I SA/WA 280/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-12-07
NSAAdministracyjneŚredniawsa
komunalizacjanieruchomościbankskarbiec państwagminastwierdzenie nieważnościprzymiot stronyinteres prawnyprawo rzeczowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Banku na decyzję Ministra umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o komunalizacji nieruchomości, uznając, że Bank nie miał przymiotu strony.

Bank złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. o komunalizacji nieruchomości. Bank domagał się zwrotu nieruchomości, twierdząc, że był jej właścicielem przed reformą bankową i że komunalizacja była wadliwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że Bank nie wykazał interesu prawnego ani prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości, a zatem nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.

Sprawa dotyczyła skargi Banku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. o komunalizacji nieruchomości na rzecz Gminy Miasto G. Bank twierdził, że był pierwotnym właścicielem nieruchomości, która została przekazana Państwu w ramach reformy bankowej, a następnie stała się zbędna. Bank domagał się zwrotu nieruchomości, argumentując, że komunalizacja była wadliwa i naruszała jego prawa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie umorzył postępowanie, uznając, że Bank nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, ponieważ nie wykazał prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Banku. Sąd uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, a stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i gmina. Bank nie wykazał, aby posiadał prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w dniu komunalizacji, a jego roszczenia o zwrot czy odszkodowanie nie nadawały mu statusu strony w tym postępowaniu. Sąd zakwestionował również podstawę prawną § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r., na które powoływał się Bank, uznając je za wydane bez upoważnienia ustawowego. Sąd stwierdził, że Bank nie miał legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, a tym samym zaskarżona decyzja Ministra o umorzeniu postępowania była zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli nie wykaże prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości w dniu komunalizacji.

Uzasadnienie

Postępowanie komunalizacyjne dotyczy przekształceń własnościowych między Skarbem Państwa a gminami. Bank nie wykazał, aby w dniu komunalizacji przysługiwał mu prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości, a jego roszczenia o zwrot lub odszkodowanie nie nadają mu statusu strony w tym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Dz. U. Nr 32, poz. 191 art. 18 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dz. U. Nr 32, poz. 191 art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 1951 r. Nr 36, poz. 279 art. 25 § 2

Dekret z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej

Dz. U. Nr 153, poz. 1269

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

M. P. Nr 6, poz. 45 § 3

Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym"

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KC art. 44

Kodeks cywilny

kpc art. 177 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368 art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bank nie wykazał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Bank nie wykazał prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. nie stanowi podstawy prawnej do żądania zwrotu nieruchomości w postępowaniu komunalizacyjnym.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stała się zbędna Skarbowi Państwa, co uzasadnia jej zwrot. Komunalizacja była wadliwa, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana na cele własne Państwa (Dom Marynarza) i nie należała do zadań własnych gminy. Interes prawny skarżącego wynika z niewykonanego rozrachunku (odszkodowania) z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. Spór o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zawieszony do czasu zakończenia niniejszej sprawy, wpływa na jej rozstrzygnięcie.

Godne uwagi sformułowania

Bank [...] nie wykazał tytułu o charakterze prawnorzeczowym, ponieważ takim tytułem nie jest roszczenie o zwrot nieruchomości. § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. narusza art. 33 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., zgodnie z którym ministrowie wydają na podstawie ustaw i w celu ich wykonania rozporządzenia i zarządzenia, ponieważ został wydany bez upoważnienia organu ustawodawczego. W przypadku zaistnienia sprzeczności pomiędzy osnową decyzji a uzasadnieniem, pierwszeństwo należy dać osnowie.

Skład orzekający

Anna Łukaszewska-Macioch

przewodniczący

Anna Lech

członek

Maria Tarnowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu komunalizacyjnym oraz znaczenia prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. Interpretacja przepisów dotyczących reformy bankowej i komunalizacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą bankową i komunalizacją nieruchomości w latach 90. XX wieku. Interpretacja § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. jako niewiążącego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy historycznych przekształceń własnościowych i złożonych kwestii proceduralnych związanych z prawem do nieruchomości, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Bank walczył o nieruchomość sprzed lat – sąd wyjaśnia, kto jest jej właścicielem.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 280/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Lech
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący/
Maria Tarnowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Sygn. powiązane
I OSK 743/06 - Wyrok NSA z 2007-04-26
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Banku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Banku [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości obejmującej działkę nr [...] o pow. [...] m² położonej przy ul. [...] i ul. [...] – utrzymał w mocy własną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości opisanej w sentencji decyzji. Decyzja, wobec nie zaskarżenia jej w ustawowym terminie, stała się ostateczna.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił Bank [...] w W., zarzucając rażące naruszenie prawa; w uzasadnieniu podano, że Bank [...] był właścicielem spornej działki na podstawie uchwały przybicia targu z dnia [...] kwietnia 1934 r. i odezwy z dnia [...] lutego 1935 r.; dekretem z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej nieruchomość ta została wywłaszczona z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa; obecnie nieruchomość ta stała się zbędna Skarbowi Państwa, co jednoznacznie wynika z orzeczenia o jej komunalizacji decyzją Wojewody [...], a wobec powyższego Bank [...] domaga się jej zwrotu.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomieniem z dnia 10 lipca 2000 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego. Zdaniem organu, nie będąc stroną w znaczeniu materialnoprawnym, wnioskodawca nie może żądać skutecznie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nadzorczego, a w konsekwencji domagać się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Pojęcie strony zostało określone w art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z utrwalonego już orzecznictwa wynika, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa, a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego, mające na celu uwłaszczenie gmin. Komunalizacja dotyczy prawa własności, które przysługiwało Skarbowi Państwa i zostało z mocy prawa przeniesione na właściwa gminę. Nie ogranicza to ewentualnych praw osób trzecich, których to praw osoby te mogą dochodzić w toku odrębnych postępowań.
Zdaniem organu Bank [...] nie wykazał tytułu o charakterze prawnorzeczowym, ponieważ takim tytułem nie jest roszczenie o zwrot nieruchomości. A zatem Bank [...] nie miał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym z mocy prawa, i nie posiadał legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, bo nie dotyczyła ona ani jego praw ani obowiązków. Dlatego też organ uznał, że Bank [...] nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej i nie miał takiego interesu w dniu składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w 1999 r.
Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, iż brak jest któregoś z elementów stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć przed wszczęciem postępowania, może powstać w czasie trwania postępowania, a także zostać ujawniona dopiero w wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny.
Organ uznał, że Bank [...] nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., a zatem nie ma legitymacji prawnej do występowania w przedmiotowej sprawie jako strona postępowania. Skoro zachodzi brak jednego z elementów stosunku prawnego, który polega na braku przymiotu strony, to organ administracji, przed którym toczy się postępowanie dotknięte tego rodzaju wadą, zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Bank [...], zarzucając:
1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 § 2 kpa przez ich niezastosowanie i sprzeczne z nimi zaniechanie wykonania ustawowego obowiązku rozważenia z urzędu legalności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. dotyczącej działki nr [...] przez uchylenie się organu od merytorycznego rozpoznania sprawy w sytuacji uprzedniego, prawomocnego rozstrzygnięcia przez organ, w postępowaniu kontrolnym z art. 157 kpa, że (1) skarżący jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji w rozumieniu art. 28 kpa, czyli, że posiada legitymację do żądania rozstrzygnięcia tej nowej sprawy i w nowym ekstraordynaryjnym postępowaniu, w stosunku do postępowania, w którym wydana została decyzja z dnia [...] kwietnia 1991 r., oraz, że (2) postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte, co potwierdził zawiadamiając skarżącego i pozostałe strony w dniu 14 lipca 2000 r., na zasadzie art. 61 § 4 kpa;
2. naruszenie art. 105 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w związku z art. 28 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art.157 § 2 kpa przez ich niezastosowanie, sytuacji w której: (1) interes prawny skarżącego wynika wprost z niewykonanego do chwili obecnej rozrachunku (odszkodowania) z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu jego nieruchomości objętych rachunkiem "starym" .... (M.P. z 1957 Nr 6, poz.45), w rozumieniu przepisów rozporządzenia Kierownika Resortu Gospodarki Narodowej z dnia 5 października 1944 r. o czynnościach bankowych na obszarach wyzwolonych spod okupacji (Dz. U. R. P. z 1944 r., Nr 7, poz. 38 oraz z 1945 r. Nr 1, poz. 4), zmienionego rozporządzeniem Ministra Skarbu z dnia 31 stycznia 1949 r. (Dz. U. R.P. z 1949 r. Nr 9, poz. 57), (2) nie było przesłanek ustawowych do przeniesienia ex lege własności działki nr [...] ze Skarbu Państwa na Gminę Miasto G. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), o czym świadczy: (a) art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz zaleceń nr 48 z dnia 6 października 1936 r. Nr 138 z 1970 r. i Nr 173 z 24 września 1987 r. uzupełniających konwencję nr 163 z 24 lipca 1987 r. w sprawie zabezpieczenia socjalnego marynarzy w portach polskich (w tym zabezpieczenia bazy noclegowej w Domach marynarza), stanowiących zadania własne Państwa, wykonywane przez przedsiębiorstwa żeglugi morskiej (których organem założycielskim był Skarb Państwa) na podstawie zarządzenia Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 12 września 1975 r. (DZS-II/5/1611/3/75) i poprzedzającej go decyzji Ministra Żeglugi z dnia 6 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia Domów Marynarza (znanych organowi z urzędu); (b) treść art. 6 i art. 7 w związku z art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), że wykonywanie zadań własnych Państwa (prowadzenie Domu Marynarza) nie należy do zadań własnych gminy i nie zostały one zlecone do wykonania Gminie miasto G. (znanych organowi z urzędu) - i taki stan faktyczny i prawny w/w nieruchomości istniał zarówno w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), jak i w dniu 17 kwietnia 1991, tj. w dacie wydania w/w decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], co oznacza, że ich komunalizacja działki nr [...] była ex lege niedopuszczalna;
3. naruszenie art. 28 kpa przez jego niezastosowanie, w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu z 25 października 1948 r. o reformie bankowej (tekst jedn. Dz.U. R.P. z 1951 r. Nr 36, poz. 279) oraz z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. i art. 363 § 1 KC, w sytuacji: (a) zaniechania oceny znaczenia w/w zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. dla interesu prawnego skarżącego oraz skutków niewykonania do dnia dzisiejszego jego § 3, co oznacza, że od 1957 r. trwa zawisłość sprawy administracyjnej o rozrachunek (odszkodowanie), realizowany co do zasady przez restytucję naturalną (art. 363 § 1 KC), czyli przez zwrot działki nr [...], a dopiero w razie braku takiej możliwości, przez odszkodowanie pieniężne, (b) pominięcia znanego organowi z urzędu faktu, iż od 1998 r. zawisł przed Sądem Okręgowym w G. (sygn. akt [...]) spór o uzgodnienie treści KW [...] prowadzonej dla działki nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, na zasadzie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368) i postępowanie to zostało zawieszone (art. 177 § 1 pkt 3 kpc) prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 28 czerwca 2002 r. na czas do zakończenia niniejszej sprawy;
4. naruszenie art. 7, art.77 § 1 i 4, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez ich niezastosowanie, w sytuacji: (1) istnienia interesu prawnego skarżącego, jako przekazującego w/w działki gruntu na cele reformy bankowej, uprawnionego do żądania rozrachunku (odszkodowania) z mocy § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., (2) zaniechania obowiązku do działania z urzędu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji "komunalizacyjnej" Wojewody [...], w części dotyczącej działki nr [...]. W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia in meritii pozostaje interes prawny stron, skoro organ z urzędu zobowiązany jest do eliminowania z obiegu prawnego wadliwych decyzji, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, (3) sprzecznego z treścią art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przyjęcie, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności (str. 3 decyzji), a nie "mienia" w rozumieniu art. 44 KC;
5. naruszenie art. 16 kpa przez zaniechanie oceny § 3 prawomocnego zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., będącego decyzją administracyjną wydaną w sprawie skarżącego, w zakresie w jakim ten publicznoprawny akt gwarantuje skarżącemu rozrachunek (odszkodowanie) za działkę nr [...] przekazaną Państwu na cele reformy bankowej.
Skarżący Bank [...] podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej lub o stwierdzenie ich nieważności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonych w G.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Banku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku Banku [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i [...], opisanych w osnowie zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując niniejszą sprawę przede wszystkim należy zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym, jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Prawidłowo organ uznał, że stosownie do art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stronami postępowania komunalizacyjnego, toczącego się na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych są Skarb Państwa, który prawo własności traci, i właściwa gmina, która prawo własności nabywa. Inny podmiot może domagać się udziału w sprawie w charakterze strony, jeżeli wykaże, że przysługuje mu prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. Bank [...] nie wykazał, aby w dniu 27 maja 1990 r. jemu, a nie Skarbowi Państwa służyło prawo własności lub inny prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanej nieruchomości.
Twierdzenie Banku [...], że skoro nieruchomość stała się zbędna Skarbowi Państwa, co wynika z orzeczenia o jej komunalizacji, to wobec powyższego Bank [...] domaga się jej zwrotu, twierdzenie skargi, że interes prawny skarżącego wynika wprost z niewykonanego do chwili obecnej rozrachunku wynikającego z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym" (M. P. Nr 6, poz. 45) lub twierdzenie, że komunalizacja była niedopuszczalna ze względu na brak przesłanych ustawowych do przeniesienia własności tej działki ze Skarbu Państwa na Gminę Miasto G., z uwagi na wykonywanie na tej nieruchomości zadań własnych Państwa, jakim jest prowadzenie Domu Marynarza, które nie należy do zadań własnych gminy i nie zostało ono zlecone do wykonania Gminie Miasto G. - nie wykazuje interesu prawnego skarżącego, nie wskazuje, aby skarżącemu przysługiwał prawno-rzeczowy tytuł do skomunalizowanego gruntu, i nie czyni z Banku [...] strony postępowania komunalizacyjnego.
Sąd podziela stanowisko organu, że z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym" dla Banku Gospodarstwa Krajowego nie wynika prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości.
Należy zauważyć, że zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., zostało wydane na podstawie art. 25 ust. 2 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej (Dz. U. z 1951 r. Nr 36, poz. 279 z późn. zm.), który stanowi, że "Termin, sposób i warunki wykonania czynności wymienionych w ust. 1 [... przekażą Państwu swe nieruchomości...], określi Minister Finansów." Zgodnie z § 1 tego zarządzenia, Bank [...] obowiązany był przekazać Państwu w terminie do dnia 31 marca 1957 r. nieruchomości Banku – co nastąpiło. Odnosząc się natomiast do § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., z którego strona skarżąca wywodzi swój interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, który brzmi: "Rozrachunek z tytułu przejętych przez Państwo nieruchomości zostanie unormowany odrębnym zarządzeniem.", należy zwrócić uwagę, że regulacja ta (§ 3), wykracza poza granice upoważnienia dekretowego, wprowadzona została bez upoważnienia. A zatem § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. narusza art. 33 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., zgodnie z którym ministrowie wydają na podstawie ustaw i w celu ich wykonania rozporządzenia i zarządzenia, ponieważ został wydany bez upoważnienia organu ustawodawczego. Ponadto można również przyjąć, że skoro Bank [...] zobowiązany został tym zarządzeniem do przekazania Państwu nieruchomości w terminie do dnia 31 marca 1957 r., to po tej dacie to zarządzenie utraciło rację bytu, w tym również wydany bez upoważnienia dekretowego § 3.
Sąd podziela stanowisko organu, że Bank [...] nie miał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a zatem nie posiadał legitymacji do złożenia w 1999 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że organ sprzecznie z treścią art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przyjął, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności (str. 3 decyzji), a nie mienia w rozumieniu art. 44 KC należy uznać, że i ten zarzut skargi nie jest zasadny. Strona 3 decyzji, której dotyczy zarzut, nie jest już osnową decyzji (rozstrzygnięciem), lecz uzasadnieniem, które jest częścią składową decyzji zgodnie z art. 107 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, rozstrzygnięcie musi być sformułowane precyzyjnie, aby nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, i aby nie zaistniała możliwość dokonania odmiennej interpretacji tego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaś decyzji dotyczy osnowy decyzji, musi być z nią zgodne. W przypadku zaistnienia sprzeczności pomiędzy osnową decyzji a uzasadnieniem, pierwszeństwo należy dać osnowie. Jeśli zatem w osnowie decyzji mowa jest o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości, to uzasadnienie nie może dotyczyć mienia, tylko prawa własności. W art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mowa jest o "mieniu ogólnonarodowym (państwowym)", a stosownie do art. 44 KC, "Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.". "Własność" jest tylko jednym z elementów "mienia", ponieważ do "mienia" zalicza się, oprócz prawa własności, które w znaczeniu cywilistycznym jest najsilniejszym prawem do rzeczy o charakterze bezwzględnym, również inne prawa majątkowe. Nie można zatem oczekiwać, aby w prawidłowo sformułowanej decyzji – jeśli w osnowie użyto pojęcia prawnego "własność", uzasadnienie odnosiło się do "mienia".
Chybiony jest również zarzut skargi, że organ pominął znany mu z urzędu fakt, iż przed sądem okręgowym od 1988 r. toczy się spór o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, i postępowanie w tamtej sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia niniejszej sprawy, ponieważ ta okoliczność nie ma żadnego znaczenia dla sprawy niniejszej, w żaden sposób na sprawę niniejszą nie wpływa, przeciwnie, od wyniku rozstrzygnięcia tej sprawy (administracyjnej) zależeć będzie rozstrzygnięcie w sprawie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (cywilnej). Stosownie bowiem do art. 177 § 1 pkt 3 kpc, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji państwowej – co w odniesieniu do działki nr [...] nastąpiło.
Zgodnie z art. 157 § 2 i 3 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Oznacza to, że organ po złożeniu przez Bank [...] wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, w pierwszej kolejności powinien być rozważyć i przesądzić, czy Bankowi [...] przysługuje przymiot strony w tym nadzwyczajnym trybie postępowania, a jeśli nie, odmówić wszczęcia. Nawet jeżeli, zdaniem skarżącego, wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, oznaczało uznanie Banku [...] za stronę tego postępowania, to zdaniem Sądu nie stanowi to takiego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tak jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto G., prawa własności nieruchomości wymienionej w zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI