I SA/Wa 2712/22
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił sprzeciw J. K. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody Mazowieckiego w sprawie reformy rolnej z powodu istotnych wad postępowania wyjaśniającego.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu J. K. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie reformy rolnej i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Minister uznał, że decyzja Wojewody była obarczona istotnymi wadami proceduralnymi, w tym nieprawidłowym uzupełnieniem decyzji oraz niewystarczającym postępowaniem wyjaśniającym w zakresie przedmiotu sprawy, obszaru nieruchomości i charakteru poszczególnych działek. WSA w Warszawie oddalił sprzeciw, podzielając stanowisko Ministra o konieczności uchylenia decyzji pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów KPA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw J. K. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 października 2022 r. Decyzją tą Minister uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2020 r., uzupełnioną postanowieniem z 14 maja 2020 r., która stwierdzała, że część nieruchomości dawnego majątku [...] i folwarku [...] podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 1944 r. o reformie rolnej, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Minister uzasadnił swoje rozstrzygnięcie istotnymi wadami postępowania przed Wojewodą, w tym naruszeniem art. 111 § 1 k.p.a. poprzez uzupełnienie decyzji o elementy inne niż rozstrzygnięcie czy pouczenie, a także niewystarczającym postępowaniem wyjaśniającym w zakresie ustalenia przedmiotu sprawy, obszaru nieruchomości, charakteru działek (rolne/nierolne) oraz związku funkcjonalnego między nimi. Minister wskazał na konieczność przeprowadzenia kwerend archiwalnych, przesłuchania świadków oraz precyzyjnego ustalenia granic i charakteru nieruchomości. J. K. złożył sprzeciw, zarzucając m.in. brak określenia terminu zakończenia sprawy. WSA w Warszawie oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja Ministra była zasadna. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że postępowanie przed Wojewodą zostało przeprowadzone z istotnym naruszeniem przepisów KPA, co uniemożliwiło merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił, że uzupełnienie decyzji o uzasadnienie było niedopuszczalne, a Wojewoda nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego, co uzasadniało wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, uzupełnienie decyzji o jej uzasadnienie jest niedopuszczalne i stanowi istotną wadę postępowania, która uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie
Art. 111 § 1 k.p.a. enumeratywnie wymienia elementy decyzji, które mogą być uzupełnione (rozstrzygnięcie, pouczenie o środkach prawnych). Uzasadnienie nie należy do tych elementów, a jego uzupełnienie wykracza poza dopuszczalny zakres rektyfikacji decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 111 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Uzupełnienie decyzji jest dopuszczalne tylko co do rozstrzygnięcia lub pouczenia o środkach prawnych, nie dotyczy uzasadnienia.
k.p.a. art. 111 § 1b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
dekret PKWN art. 2 § 1
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja Wojewody Mazowieckiego została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania (art. 111 § 1 i 1b k.p.a., art. 7, 8, 9, 77, 107 § 3, 80 k.p.a.), w szczególności poprzez niedopuszczalne uzupełnienie uzasadnienia decyzji oraz niewyczerpujące postępowanie wyjaśniające. Naruszenia te były na tyle istotne, że uniemożliwiły merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji i uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego dotycząca możliwości zakończenia sprawy na podstawie analizy dekretu PKWN i uchwały TK nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji kasacyjnej Ministra, która była uzasadniona wadami postępowania przed Wojewodą.
Godne uwagi sformułowania
uzupełnienie decyzji co do samego jej uzasadnienia jest wykluczone postanowienie z 14 maja 2020 r. wykracza poza zamknięty katalog ustawowych elementów podlegających uzupełnieniu organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób rzetelny postępowania wyjaśniającego ciężar wyjaśnienia sprawy organ pierwszej instancji przerzucił na stronę, pozostając zupełnie biernym w tym zakresie
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzupełniania decyzji administracyjnych (art. 111 k.p.a.) oraz wymogów rzetelnego postępowania wyjaśniającego w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw z zakresu reformy rolnej i stosowania przepisów KPA w kontekście decyzji sprzed lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet po długim czasie. Jest to pouczające dla prawników procesowych.
“Wady proceduralne w postępowaniu administracyjnym: jak błąd w uzasadnieniu decyzji może ją unieważnić?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 2712/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-03-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6290 Reforma rolna Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151a par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. K. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 października 2022 r. nr SZ.rn.625.46.2020 w przedmiocie reformy rolnej oddala sprzeciw. Uzasadnienie Decyzją z 20 października 2022 r., nr SZ.rn.625.46.2020, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu odwołania J. K., uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2020 r., nr 1170/2020, uzupełnioną z urzędu postanowieniem tego samego organu z 14 maja 2020 r., nr 551/2020 i przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpoznania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z 2 maja 2011 r. B. K. wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej, że część nieruchomości dawnego majątku [...] i folwarku [...] w gminie [...], powiat [...], o pow. 166 ha z powierzchni ogólnej 452,93 ha, objętego dawną księgą wieczystą nr [...], nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej Decyzją z 4 maja 2020 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że nieruchomość obejmująca działki ewidencyjne o numerach: [...] (KW nr [...]), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (KW nr [...]), położone w obrębie [...], w gminie [...], wchodzące w skład dawnego majątku [...] i folwarku [...], w gminie [...], powiat [...] o łącznej powierzchni 452,93 ha, objętego dawną księgą wieczystą nr [...], podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postanowieniem z 14 maja 2020 r. Wojewoda Mazowiecki uzupełnił "z urzędu decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 1170/2020 z dnia 4 maja 2020 r. stwierdzającą, że część nieruchomości dawnego majątku [...] i folwarku [...], w gminie [...], powiat [...] o powierzchni 166 ha z powierzchni ogólnej majątku 452,93 ha objętego dawną księgą wieczystą nr [...], obejmująca działki ewidencyjne o numerach: [...] o pow. 0,46 ha (KW nr [...]), [...] o pow. 0,79 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,56 ha, [...] o pow. 0,05 ha, [...] o pow. 0,16 ha, [...] o pow. 0,16 ha, [...] o pow. 1,37 ha, [...] o pow. 0,06 ha, [...] o pow. 0,57 ha, [...] o pow. 0,57 ha, [...] o pow. 3,6 ha, [...] o pow. 24,66 ha i [...] o pow. 107,26 ha (KW nr [...]) o łącznej powierzchni 140,57 ha, położone w obrębie [...], w gminie [...]", podlegała działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu (Dz. U Nr 10, poz.51 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K. zarzucając jej sprzeczność z Konstytucją, dekretem PKWN z 6 września 1944 r. oraz uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. Odwołując się podniósł, że wskazana decyzja podaje obszerne fakty nie mające żadnego związku ze sprawą stawów. Pismem z 22 maja 2020 r. J. K. uzupełnił odwołanie ustosunkowując się jednocześnie do postanowienia Wojewody Mazowieckiego z 14 maja 2020 r. o uzupełnieniu decyzji. Zwrócił uwagę na "wiele błędów" w uzupełnieniu decyzji. Nie podzielił również ustalenia organu, ze powierzchnia stawów to 140,57 ha podnosząc, że wynosiła ona 166 ha. J. K. podał, że w czasie parcelacji majątku do [...] przekazano stawy o powierzchni 140 ha. Łącznie z zespołem dworsko-parkowym działka nr [...] o pow. 24,66 ha razem stanowi około 166 ha. Do uzupełnienia odwołania dołączył, między innymi, kopię pisma Powiatowej Rady Narodowej w S. z 18 marca 1958 r. powiadamiającego o przejęciu majątku [...] i folwarku [...], byłej własności I. i W. małżonków K., o ogólnym obszarze 452,93 ha, wśród których znajdowała się powierzchnia 166,40 ha przekazana [...]. Decyzją z 20 października 2022 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2020 r., uzupełnioną z urzędu postanowieniem tego samego organu z 14 maja 2020 r., i przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 111 § 1 k.p.a. wykluczone jest uzupełnienie decyzji co do samego jej uzasadnienia. W ocenie Ministra, postanowienie z 14 maja 2020 r., wydane na podstawie art. 111 § 1 i 1b k.p.a., w istocie uzupełniło motywy decyzji Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2020 r. o dodatkowe okoliczności i informacje. Art. 111 § 1 k.p.a. wyraźnie natomiast ogranicza dopuszczalność uzupełnienia decyzji administracyjnej wyłącznie do jej rozstrzygnięcia lub pouczenia o środkach prawnych. Poza tymi elementami uzupełnienie decyzji jest wykluczone i dlatego nie jest możliwe uzupełnienie w opisanym trybie m. in. uzasadnienia decyzji. W niniejszej sprawie uzupełnienie decyzji z 4 maja 2020 r. dotyczyło całości jej uzasadnienia. Stanowi to, zdaniem organu odwoławczego, istotną wadę decyzji i już tylko ta okoliczność uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Postanowienie z 14 maja 2020 r. wykracza poza zamknięty katalog ustawowych elementów podlegających uzupełnieniu. Modyfikacja pierwotnej decyzji administracyjnej dokonana w wyniku jej rektyfikacji nie może bowiem wykraczać poza zakres wyraźnie wyznaczony przez ustawodawcę. Ustawodawca przewidział zaś w art. 111 k.p.a. tryb tzw. rektyfikacji decyzji obarczonej wyłącznie wadami nieistotnymi. Ponadto, w ocenie Ministra, analiza treści postanowienia z 14 maja 2020 r., zawierającego w istocie uzasadnienie decyzji z 4 maja 2020 r., prowadzi do wniosku o wyjątkowo skąpym i niepełnym materiale dowodowym (ciężar wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy przerzucono na stronę, pozostając zupełnie biernym w tym zakresie). Ponadto, Wojewoda nie wyjaśnił kilku niezmiernie istotnych dla wyniku sprawy okoliczności dotyczących bezspornego ustalenia samego przedmiotu sprawy i jego zakresu, obszaru ogólnego nieruchomości objętej wnioskiem, w tym poszczególnych działek, ew. części działek, ich poszczególnych obszarów oraz rodzaju nieruchomości na nich położonych, tj. czy chodzi o nieruchomości rolne czy nierolne. Po lekturze postanowienia z 14 maja 2020 r. nie wiadomo, jakie, zdaniem Wojewody, konkretnie nieruchomości położone były na poszczególnych dziatkach ujętych w rozstrzygnięciu. Nie zbadano również wnikliwie tzw. związku funkcjonalnego nieruchomości nierolnych z pozostałą częścią majątku mającego ewidentnie rolny charakter. Wojewoda zupełnie pominął konieczność dokonania ustaleń w tym zakresie co do zespołu pałacowo-parkowego, który zdaniem B. K. istniał na badanym terenie, nie miał charakteru rolnego, a położony był na działce nr [...], która została podzielona, a jak wynika z wypisu rejestru gruntów sam obszar nowopowstałej działki nr [...] wynosi 24,66 ha. Uzasadnione wątpliwości Ministra budzi przede wszystkim prawidłowość ustalenia przedmiotu postępowania. Przedmiot ten, zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda ustalił niejako we własnym zakresie, a przecież to wniosek strony wyznacza przedmiot i kierunek postępowania. Organ nie może tego zakresu w sposób dowolny zawężać lub rozszerzać. Zasadnie, zdaniem Ministra, w odwołaniu J. K. podniósł, że wniosek w sprawie dotyczył 166 ha nieruchomości, nie zaś 140,57 ha, jak to przyjął Wojewoda. Przy tym, zdaniem autora odwołania, obszar 140 ha to obszar samych stawów, który z zespołem pałacowo-parkowym (działka nr [...] o pow. 24,66 ha) stanowi właśnie powierzchnię około 166 ha. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że działka [...] o pow. 24,66 ha została ujęta przez organ wśród innych działek o łącznym obszarze 140,57 ha. Organ powinien był wyjaśnić zaistniałe niejasności, wezwać wnioskodawczynię do właściwego doprecyzowania wniosku (jego uzupełnienia) i jednoznacznego określenia zakresu żądania. Tymczasem Wojewoda sam (działając za stronę) ustalił zakres postępowania, ograniczając go wyłącznie do dziatek wskazanych w uzasadnieniu wniosku, jako działki, które "między innymi" znajdowały się na terenie objętym wnioskiem, co jest niedopuszczalne. Zdaniem Ministra, uzasadnienie zawarte w postanowieniu z 14 maja 2020 r. nie wyjaśnia tak kluczowych w sprawie kwestii, jak ustalenie na jakich konkretnie działkach bądź ich częściach i o jakim obszarze znajdowały się opisywane w nim stawy (w ogóle trudno stwierdzić, o ilu stawach, na jakich działkach i o jakich poszczególnych obszarach tych stawów mowa), a na jakich znajdowały się poszczególne nieruchomości zespołu pałacowo-parkowego. Nie wiadomo w ogóle czy badany zespół istniał, a jeżeli tak to o jakim ogólnym terenie zespołu pałacowo-parkowego jest mowa w uzupełnianym w toku postępowania wniosku, z jakich poszczególnych części zespół ten się składał oraz jak funkcjonował. Nie ustalono usytuowania zespołu dworsko-parkowego względem innych części nieruchomości, np. zespołu gospodarczego. Zaniechano również zbadania kwestii sprawowania zarządu majątkiem, a zwłaszcza ustalenia miejsca, z którego sprawowano zarząd nieruchomością - dwór, czy też inny znajdujący się na terenie majątku budynek. Zdaniem Ministra, w badanej sprawie organ nie przeprowadził w sposób rzetelny postępowania wyjaśniającego, nie poszukiwał w toku postępowania dowodów z dokumentów, występując np. do właściwych archiwów państwowych o przeprowadzenie kwerend archiwalnych celem odnalezienia wszelkiej dostępnej dokumentacji dotyczącej przeprowadzonej nacjonalizacji spornego majątku. Organ dodał, że w przypadku nie pozyskania wystarczających dowodów z dokumentów organ powinien także rozważyć wprowadzenie do postępowania także dowodów z osób, które mogłyby okazać się pomocne dla wnikliwego wyjaśnienia sprawy (np. powołanie i przesłuchanie świadków, zamieszkujących we dworze, czy też pracujących w gospodarstwie rolnym, jak również świadków znających pośrednio sposób funkcjonowania dworu i gospodarstwa rolnego). Minister podniósł, że niewątpliwie ciężar wyjaśnienia sprawy organ pierwszej instancji przerzucił na stronę, pozostając zupełnie biernym w tym zakresie, co potwierdza również treść postanowienia z 14 maja 2020 r. Zatem postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 111 § 1 i 1b k.p.a., art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. Organ zalecił aby badając sprawę ponownie Wojewoda: 1) wezwał wnioskodawcę do skonkretyzowania wniosku żądając określenia w sposób precyzyjny granic nieruchomości objętej wnioskiem; 2) uzupełnił akta sprawy o wszelkie możliwe do pozyskania dokumenty dotyczące nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości, w tym funkcjonowania znajdującego się na jej terenie zespołu dworsko-parkowego, objętego wnioskiem, występując do właściwych archiwów państwowych 3) rozważył konieczność wprowadzenia dowodów z osób /przesłuchanie świadków; 4) ustalił jakie nieruchomości i o jakim charakterze, to jest nierolne (dwór, park), czy też rolne (zabudowania gospodarcze, stawy) znajdowały się na terenie objętym wnioskiem (wyznaczając w razie potrzeby granice pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a zespołem gospodarczym majątku; w stosunku do nieruchomości nierolnych - dwór, park, zbadał ich związek funkcjonalny z częścią rolną nieruchomości - ustalił miejsce, z którego sprawowano zarząd gospodarstwem rolnym, a następnie ocenił stan interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku); 5) dokonał wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając wytyczne organu odwoławczego zawarte w niniejszej decyzji, a następnie wydał orzeczenie merytoryczne wskazując jednocześnie w uzasadnieniu jakie znaczenie i wartość przyznaje poszczególnym dowodom, którym dowodom dał wiarę, a których nie przyjął za podstawę ustaleń faktycznych; 6) w przypadku stwierdzenia, że prawidłowość rozstrzygnięcia wymaga rozgraniczenia na terenie objętym wnioskiem części rolnych (zespołu gospodarczego) oraz nierolnych (nie znajdujących się w związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską) i ich zobrazowania na mapie stanowiącej załącznik do decyzji organ będzie miał na uwadze, że załącznik taki może zostać sporządzony wyłącznie przez podmiot posiadający do tego stosowne kwalifikacje z zakresu geodezji. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. Podniósł, że decyzja nie określa kiedy sprawa zostanie zakończona, co powoduje, że będzie oczekiwać na rozstrzygnięcie sprawy kilka lat, jeśli w ogóle to nastąpi. Ponadto, wnoszący sprzeciw podniósł, że "dwa dokumenty przeczytane dokładnie" tj. dekret PKWN o reformie rolnej oraz uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990r. w "sprawie czytania dekretu", mogłyby zakończyć przedmiotową sprawę. W odpowiedzi na sprzeciw Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sprzeciw okazał się niezasadny. Jego przedmiotem jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Wojewody Mazowieckiego z 4 maja 2020 r., uzupełnioną z urzędu postanowieniem z 14 maja 2020 r., stwierdzającą, że nieruchomość obejmująca działki ewidencyjne o numerach: [...] (KW nr [...]), [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (KW nr [...]), położone w obrębie [...], w gminie [...], wchodzące w skład dawnego majątku [...] i folwarku [...], w gminie [...], powiat [...] o łącznej powierzchni 452,93 ha, objętego dawną księgą wieczystą nr [....], podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, i przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "k.p.a."). Zgodnie z powołanym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z kolei zgodnie z art. 138 § 2b k.p.a. powołanego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a., to jest wtedy gdy organ odwoławczy sam przeprowadza konieczne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, na zgodny wniosek wszystkich stron (art. 136 § 2 k.p.a.) lub na wniosek jednej ze stron, za zgodą pozostałych stron (art. 136 § 3 k.p.a.). Z powyższego wynika, że wydanie decyzji kasacyjnej możliwe jest tylko w sytuacji gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Ponadto, organ odwoławczy może wydać tego rodzaju decyzję gdy organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to nie nadającą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uprawniające do wydania decyzji kasacyjnej. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że postępowanie zakończone wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, uzupełnionej z urzędu postanowieniem z 14 maja 2020 r., zostało przeprowadzone z istotnym naruszeniem art. 111 § 1 i 1b k.p.a., art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. Wskazane naruszenie przepisów jest przy tym na tyle istotne, że uniemożliwia uznanie przedmiotowej sprawy za wyjaśnioną i nadającą się do merytorycznego rozstrzygnięcia. Nie jest zatem możliwa, wbrew oczekiwaniu skarżącego, merytoryczna ocena sprawy przez organ odwoławczy i jej rozstrzygnięcie poprzez wydanie decyzji co do istoty. Sąd w pełni podziela ocenę organu odwoławczego, że dokonane przez Wojewodę uzupełnienie decyzji z 4 maja 2020 r., dotyczące w zasadzie całości jej uzasadnienia, stanowi istotną wadę decyzji organu pierwszej instancji uzasadniającą jej wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie 14 dni od doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Powołany przepis enumeratywnie wskazuje na elementy decyzji, które mogą być przedmiotem jej uzupełnienia. W wyniku zastosowania art. 111 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zatem skorygować wydany akt administracyjny tylko o treść wskazaną w art. 107 § 1 pkt 5 (rozstrzygnięcie), pkt 7 (pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania) oraz pkt 9 (pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi). Instytucja uzupełnienia nie może natomiast odnosić się do samego uzasadnienia decyzji. W sprawie nie było zatem, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstaw do uzupełnienia decyzji, a dokonane przez organ pierwszej instancji uzupełnienie nie mieści się w żaden sposób w możliwości rektyfikacji decyzji objętej art. 111 § 1 k.p.a. Ponadto, rację ma organ odwoławczy, że merytoryczne stanowisko zajęte w niniejszej sprawie przez Wojewodę Mazowieckiego jest co najmniej przedwczesne. Analiza akt sprawy potwierdza, że Wojewoda nie przeprowadził w sposób rzetelny postępowania wyjaśniającego. W szczególności nie poszukiwał w toku postępowania dowodów z dokumentów, występując do np. właściwych archiwów państwowych (Archiwum Akt Nowych, Wojskowe Biuro Historyczne, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w W.) o przeprowadzenie kwerend archiwalnych, celem odnalezienia całej dostępnej dokumentacji dotyczącej przeprowadzonej nacjonalizacji dawnego majątku [...] i folwarku [...], w gminie [...], powiat [...]. W konsekwencji nie można uznać aby organ pierwszej instancji rzetelnie wyjaśnił wszystkie kwestie kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Akta sprawy potwierdzają w szczególności, że Wojewoda nie ustalił właściwie przedmiotu sprawy, to jest jego zakresu, obszaru ogólnego nieruchomości objętej wnioskiem, w tym: poszczególnych działek, części działek, ich poszczególnych obszarów oraz rodzaju nieruchomości na nich położonych, to jest ich rolnego lub nierolnego charakteru. Organ pierwszej instancji nie zbadał również istotnej dla wyniku sprawy kwestii tzw. związku funkcjonalnego nieruchomości nierolnych z pozostałą częścią majątku mającego rolny charakter. Pominął również konieczność dokonania ustaleń w tym zakresie co do zespołu pałacowo-parkowego, choć B. K., której następcą prawnym jest J. K., w toku postępowania konsekwentnie podnosiła, że zespół ten istniał na badanym terenie, nie miał charakteru rolnego, a położony był na działce nr [...], która została podzielona, a jak wynika z wypisu rejestru gruntów sam obszar nowopowstałej działki nr [...] wynosił 24,66 ha. W tej sytuacji prawidłowo uznał organ odwoławczy, że wydanie przez Wojewodę, pomimo niewyjaśnienia powyższych istotnych zagadnień, merytorycznej decyzji o podpadaniu części przedmiotowej nieruchomości pod działanie art. 2 pkt 1 lit. e dekretu PKWN , nastąpiło z istotnym naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 3 i 80 k.p.a. Powyższe reguły postępowania obligują organ do podejmowania z urzędu i na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Tych obowiązków organ pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie nie dopełnił. Co przy tym istotne opisanych wyżej wad postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Wojewodę nie mógł sanować organ odwoławczy, bowiem wykraczałoby to poza ramy dopuszczalnego uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Wobec powyższego zawarta w sprzeciwie argumentacja dotycząca możliwości zakończenia przedmiotowej sprawy nie mogła mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji kasacyjnej. Ujawnione przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opisane wyżej istotne wady przeprowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego postępowania zainicjowanego wnioskiem poprzedniczki prawnej skarżącego musiały bowiem prowadzić do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji z 4 maja 2020 r. uzupełnionej z urzędu postanowieniem tego samego organu z 14 maja 2020 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę