I SA/Wa 271/24

I SA/Wa 271/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2073/24 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 lit a i c, art. 200 w zw. z art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z 29 maja 2023 r., nr DPP-TPZ.0272.65.2023(2) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 maja 2023 r., nr DPP-TPZ.0272.65.2023(2) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 3 ust. 1 i 6 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej jako ustawa), po rozpatrzeniu wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 4 kwietnia 2023 r. (znak R-4328/2023) postanowił:
1. wpisać W. K. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy;
2. zastosować wobec osoby, o której mowa w punkcie 1:
a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osoby wskazanej w pkt 1, w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania osobie wskazanej w pkt 1 lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014,
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b,
d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1710 z późn. zm.),
e) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519).
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że pismem z 4 kwietnia 2023 r. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zwrócił się o zastosowanie wobec W. K., obywatelki Federacji Rosyjskiej, środków przewidzianych w art. 1 pkt 2 -4 ustawy.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że: "W. K., obywatelka FR, jest członkiem zarządu i właścicielem 1 udziału (ze 100) podmiotu [...] Sp. z o.o. (KRS [...], REGON [...], NIP [...]). Firma prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej wyrobów chemicznych, w szczególności metanolu. Jej największym beneficjentem jest rosyjska spółka akcyjna [...], która zajmuje jedną z czołowych pozycji wśród rosyjskich przedsiębiorstw na rynkach surowców i produktów chemicznych oraz jest jednym z liderów produkcji chemii przemysłowej (m.in. metanolu, roczna produkcja wynosi ok 1,5 mln ton) i sprzętu chemicznego. Nałożenie sankcji na W. K. uniemożliwi jej prowadzenie na terytorium RP działalności gospodarczej, w ramach której mogłaby uzyskać i wytransferować środki finansowe , które po opodatkowaniu stałyby się przychodem budżetu Federacji Rosyjskiej, z którego finansowana jest agresja przeciwko Ukrainie."
Minister wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawnie mają zastosowanie przepisy (....) art. 107 § 1, art. 112, art. 113 § 1 (...) kpa. Zgodnie przy tym z art. 107 § 1 pkt 6 kpa decyzja zawiera w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ podkreślił, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy nie odsyła do art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przy tym zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych może ograniczyć zakres uzasadnienia (...) ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. W ocenie organu taka sytuacja, w sposób oczywisty, występuje w sprawach tego rodzaju.
Organ dodał, że wymóg uzasadnienia ustawodawca odnosi już do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, który jest kierowany przez właściwy, wyspecjalizowany w dziedzinie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, organ lub podmiot. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek zawierający wskazanie osoby lub podmiotu, względem których ma zostać wydana decyzja, a w przypadku decyzji w sprawie wpisu na listę również propozycję zastosowania wobec danej osoby lub danego podmiotu środków, o których mowa w art. 1 ustawy.
Minister wskazał, że po przeprowadzeniu całościowej analizy sprawy, w tym otrzymanego wniosku podmiotu wskazanego we wstępie decyzji, w pełni podziela ustalenia oraz argumentację przedstawioną we wniosku, uznając ją za własną oraz przyjmując, że jej całościowe powielanie jest zbędne.
Mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy organ wskazał, że stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje decyzje w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej.
Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje się względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", lub rozporządzenia nr 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających:
1) agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczęta w dniu 24 lutego 2022 r. lub
2) poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi inne poważne zagrożenie dla demokracji lub praworządności w Federacji Rosyjskiej lub na Białorusi
- lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych.
Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy
do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek wskazanych tam właściwych organów lub podmiotów, takich jak wnioskodawca w niniejszej sprawie. Zgodnie przy tym z art. 3 ust. 4 ustawy, propozycję zastosowania środków, o których mowa w art. 1, określa się z uwzględnieniem w szczególności charakteru i zakresu działalności prowadzonej przez osobę lub podmiot, struktury kapitałowej tego podmiotu oraz względów bezpieczeństwa narodowego.
Zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy decyzja w sprawie wpisu na listę zawiera datę wydania,
oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki, o których mowa w art. 1, wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie, uzasadnienie, oznaczenie organu wydającego, podstawę prawną decyzji, podpis osoby wydającej oraz pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W myśl art. 3 ust. 7 ustawy, wydając decyzję w sprawie wpisu na listę, minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić zakres środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014 lub rozporządzenia 765/2006, objętych środkami, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub 2 ustawy.
Uwzględniając przytoczony powyżej stan prawny, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że zachodzą uregulowane w art. 3 ust. 2 ustawy przesłanki do zastosowania wymienionych w sentencji decyzji środków wobec tej osoby. Jak bowiem wskazują opisane we wniosku okoliczności faktyczne, osoba wymieniona w sentencji decyzji jest osobą dysponującą odpowiednio środkami finansowymi lub zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, w stosunku do których istnieje prawdopodobieństwo ich wykorzystania w celu bezpośredniego lub pośredniego wsparcia agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. `
Minister podał, że wskazany w sentencji zakres zastosowanych środków określił stosownie do art. 1 ustawy, przy uwzględnieniu definicji zawartych odpowiednio w art. 1 lit. d i g rozporządzenia 269/2014. Organ przytoczył treść art. 1 ustawy.
Rozstrzygając o zastosowaniu środków wskazanych w sentencji decyzji Minister wyjaśnił, że wziął także pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym uwzględnia się w szczególności charakter i zakres działalności prowadzonej przez adresata decyzji oraz względy bezpieczeństwa narodowego.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła W. K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 § 1 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i 6 ustawy w zw. z art. 6 kpa w zw. z art. 7, art. 9, art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 215 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako: TFUE) poprzez wydanie decyzji mającej służyć stosowaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r., rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r. oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z 31 lipca 2014 r. zmienionego rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2022/396 z 9 marca 2022 r. z przekroczeniem dyspozycji przewidzianej przez wskazane rozporządzenia, co doprowadziło do nieważności postępowania zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na rażące naruszenie przez organ prawa;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 14 grudnia 2007 r. (dalej jako: "KPP") w zw. z art. 10 TFUE w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji dotyczących równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji poprzez zastosowanie w sposób zupełnie dowolny, arbitralny oraz uznaniowy wyjątkowo dotkliwych, nieproporcjonalnych środków ograniczających wobec osoby, która nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, ani tym bardziej dla obrotu gospodarczego kraju, podczas gdy zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawodawstwem europejskim wszyscy są równi wobec prawa, mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art, 17 KPP w zw. z art. 52 ust. 1 KPP w zw. z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, oraz art. 64 Konstytucji RP dotyczących prawa własności oraz dopuszczalności wywłaszczenia poprzez zastosowanie przez organ środków ograniczających nieproporcjonalnych oraz niewspółmiernych do zamierzonych celów, a także ingerujących w prawo własności osoby fizycznej, podczas gdy Konstytucja RP oraz ustawodawstwo europejskie chronią własność prywatną, która może być ograniczona wyłącznie na podstawie ustawy, w zakresie w jakim nie narusza istoty prawa, w interesie publicznym i zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego, co bezsprzecznie nie ma miejsca w niniejszym przypadku;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 § 1 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i 6 ustawy poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a tym samym bezzasadne wpisanie skarżącej na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy oraz o zastosowaniu
wobec niej innych środków przewidzianych w ustawie, w sytuacji braku ku temu podstaw prawnych i faktycznych;
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 9 ustawy poprzez wskazanie przez organ w uzasadnieniu decyzji wyłącznie literalnego brzmienia przepisu, tj. ograniczenia zakresu uzasadnienia ze względów bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, co de facto doprowadziło do braku szczegółowego uzasadnienia dokładnych przesłanek zastosowania tego ograniczenia i jakie zagrożenie może nieść przedstawienie przez organ szczegółowego uzasadnienia decyzji;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu brzmienia art. 3 ust. 9 ustawy, a tym samym względów bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego z pominięciem przez organ wskazania w uzasadnieniu decyzji najistotniejszych motywów rozstrzygnięcia, co uniemożliwia zrozumienie przez skarżącą podstaw wydania decyzji oraz ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie, gdyż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, mają zastosowanie niektóre tylko przepisy kpa, wśród których nie znalazły się przepisy regulujące kwestie udostępniania stronie akt sprawy, tym samym skarżąca nie mogła zapoznać się z wnioskiem Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, na podstawie którego doszło do wydania zaskarżonej decyzji;
7. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie
prawdopodobieństwa wykorzystywania przez W. K. środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w celu wspierania agresji na Ukrainę oraz naruszania praw człowieka lub represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, co ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie;
8. braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z pominięciem okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, a także na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, co odprowadziło do błędu w ustaleniach poprzez uznanie że zasadne jest objęcie W. K. sankcjami jako osobę, która dysponuje środkami finansowymi, funduszami lub zasobami gospodarczymi w celu wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r., co ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięte zostały w uzasadnieniu skargi.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu z 31 maja 2023 r. - wyznaczenie osoby upoważnionej do przekazywania dokumentów dotyczących postępowania karnego i procedury egzekucji grzywien administracyjnych, sporządzonego w języku rosyjskim celem wykazania faktu wszczęcia przeciwko skarżącej postępowania karnego za nielegalny pobyt na terytorium Unii Europejskiej; skutków, które wywołuje zaskarżona decyzja w stosunku do skarżącej, tj. pozbawienia możliwości powrotu do jej stałego miejsca zamieszkania – W. i utracenia przez nią pozwolenia na pobyt w Rzeczpospolitej Polskiej. W skardze podano, że dokument został przedłożony w języku rosyjskim z uwagi na fakt, iż skarżąca pozbawiona jest dostępu do środków finansowych, co znacznie utrudnia dokonanie tłumaczeń. Skarżąca zobowiązała się do przedłożenia tłumaczenia dokumentu na język polski w najszybszym możliwym terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 27 marca 2024 r. skarżąca wniosła o umożliwienie jej bezpośredniego uczestnictwa w rozprawie.
W piśmie procesowym z 12 kwietnia 2024 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w tym piśmie na okoliczność wspierania przez spółkę [...], jej zarząd i skarżącą ukraińskich uchodźców, przekazywania znacznych kwot na pomoc uchodźcom z Ukrainy, nie przekazywania środków pieniężnych na rzecz Rosji, czy też podmiotów powiązanych, tj. niespełnienia przesłanek, które skutkować by mogły nałożeniem na skarżącą sankcji i wpisaniem jej na polską listę sankcyjną.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o spowodowanie jej uczestnictwa w rozprawie zważyć należy, że przepis art. 91 § 3 ppsa stanowi, że sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że o tym czy istnieje potrzeba zarządzenia stawienia się stron lub jednej z nich osobiście bądź przez pełnomocnika decyduje sąd. W niniejszej sprawie takiej potrzeby Sąd nie dostrzegł. Ponadto skarżąca była w postępowaniu sądowym reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Na rozprawie przeprowadzonej 19 kwietnia 2024 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze i piśmie procesowym z 12 kwietnia 2024 r. Zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powyższej regulacji wynika, że celem postępowania dowodowego przed sądem nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy do tak poczynionych ustaleń prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Zatem postępowanie dowodowe przed sądem ma jedynie charakter uzupełniający. Przede wszystkim musi być niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a przy tym nie może spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym wnioski o przeprowadzenie dowodów, nie mogły być uwzględnione, gdyż zakres okoliczności jakie miałyby być za ich pomocą dowodzone nie był niezbędny do wyjaśnienia wątpliwości w kontrolowanej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszej skargi była decyzja w sprawie wpisania W. K. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy i zastosowania wobec niej środków wskazanych w pkt 2 decyzji.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje się względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych.
Należy podzielić stanowisko organu, że postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, gdyż zgodnie z art. 4 ustawy, do tego rodzaju postępowań stosuje się, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, jedynie niektóre, szczegółowo wymienione, przepisy kpa. Wśród nich nie znalazł się m.in. art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 9 ustawy Minister może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji w sprawie wpisu na listę ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. Ustawodawca uznał zatem, że charakter tego rodzaju spraw, a w szczególności okoliczność, że wykazanie powiązań z podmiotami wspierającymi agresję wiązać się może z koniecznością ujawnienia informacji uzyskanych w toku działań operacyjnych służb bezpieczeństwa państwa, wymagać może ograniczenia zakresu uzasadnienia decyzji.
Nie mniej jednak uzasadnienie decyzji powinno pozwolić na ustalenie toku rozumowania organu i zasadności podjętego rozstrzygnięcia, a które to w niniejszej sprawie, na mocy przywołanego wcześniej art. 3 ust. 9 ustawy, zostało ograniczone ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny.
Podnieść należy, że z mocy art. 4 ustawy, w sprawie znajdowały zastosowanie, m.in. art. 7, art. 7b, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. Oznacza to, że Minister nie był zwolniony z: 1) dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywatela (strony postępowania); 2) współdziałania w toku postępowania z innymi organami administracji publicznej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy; 3) prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; 4) zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Zatem okoliczność, że decyzja Ministra wydawana na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy nie wymaga uzasadnienia, o jakim stanowi art. 107 § 3 kpa, nie oznacza, że organ załatwiający sprawę jest zwolniony od prowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustalenia w toku tego postępowania, tzw. prawdy obiektywnej, dokonania subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod konkretną normę prawną.
Tymczasem analiza nadesłanych Sądowi akt postępowania administracyjnego wskazuje, że Minister działając z urzędu, wprawdzie przeprowadził postępowanie i podjął próby ustalenia stanu faktycznego, to jednak wyniki tego postępowania nie pozwalają Sądowi na ustalenie zaistnienia przesłanek wskazanych w wyżej powołanym przepisie.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji podstawą wpisu skarżącej na listę sankcyjną był fakt, że była ona członkiem zarządu i właścicielką 1 udziału w spółce [...] w W. Organ powołując się na wniosek Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 4 kwietnia 2023 r. wskazał, że spółka ta prowadzi działalność gospodarczą w branży hurtowej wyrobów chemicznych, w szczególności metanolu. Największym beneficjentem spółki jest rosyjska spółka [...], która zajmuje jedną z czołowych pozycji wśród rosyjskich przedsiębiorstw na rynku surowców i produktów chemicznych.
Zdaniem organu nałożenie sankcji na skarżącą uniemożliwi jej prowadzenie na terytorium RP działalności gospodarczej w ramach której mogłaby uzyskać i wytransferować środki finansowe do budżetu Federacji Rosyjskiej.
Zważyć należy, że spółka [...] w W. została wpisana na listę sankcyjną i zastosowano wobec niej środki wskazane w ustawie. Wobec tego spółka (która działała przez powołane organy) nie może już prowadzić działalności gospodarczej, a jej środki finansowe i zasoby gospodarcze zostały zamrożone, nie ma możliwości pozyskiwania nowych środków finansowych i żadnych zasobów, wykluczona została z postępowań o udzielenie zamówień publicznych. Skarga spółki na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych została oddalona nieprawomocnym wyrokiem z 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1503/23.
Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca została wpisana na listę jako osoba fizyczna i zastosowano wobec niej - jako osoby fizycznej - określone w decyzji środki. Wobec tego organ powinien wykazać lub co najmniej uprawdopodobnić, że to skarżąca bezpośrednio lub pośrednio wspiera agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę lub ma powiązania z określonymi osobami lub podmiotami tę agresję wspierającymi, że ma powiązania o charakterze osobistym, gospodarczym, organizacyjnym lub finansowym.
Przy czym przez te powiązania należy rozumieć powiązania "na zewnątrz", a nie w ramach powiązań organizacyjnych w spółce, której skarżąca była członkiem zarządu, a która to spółka została wpisana na listę sankcyjną i nie może już prowadzić żadnej działalności. Należy odróżnić powiązania kapitałowe spółki od osoby prywatnej.
Organ nawet nie uprawdopodobnił, że skarżąca jako osoba fizyczna dysponuje środkami finansowymi, funduszami i zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014 (nie wskazał jakie są to środki i gdzie ulokowane) oraz, że wspiera agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę lub naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi poważne zagrożenie dla demokracji w Federacji Rosyjskiej lub na Białorusi (na czym działania te polegają) lub bezpośrednio związana jest z takimi osobami (którymi) lub podmiotami (jakimi).
Analiza akt sprawy, nie wskazuje na powyższe powiązania skarżącej, a także nie wskazuje rodzaju tych powiązań. Jak wyżej wskazano organ powinien te powiązania wykazać lub chociaż uprawdopodobnić. Oceny tej nie zmieniają pismo Szefa ABW z 20 lipca 2023 r. oraz przedłożone przez pełnomocnika organu na rozprawie pismo Szefa ABW z 15 kwietnia 2024 r. Wprawdzie w pismach tym wskazana jest skarżąca, jako zarządzająca spółką, jednakże pisma dotyczą działalności spółki, jako podmiotu gospodarczego, a nie skarżącej jako osoby fizycznej.
Z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji nie wynika, aby Szef ABW do złożonego wniosku z 4 kwietnia 2023 r., na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie, załączył jeszcze inne dokumenty dotyczące skarżącej, pozwalające na ocenę zaskarżonej decyzji. Natomiast uzasadnienie tego wniosku odnosi się do spółki [...] i prowadzonej przez spółkę działalności.
Stanowisko pełnomocnika organu na rozprawie przeprowadzonej 19 kwietnia 2024 r., że skarżąca podpisywała umowy w imieniu spółki, co dodatkowo ma przemawiać za wpisem jej na listę sankcyjną nie zasługuje na aprobatę. Skarżąca była członkiem zarządu i prezesem spółki. Wobec tego działała w imieniu i na rzecz spółki. To spółka, a nie skarżąca we własnym imieniu (jako osoba fizyczna) prowadziła działalność gospodarczą, zawierała umowy handlowe z innymi podmiotami, w tym rosyjską spółką [...]. Skarżąca, jako członek zarządu umocowana była do podpisywania umów z kontrahentami. Jednakże, jak wyżej zaznaczono Spółka została wpisana na listę sankcyjną, wobec czego żaden członek zarządu nie będzie mógł dalej działać w jej imieniu, jak również nie będzie mógł dysponować środkami i zasobami należącymi do spółki.
Nie sposób podzielić stanowiska organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a powołanego we wniosku z 4 kwietnia 2023 r., że nałożenie sankcji na W. K. uniemożliwi jej prowadzenie na terytorium RP działalności gospodarczej, w ramach której mogłaby uzyskać i wytransferować środki finansów, które po opodatkowaniu stałyby się przychodem budżetu Federacji Rosyjskiej, z którego finansowana jest agresja przeciwko Ukrainie. Organ nie wskazał, aby skarżąca posiadała środki, które mogłaby wytransferować do Rosji, że podjęła próby prowadzenia innej działalności gospodarczej. Organ nawet nie uprawdopodobnił, że skarżąca posiada majątek (jaki i gdzie ulokowany), którym wspiera agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę (w jaki sposób) lub mogłaby takie działania podjąć.
W tej sytuacji za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 6, 7 i 77 § 1 kpa, a także przepisu art. 3 ust. 2 ustawy.
Z przepisu z art. 3 ust. 3 ustawy wynika, że z wnioskiem o wpis na listę sankcyjną może wystąpić, m.in. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Jest to niewątpliwie wyspecjalizowany organ państwowy, który dysponuje szczególnymi wiadomościami w zakresie bezpieczeństwa państwa w różnych jego aspektach. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzeka zatem na podstawie wniosku specjalnego organu państwowego. Jednakże, w niniejszej sprawie, zarówno wniosek Szefa ABW, jak i pisma Szefa ABW do Ministra z 20 lipca 2023 r. oraz z 15 kwietnia 2024 r. dotyczą działalności spółki oraz wskazują jedynie jej członków zarządu.
Jak wyżej zaznaczono jest to niewystarczające do wpisania skarżącej na listę i zastosowania wobec niej środków wskazanych w decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczącej zgodności ustawy z 13 kwietnia 2022 r., z prawem Unii Europejskiej, w tym art. 215 TFUE wskazać należy, że ustawa ta jest aktem prawa krajowego bazującym na mechanizmach sankcyjnych stosowanych przez Unię Europejską.
Wynika to z brzmienia art. 1 pkt 1 i 2 ustawy odwołujących się do środków ograniczających określonych w art. 2 ust 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r. oraz w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zakres środków, o których mowa w art. 1, stosowanych wobec osób i podmiotów wpisanych na listę nie może powielać zakresu środków określonych względem tych osób i podmiotów w wykazach określonych w rozporządzeniu 765/2006 lub rozporządzeniu 269/2014.
Z kolei prawo europejskie nie wyłącza możliwości zastosowania środków podejmowanych przez państwo członkowskie z uwagi na bezpieczeństwo narodowe.
Niezasadne są zarzuty skarżącej, jakoby Polska wprowadziła własną listę podmiotów objętych sankcjami, a powielającą ograniczenia stosowane w rozporządzeniach.
Z kolei art. 291 ust. 1 TFUE nakazuje, aby Państwa Członkowskie przyjmowały wszelkie środki prawa krajowego niezbędne do wprowadzenia w życie prawnie wiążących aktów Unii. Prawo krajowe nie wyłącza stosowania środków podejmowanych przez państwa członkowskie z uwagi na bezpieczeństwo państwa.
Mając na uwadze wszystkie wyże wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa oraz art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.