I SA/WA 280/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Banku na decyzję Ministra umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o komunalizacji nieruchomości, uznając, że Bank nie miał przymiotu strony.
Bank złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. o komunalizacji nieruchomości. Bank domagał się zwrotu nieruchomości, twierdząc, że był jej właścicielem przed reformą bankową i że komunalizacja była wadliwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że Bank nie wykazał interesu prawnego ani prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości, a zatem nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.
Sprawa dotyczyła skargi Banku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. o komunalizacji nieruchomości na rzecz Gminy Miasto G. Bank twierdził, że był pierwotnym właścicielem nieruchomości, która została przekazana Państwu w ramach reformy bankowej, a następnie stała się zbędna. Bank domagał się zwrotu nieruchomości, argumentując, że komunalizacja była wadliwa i naruszała jego prawa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie umorzył postępowanie, uznając, że Bank nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, ponieważ nie wykazał prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Banku. Sąd uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, a stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i gmina. Bank nie wykazał, aby posiadał prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości w dniu komunalizacji, a jego roszczenia o zwrot czy odszkodowanie nie nadawały mu statusu strony w tym postępowaniu. Sąd zakwestionował również podstawę prawną § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r., na które powoływał się Bank, uznając je za wydane bez upoważnienia ustawowego. Sąd stwierdził, że Bank nie miał legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, a tym samym zaskarżona decyzja Ministra o umorzeniu postępowania była zgodna z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie posiada przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli nie wykaże prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości w dniu komunalizacji.
Uzasadnienie
Postępowanie komunalizacyjne dotyczy przekształceń własnościowych między Skarbem Państwa a gminami. Bank nie wykazał, aby w dniu komunalizacji przysługiwał mu prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości, a jego roszczenia o zwrot lub odszkodowanie nie nadają mu statusu strony w tym postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Dz. U. Nr 32, poz. 191 art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz. U. Nr 32, poz. 191 art. 5 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 1951 r. Nr 36, poz. 279 art. 25 § 2
Dekret z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej
Dz. U. Nr 153, poz. 1269
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
M. P. Nr 6, poz. 45 § 3
Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym"
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KC art. 44
Kodeks cywilny
kpc art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368 art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bank nie wykazał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Bank nie wykazał prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. nie stanowi podstawy prawnej do żądania zwrotu nieruchomości w postępowaniu komunalizacyjnym.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość stała się zbędna Skarbowi Państwa, co uzasadnia jej zwrot. Komunalizacja była wadliwa, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana na cele własne Państwa (Dom Marynarza) i nie należała do zadań własnych gminy. Interes prawny skarżącego wynika z niewykonanego rozrachunku (odszkodowania) z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. Spór o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zawieszony do czasu zakończenia niniejszej sprawy, wpływa na jej rozstrzygnięcie.
Godne uwagi sformułowania
Bank [...] nie wykazał tytułu o charakterze prawnorzeczowym, ponieważ takim tytułem nie jest roszczenie o zwrot nieruchomości. § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. narusza art. 33 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., zgodnie z którym ministrowie wydają na podstawie ustaw i w celu ich wykonania rozporządzenia i zarządzenia, ponieważ został wydany bez upoważnienia organu ustawodawczego. W przypadku zaistnienia sprzeczności pomiędzy osnową decyzji a uzasadnieniem, pierwszeństwo należy dać osnowie.
Skład orzekający
Anna Łukaszewska-Macioch
przewodniczący
Anna Lech
członek
Maria Tarnowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu komunalizacyjnym oraz znaczenia prawnorzeczowego tytułu do nieruchomości. Interpretacja przepisów dotyczących reformy bankowej i komunalizacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą bankową i komunalizacją nieruchomości w latach 90. XX wieku. Interpretacja § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 1957 r. jako niewiążącego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznych przekształceń własnościowych i złożonych kwestii proceduralnych związanych z prawem do nieruchomości, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Bank walczył o nieruchomość sprzed lat – sąd wyjaśnia, kto jest jej właścicielem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 280/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Lech Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący/ Maria Tarnowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Sygn. powiązane I OSK 743/06 - Wyrok NSA z 2007-04-26 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Banku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę. Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Banku [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości obejmującej działkę nr [...] o pow. [...] m² położonej przy ul. [...] i ul. [...] – utrzymał w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości opisanej w sentencji decyzji. Decyzja, wobec nie zaskarżenia jej w ustawowym terminie, stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił Bank [...] w W., zarzucając rażące naruszenie prawa; w uzasadnieniu podano, że Bank [...] był właścicielem spornej działki na podstawie uchwały przybicia targu z dnia [...] kwietnia 1934 r. i odezwy z dnia [...] lutego 1935 r.; dekretem z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej nieruchomość ta została wywłaszczona z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa; obecnie nieruchomość ta stała się zbędna Skarbowi Państwa, co jednoznacznie wynika z orzeczenia o jej komunalizacji decyzją Wojewody [...], a wobec powyższego Bank [...] domaga się jej zwrotu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomieniem z dnia 10 lipca 2000 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego. Zdaniem organu, nie będąc stroną w znaczeniu materialnoprawnym, wnioskodawca nie może żądać skutecznie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nadzorczego, a w konsekwencji domagać się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Pojęcie strony zostało określone w art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z utrwalonego już orzecznictwa wynika, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa, a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego, mające na celu uwłaszczenie gmin. Komunalizacja dotyczy prawa własności, które przysługiwało Skarbowi Państwa i zostało z mocy prawa przeniesione na właściwa gminę. Nie ogranicza to ewentualnych praw osób trzecich, których to praw osoby te mogą dochodzić w toku odrębnych postępowań. Zdaniem organu Bank [...] nie wykazał tytułu o charakterze prawnorzeczowym, ponieważ takim tytułem nie jest roszczenie o zwrot nieruchomości. A zatem Bank [...] nie miał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym z mocy prawa, i nie posiadał legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, bo nie dotyczyła ona ani jego praw ani obowiązków. Dlatego też organ uznał, że Bank [...] nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej i nie miał takiego interesu w dniu składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w 1999 r. Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, iż brak jest któregoś z elementów stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć przed wszczęciem postępowania, może powstać w czasie trwania postępowania, a także zostać ujawniona dopiero w wyniku kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny. Organ uznał, że Bank [...] nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., a zatem nie ma legitymacji prawnej do występowania w przedmiotowej sprawie jako strona postępowania. Skoro zachodzi brak jednego z elementów stosunku prawnego, który polega na braku przymiotu strony, to organ administracji, przed którym toczy się postępowanie dotknięte tego rodzaju wadą, zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Bank [...], zarzucając: 1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 157 § 2 kpa przez ich niezastosowanie i sprzeczne z nimi zaniechanie wykonania ustawowego obowiązku rozważenia z urzędu legalności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. dotyczącej działki nr [...] przez uchylenie się organu od merytorycznego rozpoznania sprawy w sytuacji uprzedniego, prawomocnego rozstrzygnięcia przez organ, w postępowaniu kontrolnym z art. 157 kpa, że (1) skarżący jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji w rozumieniu art. 28 kpa, czyli, że posiada legitymację do żądania rozstrzygnięcia tej nowej sprawy i w nowym ekstraordynaryjnym postępowaniu, w stosunku do postępowania, w którym wydana została decyzja z dnia [...] kwietnia 1991 r., oraz, że (2) postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte, co potwierdził zawiadamiając skarżącego i pozostałe strony w dniu 14 lipca 2000 r., na zasadzie art. 61 § 4 kpa; 2. naruszenie art. 105 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w związku z art. 28 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art.157 § 2 kpa przez ich niezastosowanie, sytuacji w której: (1) interes prawny skarżącego wynika wprost z niewykonanego do chwili obecnej rozrachunku (odszkodowania) z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu jego nieruchomości objętych rachunkiem "starym" .... (M.P. z 1957 Nr 6, poz.45), w rozumieniu przepisów rozporządzenia Kierownika Resortu Gospodarki Narodowej z dnia 5 października 1944 r. o czynnościach bankowych na obszarach wyzwolonych spod okupacji (Dz. U. R. P. z 1944 r., Nr 7, poz. 38 oraz z 1945 r. Nr 1, poz. 4), zmienionego rozporządzeniem Ministra Skarbu z dnia 31 stycznia 1949 r. (Dz. U. R.P. z 1949 r. Nr 9, poz. 57), (2) nie było przesłanek ustawowych do przeniesienia ex lege własności działki nr [...] ze Skarbu Państwa na Gminę Miasto G. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), o czym świadczy: (a) art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz zaleceń nr 48 z dnia 6 października 1936 r. Nr 138 z 1970 r. i Nr 173 z 24 września 1987 r. uzupełniających konwencję nr 163 z 24 lipca 1987 r. w sprawie zabezpieczenia socjalnego marynarzy w portach polskich (w tym zabezpieczenia bazy noclegowej w Domach marynarza), stanowiących zadania własne Państwa, wykonywane przez przedsiębiorstwa żeglugi morskiej (których organem założycielskim był Skarb Państwa) na podstawie zarządzenia Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 12 września 1975 r. (DZS-II/5/1611/3/75) i poprzedzającej go decyzji Ministra Żeglugi z dnia 6 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia Domów Marynarza (znanych organowi z urzędu); (b) treść art. 6 i art. 7 w związku z art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), że wykonywanie zadań własnych Państwa (prowadzenie Domu Marynarza) nie należy do zadań własnych gminy i nie zostały one zlecone do wykonania Gminie miasto G. (znanych organowi z urzędu) - i taki stan faktyczny i prawny w/w nieruchomości istniał zarówno w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), jak i w dniu 17 kwietnia 1991, tj. w dacie wydania w/w decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], co oznacza, że ich komunalizacja działki nr [...] była ex lege niedopuszczalna; 3. naruszenie art. 28 kpa przez jego niezastosowanie, w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu z 25 października 1948 r. o reformie bankowej (tekst jedn. Dz.U. R.P. z 1951 r. Nr 36, poz. 279) oraz z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. i art. 363 § 1 KC, w sytuacji: (a) zaniechania oceny znaczenia w/w zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. dla interesu prawnego skarżącego oraz skutków niewykonania do dnia dzisiejszego jego § 3, co oznacza, że od 1957 r. trwa zawisłość sprawy administracyjnej o rozrachunek (odszkodowanie), realizowany co do zasady przez restytucję naturalną (art. 363 § 1 KC), czyli przez zwrot działki nr [...], a dopiero w razie braku takiej możliwości, przez odszkodowanie pieniężne, (b) pominięcia znanego organowi z urzędu faktu, iż od 1998 r. zawisł przed Sądem Okręgowym w G. (sygn. akt [...]) spór o uzgodnienie treści KW [...] prowadzonej dla działki nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, na zasadzie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368) i postępowanie to zostało zawieszone (art. 177 § 1 pkt 3 kpc) prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 28 czerwca 2002 r. na czas do zakończenia niniejszej sprawy; 4. naruszenie art. 7, art.77 § 1 i 4, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 kpa przez ich niezastosowanie, w sytuacji: (1) istnienia interesu prawnego skarżącego, jako przekazującego w/w działki gruntu na cele reformy bankowej, uprawnionego do żądania rozrachunku (odszkodowania) z mocy § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., (2) zaniechania obowiązku do działania z urzędu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji "komunalizacyjnej" Wojewody [...], w części dotyczącej działki nr [...]. W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia in meritii pozostaje interes prawny stron, skoro organ z urzędu zobowiązany jest do eliminowania z obiegu prawnego wadliwych decyzji, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, (3) sprzecznego z treścią art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przyjęcie, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności (str. 3 decyzji), a nie "mienia" w rozumieniu art. 44 KC; 5. naruszenie art. 16 kpa przez zaniechanie oceny § 3 prawomocnego zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., będącego decyzją administracyjną wydaną w sprawie skarżącego, w zakresie w jakim ten publicznoprawny akt gwarantuje skarżącemu rozrachunek (odszkodowanie) za działkę nr [...] przekazaną Państwu na cele reformy bankowej. Skarżący Bank [...] podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej lub o stwierdzenie ich nieważności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonych w G. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Banku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., po rozpatrzeniu wniosku Banku [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto G. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] i [...], opisanych w osnowie zaskarżonej decyzji. Rozpatrując niniejszą sprawę przede wszystkim należy zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym, jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Prawidłowo organ uznał, że stosownie do art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stronami postępowania komunalizacyjnego, toczącego się na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych są Skarb Państwa, który prawo własności traci, i właściwa gmina, która prawo własności nabywa. Inny podmiot może domagać się udziału w sprawie w charakterze strony, jeżeli wykaże, że przysługuje mu prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. Bank [...] nie wykazał, aby w dniu 27 maja 1990 r. jemu, a nie Skarbowi Państwa służyło prawo własności lub inny prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanej nieruchomości. Twierdzenie Banku [...], że skoro nieruchomość stała się zbędna Skarbowi Państwa, co wynika z orzeczenia o jej komunalizacji, to wobec powyższego Bank [...] domaga się jej zwrotu, twierdzenie skargi, że interes prawny skarżącego wynika wprost z niewykonanego do chwili obecnej rozrachunku wynikającego z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym" (M. P. Nr 6, poz. 45) lub twierdzenie, że komunalizacja była niedopuszczalna ze względu na brak przesłanych ustawowych do przeniesienia własności tej działki ze Skarbu Państwa na Gminę Miasto G., z uwagi na wykonywanie na tej nieruchomości zadań własnych Państwa, jakim jest prowadzenie Domu Marynarza, które nie należy do zadań własnych gminy i nie zostało ono zlecone do wykonania Gminie Miasto G. - nie wykazuje interesu prawnego skarżącego, nie wskazuje, aby skarżącemu przysługiwał prawno-rzeczowy tytuł do skomunalizowanego gruntu, i nie czyni z Banku [...] strony postępowania komunalizacyjnego. Sąd podziela stanowisko organu, że z § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku Gospodarstwa Krajowego objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym" dla Banku Gospodarstwa Krajowego nie wynika prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości. Należy zauważyć, że zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., zostało wydane na podstawie art. 25 ust. 2 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej (Dz. U. z 1951 r. Nr 36, poz. 279 z późn. zm.), który stanowi, że "Termin, sposób i warunki wykonania czynności wymienionych w ust. 1 [... przekażą Państwu swe nieruchomości...], określi Minister Finansów." Zgodnie z § 1 tego zarządzenia, Bank [...] obowiązany był przekazać Państwu w terminie do dnia 31 marca 1957 r. nieruchomości Banku – co nastąpiło. Odnosząc się natomiast do § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r., z którego strona skarżąca wywodzi swój interes prawny do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, który brzmi: "Rozrachunek z tytułu przejętych przez Państwo nieruchomości zostanie unormowany odrębnym zarządzeniem.", należy zwrócić uwagę, że regulacja ta (§ 3), wykracza poza granice upoważnienia dekretowego, wprowadzona została bez upoważnienia. A zatem § 3 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. narusza art. 33 ust. 2 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., zgodnie z którym ministrowie wydają na podstawie ustaw i w celu ich wykonania rozporządzenia i zarządzenia, ponieważ został wydany bez upoważnienia organu ustawodawczego. Ponadto można również przyjąć, że skoro Bank [...] zobowiązany został tym zarządzeniem do przekazania Państwu nieruchomości w terminie do dnia 31 marca 1957 r., to po tej dacie to zarządzenie utraciło rację bytu, w tym również wydany bez upoważnienia dekretowego § 3. Sąd podziela stanowisko organu, że Bank [...] nie miał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a zatem nie posiadał legitymacji do złożenia w 1999 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że organ sprzecznie z treścią art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przyjął, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności (str. 3 decyzji), a nie mienia w rozumieniu art. 44 KC należy uznać, że i ten zarzut skargi nie jest zasadny. Strona 3 decyzji, której dotyczy zarzut, nie jest już osnową decyzji (rozstrzygnięciem), lecz uzasadnieniem, które jest częścią składową decyzji zgodnie z art. 107 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, rozstrzygnięcie musi być sformułowane precyzyjnie, aby nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, i aby nie zaistniała możliwość dokonania odmiennej interpretacji tego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaś decyzji dotyczy osnowy decyzji, musi być z nią zgodne. W przypadku zaistnienia sprzeczności pomiędzy osnową decyzji a uzasadnieniem, pierwszeństwo należy dać osnowie. Jeśli zatem w osnowie decyzji mowa jest o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości, to uzasadnienie nie może dotyczyć mienia, tylko prawa własności. W art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mowa jest o "mieniu ogólnonarodowym (państwowym)", a stosownie do art. 44 KC, "Mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.". "Własność" jest tylko jednym z elementów "mienia", ponieważ do "mienia" zalicza się, oprócz prawa własności, które w znaczeniu cywilistycznym jest najsilniejszym prawem do rzeczy o charakterze bezwzględnym, również inne prawa majątkowe. Nie można zatem oczekiwać, aby w prawidłowo sformułowanej decyzji – jeśli w osnowie użyto pojęcia prawnego "własność", uzasadnienie odnosiło się do "mienia". Chybiony jest również zarzut skargi, że organ pominął znany mu z urzędu fakt, iż przed sądem okręgowym od 1988 r. toczy się spór o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, i postępowanie w tamtej sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia niniejszej sprawy, ponieważ ta okoliczność nie ma żadnego znaczenia dla sprawy niniejszej, w żaden sposób na sprawę niniejszą nie wpływa, przeciwnie, od wyniku rozstrzygnięcia tej sprawy (administracyjnej) zależeć będzie rozstrzygnięcie w sprawie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (cywilnej). Stosownie bowiem do art. 177 § 1 pkt 3 kpc, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji państwowej – co w odniesieniu do działki nr [...] nastąpiło. Zgodnie z art. 157 § 2 i 3 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Oznacza to, że organ po złożeniu przez Bank [...] wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, w pierwszej kolejności powinien być rozważyć i przesądzić, czy Bankowi [...] przysługuje przymiot strony w tym nadzwyczajnym trybie postępowania, a jeśli nie, odmówić wszczęcia. Nawet jeżeli, zdaniem skarżącego, wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, oznaczało uznanie Banku [...] za stronę tego postępowania, to zdaniem Sądu nie stanowi to takiego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tak jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.). Nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto G., prawa własności nieruchomości wymienionej w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI