I SA/Wa 272/20

I SA/Wa 272/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz
Iwona Kosińska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 530/22 - Wyrok NSA z 2025-01-16
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skarg Miasta [...] i K. S. z udziałem Prokuratora Prokuratury Regionalnej w W. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] oraz K. S., tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, kwoty po 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych, na rzecz każdego z nich.
Uzasadnienie
I SA/Wa 272/20
U Z A S A D N I E N I E
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2011 r. nr [...] i przekazała sprawę Prezydentowi [...] do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydenta [...] decyzją z [...] listopada 2011 r. ustalił na rzecz K.S. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279) nieruchomość o pow. [...] m² położoną w W. przy ul. B., ozn. hip. jako "[...]", w części dotyczącej hip. nr [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] i [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta pochodziła z księgi hipotecznej pod nazwą "[...]" nr wykazu hip. [...].
Z treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z [...] czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]" wynika, że część przedmiotowej księgi hipotecznej uległa zniszczeniu, a na podstawie pozostałej części nie można określić, czy zaginiona część zawierała wpisy i jakiej treści, wobec czego księgę hipoteczną należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia [...] lipca 1982 r. oraz nie można wydać zaświadczenia o treści księgi wieczystej. Z zachowanej części księgi wynika, że na mocy aktu z [...] lipca 1942 r. nr rep. [...] zawartego przed notariuszem A. G., E. D., M. K. (K.), M. K. zd. D. oraz A. D., M. D. i M. K. jako spadkobiercy P. D. sprzedali należącą do nich część nieruchomości o pow. [...] ha [...] m² H. R. Nieruchomość ta została następnie rozparcelowana, działki ozn. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zawierające ogólnego obszaru [...] m² wydzielone zostały do księgi oddzielnej oznaczonej powołanymi numerami. Do działu II wykazu została za[...] następująca treść: H.R. (co do gruntu o obszarze [...] ha [...] m², odchodzącego pod regulacje ulic B. i pięciu projektowanych w granicach określonych na planie złożonym pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi literami [...] [...]; co do gruntu o obszarze [...] m², odchodzącego na cele użyteczności publicznej, w granicach określonych na tymże planie [...]; co do działek oznaczonych na tymże planie: nr [...] o obszarze [...] m² , nr [...] o obszarze [...] m², nr [...] o obszarze [...] m², nr [...] o obszarze [...] m², nr [...] o obszarze [...] m² i nr [...] o obszarze [...] m². Postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w W. z [...] marca 1944 r. wniosek nr [...] został zatwierdzony.
W akcie notarialnym nr rep. [...] z [...] grudnia 1942 r., sporządzonym przed niemieckim notariuszem w [...] A. E., G. S. działający jako pełnomocnik przesiedlonych przynależnych do narodowości [...] E. D., M. K., A. D., M. D. oraz M. K. oświadczył, że aktem notarialnym z [...] lipca 1942 r. nr rep. [...], sporządzonym przed [...] notariuszem A. E., sprzedał w imieniu właścicieli nieruchomość w W. przy ul. [...]., ozn. hip. "[...]" nr. hip. [...] H.R. z domu B. Cena kupna w pełnej wysokości [...] zł została zapłacona przez H.R.
W aktach notarialnych z [...] lutego 1943 r. nr rep. [...] oraz z [...] lutego 1943 r. nr rep. [...] sporządzonych przed notariuszem K. J., H.R. oświadczyła, że na mocy aktu zeznanego przed dr A. E. notariuszem [...] w [...] w dniu [...] lipca 1942 r. nr rep. [...] nabyła nieruchomość "[...]" nr rejestru hipotecznego [...] - dział gruntu o powierzchni [...] m². W aktach tych H.R. wskazała ponadto, że część nabytej przez nią nieruchomości odchodzi pod regulację ul. B. i pięciu projektowanych ulic (grunt o powierzchni [...] h [...] m²) oraz na cele użyteczności publicznej w związku z regulacją ulic (plac o powierzchni [...]m²). Powierzchnia [...] ha [...] m² odchodząca pod użyteczność publiczną oraz pod regulację przyległych ulic została odstąpiona przez H.R. bezpłatnie Gminie Miasta W. na mocy ww. aktów notarialnych z [...] i [...] lutego 1943 r.
Następnie aktem notarialnym z [...] maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonym przed notariuszem W. R., H.R. będąc właścicielką nieruchomości położonej w W. na [...], urządzonej w księdze wieczystej [...] - [...], [...], [...] - [...], [...], [...], [...]-[...], [...]-[...] - [...], wydzielonej z księgi wieczystej [...], powiatu [...], sprzedała Z. U. działkę gruntu niezabudowaną o pow. [...] m², położoną przy ul. [...]., ozn. nr [...] i projektowanym nr hipotecznym [...] – [...]. Strony oświadczyły, że odnośny akt sprzedaży wymienionej działki został zawarty przez nie w końcu lipca 1944 r., jednak nie pamiętają nazwiska notariusza, który akt ten sporządził, przy czym akt ten ujawniony został w wymienionej księdze wieczystej, lecz księga ta zaginęła w czasie ewakuacji hipoteki w 1944 r. i posiadane przez [...] wypisy aktu kupna uległy spaleniu w czasie działań wojennych.
Strony oświadczyły, że aktem potwierdzają sprzedaż działki nr [...] - [...], o pow. [...] m² i wyrażają zgodę w związku z tą sprzedażą na dokonanie odpowiedniego wpisu we właściwej księdze wieczystej, przy czym H.R. przyznała, że cała cena sprzedaży za powyższą działkę zapłacona jej została przez [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Planowania Miasta Zarządu Miejskiego w [...] z 1943 r., opartego na planie sporządzonym przez mierniczego przysięgłego J. R. [...] grudnia 1942 r. L.dz. [...] nieruchomość hip. [...] - [...] obejmowała powierzchnię [...] m², zaś nieruchomość hip. [...] obejmowała powierzchnię [...] m².
Komisja przeanalizowała zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący postępowania spadkowego po F. R. i H.R. podkreślając, że spadkobiercą dawnych właścicieli nieruchomości stał się wnuk K.R., który wnioskiem z [...] sierpnia 2008 r. (27 sierpnia 2008 r. data wpływu do urzędu) zwrócił się o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w W. w obrębie ul. [...] i [...] o pow. całkowitej [...] ha [...] m², ozn. w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...]" inw. Nr [...], która na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa. Jako podstawę wniosku wskazał art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.).
Aktem notarialnym z [...] września 2010 r. nr rep. [...] K.R. udzielił J. P. pełnomocnictwa do szeroko pojętych czynności faktycznych i prawnych, których celem i skutkiem będzie zrealizowanie wszelkich wymogów niezbędnych i potrzebnych do otrzymania odszkodowania za nieruchomość opisaną jako "[...]". W treści aktu wskazano równocześnie, że pełnomocnik może być drugą stroną czynności prawnej, dokonywanej w imieniu mocodawcy, może reprezentować wszystkie strony czynności, które dokonywać będzie w imieniu mocodawcy.
Aktem notarialnym z [...] stycznia 2011 r. nr rep. [...] r. J.P. powołując się na udzielone wcześniej pełnomocnictwo, działający w imieniu własnym jako kupujący oraz w imieniu i na rzecz K.R., a także K.S., K.S., M.K. zawarli umowę sprzedaży spadku i umowę o dział przedmiotowego spadku.
Na mocy ww. aktu notarialnego J.P. działając w imieniu własnym oraz na rzecz K.R. sprzedał spadek po H.R. K. S. (udział w 1/4 części), K.S. (udział w 1/4 części), M.K. (udział w 1/4 części) oraz samemu sobie (udział w 1/4 części). Następnie osoby te dokonały działu spadku po H.R. w ten sposób, że K.S. nabyła część nieruchomości w postaci działek, ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]- [...]. K.S. nabyła część nieruchomości w postaci działek, ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]-[...]. M.K. nabyła część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]-[...]. J.P. nabył część nieruchomości w postaci działek ozn. nr hip. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]-[...].
Wnioskiem z [...] stycznia 2011 r. K.S. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...]. i [...] nr hip. [...], o pow. [...] m².
Prezydenta [...] decyzją z [...] listopada 2011 r. po rozpatrzeniu wniosku złożonego [...] sierpnia 2008 r. przez K.R. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość o powierzchni [...] m² położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" hip. nr [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] i [...] z obr. [...] przyznając powyższe odszkodowanie na rzecz K.S.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał art. 215 ust. 2 u.g.n. i wskazał, że w kwestii pierwszej przesłanki dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych ww. art. 215 ust. 2 u.g.n. odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano - był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie.
Zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy ul. [...]. ozn. hip. [...], która powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...]" znajdowała się w strefie Ila, w której obowiązywała zabudowa "luźna lub grupowa" o 2 kondygnacjach i 30% powierzchni zabudowania. Tym samym mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
Odnosząc się do drugiej z przesłanek, tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu [...] kwietnia 1958 r., organ wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że [...] działka hipoteczna nr [...], zgodnie z wykreśleniem geodety uprawnionego – A. R. objęta została lokalizacją wg szkicu lokalizacji nr [...] dotyczącego rozbudowy i modernizacji Zakładu Oświetleniowego "[...]" oraz decyzją Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] Nr [...] z [...] stycznia 1975 r. o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu Oświetleniowego "[...]" dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu. Lokalizacja obejmowała obszar [...] ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym Nr [...] stanowiącym załącznik do wskazanej decyzji.
Prezydent wskazał ponadto, że nieruchomość nr hip [...] objęta została, zgodnie z wykreśleniem wykonanym przez geodetę uprawnionego – A. R., lokalizacją nr [...] z [...] marca 1966 r. z przeznaczeniem na skład materiałów kamieniarskich. Nieruchomość ta objęta została także decyzją nr [...] oraz decyzją [...] z [...] maja 1964. Lokalizacja ta dotyczyła zakładów kamieniarskich, co potwierdza wykreślenie dokonane przez geodetę uprawnionego – A. R.
Organ powołał ponadto pismo Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z [...] lipca 2010 r., w którym wskazano, że na nieruchomości ozn. hip. [...] zrealizowana została na podstawie decyzji nr [...] hala magazynowa z hurtową sprzedażą materiałów budowlanych, inwestorem była Wytwórnia Klejów i Zapraw Budowlanych [...] s.c. Wcześniej na tym terenie była hurtownia z obiektami towarzyszącymi.
W ocenie Prezydenta [...] z analizy dokumentacji wynika, że pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło po dniu [...] kwietnia 1958 r., a zatem spełnione zostały obie przesłanki kwalifikujące ww. nieruchomości do wypłacenia odszkodowania za działki budowlane.
W sporządzonych operatach szacunkowym rzeczoznawca majątkowy określił wartość nieruchomości na kwotę [...] zł. Decyzja ta stała się ostateczna.
Prokuratura Regionalna we W. pismem z [...] października 2018 r. wniosła sprzeciw na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a., zarzucając wydanie decyzji w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na co wniesiono o stwierdzenie jej nieważności decyzji.
Komisja po wszczęciu postępowania i rozpatrzeniu materiału dowodowego uznała, że decyzja Prezydenta [...] o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz K.S. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Komisja wyjaśniła zasady postępowania administracyjnego wynikające z k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz stwierdziła, że Prezydenta [...] nie przedstawił w sposób zgody z powołanymi zasadami motywów rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne Prezydenta nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normy określone w treści art. 104 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a.
Komisja zaznaczyła, że materialnoprawną postawę ww. decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n.
Organ przytoczył treść ww. przepisu i podkreślił, że ma on charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w u.g.n. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię.
Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Wskazane warunki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z brzmieniem art. 215 ust. 2 u.g.n. osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie jest poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni. Natomiast zgodnie z treścią art. 4 pkt. 4 u.g.n. jako poprzedniego właściciela należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów.
Komisja przedstawiła stanowisko doktryny oraz orzecznictwo dotyczące rozumienia poprzedniego właściciela i zaznaczyła, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o odszkodowanie było precyzyjne ustalenie poprzedniego właściciela nieruchomości objętej wnioskiem, tj. przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r., co miało miejsce [...] listopada 1945 r. Obowiązkiem organu było zatem dokonanie ustalenia czy osoba składająca wniosek była poprzednim właścicielem gruntu lub jego następcą prawnym na dzień [...] listopada 1945 r.
Zdaniem Komisji Prezydenta [...] nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydenta [...] zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H.R. Przedmiotowego ustalenia dokonał w oparciu o zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] X Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] czerwca 2005 r. L.dz. [...] przyjmując, że tytuł własności nieruchomości zapisany był na imię H.R., na mocy wniosku nr [...] z [...] marca 1944 r.
Zdaniem Komisji już z pierwszego zdania zaświadczenia wprost wynika, że część księgi hipotecznej pod nazwą "[...], inw. Nr [...] przeznaczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu, zaś na podstawie pozostałej części nie można określić czy część zaginiona zawierała wpisy i jakiej treści. W kolejnym akapicie wprost wskazano, że księgę hipoteczna należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych z dnia 6 lipca 1982 r. i z uwagi na to zaświadczenie o treści księgi nie może być wydane.
Organ zaznaczył ponadto, że występuje rozbieżność nazwiska notariusza, jak również samej daty sporządzenia aktu notarialnego. W zaświadczeniu wskazano, że akt na podstawie, którego H.R. nabyła prawa własności nieruchomości o pow. [...] ha [...] m² ozn. jako " [...]" hip. [...], został "zdziałany [...] lipca 1942 r. za rep. [...] przed A. G. notariuszem w W.".
Zdaniem Komisji zaświadczenie Sądu Rejonowego z [...] czerwca 2005 r. nie wskazuje w sposób jednoznaczny, że H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie, w tym przede wszystkim w jakim zakresie. Analiza treści ww. zaświadczenia, zbioru dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...] oraz pozostałej dokumentacji zebranej w toku sprawy wskazuje, że zaginęła znaczna cześć dokumentacji, w tym przede wszystkim akt notarialny z [...] lipca 1942 r. nr rep. [...], plan złożony pod nr [...] do zbioru tomu I księgi oraz plan złożony pod nr [...] do zbioru dowodów tomu IV.
W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie powinien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości oraz dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń i dokonać także krytycznej jego weryfikacji.
W ocenie Komisji treść ww. zaświadczenia Sądu Rejonowego nie wskazuje też w sposób precyzyjny dobrowolnego odstąpienia przez H.R. Gminie Miasta [...] nieruchomości odchodzących pod regulację ul. [...]. i pięciu projektowanych, prostopadłych do ul. [...]., tj. gruntu o powierzchni [...] h [...] m² oraz odchodzącego pod użyteczność publiczną plac o powierzchni [...] m². Powyższe czynności prawne zostały dokonane aktami notarialnymi z [...] lutego 1943 r. oraz z [...] lutego 1943 r. i miały miejsce przed datą sporządzeniem wniosku z marca 1944 r. Ponadto znajdowały się w zbiorze dokumentów Sądu Rejonowego wystawiającego przedmiotowe zaświadczenie.
Organ przytoczył ponadto treść aktu notarialnego z [...] maja 1947 r. nr rep. [...] sporządzonego przez notariusza W. R., którym H.R. i Z. U. potwierdziły sprzedaż działki nr [...]-[...] o pow. [...] m² i podkreślił, że zestawienie treści ww. zaświadczenia z treścią aktu z [...] maja 1947 r. kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście ustalenia czy H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie.
W ocenie Komisji ustalenie, że H.R. była poprzednią właścicielką na podstawie treści wniosku z [...] marca 1944 r. jest niepewne i nieprecyzyjne z uwagi na datę odległą do dnia [...] listopada 1945 r. (tj. ostatniego dnia przed wejściem w życie dekretu). Występująca ponad 1,5 roczna przerwa nie pozwala na jednoznaczne wykluczenie okoliczności, że H.R. od [...] marca 1944 r. do [...] listopada 1945 r. nie dokonywała kolejnych rozporządzeń przedmiotowymi nieruchomościami. Ponadto w treści aktu notarialnego z [...] maja 1947 r. H.R. i Z. U. nie wymieniają dawnych działek hipotecznych nr [...] i [...] jako wchodzących w skład własności H.R.. Natomiast w treści zaświadczenia Sądu Rejonowego dawne działki hip. [...] i [...] zostały wymienione jako należące do H.R.. Przedmiotowe działki zaś obejmowały powierzchnię [...] m² i [...] m², tj. łącznie [...] m².
Komisja zaznaczyła ponadto, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K.R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze [...] ha [...] m², przy czym to organ podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych zgodnie z treścią art. 104 § 2 k.p.a., nie wskazując przyczyny zastosowania ww. normy prawnej oraz informacji co do rozpoznania dalszej części wniosku. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań i wniosków co do zakresu, w jakim ostatecznie wniosek K.R. z [...] sierpnia 2008 r. powinien zostać rozpoznany pozytywnie, a w jakim winna nastąpić ewentualna odmowa. Brak powyższych wyjaśnień utrudnia kontrolę wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
W ocenie Komisji poważne wątpliwości budzą ponadto ustalenia organu, co do zakresu w jakim H.R. była właścicielką przedmiotowej działki, tj. czy była właścicielką przed [...] listopada 1945 r. całej nieruchomości o pow. [...] ha [...] m² objętej wnioskiem o odszkodowanie.
Komisja wskazała ponadto, że akt notarialny z [...] lipca 1942 r. został sporządzony przez niemieckiego notariusza w [...] A. E. Transakcja zakupu nieruchomości, na mocy której H.R. nabyła w dniu [...] lipca 1942 r. przedmiotową nieruchomość budzi uzasadnione wątpliwości co do jej ważności w świetle obowiązujących przepisów dekretu z 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenach RP (Dz. U. Nr 25, poz. 151) w brzmieniu dekretu z dnia 11 kwietnia 1947 r. (Dz. U. Nr 32, poz. 144). Zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że transakcji kupna - sprzedaży nieruchomości została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu, a tym samym nie można byłoby uznać H.R. za pierwotną właścicielkę, uprawnioną do wypłaty odszkodowania.
W ocenie Komisji uzasadnione wątpliwości budzą także ustalenia organu w zakresie przesłanki przeznaczenia przedmiotowych działek pod budownictwo jednorodzinne. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez Prezydenta [...] w toku postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne ustalenie w jakiej określonej strefie planu rzeczywiście przedmiotowe działki się znajdują. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala materiał dowodowy zawarty w Teczce [...] (niebieski segregator) i zawarta w nim dokumentacja na k. 28 - 22. Pomimo faktu, że na k. 25 zawarto wykreślenie sporządzone przez geodetę A. R., to jest ono nieczytelne i nieprecyzyjne. W wykreśleniu tym nie zawarto wykreśleń dawnych działek hipotecznych, czy też chociażby współczesnych działek. W związku z powyższym niemożliwe jest zweryfikowanie rzeczywistego położenia określonych działek w danej strefie. Ponadto ww. dokumenty zostały dołączone do materiału dowodowego jako załączniki do pisma strony z [...] maja 2009 r. Przedmiotowe wykreślenie należało zatem ocenić jako dokument prywatny. Prezydenta [...] w toku postępowania wyjaśniającego nie zbadał przedmiotowego dokumentu prywatnego.
Tym samym Komisja uznała, że Prezydent powinien uzupełnić materiał dowodowy sprawy o precyzyjne i czytelne wykreślnie biegłego specjalisty na przedmiotowym planie zabudowy, uwzględniające przy tym granice dawnych działek hipotecznych.
Komisja stwierdziła ponadto, że Prezydenta [...] nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Uzasadnienie w tym zakresie jest zbyt ogólnikowe i niejasne, przez co nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Prezydent poprzestaje wyłącznie na odesłaniu do wykreślenia dokonanego przez geodetę uprawnionego A. R., które opiera się na szkicu [...]. Wskazany szkic stanowił wyłącznie propozycję lokalizacji planowanej rozbudowy i modernizacji Zakładu "[...]". Zgodnie zaś z treścią decyzji z [...] stycznia 1975 r. nr [...] o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu Oświetleniowego "[...]" dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu, lokalizacja obejmowała obszar [...] ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym nr [...]. Dowód ten tj. wykreślenie geodety uprawnionego A. R., stanowił ponadto dowód prywatny, który nie został oceniony przez Prezydenta [...] w kontekście art. 80 k.p.a.
W ocenie Komisji przedmiotowe wykreślenie jest zbyt ogólnikowe, niejasne i nieprecyzyjne i dowód ten nie mógł stanowić podstaw do dokonywania kategorycznych ustaleń faktycznych.
Komisja zaznaczyła ponadto, że Prezydenta [...] ustalenia w kwestii dotyczącej utraty faktycznej możliwości władania opiera na decyzji Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] z [...] stycznia 1975 r. o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu Oświetleniowego "[...]" dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu i decyzji lokalizacyjnej z [...] marca 1966 r. nr [...] z przeznaczeniem na skład materiałów kamieniarskich. Wydanie decyzji lokalizacyjnej było zdarzeniem prawnym i nie przesądzało samo przez się, że po jej wydaniu poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania.
Zdaniem Komisji podstawy ustalenia, że poprzedni właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością nie mogą też stanowić informacje wskazane w piśmie Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z [...] lipca 2010 r. oraz powołana w treści pisma decyzja z [...] marca 2002 r. nr [...] dotycząca pozwolenia na użytkowanie Hali magazynowej z hurtownią sprzedaży [...] s.c., bowiem realizacja inwestycji nastąpiła w okresie odległym od daty [...] kwietnia 1958 r. Wątpliwości budzi także bliżej nieokreślona decyzja powołana w uzasadnieniu jako "nr [...]".
Tym samym Komisja uznała, że powoływana dokumentacja nie pozwala na jednoznaczne ustalenie okoliczności utraty przez dawną właścicielkę możliwości władania przedmiotową nieruchomością.
Organ zaznaczył ponadto, że wprawdzie w aktach zawarto dokumentacje wskazującą na wyrażoną zgodę dzierżawy przedmiotowego terenu, jednakże brak jest jakiekolwiek protokołu potwierdzającego fakt rzeczywistego jego przejęcia. Przedmiotowy teren miał obejmować pow. [...] m² (decyzja [...]) oraz [...]ha (decyzja [...]), zaś dokumentacja z późniejszego okresu odnosi się do terenu o pow. [...] m². Ponadto pismo z [...] lutego 1969 r. wskazuje, że teren o pow. [...] m² dotyczy terenu położonego w W. przy ul. [...] między szkołą a S.Z.P. [...], czyli zupełnie innego terenu aniżeli teren dawnej działki hipotecznej [...] - [...].
Zdaniem Komisji organ nie wykazał przy tym w sposób jednoznaczny w jaki sposób dawna działka hip. [...] - [...] była faktycznie władana i przez jaki podmiot przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej nr [...] z [...] marca 1966 r., a także decyzji nr [...]i decyzji [...] z [...] maja 1964.
Komisja stwierdziła ponadto, że na obecnym etapie postępowania niemożliwe jest jednoznacznie stwierdzenie, czy teren użytkowany przez K. O. i J. O. nie znajdował się chociaż w pewnym obszarze na terenie dawnej działki hip. [...] - [...]. Okoliczności tej organ w ogóle nie zbadał.
Tym samym w ocenie Komisji dokumentacja zebrana przez organ w toku dotychczasowego postępowania nie pozwala na jednoznaczne i precyzyjne dokonanie ustalenia rzeczywistego momentu pozbawienia możliwości faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Koniecznym jest zatem uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje w tym zakresie, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością. Dopiero kompleksowo uzupełniony materiał dowodowy, oceniony przy tym zgodnie z zasadami logiki może pozwolić na wyjaśnienie w tym zakresie istniejących wątpliwości.
W zgromadzonym przez Prezydenta [...] materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących na możliwość faktycznego władania nieruchomością przez H. R. przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Organ nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed [...] kwietnia 1958 r. Prezydent zaniechał również analizy rzeczywistej daty pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. W uzasadnieniu decyzji Prezydenta nie wskazał ponadto przyczyny częściowego rozstrzygnięcia oraz nie poinformował o trybie i terminie rozpatrzenia pozostałej części sprawy. Brak wyjaśnień ze strony organu co do przyczyny takiego potraktowania wniosku, jak i precyzyjnego określenia zakresu rozpoznania sprawy w wydanych rozstrzygnięciach, w tym przede wszystkim określenia obszaru w jakim w toku dotychczasowych postępowań wniosek został już rozpoznany oraz określenia obszaru względem, którego zostaną wydane kolejne rozstrzygnięcia w sposób znaczny utrudnia merytoryczną kontrolę tych decyzji.
Komisja podkreśliła, że decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało, występujących wątpliwości co sposobu ustalenia przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne oraz ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową. Doszło ponadto do naruszeń norm proceduralnych które stanowią o obowiązku wyczerpującego uzasadnienia wydanej decyzji. Prezydenta [...] naruszył tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 104 § 2 i 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji na podstawie na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa Komisja uznała, że kontrolowana decyzja Prezydenta podlega uchyleniu i przekazała sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia.
Na zakończenie Komisja zaleciła organowi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenie w pierwszej kolejności w sposób precyzyjny poprzedniego właściciela nieruchomości, w tym także zakresu w jakim rzeczywiście uprawienia właścicielskie temu podmiotowi przysługiwały, wyczerpującego rozważenia kwestii dotyczących okoliczności zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w kontekście przepisów Dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, w tym także rozważenia celowości wystąpienia do sądu cywilnego o stwierdzenie nieważności tej umowy oraz wyjaśnienia wątpliwości dotyczących ustalenia przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na budownictwo jednorodzinne. Ponadto zobowiązała organ do ustalenia kiedy dawna właścicielka nieruchomości utraciła faktyczną możliwość władania nieruchomością. Moment utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.g.n. należy odnieść nie do zdarzeń prawnych, a do stanu faktycznej utraty możliwości władania nieruchomością. Ponadto w ocenie Komisji konieczne jest uzupełnienie zebranego materiału dowodowego m.in. o archiwalne zdjęcia lotnicze, czy też wystąpienie do wszystkich instytucji mogących posiadać jakąkolwiek dokumentację lub informacje, celem precyzyjnego ustalenia rzeczywistego momentu utraty przez dawną właścicielkę nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością.
Komisja wyjaśniła ponadto, że stosownie treści art. 16a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, Komisja może wszcząć postępowanie rozpoznawcze w razie wniesienia przez prokuratora sprzeciwu od ostatecznej decyzji reprywatyzacyjnej do organu właściwego do wznowienia postępowania albo uchylenia lub zmiany tej decyzji. W razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego, w sprawie o której mowa w ust. 1, prokuratorowi służą prawa strony. Mając powyższe na uwadze Komisja uznała Prokuratora Regionalnego we W. za stronę przedmiotowego postępowania.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...] oraz K.S..
Miasto [...] zaskarżyło decyzję w zakresie obejmującym wskazane w skardze części uzasadnienia tej decyzji, którym zarzuciło:
1. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt III.l.l. (str. 16.) w zakresie stwierdzenia "w ocenie Komisji Prezydenta [...] nie przedstawił w sposób zgodny z zasadami postępowania administracyjnego motywów swojego rozstrzygnięcia, a ustalenia faktyczne Prezydenta [...] nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Ponadto badane rozstrzygnięcie narusza normy określone w treści art. 104 § 2, 107 § 3 k.p.a."; w pkt. III.1.3. (str. 18.) w zakresie stwierdzenia "w tym zaś zakresie organ nie ustalił w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu prawo to przysługiwało, ale także wszelkich istotnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na skuteczność wykonywanego prawa. Prezydenta [...] zaniechał zgromadzenia pełnego materiału dowodowego poprzestając w tym zakresie na niezweryfikowanych, fragmentarycznych informacjach, co skutkowało przyjęciem ustalenia, że stroną uprawnioną do przyznania odszkodowania są następcy prawni H.R.'', w pkt. III.1.3. (str. 19-20.) w zakresie stwierdzenia "w ocenie Komisji Prezydenta [...] opierając swoje ustalenia wyłącznie na ww. zaświadczeniu nie zebrał dostatecznej dokumentacji uprawniającej do przyjęcia takiego wniosku w sprawie, że H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomości objętej wnioskiem. (...) W takim przypadku, wobec niejasności treści przedmiotowego zaświadczenia, jak również braku samego aktu notarialnego, organ prowadzący postępowanie administracyjne winien zachować szczególną ostrożność przy ocenie prawa własności poprzedniego właściciela nieruchomości. Prezydenta [...] w takiej sytuacji winien dążyć do zgromadzenia jak największej liczby innych źródeł dowodowych pozwalających na potwierdzenie lub weryfikację dokonanych ustaleń, i co nader istotne - dokonać także krytycznej jego weryfikacji. W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji brak jest jakichkolwiek szerszych rozważań organu w tym zakresie, poprzestano przy tym wyłącznie na fragmentarycznym odesłaniu do treści zaświadczenia Sądu Rejonowego. Zgodnie zaś z treścią art. 7 k.p.a. organ był z urzędu zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego zaś w niniejszej sprawie w zaakcentowanym wyżej przypadku nie uczynił. "; w pkt. III. 1.3. (str. 21.) w zakresie stwierdzenia "zestawienie zaś treści analizowanego zaświadczenia z treścią aktu notarialnego z [...] maja 1947 r. nr repertorium [...] kreuje kolejne wątpliwości co do wiarygodności powołanego dokumentu, przede wszystkim w kontekście dokonania ustalenia przez organ okoliczności, iż H.R. była poprzednią właścicielką nieruchomość objętej wnioskiem o odszkodowanie"; w pkt.III.1.3. (str. 22.) w zakresie stwierdzenia "należy przy tym także zauważyć, że powołane w treści uzasadnienia decyzji zaświadczenie nie odzwierciedla rzeczywistego stanu własności przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] marca 1944 r., bowiem przeczą temu wnioski płynące z analizy innych dokumentów zbioru dokumentacji akt księgi dawnej [...] hip. [...]. Prezydenta [...] nie zawarł przy tym w treści uzasadnienia decyzji jakichkolwiek rozważań w tym zakresie''; w pkt. III.1.3. (str. 23.) w zakresie stwierdzenia "w związku z powyższym, Komisja stwierdziła, że ustalenia w opisanym wyżej zakresie kontrolowanej decyzji są nieprecyzyjne, niepełne i niejasne, a przy tym budzą uzasadnione wątpliwości. Dlatego też koniecznym będzie ich usunięcie przez organ przy ponownym rozpoznaniu niniejszego wniosku o odszkodowanie. Opisane zaś wyżej naruszenia w ocenie Komisji stanowią naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym jej ponowne rozpoznanie. "; w pkt. III.2. (str. 47.) w zakresie stwierdzenia "decyzja o ustaleniu i wypłacie odszkodowania została wydana w oparciu o budzące wątpliwości i niezupełne ustalenia w zakresie stanu faktycznego, w szczególności z uwagi na brak ustalenia istnienia i zakresu prawa własności do nieruchomości, podmiotu któremu to prawo przysługiwało.)."; podczas gdy:
1) Prezydenta [...] ustalenia w zakresie przysługiwania H.R. prawa własności do nieruchomości położonej przy ul. [...]., oznaczonej w księdze hipotecznej pod nazwą "[...]" inw. nr [...], w części dotyczącej hip. nr [...] - [...] oparł na dostępnym w dacie orzekania materiale dowodowym sprawy, tj. zaświadczeniu Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z [...] czerwca 2005 r. L.dz. [...] dotyczącego hip. [...] "[...]", posiadającego moc dokument urzędowego, zaś sama Komisja, kwestionując ustalenia Prezydenta oraz treść ww. zaświadczenia nie przedstawiła żadnego innego, nowego materiału dowodowego, który podważałby te ustalenia, a opiera się wyłącznie na przypuszczeniach i domniemaniach, z których nie wywodzi kategorycznych wniosków istotnych dla sprawy;
2) kwestia nabycia przez H.R. przedmiotowej nieruchomości oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej, w toku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Wa 2116/05, nie zakwestionował tego, że H.R. przysługiwało prawo własności do rzeczonej nieruchomości;
3) sam fakt sporządzenia aktu notarialnego na podstawie, którego H.R. nabyła przedmiotową nieruchomość przez niemieckiego notariusza jest niewystarczający, aby uznać ten akt za nieważny, szczególnie zważywszy na fakt, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła na rzecz osoby posiadającej obywatelstwo polskie;
2. naruszenie przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt III. 1.3. (str. 22-23.) w zakresie: "podkreślenia przy tym wymaga okoliczność, że pierwszy złożony w sprawie wniosek K.R. dotyczył odszkodowania za całą przedmiotową nieruchomość o obszarze [...] ha [...] m², przy czym to organ podjął decyzję o rozbiciu jego rozpoznania na szereg kolejnych decyzji, a więc na wydaniu decyzji częściowych zgodnie z treścią art. 104 § 2 k.p.a. Próżno przy tym doszukać się jakiejkolwiek wzmianki w uzasadnieniu decyzji co do przyczyny zastosowania ww. normy prawnej oraz informacji co do rozpoznania dalszej części wniosku. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań i wniosków organu co do zakresu, w jakim ostatecznie wniosek K.R. z [...] sierpnia 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni [...] ha [...] m² winien zostać rozpoznany pozytywnie, a w jakim winna nastąpić ewentualna odmowa. Organ przy tym nie wskazał, ani nie wyjaśnił metodologii jaką przyjmował przy podziale na poszczególne decyzję rozpoznanie niniejszego wniosku o odszkodowanie. Powyższe jest o tyle istotne, że wobec występujących niejasności co do treści zaświadczenia, jaki ogólnikowości rozważań organu w tymże przedmiocie, kontrola wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest wysoce utrudniona. Powyższe nabiera pełnej wyrazistości po zestawieniu treści wszystkich dotychczas wydanych decyzji w niniejszej sprawie z treścią powołanego w uzasadnieniu zaświadczenia Sądu Rejonowego."; w tytule pkt. III.1.7. (str. 43.) w całości; pkt. III.1.7 (str. 42-45.) w całości; podczas gdy:
1) brak wskazania w decyzji częściowej podstawy prawnej jej wydania nie przesądza automatycznie o jej wadliwości i nie w każdym wypadku stanowi naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy;
2) z uzasadnienia decyzji Prezydenta [...] oraz okoliczności towarzyszących jej wydaniu, jasno wynika, że decyzją tą organ rozstrzygnął o odszkodowaniu należnym za nieruchomość [...] przy ul. [...]., w części dotyczącej nr hip [...] - [...], stanowiącą część nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej "[...]" inw. nr [...];
3) przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej było odszkodowanie za nieruchomość warszawską, które to odszkodowanie, jako świadczenie pieniężne, jest świadczeniem podzielnym i tym samym jest prawnie dopuszczalne, aby orzec o odszkodowaniu za poszczególne działki ewidencyjne w odrębnych decyzjach.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
K.S. w złożonej skardze zaskarżyła w całości decyzję zarzucając naruszenie:
1. art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 8 § 1, art. 9 i 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o Komisji, poprzez pominięcie jako strony postępowania K.R. - spadkobiercy dawnej właścicielki nieruchomości, mimo że był on uczestnikiem postępowania reprywatyzacyjnego,
2. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione kwestionowanie istnienia i zakresu prawa własności H.R. do nieruchomości przy ul. [...]. ;
3. art. 215 ust. 2 u.g.n. oraz art. 7 k.p.a., z art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez błędne uznanie, że Prezydenta [...] nie ustalił daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela i że nastąpiła ona przed 5 kwietnia 1958 roku;
4. art. 215 ust. 2 u.g.n oraz art. 7 k.p.a., z art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez błędne uznanie, że Prezydenta [...] nie ustalił w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej pozwalającej na przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną;
5. art. 104 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Prezydenta [...] naruszył
przepisy postępowania wydając decyzję częściową w sprawie,
6. art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art 30 ust. 1 pkt 4, 4b, 5 i 6 ustawy o Komisji w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do wydania decyzji przez Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2011 r. doszło z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do jej uchylenia.
W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych; ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wniesiono o uchylenie w całości decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 309/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć sprawy ze skargi Miasta [...] i K.S. w celu łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić pod jedną sygnatura akt I SA/Wa 272/20.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. do udziału w sprawie zgłosił się Prokurator Rejonowy del. do Prokuratury Regionalnej [...].
W piśmie z dnia [...] maja 2021 Komisja podtrzymała stanowisko w sprawie i wniosła o uwzględnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1275/19.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2021 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania M. w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi K.S. oraz Miasta [...] zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Wbrew stanowisku Komisji zawartemu w odpowiedzi na skargę Miasta [...] Sąd ocenił, że obie skargi są dopuszczalne. Zostały wniesione w ustawowym terminie, przez podmioty, których uprawnień lub obowiązków dotyczy zakwestionowana decyzja, a tym samym mające w sprawie przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przed przejściem do omówienia istoty sporu zaistniałego w stanowisku Skarżących zaprezentowanym w skargach oraz w stanowisku Komisji przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Miasto [...] ma prawo do wniesienia skargi i bycia stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji. Wynika ono bowiem wprost z zapisu art.16 ust.2 ustawy z dnia 9 marca 2017r. o szczególnych zasadach usuwania skutków decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa, który nakazuje Komisji powiadomienie Miasta [...] o wszczęciu postępowania. Także między innymi art. 29 ust 1 tej ustawy wskazuje na możliwość wydania określonych rozstrzygnięć wobec decyzji reprywatyzacyjnej, zaś art. 31 pozwala Komisji na przyznanie Miastu dodatkowych uprawnień np. zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.
Jako dopuszczalną Sąd uznał także samą możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji lub jego części z uwagi na rolę jaką spełnia ono w ramach dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Podkreśla się, że już w orzecznictwie zaistniałym pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym była ona powszechnie akceptowana, co ma miejsce także w obecnie funkcjonującym stanie prawnym. Powyższe nie zmienia jednakże faktu, że brak jest dotychczas pełnej zgodności co do określenia zakresu (przedmiotu) zaskarżenia w takim przypadku, a także powiązanego z nim zakresu kompetencji kasacyjnych sądu w razie uwzględnienia skargi. Istota rozbieżności w poglądach sprowadza się do kwestii czy jest dopuszczalne wniesienie skargi skierowanej jedynie przeciwko uzasadnieniu decyzji administracyjnej – z wyłączeniem kwestionowania samego rozstrzygnięcia, a w rezultacie czy jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie jej uzasadnienie. (zob. Turski "Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji w części obejmującej wyłącznie uzasadnienie lub jego fragmenty". ZNSA 1 (70)/2017). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej odrzuca koncepcję, że w razie uznania za zasadną skargi o zakresie zaskarżenia zawężonym przez skarżącego tylko do uzasadnienia danej decyzji bądź jego części, sąd jest władny uchylić tę decyzję wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, pozostawiając w obrocie prawnym osnowę decyzji. Zdaniem Sądu ani rozstrzygnięcie ani uzasadnienie nie mogą bowiem funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, niezależnie od siebie. Uzasadnienie nie może więc być wyeliminowane z tego obrotu przez sąd administracyjny bez jednoczesnego wyeliminowania rozstrzygnięcia. Takie orzeczenie rodziłoby niemożliwe do zaakceptowania skutki prawne. Istotnym jest także, że wniesienie skargi przeciwko uzasadnieniu decyzji zawsze oznacza zaskarżenie decyzji jako całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane i stanowią integralną całość. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu wadliwości wyłącznie uzasadnienia zawsze skutkuje uchyleniem decyzji jako całości decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu skarga skierowana tylko przeciwko części uzasadnienia decyzji może być oddalona jedynie w przypadku, gdy wady zakwestionowanego uzasadnienia nie mają wpływu na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie zaistniała odmienna sytuacja, bowiem obok uzasadnionej skargi K.S. zarzucane przez Miasto [...] błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji ma istotny wpływ na wynik sprawy, aczkolwiek zawiera się w zakresie zaskarżenia w/w skargi osoby fizycznej. Powyższe skutkuje zaś jej uchyleniem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...] uchylająca decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...] listopada 2011 roku orzekającą o ustaleniu na rzecz Skarżącej K.S. odszkodowania w kwocie [...] zł za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. ozn. hip. jako "[...]" w części dotyczącej hip Nr [...] - [...], która obecnie stanowi część dz.ew. Nr [...] i [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2 i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Prezydenta był art. 215 ust. 2 u.g.n. , wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po [...] kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po [...] kwietnia 1958 r.
Zdaniem Komisji Prezydenta [...] wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wydanie decyzji częściowej nastąpiło ponadto z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a.
Komisja zarzuciła, że Prezydenta [...]:
1. nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości przysługiwania H.R. i jej następcom prawnym prawa własności do spornej nieruchomości oraz zakresu tego prawa
2. nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie ustalił przesłanki planistycznej tj., że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz momentu faktycznego, rzeczywistego przejęcia tej nieruchomości przez Państwo.
Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. Przepisy te stanowią, że Komisja uchyla decyzję reprywatyzacyjną w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał ostateczną decyzję reprywatyzacyjną, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Komisja wydaje decyzję, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4 m.in., jeżeli stwierdzi inne (niż wcześniej wymienione) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności m.in., jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Powołany przepis pozwala zatem na uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wyłącznie wtedy gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że Komisja może zastosować ten tryb tylko wówczas gdy wykaże, że stwierdzone przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej naruszenie prawa miało istotny wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej a nie tylko wtedy gdy wyraża przypuszczenie, że mogłoby ono mieć taki wpływ na wynik sprawy.
Zauważenia wymaga, że kontrolowana przez Komisję decyzja Prezydenta [...] w dacie wszczęcia przez Komisję postępowania nadzorczego była decyzją ostateczną, której co do zasady służy z mocy art.16 k.p.a. domniemanie zgodności z prawem.
Analiza akt sprawy prowadzi do ustalenia, że Prezydenta [...] wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Komisja zaś nie wykazała, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. a w konsekwencji do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego sprawy i naruszenia art.215 ust.2 u.g.n. Komisja nie wskazała także jakie dowody organ ten pominął i gdzie powinien ich poszukiwać oraz które z posiadanych dowodów ocenił w sposób wadliwy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć należy, że przysługiwanie H.R. prawa własności przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu Bieruta pomimo częściowego zniszczenia księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości "[...]" Prezydenta [...] ustalił na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z [...] czerwca 2005r. dotyczącego hip. [...] "[...]" zawierającego informację, że część księgi hipotecznej po nazwą "[...]" inw. Nr [...] przeznczona na wpisy w postaci wykazu hipotecznego tomów I, II, III i IV uległa zniszczeniu i nie można określić czy i ewentualnie jakie wpisy zawierała oraz na podstawie zachowanego wniosku nr [...] z [...] stycznia 1943 r. potwierdzającego, że aktem notarialnym z [...] lipca 1942 r. rep. [...] sporządzonym przed A. G. notariuszem w W. zbywcy sprzedali H.R. należącą do nich część nieruchomości o powierzchni [...] ha [...] m2 . Prezydent ustalił także, że zachowana część księgi wieczystej potwierdza, że wskazany wniosek nr [...] z dnia [...] stycznia 1943 r. został zatwierdzony postanowieniem Wydziału Hipotecznego Miejskiego Sądu Okręgowego w W. z [...] marca 1944 r. Znajduje się w niej także wniosek nr [...] z [...] marca 1944 r. zawierający informację jakimi konkretnie numerami oznaczone były nieruchomości wchodzące w skład nabytej przez H.R. całości, w tym między innymi hip. Nr [...] [...].
Powyższe dowody potwierdzające prawo własności omawianej nieruchomości przez H.R. posiadają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Sporządzone zostały w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dopiero przeprowadzenie przeciwdowodu o którym mowa w art. 76 § 3 k.p.a. mogło doprowadzić do wzruszenia domniemania ich prawdziwości, co jednak nie nastąpiło.
Komisja nie tylko nie podważyła treści omawianego zaświadczenia ale nie wskazała także Prezydentowi gdzie i jakie dowody powinien pozyskać aby rozwiać sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości.
Zdaniem Sądu zarzucane przez Komisję dostrzeżone nieścisłości dotyczące nazwiska sporządzającego umowę notariusza, daty sporządzenia aktu notarialnego oraz pominięcie, że w treści aktu notarialnego z [...] maja 1947 r. nr repertorium [...] H.R. nie wymieniła jako stanowiących jej własność nieruchomości hipotecznych nr [...] i [...] nie stanowią wystarczającego zaprzeczenia jej prawa własności. Oprócz powszechnie rozumianych, oczywistych przyczyn związanych z upływem czasu i niepamięcią usprawiedliwia je bowiem szczególny czas okupacji oraz powstań w 1943r. i 1944r. Przedmiotem zaś postępowania w sprawie jest kwestia ustalenia odszkodowania za część nieruchomości objętej hip nr [...] - [...], a nie za nieruchomości ozn. Nr [...] i [...].
Odnośnie zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości Komisji , co do zakresu prawa własności H.R. do omawianej nieruchomości wobec nieodpłatnego przekazania przez nią Gminie Miasta [...] pod regulację ulic [...] i pięciu projektowanych, gruntu o powierzchni [...] h [...] m2 oraz placu o powierzchni [...] m2 aktami notarialnym z [...] lutego 1943 r. nr rep. [...] oraz z [...] lutego 1943 r. nr rep. [...] Sąd zauważa, że Komisja dysponowała przekazanymi jej wynikami kontroli przeprowadzonej przez Biuro Kontroli Urzędu [...] w zakresie prowadzenia postępowań mających na celu realizację roszczeń do nieruchomości oraz postępowań odszkodowawczych w zakresie dotyczącym postępowań w sprawie nieruchomości położonej przy ul. [...]. - "[...]" hip. [...] o powierzchni [...] m2.
W wyniku kontroli ustalono, że powyższe akty notarialne dotyczą terenu objętego decyzjami odszkodowawczymi Prezydenta [...] z [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz nr [...], co oznacza , że odszkodowanie ustalone tymi właśnie decyzjami nie powinno zostać przyznane. Wskazane akty notarialne nie dotyczą jednak odszkodowania za nieruchomość objętą decyzją badaną w niniejszym postępowaniu. Komisja wskazanej informacji nie zaprzeczyła ani także jej nie zweryfikowała.
W aktach sprawy brak jest także jakichkolwiek dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że H.R. dokonała innych rozporządzeń w zakresie nabytej przez nią [...] lipca 1942r. nieruchomości, co czyniłoby nieaktualnym zaświadczenie Sądu z [...] czerwca 2005 r. i przywołany w nim wniosek nr [...] z [...] marca 1944 r. Komisja nie wskazała gdzie Prezydent powinien poszukiwać innego, nowego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia wskazanych przez Komisję wątpliwości. Prowadząc postępowanie przez ponad 1,5 roku Komisja nie pozyskała żadnych nowych dowodów, które podważałyby treść zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych z [...] czerwca 2005r .
W nawiązaniu do przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przypuszczeń Komisji, że zawarta przez H.R. umowa kupna nieruchomości z [...] lipca 1942 nr rep. [...] może być nieważna z uwagi na regulację dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji [...] na terenie Rzeczypospolitej Polskiej z 6 czerwca 1945 r. Sąd zwraca uwagę, że Prezydenta [...] nie był uprawniony do badania tej okoliczności ani także inicjowania stosownego postępowania przed sądem powszechnym.
Niezależnie od powyższego na potrzebę zainicjowania takiego postępowania nie wskazywały, zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne zaistniałe w tej konkretnej sprawie. Sąd nie przesądza kwestii ważności ww. umowy, ponieważ nie jest do tego uprawniony. Niemniej, jedynie na marginesie rozważań, podkreślenia wymaga, że dekret z 6 czerwca 1945 r. odnosi się do orzeczeń wydanych podczas okupacji przez sądy niemieckie.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 tego dekretu wyroki i inne orzeczenia, wydane podczas okupacji przez sądy niemieckie są nieważne i pozbawione skutków prawnych. Stosownie do ust. 2 przepis ust.1 stosuje się do orzeczeń, nakazujących w postępowaniu hipotecznym i rejestrowym wniesienie wszelkiego rodzaju wpisów w księgach hipotecznych, rejestrze handlowym i innych rejestrach publicznych tylko wówczas, jeżeli orzeczenia te zostały oparte na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku publicznego.
Podniesiona przez Komisję okoliczność, że omawiany akt notarialny opatrzony jest godłem III Rzeszy Niemieckiej, tj. wizerunkiem czarnego orła ze swastyką oraz pieczęcią notariusza Dr A. E. zawierającą także wizerunek symbolu III Rzeszy Niemieckiej jest zatem bez znaczenia jeśli sam akt notarialny nie został oparty na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądowych, czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Wbrew stanowisku Komisji fakt, że sprzedający byli osobami przesiedlonymi, zgodnie oświadczyli, że dla uzyskania wyrównania majątkowego udzielili [...], Komisarzowi Rzeszy dla utwierdzania niemieckości, [...] nieodwołalnego pełnomocnictwa do zarządzania i sprzedaży ww. nieruchomości, jak również do udzielania wszelkich w tym celu potrzebnych oświadczeń wobec sądów i innych władz oraz osób prywatnych a G. S. działający w imieniu [...] upoważnił H.R. do przeprowadzenia wszelkich działań, które okażą się potrzebne przy przepisaniu prawa własności , w tym oświadczenia do księgi wieczystej, nie przesądza o nieważności umowy ani nie wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, iż wskazana czynność prawna została oparta na przepisach skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu.
Komisja wyrażając wątpliwości do ważności umowy notarialnej zawartej przez H.R. nie wskazała jednak jakie przepisy, które miały zastosowane przy przedmiotowej sprzedaży były skierowane przeciwko Państwu Polskiemu, przez co w świetle brzmienia art. 1 ust. 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. akt notarialny nie zyskał mocy prawnej. W sprawie niniejszej obywatelka polska nabyła prawo własności nieruchomości od Polaków wpisanych na volkslistę, podlegających prawu niemieckiemu a nie utraciła tego prawa w warunkach zagrożenia lub przymusu, na skutek przepisów wprowadzonych przez władze [...]. W tych okolicznościach wątpliwa wydaje się zatem ocena, że zakup nieruchomości przez H.R. nastąpił z naruszeniem interesów Państwa Polskiego lub jego obywateli. Brak wątpliwości odnośnie powyższego po stronie wydającego decyzję reprywatyzacyjną Prezydenta [...] usprawiedliwiony był także faktem, że kwestia skuteczności nabycia prawa własności spornej nieruchomości przez H.R. oraz następstwa prawnego po niej stanowiła przedmiot analizy sądowoadministracyjnej. W prawomocnym wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Wa 2116/05 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], nie dopatrzył się uchybień w zakresie oznaczenia i ustalenia tożsamości właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wyrok dotyczył tej samej nieruchomości , jej dawnych właścicieli a ustalenia organów oparte były na tożsamym stanie faktycznym oraz potwierdzających go dowodach.
Za niepotwierdzone żadnym materiałem dowodowym oraz nieuprawdopodobnione należy także uznać stanowisko Komisji, że Prezydenta [...] wydał kontrolowaną decyzję reprywatyzacyjną bez ustalenia w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej zawartej w art. 215 ust.2 u.g.n. warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
Zdaniem Komisji Prezydenta [...] nie ustalił prawidłowo przeznaczenia spornej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne gdyż wykreślenie sporządzone przez geodetę A. R. na k.25 na którym organ się oparł jest nieczytelne i nieprecyzyjne.
Sąd dostrzega, że wskazany dokument nie jest precyzyjny gdyż nie obrazuje dawnych i nowych działek geodezyjnych. Tym niemniej jego interpretacja powinna mieć miejsce łącznie z aktualną mapą nieruchomości dekretowej sporządzoną przez tego samego geodetę, na której wykreślone są aktualne działki istniejące w obrębie dawnej całości. ( zielony segregator Teczka [...] – mapy 2 szt. w koszulce, k. 436 i 437).Ponadto istotnym jest, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] z 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dniu wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. nieruchomość położona przy ul. [...]. ozn. Hip. [...], która powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...]" znajdowała się w strefie IIa, w której obowiązywała zabudowa "luźna lub grupowa" o 2 kondygnacjach i 30% powierzchni zabudowania.
Przyjęcie powyższego przez Prezydenta [...], nawet przy ocenie wykreślenia geodety jako nieprecyzyjnego, wydaje się być usprawiedliwione. Legenda planu zamieszczona na k. 31 teczki białej papierowej nr 23, wskazuje bowiem, że objęty postępowaniem teren uwidoczniony na k.32 tej teczki, także poza obszarem wskazanym przez A. R. przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. To zaś potwierdza spełnienie przesłanki umożliwiającej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną także w przypadku nieprecyzyjnego wykreślenia tego terenu na dokumencie geodezyjnym.
Zasadniczym argumentem Komisji uzasadniającym zakwestionowanie przez ten organ prawidłowości wykreślenia sporządzonego przez uprawnionego geodetę A. R. jest wykonanie tego dokumentu jako dokumentu prywatnego na wniosek strony. Pogląd ten, w świetle art. 75 k.p.a. ustanawiającego zasadę równej mocy środków dowodowych, uznać należy za nieuprawniony. Zauważenia wymaga, że ustalenie przesłanki planistycznej warunkującej przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., w przeciwieństwie do dokonania jej wyceny w operacie szacunkowym, którego wykonanie zleca organ (art.130 ust.2 u.g.n.), nie jest prawnie dla tego organu zarezerwowane.
Komisja nie przedstawiła ani nie odnalazła żadnego dowodu na potwierdzenie tezy, że teren objęty uchyloną decyzją odszkodowawczą w ogólnym planie zabudowania [...] z 1931 r. nie był przeznaczony na budownictwo jednorodzinne. Nie pozyskała także nowego wykreślenia geodezyjnego wykonanego zgodnie z jej wskazaniami, pomimo posiadania ku temu uprawnień a także pomimo ciążącego na Komisji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Tym samym Komisja w toku prowadzonego postępowania nie wzruszyła skutecznie ustaleń faktycznych dokonanych przez Prezydenta [...] odnośnie planistycznego położenia spornego gruntu.
Zdaniem Sądu niezrozumiały jest zarzut Komisji, że Prezydenta [...] nie ustalił w sposób prawidłowy daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłych właścicieli nieruchomości po dniu [...] kwietnia 1958 r. oraz, że nie podjął żadnych czynności w celu ustalenia, co działo się z nieruchomością przed [...] kwietnia 1958 r.
W ocenie Komisji Prezydenta [...] naruszył przepisy postępowania przyjmując, że dawna działka hipoteczna [...] [...] zgodnie z wykreśleniem uprawnionego geodety A. R. objęta została lokalizacją wg szkicu lokalizacji nr [...] dotyczącego rozbudowy i modernizacji Zakładu Oświetleniowego "[...]" oraz decyzją Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu miasta [...] Nr [...] z dnia [...].01.1975 r o lokalizacji inwestycji wydaną dla [...] Zakładu Oświetleniowego "[...]" dotyczącą rozbudowy i modernizacji istniejącego Zakładu. Prezydent przyjął, że lokalizacja obejmowała obszar [...] ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym Nr [...] stanowiącym załącznik do wskazanej decyzji" oraz "lokalizacją nr [...] z dnia [...].03.1966 r. z przeznaczeniem na skład materiałów kamieniarskich. Ustalił ponadto, że nieruchomość objęta została także decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...].05.1964 r. odnośnie lokalizacji dla zakładów kamieniarskich.
Zdaniem Komisji Prezydent posłużył się wykreśleniem stanowiącym dokument prywatnym, którego nie ocenił w kontekście art. 80 k.p.a. a uzasadnienie decyzji odszkodowawczej odnośnie wskazanej przesłanki jest zbyt ogólnikowe i niejasne przez co nie spełnia wymogów zawartych w art.107 § 3 k.p.a.
Pogląd ten w zaistniałych okolicznościach sprawy należy ocenić jako nieuprawniony. Brak było zdaniem sądu przeszkód prawnych w zakresie posłużenia się opracowaniem geodezyjnym przedstawionym przez stronę z przyczyn przedstawionych wyżej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wprost nie wynika dlaczego Komisja kwestionuje prawidłowość powołania się przez Prezydenta [...] na przywołane wyżej decyzje lokalizacyjne odnośnie ustalenia daty faktycznego pozbawienia władania nieruchomością. Niezasadnie przywołuje także prawdopodobną okoliczność wydzierżawienia części nieruchomości osobom prywatnym, co pozostaje bez wpływu na ocenę utraty władania działką przez właściciela w rozumieniu art. 215 ust.2 u.g.n.
Wątpliwości zasygnalizowane przez Komisję w uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję odszkodowawczą, że możliwym jest, iż była właścicielka utraciła możliwość władania nieruchomością przed [...] kwietnia 1958 roku nie zostały poparte żadnymi faktami ani dowodami, które pozwalałyby przypuszczać, że stan faktyczny sprawy jest inny niż ustalony przez Prezydenta [...] w decyzji reprywatyzacyjnej. Komisja nie pozyskała żadnych dowodów ani nie wskazała na okoliczności, które potwierdzałyby, że przed dniem [...] kwietnia 1958 roku na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana jakakolwiek inwestycja, która uniemożliwiła faktyczne władanie nią przez byłą właścicielkę. Nie wskazała także organowi odszkodowawczemu do jakich organów lub instytucji powinien się zwrócić aby takie dokumenty pozyskać. Komisja nie dołączyła także do materiału dowodowego sprawy dokumentu geodezyjnego wykonanego na jej zlecenie ani także zdjęć lotniczych, które to dowody nakazała uzupełnić Prezydentowi [...] gdy tymczasem powyższe dowody, w przypadku ujawnienia przez nie innego stanu faktycznego sprawy niż przyjęty przez Prezydenta, uzasadniłby prawidłowość dokonanego przez Komisję rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu nie można podzielić stanowiska Komisji, że wpływ na prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej ma ustalenie w jakim dokładnie momencie po dacie [...] kwietnia 1958 r. doszło do faktycznej, rzeczywistej utraty władania nieruchomością. Nie jest również trafne stanowisko Komisji, że przesłanką konieczną dla zastosowania art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest faktyczne władanie nieruchomością przez jej dawnych właścicieli lub ich następców prawnych przed [...] kwietnia 1958 r. W ocenie Sądu, analiza treści art. 215 ust. 2 u.g.n. wskazuje, że przepis ten zawiera przesłankę pozytywną pozbawienia poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania gruntem w dowolnej dacie po [...] kwietnia 1958 r., oznacza to, że dla zastosowania tej normy wystarczająca jest sama faktyczna możliwość władania gruntem przed [...] kwietnia 1958 r. Nie jest przy tym konieczne aby właściciel lub jego następca prawny rzeczywiście władał gruntem, za wystarczające uznać należy jedynie faktyczną możliwość takiego władania.
Powyższe oznacza, że wbrew stanowisku Komisji przeprowadzone przez ten organ postępowanie nie dowiodło, że przy wydaniu kontrolowanej decyzji odszkodowawczej Prezydenta [...] doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji do naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Zdaniem Sądu Komisja wydała zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że obowiązkiem Komisji jest przeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdy obiektywnej.
Do czynienia takich ustaleń Komisja posiada wszelkie instrumenty prawne. Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich. Stosownie do celu jej uchwalenia Komisja stoi na straży interesu społecznego. Posiada szerokie uprawnienia w zakresie wyjaśniania nieprawidłowości i uchybień w procesach reprywatyzacyjnych. Ustawodawca przyznał Komisji m.in. prawo do orzekania o niezgodności z prawem decyzji reprywatyzacyjnych. Wyposażył też Komisję w szereg uprawnień, w tym uprawienia prokuratorskie o jakich mowa w Kodeksie postępowania cywilnego czy Kodeksie postępowania administracyjnego. Komisja zatem, jako organ administracji publicznej ma nie tylko uprawnienia własne ale i uprawnienia jakie przysługują organom ścigania – choć w ograniczonym zakresie – co wynika z art. 3 pkt 4 ustawy, który obowiązywał w dacie wydania decyzji . Ma zatem całe spektrum środków służących realizacji ustawowych zadań, jakkolwiek jest organem administracji publicznej a nie sądowniczym (art. 3 pkt 3 ustawy). Sąd zwraca także uwagę, że Komisja ma status tzw. organu nadzoru, który prowadzi postępowanie rozpoznawcze będące administracyjnym postępowaniem nadzwyczajnym w rozumieniu art. 16 § 1 i art. 163 k.p.a. Wobec tego, że przedmiotem weryfikacji Komisji była w niniejszej sprawie decyzja ostateczna, której służy domniemanie zgodności z prawem, samo zaistnienie wątpliwości co do jej prawidłowości bez wskazania dowodów potwierdzających wadliwość ustaleń faktycznych oraz ocen prawnych dokonanych przez organ odszkodowawczy nie mogło prowadzić do eliminacji kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Warunkiem prawidłowego zastosowania art. 29 ust.1 pkt.3 ustawy jest wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Respektowanie powyższej zasady jest istotne z punktu widzenia prawidłowego stosowania konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa oraz zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Za nieprawidłowe uznać należy zatem uchylenie przez Komisję decyzji odszkodowawczej Prezydenta [...] z powodu wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez organ rozstrzygnięcia, bez jednoczesnego powołania się na konkretne dowody potwierdzające, że stan faktyczny sprawy został przez ten organ ustalony w sposób wadliwy. Pozostaje to bowiem w kolizji z realizacją zawartej w art. 7 Konstytucji RP konstytucyjnej zasady praworządności odzwierciedlonej w art. 6 k.p.a.
Nałożony na Komisję ustawowy obowiązek usuwania skutków prawnych decyzji organów dekretowych oraz wyjaśnienia nieprawidłowości i uchybień w działaniu organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich rodzi po stronie Komisji konieczność podejmowania aktywnych działań w tym kierunku. Ich realizacji służy szeroki wachlarz prerogatyw przyznanych Komisji w zakresie obowiązku udzielania Komisji pomocy przez wszystkie organy administracji oraz sądy ( art.12). Zawiera się w nich zarówno udzielanie informacji, udostępniania dokumentów jak i wydawania opinii oraz przekazywania akt. Komisja posiada dostęp do Krajowego Rejestru Karnego, Krajowego Rejestru Sądowego i centralnej bazy danych ksiąg wieczystych ( art.12a). Może występować do prokuratora o przeszukanie pomieszczeń i zajęcie rzeczy ( art.13) oraz żądać od prokuratora przekazania dokumentów z toczących się postępowań oraz akt ( art.14). W celu realizowania zadań wskazanych w ustawie z 9 marca 2017r. Komisja powinna aktywnie z przyznanych jej kompetencji korzystać. Powyższe odnosi się zwłaszcza do zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji uchylenia decyzji Prezydenta [...] z powodu podejrzenia wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez ten organ a w konsekwencji dokonania jego nieprawidłowej oceny prawnej. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Komisji z [...] grudnia 2019r. obowiązywał także przepis art.3 ust.4 ustawy przyznający temu organowi uprawnienia prokuratorskie. Pomimo zarzutów i argumentów odnoszących się do ważności nabycia spornej nieruchomości przez Z. R. Komisja nie zainicjowała wystąpienia do sądu powszechnego o jego weryfikację. Zarzucając Prezydentowi [...] posłużenie się przy wydawaniu decyzji odszkodowawczej nieczytelną dokumentacją geodezyjną wykonaną na zlecenie Skarżącej przez geodetę A. R. Komisja zaniechała zlecenia wykonania nowego wykreślenia spełniającego wymagania. Tymczasem podkreślenia wymaga, że dopiero pozyskanie przez Komisję powyższych dokumentów, w przypadku potwierdzenia się wątpliwości sformułowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwoliłoby na postawienie uzasadnionej tezy, że Prezydent [...] dokonał ustaleń faktycznych w sprawie z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a. a w konsekwencji naruszył przepis prawa materialnego art. 212 ust.2 u.g.n.
W odniesieniu do zarzutu Komisji, że Prezydenta [...] wydał decyzję przyznającą Skarżącej odszkodowanie z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Sąd nie podziela przedstawionego stanowiska. Za bezsporne uznać należy, że regułą postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. W art. 104 § 2 k.p.a. dopuszcza jednak także wydanie decyzji częściowej. Wobec braku odrębnej regulacji w tym przedmiocie powszechnie przyjmuje się, że dopuszczalność wydania decyzji częściowej związana jest z przedmiotem postępowania, który musi mieć charakter podzielny.
Zgodnie z zasadą prawdy materialnej decyzja częściowa może być wydana wówczas, gdy część sprawy została dostatecznie wyjaśniona i jest tego rodzaju, że może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia. Bezspornie zaś roszczenie pieniężne ma charakter podzielny.
Sąd dostrzega, że kontrolowana przez Komisję decyzja odszkodowawcza Prezydenta [...] nie zawiera informacji, że jest decyzją częściową wydaną na podstawie art. 104 § 2 k.p.a.. Jednakże brak wskazania w decyzji częściowej wprost jej charakteru oraz podstawy prawnej jej wydania nie przesądza o jej wadliwości.
Zauważyć bowiem należy, że decyzja ta wprost wskazuje, że jej wydanie jest następstwem rozpoznania wniosku K.R. z [...] sierpnia 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomości pochodzące z nieruchomości hipotecznej "[...]" w części dotyczącej hip. Nr [...] .
W uzasadnieniu decyzji Prezydenta podano także, że powyższa nieruchomość hip: [...], powstała w wyniku parcelacji nieruchomości hipotecznej "[...]" a przyznane w niej odszkodowanie dotyczy powierzchni [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] ha [...] m2 objętej księgą hipoteczną "[...]", którą nabyła H.R. a która została rozparcelowana m.in. na działkę ew. o nr hip: [...]. Powyższe oznacza, że z treści analizowanej decyzji i jej uzasadnienia wynika jej częściowy charakter co oznacza, że uchybienie Prezydenta w tym zakresie nie miało istotnego wpływu na treść wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Za nietrafny Sąd uznał natomiast zarzut K.S. odnośnie pominięcia jako strony postępowania K.R.. Zauważyć należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokumentuje, że K.R. aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2011 r. sprzedał spadek po swojej babce H.R. osobom trzecim, w tym w 1/4 części Skarżącej K.S.. Powyższe oznacza, że utracił przymiot strony w postępowaniu odszkodowawczym na rzecz Skarżącej , a tym samym nie posiadał go w postępowaniu przed Komisją. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
Mając te okoliczności na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komisji wydana została z naruszeniem art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy co uzasadnia jej uchylenie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.
Ponownie rozpoznając sprawę Komisja uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ rozważy pozyskanie dowodów i ustalenie okoliczności, które mogą ewentualnie potwierdzić wątpliwości Komisji co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy przez Prezydenta [...] i dokonanej przez ten organ oceny prawnej a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Odnośnie sprzeciwu Komisji wobec rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm) Sąd wyjaśnia, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego.