I SA/WA 2727/20

I SA/Wa 2727/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Kosińska
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Mienie zabużańskie
Sygn. powiązane
I OSK 2111/22 - Postanowienie NSA z 2025-04-01
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 2 pkt 2, art 3 ust 3, art 5 ust 1 i ust 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Iwona Kosińska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi O. M., J. P., R. P., M. M., E. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ odwoławczy", "Minister") - po rozpatrzeniu odwołania O. M. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji") z [...] listopada 2016 r., nr [...].
Decyzja Ministra została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] grudnia 2008 r. O. M. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...]. woj. [...], składającej się z gruntów rolnych o powierzchni [...] ha, zabudowanych dworem, budynkiem bramnym, oficyną, trzema stodołami murowanymi, dwoma spichlerzami murowanymi i dwoma stajniami murowanymi. Z treści podania wynika także, iż właścicielem nieruchomości na dzień [...] września 1939 r. był S. M., zmarły w dniu [...] stycznia 1940 r. w [...].
Na zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy składają się m.in. następujące dokumenty:
1) opinia [...] w [...] o wartości gospodarstwa rolnego [...], powiatu [...] oraz o stanie majątkowym dłużników, sporządzona na podstawie dokumentów oraz oględzin dokonanych w dniu [...] i [...] kwietnia 1937 r., wraz ze spisem inwentarza domowego;
2) pismo Banku [...] z [...] kwietnia 1937 r. adresowane do [...] w [...], dotyczące oszacowania dóbr ziemskich [...];
3) oświadczenie B. M. z [...] sierpnia 2016 r. złożone m.in. na okoliczność potwierdzenia prawa własności S. M. do nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...] (nie zawiera poświadczenia podpisu);
4) postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po O. M., zm. [...] września 1939 r. w [...] ([...]), na podstawie ustawy nabyli: żona F. M. w [...] części oraz dzieci M. P., J. M., K. K., P. M., O. M. i B. M. po [...] części każde z nich;
5) postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po F. M. z domu [...], zm. [...] stycznia 1964 r. w [...], na podstawie ustawy nabyły dzieci: M. P., K. K., J. M., B. M. i O. M. po [...] części każde z nich;
6) postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] maja 2008 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po O. M., zm. [...] grudnia 2004 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli żona A. M., syn O. M., syn J. M. po [...] części oraz wnuki A. M. i O. M. po [...] części;
7) postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po A. M., zm. [...] lutego 2010 r. w [...], na podstawie testamentu notarialnego z [...] czerwca 2005 r., sporządzonego przed notariuszem A. R., Rep. [...] Nr [...], nabyli: A. M. w [...] częściach, O. M. w [...] częściach, K. M. w [...] częściach, M. M. w [...] częściach, K. M. w [...] częściach, O. M. w [...] częściach, F. M. w [...] częściach i J. M. w [...] częściach.
Powołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2016 r., Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia O. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona nie udowodniła następstwa prawnego po wskazanym we wniosku właścicielu nieruchomości, tj. S. M..
Pismem z [...] listopada 2016 r. O. M. odwołał się od powyższej decyzji organu I instancji.
Pismem z [...] grudnia 2016 r., Minister Skarbu Państwa wezwał O. M. do sprecyzowania żądania zawartego w odwołaniu w zakresie ewentualnego złożenia wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego.
Pismem z [...] stycznia 2017 r. O. M. wniósł o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu uzyskania wymaganych dokumentów oraz zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po S. M..
Postanowieniem z [...] marca 2017 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił na ww. wniosek przedmiotowe postępowanie.
Pismem z [...] marca 2020 r. O. M. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania odwoławczego oraz przekazał postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział [...] z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po S. M. nabyły: córka E. M. w części [...] oraz córka M. Z. w części [...].
Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podjął przedmiotowe postępowanie.
Następnie, pismem z [...] kwietnia 2020 r. O. M. wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania odwoławczego z urzędu do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po spadkobiercach S. M., tj. M. Z. oraz E. M..
W związku z powyższym Minister, pismem z [...] czerwca 2020 r., wezwał O. M. do wyjaśnienia z czego O. M. wywodzi swój interes prawny w sprawie oraz czy należy do ustawowego kręgu spadkobierców po E. M. oraz M. Z., gdyż w odwołaniu z [...] listopada 2016 r. wywodził swój interes prawny w sprawie z tego, że jego dziadek O. M. był jednym ze spadkobierców S. M., co w toku postępowania okazało się niezgodne z prawdą.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie O. M., w pismie z [...] lipca 2020 r., ponownie wniósł o zawieszenie z urzędu przedmiotowego postępowania odwoławczego. Jako podstawę podał toczące się postępowanie spadkowe po M. Z. oraz po E. M., a także wskazał domniemanych spadkobierców ww. tj.: J. Z., R. Z., M. A. oraz E. D. [...] E. Z..
Ww. piśmie pełnomocnik skarżącego zgłosił pełnomocnictwa i dokonał zgłoszenia do sprawy J. Z., R. C., M. A. oraz E. Z..
Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że w chwili składania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty O. M. był przekonany, że jest on jednym z ustawowych spadkobierców S. M.. Gdy okazało się, że są nimi inni uprawnieni - zawiadomił o tym rzeczywistych spadkobierców i uzyskał od nich pełnomocnictwa do działania w ich imieniu wraz z potwierdzeniem dotychczasowych czynności dokonanych w niniejszej sprawie przez O. M.. Wskazał także, że w tej sytuacji nie ma potrzeby działania przez organ w tym zakresie z urzędu.
Minister, powołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2020 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. o odmowie potwierdzenia O. M. prawa do rekompensaty. Decyzja została skierowana do O. M..
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w niniejszym postępowaniu zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że O. M., który złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jest spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości.
Minister wyjaśnił, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział [...] z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], wynika że spadek po S. M. nabyły: córka E. M. w części [...] i córka M. Z. w części [...]. Natomiast jak oświadczył O. M. w piśmie z [...] lipca 2020 r. domniemanymi spadkobiercami po E. M. i M. Z. są: J. Z., R. Z., M. A. oraz E. D. [...] E. Z..
Oznacza to, iż O. M. nie należy do grona spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej, a tym samym, nie spełnia podstawowego warunku ubiegania się o prawo do rekompensaty, jakim jest dziedziczenie po właścicielu mienia pozostawionego. Minister podkreślił, że składając wniosek, w dniu [...] grudnia 2008 r., O. M. występował jedynie w swoim imieniu - stąd w ocenie organu odwoławczego wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożyła w niniejszej sprawie osoba nieuprawniona. W związku z tym zdaniem Ministra nie można uznać, że O. M. składając wniosek o rekompensatę składał go w imieniu domniemanych spadkobierców E. M. i M. Z., a w konsekwencji przyjąć za skuteczne i wiążące załączone do pisma wnioskodawcy z [...] lipca 2020 r. oświadczenia o potwierdzeniu czynności pełnomocnika, gdyż stanowiłoby to obejście prawa. Z treści wniosku złożonego przez O. M. nie wynika, aby działał on w cudzym imieniu, ale bez umocowania, wręcz przeciwnie we wniosku wnioskodawca podkreślił, że to on nabył uprawnienie do przedmiotowego roszczenia, czym dał wyraz, że działa w swoim imieniu i na swoją rzecz.
Pismami z [...] września 2020 r. O. M. oraz J. Z., R. Z., M. A. i E. D. wnieśli o uzupełnienie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2020 r. co do rozstrzygnięcia a to poprzez rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia odwołań od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., nr [...] złożonych przez J. Z., R. Z., M. A. i E. D. albowiem decyzja tutejszego organu rozstrzyga wyłącznie o rozpatrzeniu odwołania złożonego przez O. M., nie zawiera natomiast rozstrzygnięcia o odwołaniach złożonych przez spadkobierców S. M., tj. wyżej wymienione pozostałe strony postępowania.
Postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uzupełnienia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] sierpnia 2020 r. wnieśli O. M. oraz J. Z., R. Z., M. A. i E. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez pominięcie przez organ II instancji zgłoszenia się pozostałych stron postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, dokonanego w piśmie z [...] lipca 2020 r. i zaniechanie zapewnienia im udziału w toczącym się postępowaniu odwoławczym oraz w postępowaniu pierwszoinstancyjnym;
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w związku z art. 140 k.p.a.), poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności pominięcie dokonania kluczowych ustaleń w postaci określenia kręgu osób (spadkobierców) właściciela pozostawionych nieruchomości w [...], co doprowadziło organ w konsekwencji do rażąco błędnego rozstrzygnięcia o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz O. M. bez należytego rozważenia praw pozostałych osób (stron postępowania) uprawnionych do otrzymania rekompensaty za majątek zabużański będący przedmiotem wniosku;
3) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o charakterze prejudycjalnym, tj. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. Z. i E. M., toczącego się przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] do sygn. akt: [...];
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (względnie art. 138 § 2 k.p.a.) w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 100 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. i niedostrzeżenie naruszeń prawa, jakich dopuścił się organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania, w postaci: niezawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego po S. M., niedopełnienia obowiązku wyczerpującego zbadania i rozważenia całości materiału dowodowego sprawy (w tym w zakresie ustalenia spadkobierców właścicieli pozostawionej nieruchomości) i zaniechania ustalenia kręgu stron postępowania, zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu i zapewnienia udziału w sprawie (art. 61 § 4 k.p.a.) a w tym kontekście również skierowania do O. M. wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków złożonego wniosku poprzez przedłożenie stosownego umocowania do reprezentowania pozostałych osób uprawnionych do rekompensaty (spadkobierców) za pozostawienie nieruchomości w [...];
5) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) a to poprzez:
– sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy, w tym w szczególności całkowity brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu (dotyczących kręgu osób uprawnionych do rekompensaty za majątek [...]),
– pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji właściwej oceny praw osób - stron, które zgłosiły się do udziału w postępowaniu w piśmie z [...] lipca 2020 r. i nierozważenie statusu tych stron w toczącym się postępowaniu zabużańskim (brak wyraźnego stanowiska organu w tym zakresie),
– skwitowanie zgłoszenia się stron postępowania i zatwierdzenia przez nie dotychczasowych czynności dokonanych w nim przez ich pełnomocnika O. M., jedynie ogólnikowym i arbitralnym stwierdzeniem, iż stanowiłoby to "obejście prawa",
– zaniechanie rozważenia i odzwierciedlenia rozumowania organu II instancji w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do znaczenia działania O. M. w oparciu o art. 752 k.c. tj. początkowo bez formalnego zlecenia i pełnomocnictwa, a później w oparciu o udzielone mu formalnie pełnomocnictwo,
– dokonanie skrótowej, niepełnej oceny dotychczasowych czynności i oświadczeń O. M. w prowadzonym postępowaniu, wyłącznie przez pryzmat początkowych dokumentów w sprawie i nieuwzględnienie dowodów, które zostały zgromadzone później np. przez organ I instancji, czy przedłożone przez strony, jak również późniejszych oświadczeń O. M. (jako pełnomocnika uprawnionych do rekompensaty),
6) naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu) oraz art. 7 k.p.a. (zasada uwzględniania słusznego interesu strony) i art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron), poprzez:
– całkowite pominięcie praw skarżących Ad. [...]-[...] jako stron postępowania, mimo iż są oni spadkobiercami poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, pozostawionej w [...], a tym samym organ miał obowiązek zapewnić im czynny udział w postępowaniu o rekompensatę zabużańską, także w postępowaniu drugoinstancyjnym,
– niedostrzeżenie, iż organ I instancji zaniechał ustalenia pełnego kręgu stron postępowania, i pominął skarżących Ad. [...]-[...], nie podejmując jakiejkolwiek próby skierowania do nich obligatoryjnych zawiadomień z art. 61 § 4 k.p.a., wbrew zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu i zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony,
– dążenie do szybkiego załatwienia sprawy, kosztem wypełnienia obowiązków organu związanych z ustaleniem pełnego kręgu stron postępowania (i mimo toczących się postępowań spadkowych), co skutkowało przeprowadzeniem postępowania zabużańskiego, z udziałem tylko jednego podmiotu, i naruszeniem praw do rekompensaty przysługujących skarżącym Ad. [...]-[...], jako spadkobiercom, podczas gdy szybkość postępowania nie stanowi wartości, która mogłaby uzasadniać odstąpienie od podstawowych obowiązków procesowych organu administracji publicznej i usprawiedliwiać zasadniczych braków po stronie podmiotowej decyzji;
7) art. 62 k.p.a. poprzez pominięcie praw skarżących Ad. [...]-[...] w postępowaniu, mimo, iż ich prawa wynikały z tożsamego stanu faktycznego, jako dotyczące przyznania rekompensaty za nieruchomości pozostawione w Gieranonach, podczas gdy organ powinien był objąć tym postępowaniem wszystkie jego strony;
8) art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia [...] lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej również jako "ustawa zabużańska") poprzez ich błędne zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż prawo do rekompensaty wywodzi się wyłącznie od S. M., podczas gdy kilkakrotnie w toku postępowania wskazywano na konieczność prawidłowego określenia właścicieli nieruchomości w [...] i kręgu stron postępowania "zabużańskiego", w tym spadkobierców uprawnionych do rekompensaty;
9) art. 2 ustawy i art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy zabużańskiej poprzez błędne uznanie, iż w okolicznościach sprawy istnieją podstawy do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz spadkobierców właścicieli nieruchomości w [...], mimo iż złożony zostały przedstawione wymagane przez ustawę zabużańską dowody, a wniosek złożony został także przez osoby uprawnione, w tym działającego w ich imieniu i na ich rzecz pełnomocnika.
Powyższe naruszenia prawa materialnego w ocenie skarżących miały istotny wpływ na wynik sprawy, odzwierciedlony w zgromadzonych w sprawie dokumentach stan faktyczny wskazywał na istnienie podstaw ustawowych do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty.
W związku z wydaniem postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2020 r. odmawiającego uzupełnienia zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie:
1) art. 111 § 1 k.p.a. w związku z art. 111 § 1 b k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 3 i pkt 5 k.p.a., art. 107 § 3 oraz art. 6 k.p.a., a to poprzez:
– odmowę uzupełnienia zaskarżonej decyzji, będącą skutkiem błędnego uznania, że skarżący Ad. [...]-[...] nie zaskarżali pierwszoinstancyjnej decyzji w sprawie, wydanej przez Wojewodę [...], podczas gdy będąc spadkobiercami poprzednich właścicieli nieruchomości, wyraźnie zatwierdzili oni czynności swego pełnomocnika – O. M. dokonane w postępowaniu, a tym samym organ miał obowiązek traktować ich jako strony postępowania i uwzględnić w wydawanym rozstrzygnięciu,
– odmowę uzupełnienia zaskarżonej decyzji, z powołaniem się na nieznajdujące oparcia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego kategorie rzekomego "ominięcia przepisów prawa", i "nieakceptowalnego z punktu widzenia praworządności" działania stron, podczas gdy odmawiając uzupełnienia decyzji organ miał obowiązek powołać się na powszechnie obowiązujące przepisy prawa, z których wynikałoby, że po wszczęciu postępowania zabużańskiego spadkobiercy właściciela utraconych na Kresach nieruchomości nie mają prawa brać udziału w tym postępowaniu, mimo że przysługuje im uprawnienie do rekompensaty zabużańskiej za ten właśnie utracony majątek;
– całkowicie błędne uznanie, że wniosek skarżących Ad. [...]-[...] o uzupełnienie decyzji nie podlegał odrębnemu rozpoznaniu, jako złożony przez podmioty nie będące stronami, w sytuacji gdy jako spadkobiercy poprzednich właścicieli przedmiotowych nieruchomości w [...] powinni oni być traktowani przez organ jako strony postępowania już w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, a obowiązkiem zarówno wojewody, jak i ministra było ustalenie ich danych (w tym adresów) i zawiadomienie o toczącym się postępowaniu zabużańskim (art. 64 § 2 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a.).
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W związku z podniesionymi wyżej zarzutami, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji a w konsekwencji również o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r.
Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z [...] lutego 2021 r. pełnomocnik skarżących przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Wydział [...] [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...] wraz ze stwierdzoną prawomocnością, potwierdzające następstwo prawne po córkach S. M.: E. M. oraz M. Z.. Zgodnie z nim: 1) spadkobierczynią po E. M. jest jej siostra M. Z. 2) spadkobiercami po M. Z. są jej dzieci: syn J. Z., córka R. Z. [...] R. C., córka M. [...] A. oraz córka E. Z..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097).
Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy "W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (...)." Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 i 2 "Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty."
W przedmiotowej sprawie wniosek z [...] grudnia 2008 r., złożył O. M.. We wniosku tym wskazał, że "właściciel pozostawionego mienia (w miejscowości [...], pow. [...]. woj. [...]) S. M. zmarł bezpotomnie, był bratem dziadka wnioskodawcy, pozostawił jedynych spadkobierców ustawowych w postaci swojego rodzeństwa, w związku zasadami sukcesji generalnej wnioskodawca nabył uprawnienie do roszczenia na drodze dziedziczenia. Postępowanie spadkowe po właścicielu jest w toku."
Powodem odmowy potwierdzenia wnioskodawcy O. M. prawa do rekompensaty było uznanie przez organy, że nie należy on do grona spadkobierców właściciela (S. M.) nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...]. woj. [...], a tym samym, nie spełnia podstawowego warunku ubiegania się o prawo do rekompensaty, jakim jest dziedziczenie po właścicielu mienia pozostawionego.
Stanowisko o odmowie potwierdzenia O. M. prawa do rekompensaty organy wywiodły z tego, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział [...] z [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], wynika że spadek po byłym właścicielu S. M. nabyły: córka E. M. w części [...] i córka M. P. w części [...]. Ponadto, co istotne, w piśmie z [...] lipca 2020 r., na skutek wezwania Ministra co do wyjaśnienia, z czego wnioskodawca wywodzi swój interes prawny w niniejszej sprawie oraz czy należy do ustawowego kręgu spadkobierców po córkach S. M., O. M. jedynie oświadczył, że domniemanymi spadkobiercami po E. M. i M. P. są: J. P., R. P., M. A. oraz E. P. [...] E. Z.. Sąd podkreśla, że powyższe potwierdziło przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dniu [...] marca 2021 r., prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...], Wydział [...] [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...].
W konsekwencji, zdaniem Sądu, prawidłowo organy uznały, że O. M. nie należy do grona spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o prawo do rekompensaty gdyż nie spełnia warunku dziedziczenia po właścicielu mienia pozostawionego.
Jednocześnie należy wskazać, że wnioskodawca w ww. piśmie z [...] lipca 2020 r., podkreślił, że w chwili składania wniosku był przekonany, że jest on jedynym z ustawowych spadkobierców uprawnionych. Zdaniem organów, zarówno więc treść wniosku jak i późniejsze oświadczenie O. M. wskazuje, że od samego początku działał on w swoim imieniu a nie cudzym, ale bez umocowania. To determinowało natomiast późniejsze działanie organu co do uznania, że stroną postępowania z wniosku O. M. nie mogą być ujawnieni w toku tego postępowania spadkobiercy po S. M.. Z taką oceną także Sąd zgadza się, nie podzielając stanowiska pełnomocnika O. M. co do tego, że złożył on wniosek jako tzw. negotiorum gestor (art. 752 i n. k.c.).
Za powyższą oceną organów przemawia, zdaniem Sądu, nie tylko wyżej opisany stan faktyczny sprawy ale i ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, na którą powoływał się sam pełnomocnik skarżącego. Dla przypomnienia, w uchwale tej NSA stwierdził, że "złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy."
Jak zostało wykazane wyżej, z akt niniejszej sprawy (tj. z przedłożonych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku) wynika, że S. M. nie jest spadkobiercą właściciela pozostawionej nieruchomości, a tym samym nie jest on osobą uprawnioną, do której odnosi się wyżej wymieniona uchwała. Konsekwencją tego jest to, że złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną w terminie ustawowym, działającą w swoim imieniu i swoją rzecz (treść wniosku jednoznaczna) nie mogło skutkować wszczęciem postępowania w stosunku do osób ujawnionych a uprawnionych.
Tym samym, nie jest zrozumiałe dla Sądu powoływanie się w skardze przez pełnomocnika na naruszenie wskazanych tam przepisów postępowania w tym kierowanie zarzutu, że organy pominęły dokonania kluczowych ustaleń w postaci określenia kręgu osób (spadkobierców) właściciela pozostawionych nieruchomości w [...], czy też nie zawiesiły postępowania odwoławczego.
Powyższe zarzuty mogłyby odnieść oczekiwany skutek gdyby skarżący O. M. należał do kręgu osób uprawnionych, a tak nie jest.
Skoro więc J. P., R. P., M. A. i E. P. nie mogli stać się legitymowanymi do udziału w postępowaniu z wniosku osoby nieuprawnionej (O. M.), słusznie więc nie zostali objęci tym postępowaniem, co wynika z zaskarżonej decyzji i czemu dał wyraz Minister w postanowieniu z [...] października 2020 r., nr [...], o odmowie uzupełnienia decyzji z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], co do rozstrzygnięcia.
Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego (w tym przepisów powołanych w złożonej skardze). Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu. Minister w uzasadnieniu wydanej decyzji prawidłowo wskazał i wyjaśnił również fakty i dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374).