I SA/WA 2068/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-05-23
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprzekształcenieopłata rocznaSKOWSApostępowanie administracyjnedoręczeniewspółużytkowanie

WSA uchylił orzeczenie SKO o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi Miasta na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. SKO oparło się na przepisach nowelizujących ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, które przewidywały umorzenie postępowań wszczętych po określonej dacie, jeśli wypowiedzenie nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r. WSA uznał, że SKO błędnie umorzyło postępowanie, nie ustalając kluczowej przesłanki dotyczącej skuteczności doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom, co było niezbędne do prawidłowego zastosowania przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie, które umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. SKO oparło swoje rozstrzygnięcie na art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r., który przewidywał umorzenie postępowań wszczętych po 5 października 2018 r., jeśli wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. Sąd uznał jednak, że SKO błędnie zastosowało ten przepis, ponieważ nie ustaliło, czy druga z przesłanek – skuteczność doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom – została spełniona. Sąd podkreślił, że brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia choćby jednemu współużytkownikowi przed wskazanym terminem skutkuje tym, że opłata roczna pozostaje w dotychczasowej wysokości dla wszystkich, a postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty nie powinno być umarzane, lecz rozpoznawane merytorycznie. Dodatkowo, sąd wskazał na wadliwe pouczenie przez SKO o środku zaskarżenia, co naruszyło prawa strony. W związku z powyższym, Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umorzenie postępowania jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy obie przesłanki są spełnione łącznie: postępowanie zostało wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostało zakończone do 13 lutego 2019 r., ORAZ wypowiedzenie nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. Brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia choćby jednemu współużytkownikowi przed 1 stycznia 2019 r. powoduje, że opłata pozostaje w dotychczasowej wysokości dla wszystkich, a postępowanie nie podlega umorzeniu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek do umorzenia postępowania. SKO błędnie umorzyło postępowanie, nie ustalając, czy druga przesłanka (skuteczne doręczenie wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r.) została spełniona. Brak takiego doręczenia skutkuje utrzymaniem dotychczasowej opłaty i koniecznością merytorycznego rozpoznania wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 4 § 1

Określa wysokość rocznej opłaty przekształceniowej w przypadku niespełnienia przesłanek do aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 4 § 2

Przewiduje umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, o którym mowa w ust. 1.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 1 § 1

Stanowi o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące pouczenia o środkach zaskarżenia.

k.p.a. art. 112

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne pouczenie.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów art. 21 § 1

Nakazuje prowadzenie postępowań w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczętych i niezakończonych przed dniem przekształcenia.

Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw art. 9 § 5

Zmiana przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Oświadczenia woli składane przez stronę umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste.

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO błędnie umorzyło postępowanie, nie ustalając, czy wypowiedzenie opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. SKO naruszyło przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. SKO naruszyło art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia.

Godne uwagi sformułowania

brak jest w aktach dokumentów pozwalających na ustalenie czy jest to jedyny użytkownik wieczysty tej nieruchomości czy też przysługuje jej określony ułamkowy udział w prawie użytkowania wieczystego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniach tutejszego Sądu wydanych w sprawach o sygn. I SA/Wa 2255/21 i I SA/Wa 1253/21, I SA/Wa 1770/21, gdzie wskazano, że istotnie w art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy mowa jest o tym, że skutkiem wypowiedzenia dokonanego po 5 października 2018 r. w stosunku nie do wszystkich współużytkowników wieczystych przed 1 stycznia 2019 r. jest pozostawienie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i w takiej sytuacji postępowanie umarza się. Wypowiedzenie wraz z ofertą wysokości nowej opłaty jest jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenia woli (art. 60 Kodeksu cywilnego) składane przez stronę umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. W sytuacji gdy chociażby jednemu ze współużytkownikom wieczystym wypowiedzenie zostanie doręczone po 1 stycznia 2019 to opłata za użytkowanie wieczyste pozostaje w dotychczasowej wysokości dla każdego ze współużytkowników.

Skład orzekający

Monika Sawa

przewodniczący-sprawozdawca

Łukasz Trochym

członek

Iwona Ścieszka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, w szczególności warunków umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej oraz znaczenia skutecznego doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą z dnia 31 stycznia 2019 r. i jej stosowaniem do postępowań wszczętych po określonej dacie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości i zarządców, jakim jest prawidłowe ustalanie opłat po przekształceniu użytkowania wieczystego. Wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialnoprawne.

Kluczowe orzeczenie w sprawie opłat za użytkowanie wieczyste: czy SKO mogło umorzyć postępowanie?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2068/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka
Łukasz Trochym
Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 515/23 - Wyrok NSA z 2023-11-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art 7, 77 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art 149 par 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant referent Wiktoria Sosnowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Orzeczeniem z 26 maja 2020 r., nr KOX 1167/Po/19 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni [...] o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] - działka nr [...] z obrębu [...] - jest nieuzasadnione, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. nr 270) - umorzyło postępowanie w sprawie
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym
Wypowiedzeniem nr [...] z dnia 20 grudnia 2018 r. Prezydent m. [...] wypowiedział Spółdzielni [...] wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy [...] - działka nr [...] z obrębu [...] i zaproponował nową wysokość opłaty rocznej w kwocie 383.537,40 zł od dnia 1 stycznia 2019r. Organ wskazał, że wypowiedzenia dokonano z uwagi na wzrost wartości gruntu, a doręczono je stronie w dniu 20 grudnia 2018 r. W dniu 2 stycznia 2019 r. Spółdzielnia [...] złożyła wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadnione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając przedmiotową sprawę wskazało, że w dniu 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 916). Organ wskazał, że art. 1 ustawy stanowi m.in., że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów (ust 1). SKO podało, że wprawdzie art. 21 ust. 1 tej ustawy nakazywał prowadzenie postępowań w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczętych i niezakończonych przed dniem przekształcenia, (...) nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych, jednakże w dniu 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa nowelizująca poprzedni akt prawny, a to ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U, z 2019 r. nr 270). Art. 4 tej ustawy stanowi, że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (ust 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się (ust 2). W tym stanie – zdaniem organu - z woli ustawodawcy - postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, jako wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (co jak wskazano wyżej nastąpiło w dniu 13 lutego 2019 r.) - podlega umorzeniu. Strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej.
Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło m. [...], zaskarżając je w całości.
Skarżący złożył jednocześnie wiosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił :
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 k.p.a. i art. 9 k.p.a poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie błędnego pouczenia w orzeczeniu z dnia 26 maja 2020 roku, znak KOX/1167/Po/19 w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie m. [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w Warszawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone.
3. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 maja 2020 roku, znak KOX/1167/Po/19 w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie o uchylenie w całości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 26 maja 2020 roku, znak KOX/1167/Po/19 i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, a także zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Postanowieniem z 23 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest zasadna.
Podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r., zgodnie z którym jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się (ust. 2).
Mając na uwadze treść powyższego przepisu, Kolegium zaskarżonym orzeczeniem umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu (zainicjowane wnioskiem użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości), wskazując, że wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu po 5 października 2018 r., a zatem ziściły się przesłanki wskazane w ww. przepisach.
W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uznało, że wobec zmiany przepisów prawa materialnego ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, wprowadzone regulacje wykluczają drogę postępowania administracyjnego w sprawie ustalania opłaty za użytkowanie wieczyste.
W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest Spółdzielnia [...] (spółdzielnia). Brak jest w aktach dokumentów pozwalających na ustalenie czy jest to jedyny użytkownik wieczysty tej nieruchomości czy też przysługuje jej określony ułamkowy udział w prawie użytkowania wieczystego. Właściciel gruntu Miasto pismem z 20 grudnia 2018 r., wypowiedziało spółdzielni dotychczasowe opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego.
Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik taki wniosek złożyła 2 stycznia 2019 r.
Skarżąca po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia i zgodnie z pouczeniem wniosła sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...], który postanowieniem z 28 czerwca 2021 r. odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dotyczące ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Postanowieniem z 13 września 2021 r. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny odwoławczy oddalił zażalenie na to postanowienie
Powołaną wcześniej ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości - art. 9 pkt 5 - doszło do zmiany niektórych z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jako, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych stosuje się ją wprost od daty wejścia jej w życie tj. 15 sierpnia 2019 r. a więc także do spraw nie zakończonych przed jej wejściem w życie.
Zdaniem Sądu art. 4 tej ustawy powołany na wstępie wskazuje dwie przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej, które powinny być spełnione łącznie tj:
- postępowanie winno być wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do daty wejścia w życie ustawy tj ; 13 lutego 2019 r.
-wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r..
Zatem w ocenie Sądu z brzmienia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. wynika jednoznacznie, że Kolegium ma obowiązek umorzyć te postępowania, które zostały wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostały zakończone do 13 lutego 2019 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 2 zmieniła ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów), w sytuacji gdy wypowiedzenia dotychczasowej opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r.
Zatem jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (opłata dotychczasowa). Natomiast, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej a wypowiedzenie podlega rozpoznaniu w trybie art. 79- 80 ugn w tym przed sądem powszechnym jeżeli użytkownik wieczysty złoży sprzeciw od orzeczenia SKO.
Z akt sprawy wynika natomiast, jak już wskazano powyżej, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po 5 października 2018 r. Bezsporne jest także, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do 13 lutego 2019 r. postępowanie to nie zostało zakończone. Została zatem spełniona pierwsza z przesłanek art. 4 powołanej ustawy. Jednak spełnienie tylko tej przesłanki nie uprawniało organu do umorzenia postępowania. Organ bowiem w uzasadnieniu nie odniósł się do drugiej z przesłanek i nie ustalił czy została ona spełniona tj. czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie można nawet ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość stanowi przedmiot współużytkowania wielu podmiotów czy też spółdzielnia, jak wskazuje skarżący jest jej jedynym użytkownikiem.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniach tutejszego Sądu wydanych w sprawach o sygn. I SA/Wa 2255/21 i I SA/Wa 1253/21, I SA/Wa 1770/21, gdzie wskazano, że istotnie w art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy mowa jest o tym, że skutkiem wypowiedzenia dokonanego po 5 października 2018 r. w stosunku nie do wszystkich współużytkowników wieczystych przed 1 stycznia 2019 r. jest pozostawienie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i w takiej sytuacji postępowanie umarza się. Ustawodawca przesądzając o warunkach uzasadniających umorzenie jasno bowiem skonkretyzował ww. warunki. Nie można zatem przyjąć, że spełnienie tylko jednego z tych warunków jest wystarczające do umorzenia postępowania. W sytuacji bowiem gdy w postępowaniu zostanie wykazane, że wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom lub był tylko jeden współużytkownik, któremu skutecznie doręczono wypowiedzenie przed 1 stycznia 2019 r. to organ nie może umorzyć postępowania, co już zasygnalizowano wyżej, lecz wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadnione, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów lub jest uzasadnione w innej wysokości powinien podlegać rozpoznaniu zgodnie z treścią art. 79- 80 ugn, w tym przed sądem cywilnym jeżeli użytkownik złoży sprzeciw. Postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej przebiega bowiem w dwóch fazach, z których pierwsza prowadzona jest przed samorządowym kolegium odwoławczym, zaś druga, jeśli do niej dojdzie, toczy się przed sądem powszechnym w drodze procesu cywilnego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2015 r., sygn kt I OSK 2894/13, LEX nr 1796891). Ma ono więc hybrydowy charakter – przed ewentualnym sporem cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym, prawidłowość wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste jest poddawane kontroli administracyjnej. Kontrola administracyjna przedmiotowego wypowiedzenia nie zmienia przy tym charakteru tego oświadczenia i nie czyni go aktem administracyjnym (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 listopada 2019 r., sygn akt II SA/Łd 537/19, LEX nr 2745317). Wypowiedzenie wraz z ofertą wysokości nowej opłaty jest jednostronną czynnością prawną zawierającą oświadczenia woli (art. 60 Kodeksu cywilnego) składane przez stronę umowy o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Wypowiedzenie takie nie jest z pewnością indywidualnym aktem administracyjnym, w szczególności decyzją administracyjną.
Trzeba również pamiętać, na co zwracał także uwagę Sąd w powołanych orzeczeniach, że użytkowanie wieczyste jest ograniczonym prawem rzeczowym, niepodzielnym. Przysługuje ono do danej nieruchomości jako całości a zasady jego ustanawiania są jednakowe dla każdego z użytkowników wieczystych. Nie może zatem w takiej sytuacji organ przyjmować, że kwestia wysokości opłaty (za poszczególne udziały w nieruchomości wspólnej) może być różnie ukształtowana dla użytkowników wieczystych, nawet jeżeli nie każdy z nich złoży wniosek o ustalenie czy została ta opłata ukształtowana prawidłowo. Różnica w wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste każdego współużytkownika może wynikać wyłącznie z różnicy wielkości udziału, gdyż każdy z nich uiszcza opłatę w wysokości zależnej właśnie od przysługującego udziału w tym prawie, jednakże podstawa jej wymiaru musi być zawsze taka sama. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa, co w demokratycznym Państwie nie powinno mieć miejsca. Zatem w sytuacji gdy chociażby jednemu ze współużytkowników wieczystych wypowiedzenie zostanie doręczone po 1 stycznia 2019 to opłata za użytkowanie wieczyste pozostaje w dotychczasowej wysokości dla każdego ze współużytkowników. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę na postanowienie NSA z 28 marca 2022 r., I OSK 164/22, w którym sąd w sposób jednoznaczny wypowiedział się na temat wykładni art. 4 cyt. ustawy przyjmując, że przesłankami umorzenia postępowania dotyczącego weryfikacji aktualizacji opłaty rocznej są: po pierwsze – wszczęcie postępowania po dniu 5 października 2018 r. oraz po drugie – brak skutecznego doręczenia wypowiedzeń dotychczasowej wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., tj. dniem przekształcenia z mocy prawa dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. NSA zwrócił uwagę, że "ustawa przekształceniowa łączy skutek przekształcenia prawa z koniecznością uiszczenia opłaty przekształceniowej, jej wysokość jest określana zgodnie z art. 7 tej ustawy, co do zasady w powiązaniu z wysokością opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej zawiera zatem normę materialną, która w sytuacji określonej w hipotezie tego przepisu, wyznacza wysokość rocznej opłaty przekształceniowej na wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Przepis art. 4 ust. 2 ustawy przekształceniowej przewiduje umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy (wszczętego po dniu 5 października 2018 r., gdy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r.)". (...) Konieczność umorzenia postępowania dotyczącego sporu co do wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest konsekwencją tego, że spór ten, wobec materialnoprawnej regulacji art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, stał się bezprzedmiotowy: w wyniku przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, brak jest podstaw do aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste na przyszłość, zaś określenie wysokości opłaty przekształceniowej następuje na podstawie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste obowiązującej przed aktualizacją". Sąd nie podziela również stanowiska, że wysokość ostatniej opłaty za użytkowanie wieczyste może podlegać kontroli na podstawie art. 7 tej ustawy. Kontroli bowiem podlega wyłącznie prawidłowość ustalenia opłaty przekształceniowej a nie opłaty za użytkowanie wieczyste, która stanowi podstawę wyliczenia opłaty przekształceniowej.
Sąd zwraca także uwagę, na treść art. 217 i 218 kpa, który precyzuje zasady wydawania zaświadczeń gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że możliwość przeprowadzenia przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie nie może być rozumiana jako tworzenie na etapie postępowania podstawy do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści, gdyż treść zaświadczenia ma się opierać na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach czy zbiorach danych.
Wydając zatem zaświadczenie w trybie powołanej ustawy organ ma obowiązek wskazać w nim dane na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Oznacza to że podstawę danych zawartych w zaświadczeniu o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowią wyłącznie dane ujawnione w księdze wieczystej, ewidencji gruntów i budynków oraz dane wskazujące na obowiązującą w dacie przekształcenia wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste. Organ nie prowadzi postępowania w zakresie ustalenia jaka opłata za użytkowanie wieczyste w tej dacie jest wiążąca. W sytuacji jeżeli organ umarza postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej na podstawie powołanego na wstępie przepisu art. 4 ustawy, to niewątpliwe jest, że podstawą ustalenia opłaty przekształceniowej będzie opłata za użytkowanie wieczyste obowiązująca przed wypowiedzeniem (opłata dotychczasowa), ponieważ umorzenie jest dopuszczalne tylko wówczas (przy spełnieniu warunku z punktu 1 wskazanego wyżej) jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej opłaty nie zostaną doręczone wszystkim współużytkownikom przed 1 stycznia 2019 r. Stąd tak istotne jest zbadanie przez organ drugiej z przesłanek tego artykułu.
Tym samym nie ustalenie czy wypowiedzenie dotychczasowej opłaty nastąpiło wobec wszystkich współużytkowników wieczystych powoduje uznanie, że organ przedwcześnie umorzył postępowanie administracyjne, a ustalenie, że wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom spowoduje, ze organ postępowania nie będzie mógł umorzyć.
Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od decyzji o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięcia o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ, mając na względzie dokonaną przez Sąd wykładnię prawa, dokona ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie i w zależności od ich wyniku wyda orzeczenie odpowiadające prawu mając na względzie, że umorzenie postępowania jest możliwe tylko wtedy gdy wypowiedzenie nie zostało doręczone przed 1 stycznia 2019 wszystkim użytkownikom wieczystym.
Z podanych wyżej przyczyn zarzuty skargi są uzasadnione gdyż organ nie zgromadził i rzetelnie materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). W konsekwencji błędnie uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI