I SA/Wa 2718/22

I SA/Wa 2718/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Joanna Skiba
Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 144 par. 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa-Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 września 2022 r., nr PR3.6400.101.2020.13.ZAR, Minister Finansów (dalej: "Minister", "organ") - działając na podstawie art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej: "ustawa z 1968 r.") w związku z Układem zawartym w dniu 11 listopada 1954 r. pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii, dotyczącym załatwienia spraw finansowych (dalej: "Układ") - stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału wynoszącego 1/4 w prawie własności nieruchomości położonej w [...], ul. [...], oznaczonej hip. [...], której dotychczasowym współwłaścicielem w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z 1968 r., był C. Z., spadkobierca A. Z.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 27 października 2020 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (poprzednik prawny Ministra Finansów) zawiadomił Prezydenta [...] (reprezentanta Skarbu Państwa) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dawniej oznaczonej jako hip [...]. Postępowanie zostało wszczęte w związku z ustaleniem, że na mocy Układu zostało przyznane C. Z. (dalej: "wnioskodawca", "beneficjent") odszkodowanie za utratę udziału wynoszącego 1/4 w prawie własności nieruchomości położonej w [...], ul. [...].
Organ stwierdził, że przyznanie C. Z. przez brytyjską Komisję ds. Odszkodowań Zagranicznych (dalej "Komisja") odszkodowania za utratę udziałów w prawie własności świadczy w konsekwencji o braku posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do ww. nieruchomości [...]. Wskazał na to sam beneficjent Układu podpisując w dniu 20 kwietnia 1960 r. zrzeczenie się roszczeń za utracone udziały w zamian za otrzymaną od władz brytyjskich zapłatę. Minister wyjaśnił, że ewentualni następcy prawni C. Z. także nie mają bezpośredniego i aktualnego interesu prawnego kreującego status strony postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ zgromadził następujący materiał dowodowy: 1) dokument brytyjskiej Komisji z [...] kwietnia 1960 r. nr [...] - Formularz Oświadczenia o Zrzeczeniu się Roszczenia potwierdzający przyznanie i wypłatę odszkodowania przez Komisję, zawierający oświadczenie beneficjenta odszkodowania wraz z załącznikiem; 2) tłumaczenie przysięgłe na język polski ww. dokumentu nr [...]; 3) dokumentację przedstawiającą stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości, tj.: akta własnościowe nieruchomości przekazane przez Biuro Spraw Dekretowych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy przy piśmie z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] oraz wypis z rejestru gruntów i część graficzną operatu ewidencji gruntów z zaznaczonymi w przybliżeniu granicami nieruchomości hipotecznej, przekazane przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy przy piśmie z [...] października 2009 r., nr [...].
Pismem z [...] lipca 2022 r., nr [...], Minister zawiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego oraz poinformował o możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia.
Ustosunkowując się do stanowiska Skarbu Państwa - Prezydenta [...] co do konieczności zlecenia opracowań geodezyjnych na potrzeby przedmiotowego postępowania Minister stwierdził, że przepisy prawa określające charakter decyzji wydawanej w trybie ustawy z 1968 r. nie obligują organu do dokonywania konstytutywnych ustaleń dotyczących aktualnych granic nieruchomości. Organ wskazał, że jedynie w miarę możliwości określa miejsce jej położenia ze wskazaniem nazwy ulicy i numeru czy tez oznaczenia w księdze wieczystej - § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17 poz. 109, dalej: "rozporządzenie z 1968 r. ").
Odnosząc się do przesłanek zawartych w art. 1, 2 oraz 5 ust. 2 ustawy z 1968 r., których zaistnienie jest konieczne do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w tym zakresie obowiązany jest do zbadania czy dana nieruchomość lub prawo podlegało przejściu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, tzn.: 1) czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych były ustanowione na rzecz obywatela państwa obcego lub zagranicznych osób prawnych; 2) czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych było przedmiotem nacjonalizacji lub innego przejścia na rzecz Skarbu Państwa; 3) czy spełnione zostały inne warunki wynikające z właściwej umowy międzynarodowej, znajdującej zastosowanie w danej sprawie (o ile umowa warunki dodatkowe przewiduje).
Co do pierwszej przesłanki, Minister wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, iż C. Z. wystąpił do Komisji o przyznanie odszkodowania za utratę udziału w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Komisja ustaliła, że wnioskodawcy przysługiwał udział wynoszący 1/4 części w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Z dokumentu Komisji oznaczonego nr [...] wprost wynika, że za utratę powyższego udziału wnioskodawca otrzymał odszkodowanie. Fakt posiadania obywatelstwa brytyjskiego przez C. Z. został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją o przyznanie odszkodowania - zgodnie bowiem z niniejszym Układem - jedynie osoba posiadająca (w odpowiednim okresie) obywatelstwo brytyjskie mogła wystąpić do Komisji ze stosownym wnioskiem i odszkodowanie takie otrzymać.
Tak więc przyjęcie przez Komisję, w związku z zawartym Układem, wniosku o odszkodowanie, przeprowadzenie postępowania oznaczonego nr [...] oraz w konsekwencji przyznanie i wypłata odszkodowania oznaczać musiało, w ocenie Ministra, że beneficjent spełnił kryterium obywatelstwa (określone w Układzie art. 4 paragraf 1 lit. a oraz i), prawo własności (części) ww. nieruchomości ustanowione więc było na rzecz obywatela państwa obcego w rozumieniu ustawy z 1968 r. (w tym przypadku na rzecz "brytyjskiego obywatela" – C. Z.).
Zatem, Minister Finansów stwierdził, zaistnienie pierwszej przesłanki wynikającej z przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji.
Z analogicznych względów organ uznał, że na kanwie niniejszej sprawy zostały spełnione również dwie dalsze, wymienione powyżej przesłanki. Mianowicie, brytyjski organ odszkodowawczy przyznając i wypłacając C. Z. odszkodowanie w przeprowadzonym postępowaniu [...] uznał tym samym, że utracone przez niego prawo własności do nieruchomości w [...] przy ul. [...] (w wysokości 1/4 udziału w prawie do ww. nieruchomości) było przedmiotem nacjonalizacji lub innego przejścia na rzecz Skarbu Państwa Polskiego oraz, że podstawę prawną takiego przejęcia stanowił tytuł z wykazu załączonego do niniejszego Układu (który to wykaz stanowi jego integralną część). W przeciwnym bowiem razie nie doszłoby do przyznania i wypłaty odszkodowania przez Komisję C. Z. w ramach Układu. Koresponduje to ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego wynika, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] lutego 1953 r., nr [...], nastąpiło przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
W konsekwencji organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z ustawy z 1968 r. w związku z treścią Układu, a mianowicie fakt posiadania obywatelstwa państwa obcego, w tym przypadku brytyjskiego obywatela, którego nieruchomość (udział w niej) została przejęta przez Skarb Państwa oraz samo przejęcie nieruchomości w [...] ul. [...], które według ustaleń Komisji nastąpiło w okresie relewantnym z punku widzenia Układu.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Finansów z 19 września 2022 r. złożył Skarb Państwa - Prezydent [...] (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji niewykonalnej i tym samym wypełnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.;
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji wydanie decyzji w sytuacji, w której dopuszczone dowody nie doprowadziły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie;
3) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 kpa w związku z art. 40 ust. 1 i 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021, poz. 1990) poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, zaniechanie opracowania geodezyjnego i ustalenia aktualnych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, a w konsekwencji dokonanie oceny sprawy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów;
4) art. 107 k.p.a. polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej i braku kompletnego i spójnego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia;
5) art. 46 k.c. w zw. z art. 1, 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968, Nr 12, poz. 65) poprzez brak określenia, jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja;
6) art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 25, 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2017, poz. 1007) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie zgodnie z powołanymi przepisami;
7) art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z § 19 pkt 1 oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z 2016, poz. 312 ze zm.) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa;
8) § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968, Nr 17, poz. 109) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że pomimo iż zaskarżona decyzja jest korzystna z punktu widzenia interesów Skarbu Państwa, to brak współczesnych oznaczeń geodezyjnych w rozstrzygnięciu sprawia, że jest ona niewykonalna jako podstawa do dokonania wpisów w księdze wieczystej. Decyzja nie określa bowiem jednoznacznie przedmiotu decyzji, którym jest oznaczona nieruchomość, co do której Skarb Państwa może obecnie żądać ujawnienia swoich praw w księdze wieczystej.
Skarżący podniósł, że decyzję wydaną w trybie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. stosuje się do dokonania wpisów praw Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Zatem, uprawnienie Prezydenta do złożenia wniosku o wpis Skarbu Państwa do księgi musi być powiązane z ustaleniem - według współczesnych oznaczeń - nieruchomości, której dotyczy wydana decyzja. Przy tym od przyjęcia ustawy z 1968 r. upłynęło kilkadziesiąt lat. Zatem, odwoływanie się przez Ministra do literalnych jej zapisów bez uwzględnienia przepisów współcześnie obowiązujących jest, w ocenie skarżącego, niezgodne z przepisami k.p.a. wskazanymi w treści zarzutów. Zdaniem skarżącego, dzisiejszy system prowadzenia ksiąg wieczystych wymaga danych z ewidencji gruntów i budynków, które są szersze niż zakres wskazany powyżej.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie odnosząc się szczegółowo do podniesionych w niej zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Przepisy te stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. W myśl art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.
Z powyższego wynika, że warunkiem wydania na podstawie art. 2 ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, jest jej nacjonalizacja lub przejęcie w inny sposób przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Ponadto, konieczne jest objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Jedną z umów, do których nawiązuje art. 1 ustawy z 1968 r. jest układ zawarty w dniu 11 listopada 1954 r. pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii Powołany. Układ ten dotyczył roszczeń obywateli brytyjskich.
Zgodnie z art. 1 paragrafem (1) lit. (a) Układu, Rząd Polski zobowiązał się zapłacić Rządowi Zjednoczonego Królestwa m.in. kwotę 2 655 000 funtów brytyjskich, która to kwota stanowić miała całkowite i ostateczne załatwienie roszczeń związanych z brytyjskim mieniem, prawami i interesami, dotkniętymi bezpośrednio lub pośrednio, przed datą Układu, przez polskie przepisy nacjonalizacyjne, wywłaszczeniowe i inne podobne przepisy, wymienione w wykazie załączonym do Układu oraz przez zarządzenia wydane na podstawie wyżej wymienionych polskich przepisów. Zgodnie z art. 4 paragrafu (1) lit.: (a) i (i) Układu "brytyjscy obywatele" oznaczają (w przypadku osób fizycznych) osoby fizyczne, które w dacie podpisania Układu były obywatelami Zjednoczonego Królestwa i kolonii albo osobami pozostającymi pod ochroną brytyjską, jako przynależne do obszarów, za których stosunki międzynarodowe odpowiedzialny jest Rząd Zjednoczonego Królestwa, oraz ich spadkobiercy i prawni przedstawiciele. Natomiast, w myśl postanowienia art. 4 paragrafu (1) lit. (b) w zw. z paragrafem (2) Układu "brytyjska własność" oznacza wszelkie mienie, prawa i interesy dotknięte przez różne polskie zarządzenia, które w dacie odnośnej ustawy lub dekretu, a w przypadku przepisów wymienionych w punktach: 9, 11, 12 wykazu załączonego do Układu - w dacie, w której uważa się, że odnośne zarządzenie zostało zastosowane do danego mienia, stanowiły własność bezpośrednio lub pośrednio, w całości lub w części i to zarówno prawnie jak i w formie faktycznego użytkowania - obywateli brytyjskich, w takim rozmiarze, w jakim je posiadali.
Z treści przywołanych postanowień Układu wynika zatem, że założony przez umawiające się strony skutek w postaci zwolnienia z jakiejkolwiek odpowiedzialności rządu polskiego z tytułu roszczeń majątkowych związanych z nacjonalizacją mienia obywateli brytyjskich, uzależniony został od przekazania Rządowi brytyjskiemu przewidzianej nim globalnej kwoty.
W sprawie niniejszej poza sporem jest, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], dawne ozn. hip. [...] stanowiła współwłasność B. Z. w częściach równych niepodzielnych ze współmałżonką H. z P., co potwierdza zaświadczenie Sądu Okręgowego w [...] Wydział Hipoteczny z [...] sierpnia 1947 r. W aktach sprawy znajduje się także orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z [...] lutego 1953 r., nr [...] skierowane do H. Z. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości [...]. Z orzeczenia wynika, że ulega ono natychmiastowemu wykonaniu, przejęcie budynków na rzecz Skarbu Państwa nastąpi zaś w dniu 4 marca 1953 r. Objęcie w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...] zostało potwierdzone protokołem.
Z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2019 r., sygn. akt [...] wynika, że B. Z. zmarł [...] października 1946 r., zaś spadek po nim nabyli: syn C. Z. (wnioskodawca w sprawie dotyczącej odszkodowania przed Komisją brytyjską) i córka M. S. z domu Z. - po ½ części spadku każde z nich. Natomiast spadek po H. Z. z domu P., zmarłej w dniu [...] sierpnia 1960 r. w [...] (Wielka Brytania), ostatnio zamieszkałej w Wielkiej Brytanii na podstawie ustawy nabyli: syn C. Z. i córka M. S. z domu Z. - po ½ części spadku każde z nich.
W związku z tym przejęciem C. Z. zamieszkały w [...] pod adresem [...] zrzekł się wszystkich roszczeń "wynikających z różnych polskich środków nacjonalizacyjnych, wywłaszczeniowych i innych podobnych (...) w takim zakresie w jakim dotyczą jego udziałów w nieruchomości opisanej w załączniku A " (udział w ¼ w pięciopiętrowym budynku mieszczącym się pod adresem ul. [...] w [...]) - formularz zrzeczenia się roszczeń. Wnioskodawca oświadczył także, że nie dysponuje żadnym dokumentem wskazującym na tytuł prawny w odniesieniu do udziałów do których wypłata została dokonana przez Komisję ds. Odszkodowań Zagranicznych na podstawie Zarządzeń dotyczących odszkodowań zagranicznych (Polska) z 1956-1958.
W konsekwencji, w sprawie niesporne jest to, że Komisja brytyjska zgłoszone roszczenie uznała za zasadne w całości i przyznała wnioskodawcy z tego tytułu stosowne odszkodowanie. Powyższe potwierdza także pismo Ministra Finansów z 23 października 2020 r. kierowane do Przewodniczącego Komisji do spraw reprywatyzacji warszawskich i przesyłające kopię całości posiadanej dokumentacji.
W związku z powyższym podzielić należy wnioski Ministra, że fakt posiadania przez C. Z. obywatelstwa brytyjskiego został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją o przyznanie odszkodowania – albowiem zgodnie z Układem z 1954 r.- jedynie osoba posiadająca (w odpowiednim okresie) obywatelstwo brytyjskie mogła wystąpić do Komisji ze stosownym wnioskiem i odszkodowanie takie otrzymać.
Tym samym co do zasady uznać należało, że zostały spełnione obie przesłanki do wydania przez Ministra Finansów deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa będącej przedmiotem postępowania nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo ograniczonego prawa rzeczowego – art. 2 ustawy z 1968 r. Spełnienia przesłanek przejścia objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa skarżący nie kwestionuje.
Istota zaistniałego sporu w sprawie niniejszej odnosi się natomiast do przedmiotu i zakresu dokonanego rozstrzygnięcia oraz jego elementów.
I tak spór dotyczy tego jakie elementy powinno zawierać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W szczególności kwestią sporną pozostaje czy zaskarżone rozstrzygnięcie powinno zawierać odniesienie do aktualnych oznaczeń geodezyjno - katastralnych przedmiotowej nieruchomości warszawskiej. W ocenie Ministra (czemu dał również wyraz w odpowiedzi na skargę), z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości i objęcie działaniem układu indemnizacyjnego nieruchomości "historycznej" odnoszenie się do jej aktualnych oznaczeń nie jest konieczne. Zdaniem organu, obowiązek taki nie wynika również z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. W ocenie Ministra, w tym zakresie powołana norma stanowi o fakultatywności ujęcia tych danych, w miarę możności. Przeciwny pogląd wyraża natomiast skarżący, który to pogląd Sąd w składzie orzekającym podziela.
Elementy jakie powinna zawierać decyzja Ministra Finansów stwierdzająca przejście nieruchomości określono w § 2 ust. 1 zd. pierwsze rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r., Nr 17, poz. 109). W myśl powołanego przepisu decyzja, o której mowa w § 1, dotycząca nieruchomości, powinna zawierać imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem w miarę możności ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej.
W ocenie Sądu, użyte w powołanym przepisie rozporządzenia sformułowanie "w miarę możności" odnosić należy wyłącznie do tych elementów, które obrazują lokalizację nieruchomości, tj. danych adresowych (ulicy, numeru nieruchomości). Te elementy nie mają bowiem zasadniczego znaczenia przy identyfikowaniu nieruchomości. Tymczasem, jak trafnie podnosi skarżący, decyzja wydawana na podstawie przepisów ustawy z 1968 r., skoro ma stanowić podstawę ujawnienia w księdze wieczystej tytułu Skarbu Państwa do nieruchomości, powinna w sposób jednoznaczny tę nieruchomość wskazywać. Temu właśnie służą identyfikujące ją oznaczenia geodezyjno - katastralne w postaci numeru działki, obrębu geodezyjnego w jakim nieruchomość jest położona, a także oznaczenie jej powierzchni. Numer działki jest bowiem, jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, desygnatem konkretnej powierzchni gruntu, tj. nieruchomości, z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Funkcjonuje on w obrocie prawnym jako nazwa własna określająca konkretną wielkość i ukształtowanie terenu, z czym wiążą się konkretne prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2019 r. II OSK 1747/17, LEX nr 2737030).
Bez takiej identyfikacji wątpliwa staje się zatem możliwość wykonania takiej decyzji. Rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej musi być zaś sformułowane w sposób na tyle precyzyjny aby możliwe było następnie jej wykonanie. Rzeczywistej treści rozstrzygnięcia nie można też domniemywać ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji.
Uwzględniając zatem cel jakiemu służy decyzja administracyjna wydawana na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r., w ocenie Sądu, przepis § 2 rozporządzenia z 9 maja 1968 r. wykładać trzeba w ten sposób, że jako element obligatoryjny decyzji wymienia on: imię i nazwisko (nazwę) dotychczasowego właściciela, miejsce położenia nieruchomości (tj. miejscowość gdzie ona się znajduje) oraz oznaczenie w księdze wieczystej. Fakultatywnie natomiast (o ile jest to możliwe) należy podać w rozstrzygnięciu wyłącznie tzw. adres policyjny nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ argumentuje, że to ewentualnie gospodarujący zasobem nieruchomości Skarbu Państwa - Prezydent [...] (jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej), składając wniosek o założenie księgi wieczystej lub o odpowiedni wpis w księdze już istniejącej, miałby dopiero precyzować dane identyfikujące przedmiotową nieruchomość. Zdaniem Sądu, stanowisko Ministra jest jednak o tyle nieuprawnione, że prowadziłoby ono faktycznie do swoistego dookreślania przez Prezydenta ujętego w decyzji Ministra Finansów, przedmiotu podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym mogłoby to skutkować formułowaniem wniosku wieczystoksięgowego nie tyle w oparciu o treść decyzji Ministra, jak tego wymaga art. 2 ustawy z 1968 r. oraz § 1 rozporządzenia z 9 maja 1968 r., ale w oparciu o własne ustalenia faktyczne i prawne, co w skrajnych wypadkach mogłoby wręcz prowadzić do zniekształcenia treści decyzji.
Powyższe czyni zatem zasadnym zarzut naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 2 ustawy z 1968 r. (a nie jak wskazano w skardze przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego) co uzasadnia ich uchylenie. Pominięcie zaś przez Ministra Finansów w decyzji z 19 września 2022 r. oznaczenia nieruchomości wedle aktualnych ksiąg wieczystych powoduje, że wydana przezeń decyzja, oceniana być musi jako podjęta z istotnym naruszeniem art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę organ jednoznacznie ustali i określi w sentencji decyzji obecne geodezyjnie oznaczenie nieruchomości wywodzącej się z dawnej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hipotecznie nr [...]. W celu zaś pozyskania w tym przedmiocie adekwatnych danych rozważy powołanie biegłego i zlecenie mu przygotowania odpowiedniego opracowania geodezyjnego. W podjętym zaś rozstrzygnięciu uwzględni elementy, o których mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.