I SA/Wa 269/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-31
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościprawo użytkowania wieczystegodekret warszawskipostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnaart. 138 k.p.a.ProkuratorWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego, uznając, że organ odwoławczy bezpodstawnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji zamiast rozstrzygnąć sprawę co do istoty.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu Prokuratora wobec decyzji Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej. Prokurator zarzucił naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., wskazując, że Wojewoda nie wykazał przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej. Sąd administracyjny przychylił się do sprzeciwu, stwierdzając, że organ odwoławczy niezasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, nie wykazując istnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i nie rozstrzygając sprawy co do istoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze sprzeciwu Prokuratora wobec decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 grudnia 2022 r., która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej. Prokurator wniósł o uchylenie decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej bez spełnienia wymaganych przesłanek, w szczególności bez wykazania naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji i potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny. W uzasadnieniu wskazano, że dopuszczalność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: naruszenia przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji oraz zaniechania wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że w kontrolowanej sprawie organ pierwszej instancji powołał się na okoliczności z art. 214a ugn, a Wojewoda zanegował rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że ustalenie, czy nieruchomość lub jej część pozostaje w użytkowaniu wieczystym podmiotu trzeciego, co zgodnie z art. 214a ust. 2 ugn uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku, nie wymaga uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza że ustalenie wpisu takiego prawa w księdze wieczystej nie jest czynnością niemożliwą do przeprowadzenia przez organ II instancji. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że zasadnie podniósł Prokurator naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dopuszczalność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga łącznego wystąpienia przesłanek naruszenia przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji oraz zaniechania wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał istnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności, takich jak objęcie nieruchomości użytkowaniem wieczystym przez osoby trzecie, nie wymagało uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, lecz mogło zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Użycie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga łącznego wystąpienia przesłanek naruszenia przepisów procesowych przez organ pierwszej instancji oraz zaniechania wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego.

dekret art. 7

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Określa krąg osób uprawnionych do nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu warszawskiego.

u.g.n. art. 214a

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa przesłanki odmowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osób uprawnionych na podstawie dekretu warszawskiego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64d

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy bezpodstawnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., nie wykazując przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej. Ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych nie wymagało uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym, ocenia jedynie, w kontekście istotnych dla wyniku sprawy przepisów prawa materialnego, zastosowanie decyzji kasatoryjnej w określonym stanie faktycznym sprawy. Dopuszczalność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek: 1) naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych oraz - stanowiącego konsekwencję tego naruszenia - 2) zaniechania wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego, o których mowa w art. 136 kpa.

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy administracji, w szczególności w sprawach dotyczących prawa użytkowania wieczystego na gruntach warszawskich."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw związanych z dekretem o gruntach warszawskich i stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście tych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – prawidłowego stosowania przez organy decyzji kasacyjnych. Pokazuje, jak sąd administracyjny kontroluje legalność działań organów odwoławczych.

Sąd Administracyjny: Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję pierwszej instancji?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 269/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Prokuratora od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 grudnia 2022 r., nr 4171/2022 w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 grudnia 2022 r., Nr 4171/2022 Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej jako ugn) po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy Nr 213/SD/2022 z dnia 27 maja 2022 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. "[...]“, który stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W sprzeciwie od kasatoryjnej decyzji Wojewody Mazowieckiego (dalej jako organ) z dnia 19 grudnia 2022 roku Nr 4171/2022, sygn. akt SPN-in.755.1.21.2022.KG Prokurator wniósł jej uchylenie zarzucając organowi naruszenie art. 138 § 2 kpa polegające na wydaniu decyzji kasacyjnej w sprawie, w której nie ziściły się przesłanki z w/w przepisu i nie wykazano skutecznie ich istnienia, podczas gdy to na organie odwoławczym ciążył obowiązek wykazania, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, bowiem jest to jedna z przesłanek zastosowania art. 138 § 2 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia się przez Wojewodę Mazowieckiego od załatwienia sprawy co do jej istoty. Wg prokuratora, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika czy organ drugiej instancji widzi potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego - co wyklucza zastosowanie art. 138 §2 kpa.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie.
Sąd zważył co następuje: sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Sprzeciw Sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym a istota sprawy sprowadza się do oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa (art. 64d § 1 i 64 e ppsa). Oznacza to, że co do zasady Sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym, ocenia jedynie, w kontekście istotnych dla wyniku sprawy przepisów prawa materialnego, zastosowanie decyzji kasatoryjnej w określonym stanie faktycznym sprawy. Dopuszczalność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia wymaga wystąpienia łącznie dwóch przesłanek: 1) naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych oraz - stanowiącego konsekwencję tego naruszenia - 2) zaniechania wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego, o których mowa w art. 136 kpa. Użyte w art. 138 § 2 kpa określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy i nawiązuje do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co (zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego) - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy.
W kontrolowanej sprawie rozpoznawany był wniosek o prawo użytkowania wieczystego odnośnie do działki nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Organ I instancji wskazał na okoliczności z art. 214a ugn, zaś wojewoda zanegował co do zasady rozstrzygniecie organu I instancji. Treść art. 214a ugn jest jednoznaczna. Przepis ten stanowi, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na:
1) przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6;
2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich (...). Każda z tych przesłanek stanowi osobną podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego.
Ponieważ w kontrolowanej sprawie organ I instancji powołał się na objęcie przez [...] SA w W. użytkowaniem wieczystym np. działki nr [...] tj. części nieruchomości, stanowiącej łącznie z działką nr [...] objętą kontrolowaną decyzją i innymi jeszcze działkami obszar nieruchomości dekretowej, to istotne było ustalenie czy faktycznie objęta wnioskiem dekretowym opartym, na art. 7 dekretu nieruchomość pozostaje w całości bądź w części w użytkowaniu wieczystym [...], a nie zbadanie czy jest przeznaczona na cel publiczny w rozumieniu art. 6 ugn. Ustalenie czy istotnie ww nieruchomość dekretowa lub jej część pozostaje w użytkowaniu wieczystym, co w związku z treścią art. 214a ust. 2 ugn uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku, nie wymaga uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w szczególności że ustalenie wpisu ww prawa w księdze wieczystej nie jest czynnością niemożliwą do przeprowadzenia przez organ II instancji.
Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej sprzeciwem decyzji. Zasadnie bowiem podniósł Prokurator, ze w sprawie naruszono art. 138 § 2 kpa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI