I SA/Wa 2731/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-05-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
przejęcie gospodarstwa rolnegonieruchomościubezpieczenie społeczne rolnikówstwierdzenie nieważności decyzjirażące naruszenie prawanastępstwowspólnota majątkowaprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, że przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo w 1985 r. nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, mimo zarzutów o pominięciu potencjalnego następcy.

Skarga dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z 1985 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo. Skarżąca zarzucała rażące naruszenie prawa, w tym pominięcie jej matki jako następcy. Sąd administracyjny uznał, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło na wniosek właścicielki, która wskazała na brak zgody dzieci na jego przejęcie. Sąd podkreślił, że kwestia pominięcia następcy nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie może być podstawą do wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1985 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo. Skarżąca zarzucała rażące naruszenie prawa, w tym art. 51 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, twierdząc, że istniał następca spełniający kryteria, który nie odmówił przejęcia gospodarstwa. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że przejęcie nastąpiło na wniosek właścicielki, S. P., która w piśmie z 1984 r. prosiła o przejęcie gospodarstwa przez Państwo w zamian za emeryturę, podając, że dzieci nie wyrażają zgody na jego przejęcie. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania, a rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i bezsporne. W ocenie sądu, przejęcie gospodarstwa na wniosek właścicielki, która wskazała na brak zgody dzieci, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Kwestia pominięcia potencjalnego następcy mogłaby być rozpatrywana w trybie wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo na wniosek właścicielki, która wskazała na brak zgody dzieci na jego przejęcie, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli istniał potencjalny następca. Kwestia pominięcia następcy nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło na wyraźny wniosek właścicielki, która podała powody swojej decyzji, w tym brak zgody dzieci. Organ administracji nie miał obowiązku wbrew oświadczeniu właścicielki poszukiwać innych następców. Brak podjęcia działań weryfikujących oświadczenie właściciela nie przesądza o rażącym naruszeniu prawa, a kwestia pominięcia następcy może być podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.u.s.r.i.c.r. art. 51

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

W przypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

u.u.s.r.i.c.r. art. 59 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

k.c. art. 160 § § 1

Kodeks cywilny

Własność nieruchomości rolnej lub jej część mogła być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca stale pracował w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej lub miał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje, m.in. gdy strona została pozbawiona możności działania lub reprezentowania.

k.p.a. art. 147

Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia prawa przez przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo mimo istnienia następcy. Zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

przejęcie na rzecz Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego rażące naruszenie prawa pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy

Skład orzekający

Tomasz Szmydt

przewodniczący sprawozdawca

Włodzimierz Kowalczyk

sędzia

Elżbieta Sobielarska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w sprawach dotyczących przejęcia gospodarstw rolnych i kwestii następstwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 80. XX wieku, choć zasady interpretacji rażącego naruszenia prawa są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i interpretacji pojęcia rażącego naruszenia prawa. Choć stan faktyczny jest historyczny, zasady prawne są nadal aktualne dla prawników procesualistów.

Czy decyzja sprzed lat może zostać unieważniona? Sąd wyjaśnia granice rażącego naruszenia prawa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2731/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska
Tomasz Szmydt /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1982 nr 40 poz 268
art. 51
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
I B. złożyła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...], która to decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 1985r. nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 1985 r., znak: [...], Naczelnik Miasta i Gminy Ł. orzekł, na podstawie art. 51 oraz art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268), o przejęciu na rzecz Państwa nieodpłatnie gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsiach: [...], stanowiącego własność S. P.
Wnioskiem z dnia 10 lutego 2007 r. I. B. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawczyni zarzuciła, iż córka S. P. a jej matka – J. O. "została pominięta przy wydawaniu zaskarżanej decyzji, nikt nie zbadał również jej kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego matki". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...], przekazało przedmiotową sprawę do załatwienia, zgodnie z właściwością, Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wyniku rozpatrzenia złożonego przez I. B. wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 1985r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, w przypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo. Natomiast zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy następcami rolnika mogą być zstępni, małżonkowie zstępnych, przysposobieni, małżonkowie przysposobionych, rodzeństwo, małżonkowie rodzeństwa, zstępni rodzeństwa rolnika, małżonkowie zstępnych rodzeństwa oraz pasierbowie i wychowankowie rolnika. W myśl przepisu art. 48 ust. 3 tej ustawy następca rolnika powinien spełniać warunki wymagane dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności, określone w przepisach Kodeksu cywilnego, a ponadto nie przekroczyć 55 lat oraz nie być inwalidą I lub II grupy albo III grupy, gdy jest całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie zaś z obowiązującym, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, art. 160 § 1 Kodeksu cywilnego własność nieruchomości rolnej lub jej część mogła być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca stale pracował w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej lub miał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Organ podkreślił, że w aktach omawianej sprawy znajduje się pismo S. P. z dnia 15 grudnia 1984 r., skierowane do Naczelnika Miasta i Gminy w Ł., zawierające prośbę o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Państwa w zamian za emeryturę, ponieważ "dzieci nie wyrażają zgody na przejęcie gospodarstwa rolnego". Ponadto, z pisma tego wynika, iż ww. osoba jest w "podeszłym wieku, słabego stanu zdrowia" i nie jest w stanie dalej prowadzić gospodarstwa. Przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo, na podstawie cyt. wyżej art. 51 ustawy, nastąpiło zatem na wyraźny i uzasadniony wniosek jego właścicielki – S. P. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ł. stwierdza m.in., że "wnioskodawca nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego na następcę ponieważ dzieci nie wyraziły zgody na przejęcie gospodarstwa rolnego". Stwierdzenie to jest zgodne z informacją podaną w ww. piśmie z dnia 15 grudnia 1984r., stanowiącym wniosek o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa. Naczelnik Miasta i Gminy Ł. podjął rozstrzygnięcie dysponując stosownym oświadczeniem strony zainteresowanej przekazaniem na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za zaopatrzenie emerytalne, jak też oświadczeniami "o wyrażeniu zgody na zdanie gospodarstwa" jej dzieci: [...]. Organ wskazuje, że w przypadku, gdy właściciel zamierzał przekazać gospodarstwo następcy zawierał umowę w formie aktu notarialnego (art. 59 ust. 1 omawianej ustawy). Jedynie w przypadku braku następcy właściciel zwracał się do właściwego organu o przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa w drodze decyzji (art. 59 ust. 3 ustawy). W tej sytuacji trudno byłoby wymagać od organu, aby wbrew temu co strona podała w złożonym oświadczeniu (jak też co zawierały oświadczenia jej dzieci) poszukiwał i ustalał ewentualnych jeszcze innych następców. Brak podjęcia przez organ działań zmierzających do weryfikacji prawdziwości oświadczenia w przedmiocie braku posiadania przez strony "następców" nie przesądza zatem o "rażącym" naruszeniu prawa, tj. o przekroczeniu prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie nakładały takiego obowiązku. S. P. przekazując swoje gospodarstwo w zamian za emeryturę nie wskazała jakichkolwiek następców zainteresowanych przejęciem gospodarstwa.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, iż w omawianej sprawie nie doszło do kwalifikowanego, rażącego naruszenia prawa, które nakazywałoby wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 1658/07), gdyż przepisy przewidywały możliwość przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa jeżeli nie było następców mogących je przejąć. Natomiast, jeżeli obecnie podnoszony jest zarzut, że J. O. "została pominięta" przy wydawaniu kwestionowanej decyzji to jest on w swej istocie zarzutem pozbawienia możliwości udziału tej osoby w postępowaniu administracyjnym, tym samym może być rozpoznawany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, tj. przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w ww. przepisie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, iż okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym powoduje zaistnienie podstawy wznowienia postępowania i nie może być jednocześnie uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008r., sygn. akt I OSK 120/08). Tym samym kwestia pominięcia następcy w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa nie podlega rozważaniu w kategoriach rażącego naruszenia przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin, a zwłaszcza art. 51 tej ustawy.
I B. działając przez pełnomocnika - adw. A. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że kontrolowana decyzja w sposób rażący narusza przepisy na podstawie których została wydana. W dacie jej wydania istniał bowiem następca rolnika ubiegającego się o świadczenie, spełniający ustawowe kryteria przejęcia gospodarstwa, który nie odmówił jego przejęcia, co jest warunkiem koniecznym decyzji o przejęciu gospodarstwa przez Państwo.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013r.
Organ wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż przejęcie na podstawie art.51 powołanej ustawy należącego do S. P. gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa nastąpiło na wyraźny i uzasadniony wniosek jego właścicielki. Do konkluzji takiej prowadzi treść wniosku z dnia 15 grudnia 1984r., w którym wymieniona zwróciła się do Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. z prośbą o przejęcie należącego do niej gospodarstwa na rzecz Państwa w zamian za emeryturę, gdyż jest w podeszłym wieku, słabego stanu zdrowia i nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa, a dzieci nie wyrażają zgody na jego przejęcie. Naczelnik Miasta i Gminy w Ł. wydał zatem rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 1985r. dysponując stosownym oświadczeniem strony uprawnionej i zainteresowanej przekazaniem na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. Uzupełniającymi w tej mierze są oświadczenie o wyrażeniu zgody na zdanie gospodarstwa złożone przez dzieci S. P., mianowicie [...].
Organ wskazał, że wobec złożonego przez S. P. oświadczenia woli o takiej właśnie treści, trudno byłoby wymagać by organ administracji - wbrew temu co strona oświadczyła - poszukiwał i ustalał ewentualnych następców, tym bardziej, że przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie przewidywały konieczności zbierania tego typu oświadczeń od następców. Przekazanie gospodarstwa następcy było wyborem rolnika i następowało w formie sporządzonej notarialnie czynności prawnej. Dopiero w przypadku braku następcy rolnik mógł przekazać gospodarstwo na rzecz Państwa w zamian za świadczenie. Brak podjęcia przez organ działań zmierzających do wszechstronnej weryfikacji prawdziwości złożonego przez właściciela oświadczenia w przedmiocie braku posiadania następców zainteresowanych przejęciem gospodarstwa również nie może przesądzać w niniejszej sprawie o rażącym naruszeniu prawa. Organ administracji przeprowadzający postępowanie jako dowód mógł przyjąć zapewnienie czy oświadczenie uprawnionego właściciela gospodarstwa co do ilości następców prawnych. Przekazując swoje gospodarstwo w zamian za emeryturę S. P. nie wskazała jakichkolwiek następców zainteresowanych prowadzeniem gospodarstwa. Fakt braku oświadczenia złożonego przez J. O. mógł również wynikać ze wskazania przez S. P. tylko danych następców, od których organ przyjął oświadczenia. Istotnie również, gdyby osoby pracujące lub posiadające kwalifikacje i zainteresowane przejęciem gospodarstwa rzeczywiście były zorientowałyby się że gospodarstwo zostało przekazane na rzecz Państwa i mogłyby dochodzić swoich praw niezwłocznie. W aktach sprawy nie ma natomiast dowodów w tej mierze. Jednocześnie należy zauważyć, że S. P. zrzekła się prawa odwołania od omawianej decyzji, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia z dnia 14 stycznia 1985r.
Organ odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwalifikacji J. O. do prowadzenia gospodarstwa wskazał, że podnoszony przez skarżącą zarzut nie został ani w toku postępowania w I instancji ani w obecnym postępowaniu poparty żadnym stosownym dowodem. Skarżąca nie wskazała na czym kwalifikacje J. O. miałyby polegać. Poza tym, co należy podkreślić, to fakt posiadania przez J. O. kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego mógłby stanowić przesłankę wznowienia postępowania na postawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa a nie podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa.
Organ wskazał również, że kwestia pominięcia następcy w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w zamian za zaopatrzenie emerytalne nie podlega rozważaniu w kategoriach rażącego naruszenia przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin, a zwłaszcza art. 51 tejże ustawy.
I B. wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013r.
Decyzję zaskarżyła w całości zarzucając jej naruszenie art. 156 §1 pkt.2 k.p.a. odmową unieważnienia orzeczenia wydanego z rażącym naruszeniem prawa w postaci art.51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U.40 poz.268) polegającym na uznaniu, że spełnione zostały warunki dla nieodpłatnego przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego osoby fizycznej mimo, że warunki takie spełnione nie zostały, a także naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a. zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego dla ustalenia okoliczności istotnych, a uznanych za niewykazane.
Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poporzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2013r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zasądzeniem od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej I. B. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg.norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzając kontrolę sprawy w ramach wskazanych kryteriów uznać należało, że skarga podlegała oddaleniu.
W pierwszym rzędzie należało się odnieść do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 wskazał, że: Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób zatem przyjąć, że organ rozpoznając niniejszą sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Kwestia tego, że skarżąca nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ I i II instancji sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art.7 k.p.a. i art.77 k.p.a.
Należy jednocześnie wskazać, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji organ zobowiązany jest bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in.: wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Rażące naruszenie prawa określane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11, Lex nr 1145109; wyrok NSA z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1522/10, Lex nr 965193; wyrok NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1381/10, Lex nr 966249).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 oraz z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43).
Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego.
Istotnie znaczenie ma też zawsze ocena skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1987 r., IV SA 926/86, GAP 1989, nr 13, s. 43, z dnia 12 grudnia 1991 r., II SA 1018/91 niepublikowany, z dnia 6 września 1984 r., II SA 737/84, GAP 1988, Nr 18, s. 44, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W-wa 1998, str. 813).
Dokonując kontroli decyzji z dnia [...] stycznia 1985 roku według wskazanych wyżej kryteriów organ słusznie przyjął, że ww. decyzja nie narusza rażąco prawa.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego nie można podzielić stanowiska skarżącego, że organ wydając decyzję z dnia [...] stycznia 1985r. naruszył dyspozycję art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 40, poz. 268) w stopniu wskazującym na rażące naruszenie prawa.
Zgodnie z treścią art. 51 ww. ustawy, w przypadku braku następcy lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo. Artykuł 160 §1 Kodeksy cywilnego, obowiązujący na dzień wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ł. stanowił, że własność nieruchomości rolnej lub jej części mogła być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca stale pracował w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej lub miał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Ponadto, w przypadku gdy właściciel zamierzał przekazać gospodarstwo rolne następcy zawierał umowę w formie aktu notarialnego (art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r.).
Organ słusznie zwrócił uwagę, że S. P. złożyła wniosek w którym zwróciła się o przejęcie należącego do niej gospodarstwa na rzecz Państwa w zamian za emeryturę wskazując, że jest w podeszłym wieku, słabego zdrowia i nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa, a dzieci nie wyrażają zgody na jego przejęcie. W aktach administracyjnych znajdują się również oświadczenia dzieci S. P., a mianowicie: [...].
Organ kontrolując decyzję z dnia [...] stycznia 1985r., w trybie nieważnościowym, czyli ustalając czy doszło do rażącego naruszenia prawa słusznie zatem przyjął, że wobec złożonego przez S. P. oświadczenia woli, o wskazanej wyżej treści trudno byłoby wymagać by organ wbrew temu co oświadczyła sama wnioskodawczyni, poszukiwał i ustalał ewentualnych następców.
Ponadto, nie zostało wykazane przez skarżącą, że córka wnioskodawczyni J. O. miała określone w art. 160 §1 Kodeksy cywilnego (obowiązującego na dzień wydania decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ł.) kwalifikacje pozwalające na przejęcie gospodarstwa rolnego.
Natomiast fakt pominięcia następcy w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w zamian za zaopatrzenie emerytalne nie podlega rozważaniu w kategoriach rażącego naruszenia przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin, a zwłaszcza art. 51 tejże ustawy a może jedynie stanowić przesłankę wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 3 lipca 2008r. I OSK 120/08).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI