I OSK 1602/20

I OSK 1602/20 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1724/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-08-06
I OZ 156/19 - Postanowienie NSA z 2019-02-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 125 § 1 pkt 1, art. 269 § 1, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1724/18 w sprawie ze skarg [...] z siedzibą w [...], K. A., M. B., Z. T. oraz [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia prawnego przedstawionego w sprawie o sygn. akt I OSK 2633/20.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 06 sierpnia 2019 r. sygn. I SA/Wa 1724/18 uchylił decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wydania decyzji z naruszeniem prawa i umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz [...] z siedzibą w Warszawie, Miasta Stołecznego Warszawy oraz solidarnie na rzecz K. A., M. B., Z. T. po 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiedli: Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako: "Komisja") oraz Zastępca Prokuratora Generalnego.
Komisja zarzuciła naruszenie przez Sąd Wojewódzki przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 30 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 3 ust. 1-3 w zw. art, 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1-4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2017 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: Ustawą), poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem ww. przepisów, które doprowadziły do uznania, że Komisja wydając decyzję z katalogu przewidzianego w ostatnim z powołanych przepisów Ustawy, nie może przy dokonywaniu oceny prawidłowości decyzji reprywatyzacyjnej wydanej w 2007 r. korzystać z nowej przesłanki materialnoprawnej wymienionej w art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy, ponieważ dana norma nie istniała w dacie wydania nadzorowanego aktu reprywatyzacyjnego, przez co jej zastosowanie godziłoby w zasadę demokratycznego państwa prawnego, podczas gdy prawidłowa wykładania przepisów Ustawy w powiązaniu z ratio legis stojącego u jej uchwalenia przez ustawodawcę, nakazuje opowiedzieć się za uznaniem kompetencji Komisji jako organu ekstraordynaryjnego w polskim porządku prawnym, do dokonywania aktów nadzoru nad decyzjami reprywatyzacyjnymi wydanymi przed wejściem w życie ustawy o Komisji, w oparciu o zawarte w niej przepisy materialnoprawne, które nie obowiązywały w dacie wydawania kontrolowanych decyzji administracyjnych, do których to przesłanek zalicza się podstawa przewidziana w art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy;
2. art. 30 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 3 ust. 1-3 w zw. art. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1-4 Ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wprowadzona ustawą o Komisji przesłanka materialnoprawna wzruszenia ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wymieniona w art 30 ust. 1 pkt 6, obejmuje swym zakresem wyłącznie sytuacje, w których miały miejsce czyny w stosunku do osoby zajmującej lokal mieszkalny potwierdzone prejudykatem wydanym przez sąd powszechny (karny), takie jak przestępstwo groźby bezprawnej, przemocy wobec osoby lub przemocy innego rodzaju, przy czym ww. błędna wykładnia przytoczonych przepisów doprowadziła Sąd Wojewódzki do uznania braku podstaw do wzruszenia przez Komisję nadzorowanej decyzji reprywatyzacyjnej i przyjęcia, że w konkretnym przypadku reprywatyzacja nieruchomości nie doprowadziła do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste podczas gdy (i) treść danego przepisu nie wprowadza katalogu zamkniętego działań, które mogą zostać uznane za prowadzące do przewidzianego nim skutku, co skutkuje szerokim zakresem zdarzeń mogących zostać uznanymi za wypełniające jego hipotezę (ii) dokonanie właściwej wykładni danego przepisu w powiązaniu ze stanem faktycznym wskazanym w decyzji Komisji pozwalało na ustalenie, że w przypadku nieruchomości przy ul. [...] wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste;
3. art. 30 ust 1 pkt 4b i 6 w zw. z art. 3 ust. 1-3 w zw. z art. 29 ust. 1-4 Ustawy, poprzez błędne uznanie, że przesłanki w oparciu o które Komisja może wydać decyzję przewidzianą w art. 29 ust. 1-4 Ustawy, obejmują wyłącznie przypadki objęte hipotezą przepisów normujących postępowania nadzwyczajne przewidziane w k.p.a. w dacie wydania decyzji reprywatyzacyjnej i to w sytuacji naruszenia przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania decyzji administracyjnej, co wyłącza stosowanie przez Komisję art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b, 5, 6, 7 i 8 Ustawy do decyzji ostatecznych w dacie wejścia w życie Ustawy (wydanych przed jej uchwaleniem), podczas gdy wolą ustawodawcy było jak najszersze ukształtowanie kompetencji Komisji jako organu szczególnego w polskim systemie prawnym, czemu służyło przyznanie temu organowi uprawnień pozwalających na ingerencję w zasadę przewidzianą w art. 16 k.p.a. na podstawie nowych trybów postępowania (przy zastosowaniu m.in. norm materialnoprawnych ujętych w art. 30 ust. 1 pkt 4b i 6 Ustawy) służących wzruszaniu ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniach reprywatyzacyjnych;
4. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności czasowej i użytkowaniu gruntowna obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279; zwanego dalej: Dekretem) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; zwanym dalej: k.p.a.) oraz w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy, poprzez błędną wykładnię i uznanie prawidłowości w pominięciu przez Prezydenta m. st. Warszawy podczas wydania decyzji reprywatyzacyjnej zbadania przesłanki "posiadania"' w stosunku do dotychczasowego właściciela, wskutek niewłaściwej wykładni, która wynika z przyjęcia, że wymóg "posiadania" gruntu przewidziany w art. 7 ust. 1 Dekretu nie dotyczył dotychczasowego właściciela, a jedynie następców prawnych właściciela, gdy tymczasem art. 7 ust. 1 Dekretu przewiduje wymóg posiadania gruntu również w stosunku do właściciela, nakładając tym samym na organy dekretowe obowiązek zbadania danej przesłanki, a którego obowiązku przy wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnej nie dopełniono jak przyznaje sam Prezydent m. st. Warszawy (w złożonej skardze), co w konsekwencji winno skutkować oddaleniem przez Sąd Wojewódzki wszystkich skarg złożonych na decyzję Komisji, z uwagi na prawidłowe oparcie rozstrzygnięcia organu o art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy;
5. art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy w z w. z art. 7 ust 1 Dekretu z w. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Komisja nie jest uprawniona do wyeliminowania ostatecznych decyzji reprywatyzacyjnych wydawanych z pominięciem obowiązku ustalenia posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela, podczas gdy zgodnie z treścią powołanego na wstępie przepisu Ustawy, Komisja jest zobligowana do przeprowadzenia postępowania pod kątem sprawdzenia, czy decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Dekretu, zaś w przypadku wykazania braku sprostania owemu obowiązkowi przez organy administracyjne, Komisja z woli ustawodawcy jest obowiązana do wydania decyzji związanej na podstawie rozstrzygnięć przewidzianych w art. 29 ust. 1-4 Ustawy;
6. art. 7 ust. 1 Dekretu i art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy stanowi nową - odrębną przedmiotowo normę materialnoprawną względem obowiązującego art. 7 ust. 1 Dekretu i w konsekwencji przyjęcie, że w obu tych przepisach chodzi o "inne posiadanie" gruntu przez dotychczasowego właściciela, podczas gdy w obowiązującym porządku prawnym można mówić tylko o jednej przesłance posiadania, albowiem w świetle unormowania art. 7 ust. 1 Dekretu, warunkiem skutecznego złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy (od 1947 r. prawa własności czasowej) przez byłego właściciela lub jego następcę prawnego było posiadanie gruntu w momencie wnoszenia wniosku, zaś norma materialnoprawna z art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy, stanowi jedynie szczególną podstawę służącą wzruszeniu ostatecznych decyzji dekretowych, w których organy zaniechały badania przesłanki posiadania gruntu przez przeddekretowych właścicieli, ujętej już w art. 7 ust. 1 Dekretu;
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art 1, art 2, art 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 184 w zw. z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b i 6 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1-3 Ustawy, poprzez niewłaściwe określenie kompetencji orzeczniczych, objawiające się w samodzielnym, dowolnym, a tym samym nieuprawnionym ustaleniu zasad intertemporalnym (zastosowaniem zasady tempus regit actum) w zakresie dotyczącym obowiązywania poszczególnych przepisów Ustawy (tj. przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 4a-6 Ustawy), podczas gdy zgodnie z zasadą praworządności sądy administracyjne obowiązane są do przestrzegania przepisów obowiązującego prawa, które korzysta z domniemania konstytucyjności, przez co Sąd wojewódzki nie posiadał kompetencji do samodzielnego wyznaczania reguł intertemporalnych odnośnie możliwości stosowania prawa, wbrew treści przepisów znajdujących się w akcie o randze ustawowej jaki stanowi Ustawa;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 145 § 3 p.p.s,a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z 30 ust. 1 pkt 6 oraz art. 30 ust 1 pkt 4b Ustawy i art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i w zw. z art 16 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania przed Komisją jako bezprzedmiotowego, co wynikało z błędnej wykładni przepisów Ustawy, polegającej na przyjęciu, że przesłanki wymienione w decyzji Komisji jak podstawa stwierdzenia wadliwości decyzji reprywatyzacyjnej nie mogły znaleźć zastosowania w konkretnym przypadku z uwagi na złamanie przez organ zakazu działania prawa wstecz, tj. do dokonania aktu nadzoru wobec decyzji reprywatyzacyjnej wydanej przed wejściem w życie ustawy o Komisji, w oparciu o przepisy materialnoprawne, które nie obowiązywały w dacie wydawania nadzorowanej decyzji administracyjnej, podczas gdy decyzja Komisji była prawidłowa i została oparta na podstawach materialnoprawnych określonych w obowiązującym prawie, co winno skutkować oddaleniem wszystkich złożonych na nią skarg;
3. art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust 1 pkt 4 w zw. z 30 ust 1 pkt 6 oraz art 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy i art. 7 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k,p.a., poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania przez Komisją, co wynikało z przyjęcia, że wprowadzone ustawą o Komisji nowe przesłanki materialnoprawne wzruszenia ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wymienione w art. 30 ust. 1 pkt 4b i 6 Ustawy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia decyzji Komisji, nie mogą stanowić wzorca kontroli zgodności z prawem dla decyzji reprywatyzacyjnej, a tym samym być podstawą do uchylenia nadzorowanego aktu, podczas gdy Komisja była uprawniona do wyeliminowania ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej wydanej przed wejściem w życie Ustawy po spełnieniu przesłanek z art. 30 ust 1 pkt 4b i 6 powołanego aktu normatywnego, która to okoliczność winna prowadzić do wydania przez Sąd wojewódzki orzeczenia opartego na art 151 p.p.s.a. w stosunku do wszystkich skarg;
4.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez bezzasadne zarzucenie naruszenia zasady ostateczności decyzji administracyjnej przewidzianej w art. 16 § 1 k.p.a., przy wydawaniu przez Komisję decyzji, podczas gdy takie naruszenie nie miało miejsca z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia w nadzwyczajnym trybie postępowania w oparciu o art 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z. art. 30 ust. 1 pkt 4b i 6 Ustawy;
5.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą przyjęciem, że wydanie decyzji reprywatyzacyjnej nie doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy;
6.art. 145 § 3 w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 105 k.p.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1-4a oraz pkt 5, 7 i 8 w zw. z art. 29 ust. 1-4 Ustawy, poprzez uznanie, że postępowanie administracyjne przed Komisją stało się bezprzedmiotowe, co wynikało z odrzucenia przez Sąd wojewódzki możliwości zastosowania przez Komisję podstaw materialnych wskazanych jako podstawa rozstrzygnięcia decyzji, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd wojewódzki rozważenia zasadności w zastosowaniu pozostałych przesłanek materialnoprawnych przewidzianych w art. 30 ust. 1 Ustawy, a którym to zaniechaniem Sąd naruszył ciążący na nim obowiązek kompleksowego rozpoznania sprawy w jej granicach, doprowadzając do przedwczesnego umorzenia postępowania przed Komisją, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a, który to przepis obliguje Sąd Wojewódzki, aby w uzasadnieniu wyroku "zwięźle przedstawił stan sprawy (...) podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie", gdy tymczasem w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki omówił stanowisko skarżących oraz zreferował motywy swego rozstrzygnięcia, ograniczając się przy tym jedynie do przedstawienia oceny prawnej wyrażonej odnośnie podstawy rozstrzygnięcia kontrolowanej decyzji, pomijając całkowicie w swych rozważaniach aspekt związany z możliwością istnienia pozostałych podstaw wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej przez Komisję, przewidzianych w art. 30 ust. 1 Ustawy, co powoduje, że skarżony wyrok nie poddaje się ocenie kasacyjnej;
Zastępca Prokuratora Generalnego w złożonej skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie:
1. art. 30 ust. 1 pkt 4b i pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2267; dalej: "ustawa o szczególnych zasadach") poprzez wyrażenie nieprawidłowego stanowiska przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie o niedopuszczalności dokonania przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: "Komisja"), w świetle zasad lex refro non agit oraz tempus regit actum, oceny decyzji Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent") z dnia [...] maja 2007 r" nr [...], w oparciu o ww. przepisy - co skutkowało uchyleniem przez ten Sąd decyzji Komisji z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego i umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm,; dalej: "k.p.a.") - podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów dokonana w związku z art. 163 k.p.a. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja RP") prowadzi do wniosku o zasadności - oraz obowiązku - zastosowania wskazanych na wstępie przepisów, zważywszy że zasady lex retro non agit oraz tempus regit actum nie mają charakteru bezwzględnego, gdyż celem ustawy o szczególnych zasadach jest przywrócenie ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostek, pozbawionych takiej ochrony w toku reprywatyzacji nieruchomości warszawskich - co stanowi wartość konstytucyjną ocenioną przez ustawodawcę w tej materii jako szczególnie cenną i ważniejszą od wartości chronionej zakazem retroakcji;
2. art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279; dalej: "dekret") oraz art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy o szczególnych zasadach poprzez wyrażenie przez Sąd I instancji błędnego poglądu, że przesłanka "posiadania", o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu oraz w odwołującym się do niego art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy o szczególnych zasadach, została przypisana jedynie prawnym następcom właściciela, ale już nie samemu właścicielowi gruntu (jego pełnomocnikowi, użytkownikowi czy zarządcy) - co skutkowało uznaniem przez Sąd, iż w sprawie nie zaistniała potrzeba badania kwestii posiadania nieruchomości przez "dotychczasowych właścicieli gruntu" lub innych podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu w chwili złożenia wniosku dekretowego, a w efekcie niestwierdzeniem wady decyzji Prezydenta w tym zakresie i wydaniem wyroku uchylającego decyzję Komisji z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] , oraz umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do przeciwnego wniosku, zgodnie z którym o spełnieniu przesłanki "posiadania" można mówić jedynie w przypadku tych dawnych właścicieli lub innych podmiotów, którzy byli w posiadaniu gruntu w dacie złożenia wniosku dekretowego;
3. art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy i art. 7 ust. 1 dekretu poprzez uznanie, że przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy o szczególnych zasadach ma charakter nowej przesłanki materialnoprawnej, która nie może stanowić podstawy do oceny prawidłowości decyzji dekretowej wydanej przed jej wejściem w życie - podczas gdy uznanie takie, kluczowe dla skarżonego wyroku, jest bezpodstawne;
4. art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach poprzez wyrażenie poglądu, że znajduje on zastosowanie wyłącznie w sytuacji zaistnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy decyzją a opisanymi w ustawie skutkami rażąco sprzecznymi z interesem społecznym - co skutkowało wydaniem wyroku uchylającego decyzję Komisji z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] , i umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że przesłanka "skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym lub skutków sprzecznych z celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste" dotyczy następstw wydania decyzji reprywatyzacyjnej i jednocześnie sposobu wykonywania praw do tej nieruchomości przez beneficjentów tej decyzji lub ich następców prawnych;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu i art. 30 ust. 1 pkt 4b i pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach — poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Komisji z dnia [...] lipca 2018 r,, nr [...] , wobec stwierdzenia braku podstawy prawnej do zastosowania powiązanych ze sobą art. 7 ust. 1 dekretu i art. 30 ust. 1 pkt 4b oraz pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach w stosunku do decyzji Prezydenta z dnia 24 maja 2007 r., nr [...], oraz niestwierdzenia naruszeń prawa, o których mowa w tych przepisach, w związku z wydaniem decyzji przez Prezydenta, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów materiałnoprawnych nakazywała zastosowanie ww. przepisów prawa materialnego w sposób, o którym mowa w ww. zarzutach 1.2., 1.3. i 1.4.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, w tym również sądowoadministracyjnego, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania (kwestia prejudycjalna). Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polegać musi na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej.
Norma z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest podstawą fakultatywnego zawieszenia postępowania, a więc celowość zawieszenia postępowania, nawet w przypadku zaistnienia przesłanki określonej tym przepisem, pozostawiona jest ocenie Sądu, przy czym jak wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należało, że na gruncie badanej sprawy opisana powyżej zależność występuje.
Postanowieniem z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2633/20, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. – przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "Czy okoliczności określone w art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 785) mogą stanowić przesłankę do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej w sytuacji, gdy miały miejsce przed wejściem w życia tej ustawy?".
Powyższe zagadnienie prawne, które przedstawiono do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, odnosi się bezpośrednio do stanu faktycznego procedowanej sprawy, w której podstawy kasacyjne obejmują m.in. zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 785).
Podkreślić należy, że uchwała NSA będzie miała charakter wiążący w sprawie, bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika ogólnie wiążąca moc tak uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie sygn. akt I OSK 2633/20.