I SA/Wa 2753/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego z powodu błędnego ustalenia dochodu skarżącej.
Skarżąca T.P. została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego po podjęciu zatrudnienia. Organy administracji błędnie ustaliły dochód, doliczając wynagrodzenie za dwa miesiące zamiast za jeden miesiąc po uzyskaniu dochodu. Sąd uchylił decyzje, wskazując na konieczność prawidłowego ustalenia dochodu zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku. Skarżąca T.P. podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na błędy w ustaleniu dochodu rodziny. Organy administracji uznały, że dochód rodziny przekroczył kryterium ustawowe z powodu podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Kluczowym problemem była interpretacja art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczącego sposobu ustalania dochodu w przypadku jego uzyskania po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Organy błędnie doliczyły dochód za dwa miesiące (grudzień 2017 i styczeń 2018), podczas gdy skarżąca otrzymała wynagrodzenie za grudzień dopiero w styczniu. Sąd administracyjny uznał, że miesiącem uzyskania dochodu był grudzień 2017, a do dochodu rodziny należało doliczyć dochód z miesiąca następującego po miesiącu uzyskania dochodu, czyli ze stycznia 2018. Sąd podkreślił, że przepis mówi o dochodzie za "miesiąc" (liczba pojedyncza), a nie za kilka miesięcy. Z uwagi na błędy w ustaleniu dochodu, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dochód ustala się na podstawie dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, powiększonego o dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Miesiącem uzyskania dochodu jest miesiąc rozpoczęcia wykonywania pracy, a nie miesiąc otrzymania wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się do dochodu za "miesiąc" (liczba pojedyncza), co oznacza, że należy uwzględnić dochód z jednego miesiąca następującego po miesiącu uzyskania dochodu, a nie z kilku miesięcy. Kluczowe jest ustalenie miesiąca uzyskania dochodu, którym jest miesiąc rozpoczęcia pracy, a nie miesiąc wypłaty wynagrodzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnego naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt.
u.ś.r. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Reguluje kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego.
u.ś.r. art. 5 § 4b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa sposób ustalania dochodu w przypadku jego uzyskania po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja legalna dochodu.
u.ś.r. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja dochodu rodziny.
u.ś.r. art. 3 § 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja dochodu członka rodziny.
u.ś.r. art. 25 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające.
k.p. art. 85 § 2
Kodeks pracy
Termin wypłaty wynagrodzenia.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne ustalenie miesiąca uzyskania dochodu przez skarżącą. Niewłaściwe doliczenie dochodu za dwa miesiące zamiast za jeden miesiąc po uzyskaniu dochodu. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 5 ust. 4b u.ś.r.) i procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 KPA).
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że do ustalenia dochodu należy przyjąć wynagrodzenie z kilku miesięcy 2018 r., a nie tylko z jednego miesiąca.
Godne uwagi sformułowania
miesiącem, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jest grudzień 2017 r., tj. miesiąc rozpoczęcia wykonywania przez Skarżącą pracy Uzyskanie dochodu, w rozumieniu art. 5 ust. 4b u.ś.r., jest bowiem związane z rozpoczęciem wykonywania pracy na podstawie zawartej umowy o pracę, a nie z pobraniem wynagrodzenia z tego tytułu Gramatyczna wykładania przepisu art. 5 ust. 4b u.p.p. prowadzi bowiem do wniosku, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny... dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny... powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu (...)". Powyższe sfomułowanie, tj. "dochód za miesiąc", jednoznacznie wskazuję, zdaniem Sądu, na liczbę pojedynczą słowa "miesiąc", a nie jak stara się wywodzić Skarżąca, liczbę mnogą.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych dotycząca ustalania dochodu w przypadku podjęcia zatrudnienia w trakcie okresu zasiłkowego, a także zasady prawidłowego ustalania stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podjęcia zatrudnienia i momentu uzyskania dochodu w kontekście świadczeń rodzinnych. Wykładnia art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak drobne błędy w interpretacji przepisów przez organy administracji mogą prowadzić do niesłusznego zobowiązania do zwrotu świadczeń. Podkreśla wagę precyzyjnego ustalania dochodu.
“Czy urząd może żądać zwrotu zasiłku przez błędne policzenie dochodu? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2753/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-12-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Anna Wesołowska /przewodniczący/ Łukasz Trochym /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/Organ") decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. P. (dalej również jako "Skarżąca") – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent/Organ I instancji") z [...] lipca 2019 r., nr [...] w sprawie nienależnie pobranych, w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2018 r., świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, na syna F. W.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...], Prezydent przyznał Skarżącej na okres od [...] listopada 2017 r. do [...] października 2018 r. zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł miesięcznie i dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie [...] zł jednorazowo. Dnia [...] października 2018 r. do Urzędu [...] wpłynęły umowy o pracę T. P., z których wynikało, że jest ona zatrudniona w firmie [...] na okres od [...] grudnia 2017 r. do [...] lutego 2019 r., oraz oświadczenie T. P. o uzyskanym w miesiącu styczniu 2018 r. dochodzie netto w wysokości [...] zł. W związku z powyższą informacją Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy pobrane przez T. P. świadczenia rodzinne były świadczeniami nienależnie pobranymi. Decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] Prezydent uznał, iż świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na rzecz F. W. wypłacone Skarżącej w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2018 r. w kwocie [...] zł miesięcznie, a także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na rzecz F. W. w kwocie [...] zł jednorazowo, w łącznej wysokości [...] zł, są świadczeniami nienależnie pobranymi. W decyzji tej zobowiązano również T. P. do zwrotu należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że na skutek uzyskania w styczniu dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę, dochód świadczeniobiorcy obliczony na podstawie dochodów uzyskanych w roku 2016 przekroczył próg określony w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od tej powyższej decyzji Prezydenta wniosła T. P., zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych dotyczących wysokości uzyskiwanego dochodu. Kolegium decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. P. – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z [...] lipca 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w jej art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Organ wskazał, także na przepis art. 5 ust. 4b ww. ustawy, który stanowi, iż przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Kolegium uznało za słuszny pogląd Organu I instancji, zgodnie z którym dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie T. P. przekracza ustawowy próg limitujący prawo do uzyskania zasiłku rodzinnego. W roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2017/2018 F. W. wypłacono [...] zł z funduszu alimentacyjnego, co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje kwotę [...] zł. Z kolei T. P. w trakcie okresu zasiłkowego uzyskała dochód z tytułu pracy, który w kwocie wypłaconej za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych) podlega doliczeniu do dochodu rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Organ uznał, że tak obliczona kwota dochodu rodziny w wysokości [...] zł przekłada się następnie na dochód na osobę w kwocie [...] zł miesięcznie, która to kwota jest wyższa niż wskazana w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych górna granica dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym Kolegium uznało zatem, że w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2018 r. T. P. nie przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego. Z tych względów Kolegium uznało, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w świetle wskazanych wyżej przepisów prawa, prowadzi do wniosku, że Organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, w szczególności przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pismem z [...] listopada 2019 r. skargę na powyższą decyzję Kolegium z [...] września 2019 r., nr [...] wywiodła T. P.. Skarżąca podniosła w niej zarzuty naruszenia: 1) przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku świadczeniach rodzinnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedokładnym zebraniu, niedokładnym rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z [...] lipca 2019 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zawnioskowała także o zwolnienie jej z konieczności ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie, oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że skoro ustawa nakazuje brać pod uwagę dochód za miesiąc po miesiącu kiedy ten dochód nastąpił, to urząd powinien wziąć pod uwagę każdy miesiąc, w którym Skarżąca osiągnęła dochód, a nie tylko jeden miesiąc. Skarżąca wyjaśniła, że w decyzji Prezydenta błędnie wskazano, że dochód Skarżącej w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2018 r., wyniósł [...] zł, czyli średnio [...] zł na osobę, ponieważ nie wzięto pod uwagę żadnego miesiąca poza jednym. Skarżąca wskazała, że dochód w styczniu 2018 r. wyniósł [...] zł, w lutym wyniósł [...] zł, w marcu [...] zł, w kwietniu [...] zł, w maju [...] zł, natomiast w czerwcu [...] zł. Ponadto wyjaśniła, że pracę podjęła w grudniu 2017 r., jednak pierwszą pensję (w sumie za dwa miesiące łącznie, tj. za grudzień i styczeń) otrzymała dopiero w styczniu 2018 r. Skarżąca wskazała także, że jest samotną matką, pracuję oraz samotnie wychowuję dziecko, opiekując się przy tym chorą matką. W odpowiedzi na skargę T. P., Kolegium wniosło o jej oddalenie. Pismem z [...] października 2020 r., ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, uzupełnił skargę T. P. z [...] listopada 2019 r., podnosząc zarzuty naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędne zastosowania i przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym wystarczające do ustalenia wysokości dochodu było przyjęcie wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez Skarżącą tylko za jeden miesiąc - styczeń 2018 r.; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie całego materiału dowodowego służącego ustaleniu dochodu przypadającego na członka rodziny faktycznie uzyskiwanego w okresie na jaki zostało przyznane świadczenie, w szczególności pominięcie wyjaśnień skarżącej wskazujących, że dochód uzyskany w miesiącu styczniu stanowił wynagrodzenie uzyskane także w miesiącu grudniu 2017 r. W oparciu o tak postawione zarzuty, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji Organu I instancji, oraz o zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały zapłacone ani w całości ani w części, w związku z czym wniósł o ich przyznanie. Pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił w uzasadnieniu swojego pisma, że w miesiącu styczniu 2018 r. Skarżąca uzyskała dochód także za miesiąc grudzień 2017 r., a zatem należało przyjąć, że dochód uzyskany w wysokości [...] zł nie jest dochodem, który w całości powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości dochodu. Powyższa kwota wynika z opóźnienia wypłaty wynagrodzenia za grudzień 2017 r. Ponadto, zdaniem pełnomocnika w grudniu 2017 r. Skarżąca nie uzyskała żadnego dochodu, a zatem miesiącem, który powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości dochodu jest miesiąc luty 2018 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 listopada 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie wskazane w niej zarzuty okazały się słuszne. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), która w art. 5 ust. 1 reguluję, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł. (ust. 2). A zatem ustalenia dotyczące wysokości dochodów rodziny mają dla niniejszej sprawy znaczenie podstawowe. Definicję legalną dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym dochód oznacza - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. u.p.d.o.f., pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z kolei dochód rodziny oznacza, zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r., sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4–4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.). Stosownie natomiast do brzmienia art. 5 ust. 4b u.ś.r., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. stanowi natomiast, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z kolei stosowanie do brzmienia art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do jego zwrotu. Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (art. 30 ust. 5 u.ś.r.). Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że Skarżąca będąc osobą pobierającą świadczenia rodzinne, przyznane na podstawie decyzji Prezydenta z [...] października 2017 r., nr [..., podjęła zatrudnienie w grudniu 2017 r., co potwierdzają znajdujące się w aktach niniejszej sprawy umowy o pracę. Sporne w niniejszej sprawie jest natomiast to, w którym miesiącu nastąpiło uzyskanie dochodu przez Skarżącą, czy w miesiącu podjęcia przez Skarżącą zatrudnienia (grudzień 2017 r.), czy też w miesiącu pierwszej wypłaty należnej z tytułu tego zatrudnienia (styczeń 2018 r.), oraz czy organy powinny w takiej sytuacji brać pod uwagę każdy miesiąc, w którym Skarżąca osiągnęła dochód, czy tylko jeden miesiąc, tzn. miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Organ rozstrzygając niniejszą sprawę stanął na stanowisku, że prawidłowe jest stanowisko Organu I instancji, który uznał, że miesięczny dochód rodziny T. P. za 2016 r., powinien zostać powiększony o dochód netto uzyskany za miesiąc styczeń 2018 r. z tytułu podjęcia przez nią zatrudnienia w [...] Sp. z o.o., na podstawie umów o pracę zawartych na okres od [... grudnia 2017 r. do [...] lutego 2018 r. oraz od [...] marca 2018 r. do [...] lutego 2019 r., w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko Organu jest błędne, ponieważ miesiącem, w którym nastąpiło uzyskanie przez Skarżącą dochodu z tytułu zatrudnienia w [...] Sp. z o.o., jest grudzień 2017 r., tj. miesiąc rozpoczęcia wykonywania przez Skarżącą pracy na podstawie zawartej umowy o pracę. Mając bowiem na uwadze treść obowiązujących w okresie zasiłkowym 2017/2018 przepisów u.ś.r., czyli w okresie kiedy przedmiotowe świadczenia Skarżąca uzyskała, uznać należy, że miesiącem, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jest miesiąc rozpoczęcia przez Skarżącą wykonywania pracy na podstawie zawartej umowy o pracę (w tym przypadku grudzień 2017 r.), a nie miesiąc otrzymania wynagrodzenia z tytułu pracy wykonanej na podstawie takiej umowy. Uzyskanie dochodu, w rozumieniu art. 5 ust. 4b u.ś.r., jest bowiem związane z rozpoczęciem wykonywania pracy na podstawie zawartej umowy o pracę, a nie z pobraniem wynagrodzenia z tego tytułu, które zgodnie z art. 85 § 2 kodeksu pracy jest wypłacane z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Oznacza to, że sama płatność wynagrodzenia jest dokonywana za pracę już wykonaną i najczęściej ma miejsce w miesiącu następującym po miesiącu, za który wynagrodzenia jest wypłacane. Zgodnie zatem z art. 5 ust. 4b u.ś.r., ustalając prawo Skarżącej do świadczeń rodzinnych, Organ I instancji powinien uwzględnić dochód uzyskany przez Skarżącą, z tytułu podjęcia przez nią zatrudnienia, co w tym przypadku miało miejsce w grudniu 2017 r., doliczając do dochodu rodziny Skarżącej z roku bazowego 2016, kwotę dochodu osiągniętego z tytułu podjętego zatrudnienia za miesiąc następny, tj. za styczeń 2018 r., niezależnie od daty pobrania przez Skarżącą wynagrodzenia należnego za pracę w miesiącu styczniu 2018 r. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, błędem Organu I instancji było zsumowanie dochodów Skarżącej, które osiągnęła za dwa miesiące pracy, czyli za grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r., zamiast za jeden, czyli styczeń 2018 r., i doliczenie tak ustalonej kwoty ([...] zł) do dochodu rodziny Skarżącej z 2016 r. W realiach faktycznych niniejszej sprawy, uwzględnieniu przez Organ I instancji powinien podlegać tylko dochód osiągnięty za miesiąc styczeń 2018 r., który jak podnosi Skarżąca wyniósł kwotę o wiele niższą niż ustalona przez Prezydenta wartość [...] zł. Powyższe, nieprawidłowe stanowisko Organu I instancji zostało następnie bezwiednie powielone przez Kolegium, które uznało ustalenia Prezydenta w tym zakresie za prawidłowe, pomimo że Skarżąca podnosiła tą kwestię w odwołaniu, jak też jasno wynikało to z treści oświadczenia Skarżącej z [...] października 2018 r. Tym samym, Organ naruszył również dyspozycje art. 136 k.p.a., ponieważ nie uzupełnił w tym zakresie materiału dowodowego sprawy, w szczególności nie dokonał starannych ustaleń w jakiej wysokości Skarżąca uzyskała dochód za pracę w styczniu 2018 r. Powyższe błędy organów obu instancji skutkują zatem naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ organy dokonały niewątpliwie błędnego ustalenia wysokości dochodu Skarżącej za miesiąc styczeń 2018 r., co jest równoznaczne z błędnym ustaleniem dochodu rodziny Skarżącej za 2016 r. Nie można bowiem obecnie stwierdził w sposób nie budzący wątpliwości, iż świadczenia rodzinne pobierane przez Skarżącą na syna F. W., są świadczeniami nienależnie pobranymi, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, o którym stanowił ówczesny art. 5 ust. 1 u.ś.r. Podjęta w tych okolicznościach decyzja Organu jest zatem przedwczesna – brak było podstaw do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji, co świadczy także o naruszeniu przez Organ dyspozycji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie ma jednak racji Skarżąca twierdząc, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 4b u.ś.r., do ustalenia wysokości dochodu należy przyjąć wysokość wynagrodzenia uzyskanego przez Skarżącą z kilku miesięcy 2018 r., a nie jak przyjęły organy w tej sprawie za jeden miesiąc – styczeń 2018 r. W ocenie Sądu, zaprezentowany pogląd Skarżącej jest błędny. Gramatyczna wykładania przepisu art. 5 ust. 4b u.p.p. prowadzi bowiem do wniosku, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że "W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu (...)". Powyższe sfomułowanie, tj. "dochód za miesiąc", jednoznacznie wskazuję, zdaniem Sądu, na liczbę pojedynczą słowa "miesiąc", a nie jak stara się wywodzić Skarżąca, liczbę mnogą. Gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie sposobu obliczanie przedmiotowego dochodu na podstawie danych pochodzących z więcej niż jednego miesiąca kalendarzowego to, zdaniem Sądu, niewątpliwie znalazłby to swój wyraz w treści normatywnej przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. Takiego zapisu jednak brak, co doprowadziło Sąd do wniosku, że organy obu instancji prawidłowo dokonały prawidłowej wykładni art. 5 ust. 4b u.ś.r., ponieważ przyjęły, że przy ustaleniu dochodu rodziny Skarżącej za 2016 r. należy wziąć pod uwagę dochód za jeden miesiąc, tzn. następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z [...] lipca 2019 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności, że przy obliczaniu dochodu rodziny Skarżącej za 2016 r. należy uwzględnić dochód uzyskany przez Skarżącą, z tytułu podjętego przez nią zatrudnienia, kwotę dochodu osiągniętego z tego tytułu za miesiąc, następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, czyli za tylko za miesiąc styczeń 2018 r. W związku z tym, Prezydent starannie ustali w jakiej wysokości dochód Skarżąca osiągnęła w styczniu 2018 r., a następnie wyliczy wysokość dochodu na jednego członka rodziny Skarżącej w 2016 r., i na tej podstawie oceni, czy zostało kryterium dochodowe warunkujące uzyskanie świadczeń rodzinnych. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie następnie starannie umotywuję, stosowanie do wymagań art. 107 k.p.a. W związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI