I SA/Wa 2773/13
Podsumowanie
WSA uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając za zasadną skargę Starosty w sprawie dotyczącej przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu o reformie rolnej.
Sprawa dotyczyła skargi Starosty na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej. Minister uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, gdyż nieruchomość została przejęta na podstawie innego artykułu dekretu. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ odwoławczy nie powinien był umarzać postępowania, lecz merytorycznie rozpoznać sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Starosty na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie administracyjne. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie, że nieruchomość nie podlegała przepisom art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Minister uznał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, a prawidłowość tego przejęcia była już badana przez sąd powszechny. Starosta w skardze argumentował, że Minister błędnie zinterpretował i zastosował prawo, nie badając merytorycznie sprawy. WSA przyznał rację Staroście, stwierdzając, że Minister nieprawidłowo umorzył postępowanie. Sąd podkreślił, że skutek prawnorzeczowy wywiera decyzja administracyjna wydana na podstawie § 5 rozporządzenia, a wniosek o jej wydanie powinien zostać rozpatrzony merytorycznie. W związku z naruszeniem przepisów KPA, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Ministra.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, jeśli wniosek dotyczył oceny przesłanek przejęcia na podstawie konkretnego przepisu, a organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną. Organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie lub umorzyć postępowanie w sposób ostateczny, a nie działać jako organ kasacyjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skutek prawnorzeczowy wywiera decyzja administracyjna wydana na podstawie § 5 rozporządzenia, a wniosek o jej wydanie powinien zostać rozpatrzony merytorycznie. Umorzenie postępowania przez Ministra jako bezprzedmiotowego było nieprawidłowe, ponieważ naruszało to zasady postępowania administracyjnego i prawo strony do merytorycznej kontroli decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
dekret PKWN art. 2 § 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Przejęcie nieruchomości na podstawie tego przepisu wymagało wydania deklaratoryjnej decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.
PPSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
PPSA art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
W przypadku uchylenia decyzji, sąd stwierdza, czy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Orzeczenie o kosztach postępowania.
rozporządzenie MRiRR art. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Postępowanie w tym trybie ma na celu rozstrzygnięcie sporu, czy określona nieruchomość ziemska podlega przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN.
dekret PKWN art. 2 § ust. 1 zdanie ostatnie
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej przechodziły na rzecz Skarbu Państwa bezzwłocznie i bez wynagrodzenia.
rozporządzenie MRiRR art. 12
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa tytuł do wpisania prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej.
dekret o wpisywaniu art. 1 § ust. 1
Dekret z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej
Określa podstawę do wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.
Pomocnicze
dekret PKWN art. 2 § 1 lit. b
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Przejęcie nieruchomości na podstawie tego przepisu następowało z mocy samego prawa, a wpis do księgi wieczystej miał charakter deklaratoryjny.
dekret PKWN art. 1 § część druga
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa cele reformy rolnej.
RPO o PA art. 68
Rozporządzenie Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym
Definiuje charakter 'zaświadczeń' wydawanych przez organy administracji.
RPO o PA art. 68 § ust. 3
Rozporządzenie Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym
Definiuje 'zaświadczenie' jako urzędowe potwierdzenie istnienia określonego stanu prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył przepisy KPA, umarzając postępowanie zamiast rozpoznać je merytorycznie. Przejęcie nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN nie wykluczało badania przesłanek przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jeśli taka była podstawa wniosku.
Odrzucone argumenty
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, gdyż nieruchomość została przejęta na innej podstawie prawnej, a jej prawidłowość była już badana przez sąd powszechny.
Godne uwagi sformułowania
Skutek prawnorzeczowy wywiera tylko decyzja administracyjna, o której mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, zmiana własności następuje z mocy samego prawa i jest ona skuteczna wobec wszystkich, niezależnie od treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej. Organ odwoławczy nie może sprowadzić swojego zachowania do roli organu kasacyjnego, gdyż działając w ramach autokontroli w takiej roli nie występuje.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący
Elżbieta Sobielarska
członek
Marta Kołtun-Kulik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących umarzania postępowań przez organy odwoławcze w kontekście postępowań dotyczących reformy rolnej i przejmowania nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejmowania nieruchomości na podstawie dekretu o reformie rolnej i procedur administracyjnych z tym związanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych przepisów o reformie rolnej i ich interpretacji w kontekście współczesnego postępowania administracyjnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historycznym.
“Reforma rolna w sądzie: Jak historyczne przepisy wpływają na współczesne decyzje administracyjne?”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 2773/13 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2014-03-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-11-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /przewodniczący/ Elżbieta Sobielarska Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 2844/14 - Wyrok NSA z 2016-10-28 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 1945 nr 3 poz 13 art. 2 ust. 1 lit. e Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2012 poz 270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 r. sprawy ze skargi Starosty [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Starosty [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Starosty [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] – uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 16 stycznia 2008 r. M. R. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że [...] położony w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z .dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j.t. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) - dalej: "dekret PKWN". Jako uzasadnienie wniosku wskazał, że nieruchomość ta nie stanowiła wspólnej jednostki gospodarczej z majątkiem rolnym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] stwierdził, że [...] położony w majątku [...], gmina [...], stanowiący obecnie działkę ewidencyjną nr [...], będący przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością W. R., zapisany w dniu przejęcia w księdze wieczystej [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Od ww. decyzji odwołanie złożył Starosta [...]. W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił, że [...], stanowił wyodrębnioną terytorialnie i przestrzennie część majątku [...]. Ponadto stwierdził, że nie można było uznać (tak jak uczynił to Wojewoda), że rządca zarządzał majątkiem w imieniu właściciela W. R. i zarządzanie majątkiem odbywało się z podwórza gospodarczego, podczas gdy - zdaniem skarżącego - majątek był zarządzany bezpośrednio [...], tam też zapadały decyzje gospodarcze i mieściło się centrum administracyjne majątku. Skarżący podniósł, że Wojewoda w postępowaniu dowodowym nie ustalił czy istniał związek funkcjonalny [...]z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. W wyniku odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek M.R. dotyczy żądania wydania decyzji w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.), tj. stwierdzenia, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie w trybie § 5 rozporządzenia ma na celu rozstrzygnięcie sporu, czy określona nieruchomość ziemska podlega przejęciu na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Badaniu podlega wówczas zaistnienie przesłanek przejęcia określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, tj. posiadanie przez daną nieruchomość (lub jej część) cech nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym oraz odpowiedniej powierzchni. Badanie takie jest bezprzedmiotowe, jeżeli do przejęcia nieruchomości doszło na innej podstawie, z powołaniem się na inne przesłanki przejęcia i inne (tj. niemające znaczenia z perspektywy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN) okoliczności uzasadniające przejęcie. Następnie organ wskazał, iż jak wynika z akt sprawy nieruchomość ziemska [...], w skład której wchodzi [...] przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (zgodnie z jego treścią na cele reformy rolnej przechodziły nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie - Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej). Świadczą o tym dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, tj: wniosek z dnia 5 listopada 1946 r. o wpis na rzecz Skarbu Państwa prawa własności oraz wypis z księgi wieczystej [...]. Ponadto, takie same ustalenia faktyczne co do podstawy przejęcia poczynił Sąd Okręgowy w [...] rozpatrujący sprawę o ustalenie z powództwa M. R. przeciwko Skarbowi Państwa Wojewodzie [...], sygn. akt XIII [...]. Również Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalił, że majątek przejęty został na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobec tego, organ odwoławczy stwierdził, że w tym stanie rzeczy nie można mówić o powstaniu sporu co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Przy przejęciu nieruchomości ziemskiej [...] zastosowano art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN i prawidłowość przejęcia na tej podstawie była już przedmiotem oceny przez Sąd Okręgowy [...]. Badanie przesłanek istotnych, w przypadku przejęcia majątku na innej podstawie, nie znajduje więc uzasadnienia, a postępowanie prowadzone na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. należy uznać za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa. W konsekwencji, zarzuty przytoczone w odwołaniu jako odnoszące się do szczegółowych kwestii związanych ze spełnieniem kryterium przejęcia na zasadzie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, w ocenie Ministra pozostają bez wpływu na niniejszą sprawę. Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r., pismem z dnia 11 września 2012 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Starosta [...], reprezentowany przez radcę prawnego K. B. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.), poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe Starosta [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że art. 2 ust. 1 ww. dekretu PKWN stanowi m.in. że "Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e, części pierwszej, niniejszego artykułu przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga." W ocenie strony strony skarżącej przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli występuje choć jedna z przesłanek powodujących przejście z mocy samego prawa nieruchomości ziemskich to przechodzi ona na rzecz Skarbu Państwa. Skoro przejście prawa własności nieruchomości następuje z mocy samego prawa, to dokumenty stanowiące podstawę do skonkretyzowania jakie nieruchomości przechodzą na rzecz Skarbu Państwa mają znaczenie jedynie deklaratoryjne. Nieprawidłowa podstawa prawna zawarta w tych dokumentach nie stanowi podstawy do nieujawnienia w księgach wieczystych innej podstawy z art. 2 ust. 1 dekretu PKWN stanowiącej podstawę do przejęcia nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli podstawa taka występowała. Obowiązkiem zatem właściwego organu administracji - wojewody, było zbadanie czy w przypadku gdy przesłanka do przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN okazała się wadliwa, czy nie zachodzą inne przypadki które spowodowały przejście z mocy prawa na podstawie ww. dekretu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Następnie wskazano, iż stanowisko takie znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. I tak, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt I CSK 371/07 stwierdził m.in. że "1. Jeśli zmiana stanu prawnego (własności) nieruchomości nastąpiła z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, zmiana własności następuje z mocy samego prawa i jest ona skuteczna wobec wszystkich, niezależnie od treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej. Dotyczy to w szczególności przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na mocy ustaw nacjonalizacyjnych, które następowało z mocy samego prawa bez względu na treść wpisu w dziale drugim księgi wieczystej oraz treść domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i może być podniesione w każdej sprawie. 2. Rzeczywisty stan prawny, ukształtowany przepisami dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wynika z mocy tego aktu prawnego, a nie z dokonania wpisu w księdze wieczystej, niezależnie od tego czy ten wpis dokonany został na wadliwej czy niewadliwej podstawie." Z uwagi na powyższe, zdaniem strony skarżącej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN i bezzasadnie umorzył postępowanie w sprawie, nie badając czy z przyczyn merytorycznych decyzja Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2011 r. nr [...] została wydana prawidłowo. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], wydaną w ramach "autokontroli", uwzględnił skargę Starosty [...] i uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. wniósł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. R., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt 9/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, aczkolwiek nie z przyczyn podniesionych w skardze. Sąd rozpoznający wówczas sprawę wskazał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. została wydana w oparciu o przepis art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z jego brzmieniem: "Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa." Sąd wyjaśnił, że wprawdzie przepis art. 54 § 3 powołanej ustawy nie określa prawnych form działania w jakich następuje "uwzględnienie skargi", nie mniej jednak w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że uwzględnienie w ramach autokontroli skargi na decyzje organu nie może ograniczyć się do uchylenia aktu (jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie). Nie jest bowiem możliwe takie zachowanie organu, poprzez które strona skarżąca zamiast otrzymać orzeczenie organu zewnętrznej, tzw. "sądowej kontroli" otrzymuje decyzję kasacyjną, cofającą sprawę do punktu wyjścia, do toku instancyjnego - w sytuacji gdy sprawa już tok instancji przeszła. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. spowodowało, iż nadal pozostaje do oceny w postępowaniu odwoławczym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., czyli Minister swoim działaniem kasacyjnym uruchomił nowy tok instancji w sprawie, pomimo że sprawa już tok instancji przeszła i została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. W konsekwencji Sąd Administracyjny stwierdził, że Minister miał obowiązek orzec w sposób ostateczny w sprawie, tj. bądź przez jej rozstrzygniecie co do istoty, bądź przez umorzenie postępowania, a nie sprowadzić swoje zachowanie do roli organu kasacyjnego, gdyż działając w ramach autokontroli w takiej roli nie występuje. Powyższy wyrok z dnia 22 sierpnia 2013 r. stał się prawomocny, w konsekwencji odżyła konieczność rozpatrzenia przez Sąd ww. skargi Starosty [...] z dnia [...] września 2012 r. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga Starosty [...] jest zasadna. Istota problemu sprowadza się do oceny czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo przyjął w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r., że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o powstaniu sporu co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (j.t. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) bowiem, jego zdaniem, przy przejęciu nieruchomości ziemskiej [...] zastosowano art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN, a prawidłowość przejęcia majątku na tej podstawie była już przedmiotem oceny przez Sąd Okręgowy [...] w wyroku z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...]. W konsekwencji, badanie przesłanek wynikających z innej podstawy prawnej do przejmowania nieruchomości ziemskich nie znajduje uzasadnienia, a skoro tak – prowadzone postępowanie przed Wojewodą [...] w oparciu o przepis o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z powyższym stanowiskiem zgodzić się nie można. I tak, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do dyspozycji art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wszystkie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, o których mowa jest w art. 2 ust. 1 lit. b-e dekretu, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa bezzwłocznie i bez żadnego wynagrodzenia w całości, z przeznaczeniem na cele wskazane w art.1 tego dekretu. Wyrażenia stanowiące o bezzwłocznym przejściu przedmiotowych nieruchomości na własność Skarbu Państwa wskazują jednoznacznie na to, że z woli normodawcy skutek przewłaszczenia nastąpił z mocy samego prawa w chwili wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 19944 r. Zgodnie z postanowieniem § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu PKWN następował na wniosek właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego, przy czym: "Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b), c), d) i e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) jest zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych przepisów" - art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.). Powołane przepisy tylko w jednym przypadku przewidywały obowiązek poprzedzenia wydania stosownego zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzającego, że określona nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, podjęciem stosownej deklaratoryjnej decyzji administracyjnej. Dotyczyło to wyłącznie przeznaczonych na cele reformy rolnej nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (§ 5 rozporządzenia). Dopiero w nawiązaniu do takiej decyzji organy wydawały następnie stosowne zaświadczenie, które miało stanowić podstawę dokonania wpisu w księdze hipotecznej (art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu i § 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust.1 dekretu o wpisywaniu w księgach hipotecznych). Natomiast w pozostałych wypadkach, przejęcie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b-d dekretu, następowało z mocy samego dekretu (ex lege), a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie stosownego zaświadczenia ( § 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach wieczystych). Zaświadczenia te w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawnych (art. 68 i nast. rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym) nie miały charakteru decyzji administracyjnych, ale wyłącznie "zaświadczeń", rozumianych w danym wypadku jako wymagane przez przepisy prawa dokonanie przez właściwy organ administracyjny urzędowego potwierdzenie istnienia określonego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (art. 68 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP o postępowaniu administracyjnym). W rozpoznawanej sprawie w księdze wieczystej dotyczącej majątku [...], którego poprzednim właścicielem był W. R., przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności zostało ujawnione na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] listopada stycznia 1946 r., nr [...]. Z zaświadczenia tego jednoznacznie wynika, że omawiana nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust.1 lit. b dekretu PKWN. Jednakże, w postępowaniu przed sądem powszechnym - Sądem Okręgowym [...]- M. R., w wyniku powództwa o ustalenie czy Skarb Państwa prawidłowo został wpisany jako właściciel nieruchomości jego dziadka na mocy powołanego przepisu, uzyskał wyrok z dnia [...] czerwca 2011 r., w którym Sąd ustalił nieistnienie przejścia nieruchomości [...], stanowiącej działkę nr [...], na podstawie art. 2 ust.1 lit.b dekretu PKWN. Wobec powyższego, skoro skutek prawnorzeczowy wywiera tylko decyzja administracyjna, o której mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. i to ona stanowi wyłącznie podstawę do uzyskania przez następcę prawnego W. R. wiedzy, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN, a ponadto w sprawie niniejszej wniosek o wydanie takiej decyzji złożył M. R. – to obowiązkiem Wojewody [...] jest rozpatrzenie tego wniosku (co też organ uczynił), a rolą organu drugiej instancji jest merytoryczne skontrolowanie takiej decyzji, od czego jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi się uchylił – uchylając decyzję Wojewody [...] i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji. W konsekwencji, wobec naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę Minister uwzględni powyższe stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. ----------------------- 7
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę