zaświadczenie z księgi wieczystej oraz odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Pismem z dnia [...] lipca 1997 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazało ww. wniosek adwokata J. S., działającego w imieniu T. L., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, który pismem z dnia [...] grudnia 1998 r. przekazał go do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. (sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. znak [...] o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hipoteczny [...] w części dotyczącej działek nr [...]., [...], [...]. z obrębu [...] stanowiących wówczas własność Gminy [...]. W pozostałej części Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 19 k.p.a., uznało się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności i przekazało sprawę do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Wojewodzie [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2000 r. Wojewoda [...], odwołując się do postanowienia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999 r. o znaku: [...] rozstrzygającego negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Wojewodą [...] a Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i wskazującego Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jako organ właściwy do prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych wydanych przez Prezydium Rady Narodowej w [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntów [...] stanowiących własność Skarbu Państwa, przekazał ww. wniosek w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oznaczonej wówczas w ewidencji gruntów jako działki nr [...]. z obrębu [...].Pismem z dnia [...] lutego 2000 r. adwokat J. S., działający wówczas w imieniu wszystkich spadkobierców dawnej właścicielki nieruchomości [...] objętej orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. znak: [...], oświadczył, że wycofuje wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej działek stanowiących własność Skarbu Państwa oraz wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego w tej części. Decyzją z dnia[...] czerwca 2000 r. znak: [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. znak: [...] w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oznaczonej jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...].
Komisja ustaliła następnie, że decyzją z dnia[...] września 2003 r. nr [...] Prezydent m[...] orzekł o:
1) ustanowieniu na 99 lat użytkowania wieczystego do gruntu niezabudowanego o łącznej powierzchni [...] oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [....] położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz: T. L. (w [...] częściach), Z. R. (w [...] częściach), W. D. (w [...] częściach); S. R. (w [...] częściach) oraz M. M. (w [...] częściach) - wszystkich niepodzielnie;
2) ustaleniu czynszu symbolicznego z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1-szym decyzji w wysokości [...] zł (słownie: [...]) - stanowiący 1 % ceny gruntu - płatny na konto Urzędu [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 155 k.p.a., zmieniono pierwsze zdanie w pkt. 1 ww. decyzji Prezydenta [...] z dnia[...] września 2003 r. Nr [...] w ten sposób, że w miejsce zmarłej w dniu [...] października 2002 r. Z.R. (z domu R.) vel Z. R. (z domu R.) za uprawnionych do uzyskania prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [....] z obrębu [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 uznano B.S. (w [...] częściach), E. R. (w [...] częściach) oraz P. R. (w [...] częściach). Ponadto za uprawnionych do uzyskania prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu uznano T. L. (w [...] częściach), W. D. (w [...] częściach), M. M. (w [...] częściach) oraz S. R. (w [...] częściach). Komisja wskazała, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji nie odniesiono się do kwestii ustawowych przesłanek zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego określonego w art. 155 k.p.a., ani dopuszczalnego w tym trybie zakresu zmiany decyzji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] sprostowano oczywistą omyłkę pisarską w decyzji Prezydenta[...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. wpisując w miejsce słów M. M. słowa M. D. (w każdym miejscu, gdzie występowały w treści decyzji).
Komisja ustaliła, że po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnych w dniu [...] sierpnia 2006 r. Miasto [...] oraz beneficjenci decyzji reprywatyzacyjnej zawarli, w formie aktu notarialnego Repertorium A [...], sporządzonego w [...] przed notariuszem M. W., umowę o oddanie w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat (tj. do dnia[...] sierpnia 2106 r.) nieruchomości, której stan prawny uregulowano w księdze wieczystej [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...]. Aktualnie nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, której stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej nr [...], pozostaje własnością Miasta [...]. Komisja wskazała, że na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2007 r. Repertorium A nr [...] sporządzonego w [...] przed notariuszem I. S. doszło do zbycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej wówczas niezabudowane działki ew. nr [...] i [....] na rzecz spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zgodnie z postanowieniami ww. umowy:
1) M. D., działając w imieniu własnym, sprzedała [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przysługujący jej udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w wysokości [...] części za kwotę [...] zł;
2) M. D., działając w imieniu W. D., sprzedała [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w wysokości [...] części za kwotę [...] zł;
3) J. W., działając w imieniu S. R., sprzedał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [....] udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] w wysokości [...] części za kwotę [...] zł;
4) J. S., działając w imieniu B.S., E. R. oraz P. R., sprzedał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...]i[...] z obrębu [...] w wysokości [...] części za kwoty po [...] zł (łącznie [...] zł);
5) T. L. sprzedał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przysługujący mu udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [..] w wysokości [...] części za kwotę [...] zł.
Nabywca doprowadził do posadowienia na przedmiotowej nieruchomości budynku mieszkalno - usługowego. Aktualnie przedmiotowy budynek, znajdujący się pod adresem ul. [....] jest ukończony. W latach 2011 - 2015, na podstawie umów zawartych w formie aktu notarialnego, doszło do wyodrębnienia prawa własności stu lokali mieszkalnych i lokali użytkowych znajdujących się w tym budynku oraz przeniesienia ich własności na rzecz osób trzecich wraz ze zbyciem na rzecz tych osób udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu.
Komisja wskazała następnie, że w dniu [...] czerwca 2017 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...], w sprawie o sygn. [...] wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa poprzez skierowanie jej do Z. R., która w chwili wydania decyzji nie żyła. Prokurator Prokuratury Regionalnej w [...] zaznaczył, że na ocenę zaistnienia wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie.
Komisja następnie wyjaśniła, że stan faktyczny ustaliła na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, tj.: akt własnościowych dotyczących postępowania zainicjowanego wnioskiem dekretowym, akt Prokuratury Regionalnej w [...] o sygn. [...] oraz akt Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o sygn. [...].
W oparciu o powyższe ustalenia Komisja uznała, że decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa gdyż decyzja reprywatyzacyjna, została skierowana przez Prezydenta [...] do osoby nieżyjącej – Z. R., która zmarła [...] października 2002 r. i nie żyła w dacie wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [....] od ponad 10 miesięcy. Komisja podkreśliła, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji Prezydenta [...] w dniu [....] września 2003 r. toczyło się więc w stosunku do osoby zmarłej. Komisja wyjaśniła, że przez pojęcie "skierowania decyzji" należy rozumieć określenie adresata rozstrzygnięcia, a więc określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. Zdaniem Komisji wydając decyzję reprywatyzacyjną, w której jako stronę wskazano osobę nieżyjącą, organ uchybił elementarnym obowiązkom, polegającym na właściwym ustaleniu stanu faktycznego oraz kręgu stron postępowania. W świetle powyższych okoliczności, zdaniem Komisji, Z. R. (z domu R.) vel Z. R. (z domu R.) vel S. R. nie mogła być stroną w postępowaniu dekretowym przed Prezydentem [...]. Komisja podniosła, że jednym z elementów postępowania administracyjnego są jego podmioty, a Z. R. (z domu R.) vel Z.R. (z domu R.) vel S. R., jako osoba zmarła, nie mogła być podmiotem tego postępowania. W ocenie Komisji, skierowanie decyzji administracyjnej wobec nieżyjącej strony wyczerpuje przesłankę "rażącego naruszenia prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Komisja podniosła, że w orzecznictwie wskazuje się, że nałożenie obowiązków, czy przyznanie uprawnień osobie zmarłej decyzją administracyjną kwalifikowane jest jako rażące naruszenie prawa. Komisja odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazała także, że jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Komisja podniosła także, że na ocenę zaistnienia wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci stron postępowania. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Zdaniem Komisji nie miało przy tym znaczenia, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy ani to, że organ prowadząc postępowanie dekretowe nie posiadał wiedzy, że osoba będąca stroną postępowania nie żyje. Komisja podkreśliła, że Z. R. (z domu R.) vel Z. R. (z domu R.) vel S. R. jako osoba niemająca zdolności prawnej, nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak, to w stosunku do tej osoby nie można było prowadzić postępowania dekretowego, ani skierować do tej osoby podjętego rozstrzygnięcia. Komisja wskazała także, że elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego na podstawie art. 30 § 1 k.p.a., odsyłającym do art. 8 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145; dalej: k.c.), stanowiącego, że zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego, zdaniem Komisji wynika, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy, w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania. Nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. W ocenie Komisji Prezydent [...], kierując decyzję do osoby nieżyjącej, naruszył także zawartą w art. 10 § 1 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i jej prawa do końcowego zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W tak prowadzonym postępowaniu organ, zdaniem Komisji, nie zrealizował zawartych w art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., zasad praworządności i prawdy obiektywnej. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest prowadzenie go wobec osób żyjących. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organom administracji publicznej w dniu wydawania decyzji, nie zmienia faktu, że rozstrzygnięcie wydane zostało w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili wydania nie miała już przymiotu strony. Komisja podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej, a więc do osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony postępowania, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Przymiot "strony" przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem najpóźniej z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie tylko nie można wszczynać postępowań ani wydawać orzeczeń, ale także, że orzeczenia wydane w stosunku do zmarłych są niemożliwe do wykonania (vide: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1535/17). Komisja podniosła, że podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w sprawach ze skarg na decyzje Komisji, wskazując, że skierowanie decyzji przez Prezydenta [...] do osoby nieżyjącej stanowi wadę kwalifikowaną decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uznał ponadto, że wady w postaci skierowania decyzji do osoby nieżyjącej nie można usunąć przez częściowe stwierdzenie nieważności w zakresie podmiotowym. Przepisy, które normują postępowanie nadzorcze nie przewidują bowiem konstrukcji prawnej, według której możliwe byłoby stwierdzenie nieważności decyzji w części dotyczącej jednej ze stron postępowania, a jeszcze zwłaszcza takiej, której status strony postępowania nie przysługuje, bo zmarła i tym samym utraciła zdolność prawną (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r., I SA/Wa 1777/18 oraz z dnia 19 lutego 2019 r., I SA/Wa 1041/18). W ocenie Komisji doszło również do rażącego naruszenia art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez ustalenie, czy wszystkie strony postępowania żyją, a w sytuacji ustalenia, że któraś z nich zmarła, nie ustalił po nim spadkobierców. Konsekwencją tego było skierowanie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr[...] do osoby zmarłej.
W ocenie Komisji decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] wywołała jednak nieodwracane skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., co uniemożliwiło stwierdzenie jej nieważności. Komisja wskazała, że zgodnie z ww. przepisem przez nieodwracalne skutki prawne należy rozumieć stan prawny powstały wskutek przeniesienia prawa własności albo prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...] na osobę trzecią, o ile nie nastąpiło ono nieodpłatnie lub na rzecz nabywcy działającego w złej wierze, lub zagospodarowania nieruchomości [...] na cele publiczne, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121, z późn. zm.). Komisja po wyjaśnieniu definicji nieodwracalnych skutków prawnych, że w przedmiotowej sprawie w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...] doszło do zbycia przez beneficjentów przysługujących im udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntów na rzecz osób trzecich. Wskazana okoliczność wyczerpuje, zdaniem Komisji, dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych", wynikającej z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Komisja podniosła, że uznając za przesądzoną w ww. części kwestię zmiany w sferze prawa własności należało w dalszej kolejności rozważyć przesłanki negatywne przyjęcia nieodwracalności skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnej, w pierwszej kolejności istnienie po stronie nabywcy złej wiary. Na skutek nowelizacji ustawy z dnia 9 marca 2017 r. została wprowadzona w art. 41a ust. 3 samodzielna definicja "złej wiary". W myśl wskazanego przepisu, w złej wierze jest ten, kto w chwili dokonania czynności prawnej z osobą, o której mowa w ust. 1, wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Komisja podała, że dokonując ustaleń w zakresie dobrej albo złej wiary podmiotu, który nabył prawa lub roszczenia do nieruchomości [...] - w kontekście zaistnienia albo niezaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych , że pojęcie "złej wiary" na gruncie art. 2 pkt 4 oraz art. 41a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. nie odwołuje się do żadnego innego przepisu prawa, który miał definiować jego znaczenie, a w szczególności nie odwołuje się do znaczenia wymienionego terminu określonego w art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1007 z późn. zm.; dalej: u.k.w.h.). Komisja podała, że w myśl art. 41a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., w złej wierze jest ten, kto w chwili dokonania czynności prawnej z osobą, o której mowa w ust. 1, wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć o okolicznościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Zła wiara dotyczy zatem obiektywnych okoliczności mogących świadczyć o wiedzy bądź łatwości pozyskania wiedzy przez nabywcę o okolicznościach wskazanych w art. 30 ust. 1 ustawy. Komisja odwołując się do dokonanego wywodu na temat dobrej złej wiary wskazała, że beneficjenci decyzji dokonali sprzedaży na rzecz spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], w wyniku czego doszło następnie do zabudowania przedmiotowej nieruchomości budynkiem mieszkalnym i wyodrębnienia własności lokali mieszkalnych, lokalu użytkowego (garażu podziemnego), a także lokalu o charakterze biurowo - usługowym. Po zakończeniu budowy doszło do przeniesienia własności wyodrębnionych lokali mieszkalnych, użytkowych oraz lokalu o charakterze biurowo - usługowym na rzecz kolejnych podmiotów prawa - osób fizycznych (lokale mieszkalne oraz lokal użytkowy) oraz Izby Komorniczej w [...] (aktualnego właściciela lokalu biurowo - usługowego).
Komisja podniosła, że dowodzenie złej wiary po stronie podmiotu nie będącego osobą fizyczną wymaga - zgodnie z przyjętą w polskim prawie teorią organów (art. 38 kodeksu cywilnego) - badania stanu świadomości osób fizycznych, wchodzących w skład jego organu. Powszechnie przyjmuje się, że zła wiara jednej z osób wchodzących w skład kolektywnego organu osoby prawnej przesądza o złej wierze całego organu, a zatem i całej osoby prawnej (tak wyrok SN z dnia 24 października 1972 r. I CR 177/72 - OSNCP 1973 z. 10 poz. 171, z aprobującą glosą B. Lewaszkiewicz-Petrykowskiej, Państwo i Prawo 1975 nr 7 str. 168 i nast.). W ocenie Komisji, brak jest podstaw do przyjęcia, że osoba reprezentująca spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] miała wiedzę lub świadomość wadliwości decyzji Prezydenta [...], bądź też z łatwością mogła się o niej dowiedzieć. Ponadto, w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, aby spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w [....] nabywając przedmiotową nieruchomość od beneficjentów decyzji, jako osoba trzecia, działała w złej wierze w rozumieniu art. 41a ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r., albowiem w dniu [...] stycznia 2007 r. (akt notarialny Repertorium A nr [...]) nabyła udziały w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako dz. ew. nr [...]i[...] z obrębu [...] za cenę [...] zł.
Podsumowując Komisja wskazała, że wobec przytoczonych powyżej okoliczności, w rozpoznawanej sprawie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...]i[...], co do którego zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. zostało skutecznie zbyte na rzecz podmiotu trzeciego, który zabudował przedmiotową nieruchomość, wyodrębnił własność lokali i dokonał ich skutecznego zbycia na rzecz osób trzecich.
Komisja podała, że dostrzegając powyższe nieprawidłowości, uznała, że zaszły przesłanki stwierdzenia wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] z naruszeniem prawa. Zdaniem Komisji Prezydent [...] wydał decyzję reprywatyzacyjną z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej. Komisja podniosła, że ze względu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, była jednak zobligowana do stwierdzenia wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] z naruszeniem prawa na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 38 ust. 1 oraz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło [...] zaskarżając ją w zakresie wskazanych fragmentów uzasadnienia.
Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności czasowej i użytkowaniu gruntów na obszarze m, st. Warszawy w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4 Ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. tytule pkt. III.l. (str. 17.) w całości; w pkt. III.I (str. 17-22.) w zakresie: " W ocenie Komisji decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. " (str. 17.) ocenie Komisji w niniejszej sprawie doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa.(str. 18.), " W ocenie Komisji Prezydent [...], kierując decyzję do osoby nieżyjącej, naruszył zawartą w art. 10 § 1 kp.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i jej prawa do końcowego zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W tak prowadzonym postępowaniu organ nie zrealizował zawartych w art. 6 i 7 kp.a. w związku z art. 28 kp.a., zasad praworządności i prawdy obiektywnej. " (str. 21.),,, W świetle powyższych ustaleń oraz rozważań prawnych, w ocenie Komisji decyzja Prezydenta [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ skierowana została do osoby, która nie żyła w dacie jej wydania. Wskazana przesłanka wyczerpuje dyspozycję, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kp.a. " (str. 22.), " W ocenie Komisji doszło również do rażącego naruszenia art. 7 kp.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu łub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez ustalenie, czy wszystkie strony postępowania żyją, a w sytuacji ustalenia, że któraś z nich zmarła, nie ustalił po nim spadkobierców. Konsekwencją tego było skierowanie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] do osoby zmarłej. " (str. 22.); w pkt. III.3. (str. 27.) w zakresie: " W rozpoznawanym przypadku została spełniona przesłanka pozytywna, tj. decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazano powyżej, Prezydent [...] wydal decyzję reprywatyzacyjną z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej. Ze względu na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, Komisja była jednak zobłigowana do stwierdzenia wydania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] z naruszeniem prawa na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kp.a. w związku z art. 38 ust, 1 oraz art. 2pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. podczas gdy : (a) brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że do skierowania decyzji reprywatyzacyjnej do osoby zmarłej doszło w wyniku błędnego prowadzenia postępowania administracyjnego przez Prezydenta [...]; (b) istnienie rozbieżności orzeczniczej, co do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby zmarłej, przesądza, że decyzja rozstrzygająca w ten sposób, nie może być uznana za wydaną w warunkach art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z tej właśnie przyczyny, co też odnieść należy do analizowanej w sprawie niniejszej decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r.;
(c) okoliczności faktyczne sprawy w postaci (-) prowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem innych stron niż zmarła oraz wydania w takich warunkach decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy jak też (-) skutku wydania decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [....] kwietnia 2006 r., jakim jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz prawidłowo ustalonego kręgu spadkobierców dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości - pozwalają na przyjęcie, że w sprawie niniejszej nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; (d) nawet gdyby uznać, że w realiach niniejszej sprawy doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na skierowanie przez Prezydenta [...] decyzji nr [...] z dnia [...] września 2003 r. do nieżyjącej strony – Z. R.(de domo R.), Komisja nie rozważyła dostatecznie i nie wskazała w uzasadnieniu swej decyzji, czy dla osiągnięcia celów postępowania nie jest wystarczającym stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. jedynie w części, tj. w zakresie dotyczącym praw zmarłej Z.R.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Komisji nr [...] z dnia [...] września 2021 r., w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] kwietnia 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] [...] – Stowarzyszenie Właścicieli [...] o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wnosząc jednocześnie o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Komisji i przychylając się do stanowiska Komisji.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony Stowarzyszenie [...][...] – Stowarzyszenie Właścicieli [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, przede wszystkim zaznaczyć trzeba, iż wydana ona została w postępowaniu prowadzonym przed Komisją do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na podstawie ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718, Dz. U. z 2018 r. poz. 431 z późn. zm. dalej ustawa z 9 marca 2017 r.). Komisja działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 38 ust. 1 oraz art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta [...] z naruszeniem prawa.
Skierowana do sądu skarga dotyczyła wybranych fragmentów uzasadnienia decyzji Komisji.
Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez tutejszy sąd w wyroku z 17 listopada 2018 r., I SA/Wa 920/18, w którym odrzucono koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji, sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji.
Zdaniem sądu ani rozstrzygnięcie, ani uzasadnienie nie mogą funkcjonować samodzielnie, niezależnie od siebie, w obrocie prawnym. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne (zob. J. Turski, "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji administracyjnej w części obejmującej uzasadnienie lub jego fragmenty", ZNSA 1(70)/2017). W przypadku wadliwości całego uzasadnienia decyzji, z powodu niewzruszenia przez sąd rozstrzygnięcia decyzji, stałoby się ono prawomocne, a ponownie wydana decyzja jako całość – z niepoddaną kontroli sądowoadministracyjnej prawomocną osnową oraz wydanym w toku ponownego rozpoznania sprawy uzasadnieniem – byłaby dotknięta nieważnością jako powtórzone orzeczenie w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
W ocenie sądu, skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia powinna zostać oddalona (art. 151 p.p.s.a.), jeśli wady wskazanych fragmentów uzasadnienia, nie mają wpływu na wynik sprawy. Wówczas wyrok sądu, jeśli stanie się prawomocny, na podstawie art. 170 i art. 171 p.p.s.a., ukształtuje prawidłowe motywy rozstrzygnięcia. Jak podkreśla się w orzecznictwie "Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku" (wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., II FSK 224/16, LEX nr 2465037). Podnosi się także, że "Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyrażona w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Pomimo że opisany stan związania ograniczony jest, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów, nie oznacza to, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie należy się kierować treścią uzasadnienia" (wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r., I GSK 518/16, LEX nr 2501225).
W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji wobec zaskarżenia wyłącznie określonych fragmentów uzasadnienia.
Przedmiotem decyzji dekretowej z dnia [...] września 2003 r., była nieruchomość [...] położona w [...] przy ul. [...]i[...], stanowiąca działki ewidencyjne nr [...]i[...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Komisja uznała, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na skierowanie jej do osoby zmarłej Z. R., która zmarła na 10 miesięcy przed jej wydaniem. Jednakże z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych nie stwierdziła jej nieważności lecz stwierdziła wydanie z naruszeniem prawa.
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2003 r. stała się ostateczna i orzekała o ustanowieniu na 99 lat, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul.[...]/[....] na rzecz osób w niej wymienionych. Jednak Z. R., która również została wskazana jako beneficjent decyzji dekretowej w ujawnionym tam udziale w nieruchomości wspólnej nie mogła nabyć na jej podstawie praw i obowiązków ponieważ w dacie jej wydania nie przysługiwał jej przymiot strony gdyż zmarła [...] października 2002 r. tj przed wydaniem kontrolowanej decyzji. Z kolei jej następcy prawni nie brali udziału w tym postępowaniu. Z chwilą śmierci Z. R. ustała jej zdolność prawna jako osoby fizycznej, co w konsekwencji powodowało, że w stosunku do niej jako osoby zmarłej nie można było prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji. Skoro zatem decyzja z [...] września 2003 r. była dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa ponieważ została skierowana do osoby zmarłej (a jej następcy prawni nie brali udziału w postępowaniu ani nie byli adresatami tej decyzji) to prawidłowe jest stanowisko Komisji, że decyzja Prezydenta [...] [...] września 2003 r. zapadła w sposób wadliwy. W orzecznictwie prezentowane są również poglądy, zgodnie z którymi nie zawsze i nie w każdych okolicznościach skierowanie decyzji do osoby zmarłej wyczerpuje przesłanki wadliwości decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie może być np. uznane za naruszenie prawa w stopniu rażącym skierowanie decyzji do osoby zmarłej w sytuacji jeżeli jednocześnie w postępowaniu brali właśnie udział jej spadkobiercy. Niemniej w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Spadkobiercy zostali ujawnieni dopiero w 2006 r. Tym samym skutkiem skierowania decyzji dekretowej do osoby zmarłej stało się także pozbawienie spadkobierców prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym. Wprawdzie zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. spadkobiercy strony wchodzą do postępowania z mocy samego prawa, ale muszą brać udział w postępowaniu podczas którego mają możliwość przedstawienia swego stanowiska w sprawie. Mogą to uczynić natomiast wówczas gdy do postepowania wstąpią (w szczególności gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika). Skierowanie natomiast decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi bądź to jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bądź jako skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). W każdym jednak przypadku oczywistym jest, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji m.in. w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99; z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06; z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 617/21). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ art. 156 § 1 k.p.a. w ogóle nie nawiązuje do takiego kryterium w okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym. Odmienna jest sytuacja procesowa, w której do śmierci strony dochodzi w trakcie postępowania administracyjnego. Wówczas w myśl powołanego już art. 30 § 4 k.p.a., z mocy prawa, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. O ile po wydaniu decyzji dotychczasowa strona umrze, należy doręczyć decyzję następcom prawnym. Niedoręczenie decyzji następcy prawnemu, który z mocy prawa wstąpił na miejsce strony, która zmarła, stanowi pozbawienie następcy udziału w czynności procesowej, które to pozbawienie może być kwalifikowane jako podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taki właśnie pogląd został wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10, niepublikowany).
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie decyzja została skierowana do osoby zmarłej – Z. R., a jej spadkobiercy nie brali udziału w postępowaniu dekretowym i decyzja ta nie została do nich skierowana (co nie jest kwestionowane), to rozstrzygnięcie to – decyzja z [...] września 2003 r., zostało obarczone wadą nieważności, której skutkiem jest nieważność decyzji. Komisja prawidłowo także uznała, że w niniejszej sprawie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne i stwierdziła wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Decyzja Komisji zatem, z powyższych względów, jest prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.