I SA/Wa 2815/22

I SA/Wa 2815/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Wa 2815/22
UZASADNIENIE
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr KKU – 146/21 po rozpoznaniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie, od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 13 lipca 2021 r. nr NWXVa.7532.861.1.2018 stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej na karcie mapy [...] jako działki :
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
- nr [...] o powierzchni [...] ha,
powstałe z podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...] – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego.
Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wojewoda Śląski zawiadomieniem z dnia 24 października 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie (na podstawie art. 17a ust 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych) w sprawie potwierdzenia nabycia przez Gminę [...] nieruchomości opisanej w sentencji decyzji o łącznej powierzchni [...] ha.
Organ wskazał, że w księdze wieczystej nr [...] aktualnie ujawniony jest Skarb Państwa. Nabycie przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1989 r., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...].
Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na dzień 27 maja 1990 r. w ewidencji gruntów widniała parcela nr [...], oznaczona symbolem użytku "B" - tereny mieszkaniowe, a jako władającego ujawniono PKP. Z podziału geodezyjnego ww. parceli powstały m. in. działki nr [...] będące przedmiotem niniejszego postępowania o łącznej powierzchni [...] ha.
Organ ustalił w oparciu o wypis z rejestru gruntów z 4 maja 2021 r., że działki nr [...] i nr [...] oznaczono symbolem użytku "Tk - tereny kolejowe, działki nr [...] opisano symbolem "Bi" - inne tereny zabudowane, działkę nr [...] oznaczono symbolem "B" – tereny mieszkaniowe, a jako władającego ujawniono Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie.
Pismem z 27 maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] poinformował, że działka nr [...] w dacie komunalizacji stanowiła pobocze ulicy [...], która aktualnie jest drogą gminną, działka [...] w dacie komunalizacji nie była zabudowana ani zagospodarowana, a obecnie znajdują się na niej blaszane garaże oraz nieurządzony parking przy stacji kolejowej, na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny z 1935 roku oraz budynki niemieszkalne, działki nr [...] były
niezagospodarowane, a obecnie na działce nr [...] posadowione są blaszane garaże, natomiast działka nr [...] stanowi drogę dojazdową do ul. [...] i w dacie komunalizacji najprawdopodobniej była wykorzystywana w ten sam sposób.
Wojewoda wskazał, że wnioskiem z dnia 25 października 2005 r., na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. nr 84, poz. 948 z późn. zm.), Polskie Koleje Państwowe S.A. zwróciły się do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego parceli pierwotnej nr [...]. Pismem z 30 lipca 2018 r. wnioskodawca poinformował, że podtrzymuje swój wniosek w zakresie wszystkich działek powstałych w wyniku podziału ww. parceli.
Z uwagi na powyższy wniosek pismem z 26 marca 2021r. organ zwrócił się do Polskich Kolei Państwowych S.A. o przedstawienie informacji, czy PKP S.A. dysponują dokumentami potwierdzającymi ustanowienie prawa zarządu lub przekazania w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przed 27 maja 1990 r.
Organ I instancji podkreślił, że pismo zostało odebrane przez adresata w dniu 31 marca 2021 r., lecz do dnia wydania decyzji PKP nie przedłożyła dokumentów potwierdzających prawo zarządu lub użytkowania gruntu oznaczonego obecnie jako działki nr [...] w dacie komunalizacji.
Pismem z dnia 27 maja 2021 r. Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie analizy posiadanej dokumentacji archiwalnej oświadczył że dla działek oznaczonych obecnie nr [...] nie była wydana decyzja przekazująca nieruchomość w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu lub zakładowi, która pozostawałaby w obiegu prawnym w dniu 27 maja 1990 r.
Wojewoda Śląski mając powyższe na uwadze w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., orzekł, że będące przedmiotem postępowania mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (z wyjątkiem mienia określonego w art. 11 i 12 ustawy), w dniu jej wejścia w życie - 27 maja 1990r., stało się z mocy prawa mieniem gminy [...].
Jednocześnie wskazał, że wobec tego, iż w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono dokumentów potwierdzających, aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 10 maja 1990r., uznać należy, że należała ona do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt 1.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 25 sierpnia 2022 r. – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że bezsporne jest w niniejszej sprawie, że opisana na wstępie nieruchomość, w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdza księga wieczysta nr [...].
Ten fakt nie był w toku postępowania kwestionowany przez żadną ze stron.
Następnie zwrócił uwagę, że niezbędną kwestią do wyjaśnienia podstaw komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do".
Organ odwoławczy wskazał, że "należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", "dysponowanie" - co jest prawnie obojętne dla komunalizacji.
Toteż pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do określonych organów samorządowych.
Podkreślił, że zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm., ustawy gruntowej) grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Grunty te należały zatem do wskazanych organów, chociaż nie było to należenie w kategoriach stricte prywatnoprawnych (użytkowanie, posiadanie etc.).
Organ odwoławczy przypomniał, że z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej, zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.
Podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, ażeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Wskazał, że żadnego z tytułów prawnych wskazanych w ww. art. 38 ustawy o gospodarce gruntami Skarżąca spółka nie przedstawiła. Faktyczne władanie mieniem przez Skarżącą bądź przez jej poprzedników prawnych nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
Zwrócił uwagę, że prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie.
Wskazał, że nie znajduje również zastosowania art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia
10 maja 1990 r., Wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponad wojewódzkim określ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. o tym samym tytule (Dz. U. Nr 51, poz. 301) W rozporządzeniu tym brak jest przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.
Polskie Koleje Państwowe w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, iż organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr KKU – 146/21 do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego złożyły Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucały;
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1991 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1991 r.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 13 lipca 2021 r., oraz o rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia nieruchomości przez Gminę [...], a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosił, że iż to na organie ciążył obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy (zgodnie z przepisem art. 7kpa). Zatem to organ jest obowiązany do zebrania wiarygodnego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący tak, by na jego podstawie możliwym było ustalenie, czy w niniejszej sprawie realizuje się przesłanka negatywna komunalizacji.
Należało przede wszystkim ustalić, czy Spółka sprawowała zarząd nad nieruchomością w przewidzianym czasie, jak też możliwość ewentualnego wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa własności w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.
Nieruchomość pozostawała w zarządzie Spółki, podczas gdy zaskarżona decyzja bazuje na odgórnym założeniu, iż tak nie było. Organ, pomimo ciążących na nim obowiązków, nie podjął natomiast żadnego działania celem ustalenia tych faktów.
Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 13 lipca 2021 r., nr NWXVa.7532.861.1.2018 stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej na karcie mapy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki : nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, powstałe z podziału działki nr [...] o powierzchni [...] ha objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...].
Nabycie to nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a wynikało z ustalenia, że przedsiębiorstwu państwowemu PKP S.A. nie przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu do tej nieruchomości, co oznacza, że jako składnik mienia państwowego należała ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
W ocenie Sądu, stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i Wojewody Śląskiego jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który Sąd podziela w tej sprawie, że użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do powyżej powołanych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), nie zaś w sensie faktycznym (vide wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 196/20). Samo faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi bowiem negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy następowała z mocy prawa, z dniem jej wejścia w życie, to jest z dniem 27 maja 1990 r.
Ze zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby Skarżąca dysponowała jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do spornego gruntu (czy to w formie decyzji, czy umowy), który ustanowiłby na niej zarząd bądź użytkowanie.
Należy zauważyć, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa zarządu nie kreował i nie kreuje. Zarząd ów jest bowiem prawną formą władania nieruchomością. Dla oceny kwestii jego istnienia (jako przeszkody komunalizacji) mają znaczenie dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych pod określonym tytułem prawnym. Obowiązująca w tym czasie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - jak zasadnie podniosła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - przewidywała powstanie zarządu w ściśle określony sposób. Stosownie do treści art. 38 ust. 2 powołanej ustawy mogło to nastąpić w drodze: decyzji terenowego organu administracji państwowej albo zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Tylko zatem dysponowanie przez PKP tego rodzaju tytułem prawnym świadczyłoby o tym, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegała komunalizacji z mocy prawa. Jak jednak powyżej stwierdzono, tego rodzaju indywidualnym aktem Skarżąca nie dysponuje. Brak powołanych dokumentów ma natomiast decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż o zarządzie nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwałach składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 (opubl. w: ONSAiWSA 2017/4/59) i z dnia 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17 (opubl. w: ONSAiWSA 2018/3/42).
W powołanych uchwałach NSA przyjął, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). NSA wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający PKP nabycie prawa zarządu ex lege.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd i przedstawioną na jego poparcie argumentację.
Sąd podziela także stanowisko przyjęte w orzecznictwie, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego.
Przypomnieć należy, że w sprawach w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski.
Realizując tę zasadę , pismem z 26 marca 2021r. organ zwrócił się do Polskich Kolei Państwowych S.A. o przedstawienie informacji, czy PKP S.A. dysponują dokumentami potwierdzającymi ustanowienie prawa zarządu lub przekazania w użytkowanie przedmiotowej nieruchomości przed 27 maja 1990 r.
PKP nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających prawo zarządu lub użytkowania gruntu oznaczonego obecnie jako działki nr [...] w dacie komunalizacji.
Co więcej Prezydent Miasta [...], na podstawie analizy posiadanej dokumentacji archiwalnej ustalił, że dla działek oznaczonych obecnie nr [...] nie była wydana decyzja przekazująca nieruchomość w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu lub zakładowi, która pozostawałaby w obiegu prawnym w dniu 27 maja 1990 r.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 7 Kpa w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym.
Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna.
Wprawdzie przepis art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwania organu, nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt: II SA/Wa 1771/10 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził, iż realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.
Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 powołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Brak zatem tytułu prawnego PKP w dniu 27 maja 1990 r. do stanowiącej własność państwową spornej nieruchomości, potwierdzonego decyzją administracyjną względnie umową, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza - jak stwierdzono w wyżej powołanych uchwałach NSA - że należała ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia po W rozpoznawanej sprawie nie miał też zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – wyłączający spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Po pierwsze, określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym – to jest posiadanie określonego tytułu prawnego (którego PKP do spornej nieruchomości nie miało), a po drugie przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy.
W wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) nie zostało ujęte przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe.
Reasumując, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w sprawie tej wystąpiły wszystkie materialnoprawne przesłanki warunkujące komunalizację spornej nieruchomości i w konsekwencji prawidłowo stwierdziły nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności spornej nieruchomości. Stąd zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., zbudowane na kwestionowaniu "należenia" spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz tezie o przynależeniu jej wówczas (w ramach zarządu) do PKP, uznać należy za niezasadne.
Za niezasadne należy uznać również zarzuty naruszenia przepisów postepowania administracyjnego. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Taka sytuacja nie ma miejsca organ zebrał i rozpatrzył niezbędny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., wskazać należy, że powołany przepis nakłada na organy zobowiązanie, że bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują one od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący nie wykazał na czym miałoby polegać naruszenie wskazanego przepisu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.