I SA/Wa 2771/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju w części dotyczącej zobowiązania Zarządu Województwa do wypłaty odszkodowania za przejętą pod inwestycję przeciwpowodziową nieruchomość, uznając, że właściwym podmiotem do wypłaty jest PGWP.
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję przeciwpowodziową. Minister Rozwoju uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej zobowiązania PGWWP do wypłaty odszkodowania i zobowiązał Zarząd Województwa do jego wypłaty. Województwo wniosło skargę, argumentując, że inwestycja była zadaniem rządowym, a nieruchomość została przekazana Skarbowi Państwa, co czyni PGWP właściwym podmiotem do wypłaty odszkodowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję Ministra w części dotyczącej zobowiązania Zarządu Województwa do wypłaty odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Województwa na decyzję Ministra Rozwoju, która uchyliła decyzję Wojewody w części dotyczącej zobowiązania PGWWP do wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję przeciwpowodziową i w tej części orzekła o zobowiązaniu Zarządu Województwa do wypłaty tego odszkodowania. Skarżące Województwo argumentowało, że inwestycja była zadaniem rządowym zleconym samorządowi, a nieruchomość została następnie przekazana Skarbowi Państwa, co czyni PGWP właściwym podmiotem do wypłaty odszkodowania. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, uznając, że po zmianie stanu prawnego (wejście w życie Prawa wodnego z 2017 r.) kompetencje w zakresie inwestycji przeciwpowodziowych i związanych z nimi odszkodowań przeszły na PGWP. Sąd stwierdził, że Minister Rozwoju błędnie zobowiązał Zarząd Województwa do wypłaty odszkodowania, naruszając przepisy prawa materialnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra w części dotyczącej zobowiązania Zarządu Województwa do wypłaty odszkodowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Po zmianie stanu prawnego, w szczególności po wejściu w życie Prawa wodnego z 2017 r., właściwym podmiotem do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe, które stanowią własność Skarbu Państwa, jest PGWP.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami Prawa wodnego z 2017 r. oraz ustawy o samorządzie województwa, kompetencje w zakresie inwestycji przeciwpowodziowych i związanych z nimi odszkodowań przeszły z samorządu województwa na PGWP. Minister Rozwoju błędnie zobowiązał Zarząd Województwa do wypłaty odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (26)
Główne
specustawa przeciwpowodziowa art. 20 § 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
Prawo wodne
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Prawo wodne art. 526
Prawo wodne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
specustawa przeciwpowodziowa art. 19 § 4
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
specustawa przeciwpowodziowa art. 20 § 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
specustawa przeciwpowodziowa art. 20 § 8
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Prawo wodne
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
u.s.w. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
u.s.w. art. 14 § 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
uchylono pkt 9 w wersji sprzed zmiany, który nakładał na województwo obowiązek realizacji zadań rządowych zleconych w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej.
Prawo wodne art. 515
Prawo wodne
Prawo wodne art. 528 § 1
Prawo wodne
Prawo wodne art. 534 § 5
Prawo wodne
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Inwestycja przeciwpowodziowa była zadaniem rządowym zleconym samorządowi. Nieruchomość została przekazana Skarbowi Państwa w formie darowizny po zakończeniu zadania rządowego. Po zmianie stanu prawnego (Prawo wodne z 2017 r.) kompetencje i obowiązki związane z inwestycjami przeciwpowodziowymi przeszły na PGWP. Minister Rozwoju błędnie określił podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
samorząd województwa niewątpliwie wykonywał zadania w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, do dnia 31 grudnia 2017 r. Po zmianie stanu prawnego, tj. po wejściu w życie Prawa wodnego, od dnia 1 stycznia 2018 r. samorząd województwa utracił jakąkolwiek kompetencję do wykonywania wskazanych powyżej zadań. wszystkie kompetencje i obowiązki województwa dotyczące zadań zleconych z zakresu gospodarki wodnej, w tym utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz prowadzenie inwestycji z tym związanych przeszło, z mocy prawa, na PGWP. to właśnie PGWP reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniu odszkodowawczym oraz wykonuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości przejętej na cele budowy urządzenia wodnego.
Skład orzekający
Łukasz Trochym
przewodniczący sprawozdawca
Anna Wesołowska
przewodniczący
Iwona Kosińska
członek
Łukasz Trochym
członek (spr.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Określenie właściwego podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje przeciwpowodziowe, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych i podziału kompetencji między samorządem a Skarbem Państwa (PGWP)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z inwestycjami przeciwpowodziowymi i przejściem kompetencji na PGWP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za odszkodowania w kontekście inwestycji infrastrukturalnych i zmian prawnych, co jest istotne dla prawników i administracji publicznej.
“Kto zapłaci za wał przeciwpowodziowy? Sąd rozstrzyga spór o odszkodowanie między samorządem a PGWP.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2771/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-08-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-12-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 930/21 - Wyrok NSA z 2024-09-25 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję w części Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Województwa [...], reprezentowanego przez Zarząd Województwa [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt I; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz Województwa [...], reprezentowanego przez Zarząd Województwa [...] kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] października 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania PGWWP, od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2018 r., nr [...] – uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w zakresie pkt 3 i w tej części orzekł o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania ustalonego w zaskarżonej decyzji, natomiast w pozostałym zakresie – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Finansów, inwestycji i Rozwoju przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Nieruchomość położona w gminie K., obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r., nr [...] została przejęta na własność Województwa [...] z przeznaczeniem na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegającej na rozbudowie lewego wału W. od km wału [...] + do ok [...] (od km rzeki [...] do km [...] wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W., tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału [...] do km [...] w K. Decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], [...], Wojewoda [...] w pkt 1 – ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za udział wynoszący 3/4 części w prawie własności nieruchomości położonej w gminie K., obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegającej na rozbudowie lewego wału W. od km wału [...] do ok [...] (od km rzeki [...] do km [...] wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W., tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału [...] do km [...], w [...], oraz w pkt 2 – przyznał tak ustalone odszkodowania na rzecz: E. W. w wysokości [...] zł, A. K. w wysokości [...] zł oraz na rzecz E. Z. w wysokości [...] zł., natomiast w pkt 3 – zobowiązał PGWWPe Regionalny ZGW w K. do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniosło PGWWP. W odwołaniu podniesiono, że KZGW - Regionalny ZGW K. wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych przyległych do śródlądowych wód płynących. Tym samym nie reprezentuje właściciela działki nr [...], która przeszła na własność Województwa [...]. Niezależnie od powyższego zakwestionowano również wysokość ustalonego odszkodowania jako zawyżonego. Rozpatrując wniesione odwołanie Minister podniósł w pierwszej kolejności, że biegły w sporządzonej wycenie prawidłowo wykazał, że cel nabycia dla ww. nieruchomości zwiększa jej wartość, co w konsekwencji sprowadziło się do ustalenia wartości wycenianej działki zgodnie z alternatywnym sposobem użytkowania. Zdaniem organu odwoławczego autor operatu szacunkowego zastosował dopuszczalne prawem podejście oraz metodę wyceny, w sposób jasny i rzetelny scharakteryzował nieruchomości będące przedmiotem porównań z nieruchomością wycenianą, jak również wskazał na cechy rynkowe mające wpływ na wartość nieruchomości oraz odpowiadające im wagi procentowe. Z kolei różnice, w cechach wpływających na wartość biegły odpowiednio skorygował. Tak poczyniona analiza jak i wynik końcowy nie budzą zastrzeżeń organu odwoławczego w kwestii wartości wycenianej nieruchomości. Minister uznał, że podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący zobowiązania PGWP do wypłaty odszkodowania należy uznać za uzasadniony. Wskazał przy tym, że za przejmowane nieruchomości, w myśl art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowywania inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 433, ze zm.), właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, od odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Wyjaśnił następnie, że z dniem [...] stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268, ze zm.). Minister wyjaśnił, że na mocy art. 2 pkt 2 specustawy przeciwpowodziowej w zw. z art. 515 ustawy Prawo wodne, PGWP uzyskały status inwestora w miejsce marszałka województwa działającego w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa oraz wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 526 ww. ustawy Prawo wodne, z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 1 stycznia 2018 r.), PGWP wykonują zadania marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Ponadto, zgodnie z art. 534 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy, z dniem wejścia w życie ustawy, PGWP przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, w których stronami są marszałkowie województw dotyczących spraw wynikających z przepisów ustawy uchylanej w art. 573 (czyli ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r.). Powyższe potwierdza, zdaniem Ministra, iż z dniem [...] stycznia 2018 r. do zapłaty odszkodowania z tytułu wypłaty odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji przeciwpowodziowych powinno być zobowiązane PGWP, jednakże jedynie w odniesieniu do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa. Minister podniósł następnie, że w niniejszej sprawie wnioskodawcą w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej było Województwo [...]. A zatem z dniem, w którym decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r. stała się ostateczna tj. z dniem [...] lutego 2015 r., przejęta nieruchomość stała się, zdaniem Ministra, własnością Województwa [...]. Dlatego też, w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania PGWP Regionalny ZGW w K., w sytuacji gdy właściwym podmiotem zobowiązany do wypłaty odszkodowania powinien być Zarząd Województwa [...]. Z powyższych względów Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] powinna zostać uchylona w części dotyczącej pkt 3 i w tym zakresie należy orzec na nowo poprzez zobowiązanie Zarządu Województwa [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania, natomiast w pozostałej części należy utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę na powyższą decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2019 r. wywiodło Województwo [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając decyzje organu odwoławczego w części, tj. w zakresie pkt 1, w którym uchyla ona decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2018 r., w zakresie pkt 3 i orzeka o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie pkt 1 decyzji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej należnych kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego liczonych według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił natomiast naruszenie następujących przepisów: 1) art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 433 ze zm.), polegające na zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji, w sposób określony w pkt 2, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia wydania skarżonej decyzji, zamiast do podmiotu właściwego, będącego w sprawie stroną - Skarbu Państwa; 2) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dokładnego i wyczerpującego postępowania dowodowego odnośnie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie K., obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, a w szczególności nieuwzględnienie okoliczności, iż realizacja przedmiotowej inwestycji przeciwpowodziowej przez Województwo [...] była zadaniem rządowym zleconym samorządowi, a w związku z zakończeniem tego zadania nieruchomość została przekazana Skarbowi Państwa w formie darowizny aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r. (repertorium A: [...]), jako że stanowi nieruchomość pod urządzeniem wodnym, będącym własnością Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju, pominął zupełnie w swoich ustaleniach okoliczność, że inwestycja w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegająca na rozbudowie lewego wału W. od km wału [...] do ok [...] (od km rzeki [...] do km [...]) wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W. tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału [...] do km [...] w K., była zadaniem rządowym zleconym samorządowi, a więc Województwo [...] według obowiązującego stanu prawnego musiało być wnioskodawcą w imieniu Skarbu Państwa w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji przeciwpowodziowej. Skarżący wyjaśnił, że działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...] jedn. ewid. [...], za którą ustalone zostało odszkodowanie, w związku z zakończeniem zadania rządowego zleconego Województwu [...] została następnie przekazana Skarbowi Państwa, w formie darowizny, aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r., repertorium A: [...], jako że stanowi nieruchomość pod urządzeniem wodnym, będącym z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Samorząd województwa wykonywał natomiast zadania w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej do [...] grudnia 2017 r. Zdaniem skarżącego podmiotem zobowiązanym do zapłaty ustalonego w niniejszej sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję przeciwpowodziową jest zatem PGWP. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, przedstawiając dotychczasową argumentacje w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Z treści art. 19 ust. 4 ustawy z 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 966), dalej jako "specustawa przeciwpowodziowa", wynika, że nieruchomości lub ich części ujęte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna. Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 1, z tytułu przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości, o których mowa w art. 9 pkt 5 lit. a powołanej ustawy, właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu tej nieruchomości przysługuje odszkodowanie, w wysokości uzgodnionej między inwestorem, a dotychczasowym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, od odpowiednio Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Uzgodnienia dokonuje się w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji (art. 20 ust. 2 ww. ustawy). Powyższy przepis stanowi podstawę do działania organu administracji w zakresie ustalenia odszkodowania, w sytuacji, gdy w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych stała się ostateczna, strony nie dojdą do porozumienia w sprawie jego wysokości. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 21, co wynika z art. 20 ust. 8 specustawy przeciwpowodziowej. Zauważyć należy do dnia 31 grudnia 2017 r., obowiązywała ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 5 ustawy, do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zaliczano między innymi budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe (w tym wały przeciwpowodziowe – zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1a ustawy), jeżeli służyły celom, o których mowa w art. 70 ust. 1 ustawy. Z art. 75 ust. 1 ustawy wynikało natomiast, że programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz ich utrzymywanie należało do marszałka województwa, który realizował je jako zadania z zakresu administracji rządowej (art. 75 ust. 2 ustawy). A zatem województwo, czyli jednostka samorządu terytorialnego, działając poprzez marszałka województwa, wykonywało te zadania jako zlecone (art. 166 ust. 2 Konstytucji RP), nie będąc przy tym właścicielem ww. urządzeń (art. 72 ust. 1 ustawy). Co równie istotne, zadania, o których mowa w art. 75 ust. 1 ustawy, były to zadania władcze województwa (sfera imperium), a nie właścicielskie (sfera dominium). Urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią bowiem własność Skarbu Państwa i co do zasady są wykonywane na jego koszt, natomiast za ich utrzymanie odpowiedzialne było województwo (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt III CZP 57/19, Lex nr 2786142, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt II CSK 480/14, niepubl., oraz z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II CSK 401/16, OSNC 2018, Nr 1, poz. 12). Także w niniejszej sprawie inwestycja w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegająca na rozbudowie lewego wału Wisły od km wału [...] do ok [...] (od km rzeki [...] do km [...] wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W. tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału [...] do km [...] w K., była zadaniem rządowym zleconym jednostce samorządu terytorialnego – w tym przypadku Województwu [...], któremu przysługiwał status inwestora w ramach tej inwestycji. Istotna zmiana stanu prawnego nastąpiła w dniu [...] stycznia 2018 r., w związku z wejściem w życie ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm.), dalej jako "Prawo wodne". Stosownie do treści art. 526 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy PGWP wykonują zadania dotychczasowego Prezesa KZGW, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Powyższa zmiana stanu prawnego koreluję z uchyleniem art. 14 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 ze zm.), który w wersji sprzed zmiany stanowił, że samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami, w szczególności w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, a w szczególności wyposażenia i utrzymania wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych. Następnie wskazać należy na przepis art. 528 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy PGWP reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie, przyległych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń. Z kolei stosownie do art. 534 ust. 5 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy PGWP przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, w których stronami są: 1) Prezes KZGW, 2) dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej, 3) marszałkowie województw, 4) kierownicy wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych – dotyczących spraw wynikających z przepisów ustawy uchylanej w art. 573. Uwzględniając powyższe, Sąd stoi na stanowisku, że zaskarżona decyzja Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2019 r. w części dotyczącej punktu 1 została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy bowiem, że samorząd województwa niewątpliwie wykonywał zadania w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej, do dnia [...] grudnia 2017 r. Po zmianie stanu prawnego, tj. po wejściu w życie Prawa wodnego, od dnia [...] stycznia 2018 r. samorząd województwa utracił jakąkolwiek kompetencję do wykonywania wskazanych powyżej zadań. Świadczy o tym chociażby treść przepisu art. 526 Prawa wodnego, który stanowi o przejęciu przez WP dotychczasowych zadań marszałków województw w tym zakresie, jak też fakt, że w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa uchylono pkt 9 ust. 1 w art. 14, który nakładał na województwo obowiązek realizacji zadań rządowych zleconych województwu w zakresie gospodarki wodnej, w tym ochrony przeciwpowodziowej. W konsekwencji powyższego, wszystkie kompetencje i obowiązki województwa dotyczące zadań zleconych z zakresu gospodarki wodnej, w tym utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz prowadzenie inwestycji z tym związanych przeszło, z mocy prawa, na PGWP. Powyższa okoliczność uszła jednak uwadze organu odwoławczego, który do zapłaty odszkodowania niesłusznie zobowiązał Zarząd Województwa [...]. Tymczasem w aktualnej sytuacji prawnej brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej uzasadniającą wydatkowanie przez Województwo [...] środków publicznych w celu zapłaty odszkodowania. Sąd nie neguję przy tym faktu, że nieruchomość położona w gminie K., obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r., nr [...], finalnie w dniu [...] lutego 2015 r. została przejęta na własność Województwa [...] z przeznaczeniem na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych polegającej na rozbudowie lewego wału W. od km wału [...] do ok [...] (od km rzeki [...] do km [...]) wraz z rozbudową wału cofkowego rzeki W. tj. prawego brzegu rzeki B. od km wału [...] do km [...] w K. Bezspornie ww. nieruchomość w tej dacie stała się własnością Województwa [...]. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że jak wskazuje skarżący, działka nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...] jedn. ewid. [...], za którą ustalone zostało odszkodowanie, w związku z zakończeniem zadania rządowego zleconego Województwu [...] została następnie przekazana Skarbowi Państwa, w formie darowizny, aktem notarialnym z [...] grudnia 2015 r., repertorium A: [...], jako że stanowi nieruchomość pod urządzeniem wodnym, będącym z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Należy przy tym mieć na uwadze, że w dniu wejścia życie Prawa wodnego, tj. 1 stycznia 2018 r., na podstawie art. 528 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, PGWP stało się reprezentantem Skarbu Państwa oraz wykonawcą uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych wraz z urządzeniami wodnymi związanymi z nimi funkcjonalnie, przyległych do wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy uchylanej w art. 573, a także położonych na tych nieruchomościach budynków oraz innych urządzeń. Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że od dnia 1 stycznia 2018 r. uprawnienia właścicielskie co do działki nr [...] – jako stanowiącej w tej dacie własność Skarbu Państwa – winno wykonywać PGWP, a nie Województwo [...], jak błędnie uznał organ odwoławczy. Dodatkowo wyjaśnić należy, że to właśnie PGWP reprezentuje Skarb Państwa w postępowaniu odszkodowawczym oraz wykonuje uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości przejętej na cele budowy urządzenia wodnego. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zaaprobowano stanowisko, że na podstawie art. 534 ust. 5 Prawa wodnego, doszło do następstwa prawnego PGWP po marszałku województwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1039/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2018 r., sygn. akt II SA/GI 89/18). Przedmiot niniejszej sprawy nierozerwalnie wiąże się z materią regulowaną przepisami Prawa wodnego dotyczy bowiem realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. Podsumowując, stwierdzone przez Sąd wadliwości w ocenie stanu prawnego sprawy, dokonanej przez organ odwoławczy, wskazują na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Organ odwoławczy nie poczynił bowiem w niniejszej sprawie właściwych ustaleń, w konsekwencji naruszając także przepis art. 20 ust. 1 specustawy przeciwpowodziowej, ponieważ w sposób nieprawidłowy określił podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zastosuję się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz stosowanie do treści art. 20 ust. 1 specustawy przeciwpowodziowej – w prawidłowy sposób określi podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, co następnie wyjaśni w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI