I SA/Wa 267/22

I SA/Wa 267/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Gabriela Nowak /przewodniczący/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2266/22 - Wyrok NSA z 2025-10-14
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L., T. B. i J. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 listopada 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-493/2021/Kpu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia w części nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego Nr 4024 z 22 maja 1991 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 22 maja 1991 r. Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. w ewid. gruntów w jedn. ewid. [...], obr. ewid. [...], nr ewid. działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym trzykondygnacyjnym z wyłączeniem 3 lokali sprzedanych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 87, stanowiącej integralną część ww. decyzji
Wnioskiem z 15 września 2021 r. [...] wystąpili o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w zakresie dotyczącym budynków posadowionych na przedmiotowym gruncie, a wzniesionych przed 21 listopada 1945 r.
Postanowieniem z 26 listopada 2021 r., działając na podstawie art. 158 § 3 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 22 maja 1991 r. w części dotyczącej budynku posadowionego na gruncie.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister podniósł, że w dniu 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Na mocy art. 1 ustawy nowelizującej w Kodeksie postępowania administracyjnego dodano w art. 158 nowy § 3 w brzmieniu: "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji."
Minister wskazał, że na podstawie pisma Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie z 10 listopada 2021 r. ustalił brak zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji z 22 maja 1991 r., gdyż została ona odebrana osobiście przez pracownika Gminy. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się egzemplarz decyzji Wojewody Warszawskiego z 22 maja 1991 r., z którego wynika, że przedmiotowa decyzja stała się ostateczna z dniem 7 czerwca 1991 r.
W oparciu o powyższe organ nadzoru uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 158 § 3 k.p.a., tj. od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanej decyzji upłynęło trzydzieści lat. W konsekwencji nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 22 maja 1991 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnieśli [...] zarzucając mu naruszenie:
1) art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. poprzez dowolną wykładnię ww. przepisów, co doprowadziło do bezpodstawnej odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania z uwagi na upływ 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji komunalizacyjnej z 22 maja 1991 r.
- podczas gdy treść art. 61 § 3 k.p.a. wprost stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, zaś przedmiotowe żądanie (w przedmiocie wszczęcia postępowania nadzorczego) zostało doręczone Ministrowi przez skarżących w dniu 15 września 2021 r., a zatem na jeden dzień przed wejściem w życie przepisu uniemożliwiającego wszczynania postępowań nadzorczych wobec decyzji; powyższe implikuje, że już w dniu 15 września 2021 r. organ zobligowany był do wszczęcia przedmiotowego postępowania, gdyż w dacie doręczenia nie istniała w systemie prawnym podstawa prawna, która uprawniałaby organ do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego,
jak również z daleko posuniętej ostrożności, nawet gdyby przyjąć za Ministrem, że art. 158 § 3 k.p.a. który wszedł w życie 16 września 2021 r., ma również zastosowanie w sprawie wszczętej na podstawie podania z 15 września 2021 r., skarżący zarzucił ponadto naruszenie:
2) art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oraz opartej jedynie na własnym domniemaniu interpretacji treści podania skarżących z 15 września 2021 r., co doprowadziło Ministra do bezpodstawnego oraz błędnego przekonania, że podanie to zawiera jedynie żądanie w zakresie dotyczącym wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, co z kolei skutkowało bezpodstawną odmową jego wszczęcia na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 158 § 3 k.p.a.
- podczas gdy analiza treści podania powinna doprowadzić Ministra do wniosku, że obejmuje ono także żądanie ewentualne dotyczące wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wydania decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa, o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a., a to na wypadek gdyby organ uznał, że w sprawie zachodzą jakiekolwiek przesłanki uniemożliwiające wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji administracyjnej, tym samym że na podstawie rzeczonego podania w dacie jego wpływu do organu administracji państwowej wszczęte zostało nowe postępowanie administracyjne, a to zgodnie z art. 61 § 1 oraz § 3 k.p.a.;
3) art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną, gdyż pozostającą w sprzeczności z Konstytucją RP, wykładnię skutkującą przyjęciem, że nie jest możliwe wszczęcie oraz prowadzenie postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy od momentu jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat,
- podczas gdy norma wywodzona z art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu po 16 września 2021 r.) w sposób jak powyżej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest oczywiście sprzeczna z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem sprzeczność normy z nią tożsamej została już stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt SK 21/17); tym samym do czasu zmiany art. 158 § 3 k.p.a. zarówno organy administracji jak i sądy mają obowiązek zastosować wykładnię zgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem dokonać takiej interpretacji przywołanych powyżej przepisów, której rezultatem jest otwarcie możliwości stwierdzenia, że ostateczne decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa;
co w niniejszej sprawie winno skutkować tym, że Minister powinien był dojść do przekonania, że przedmiotowe postępowanie administracyjne objęte żądaniem skarżących wynikającym z podania z 15 września 2021 r. może po dniu 16 września 2021 r. zostać wszczęte oraz prowadzone w zakresie w jakim dotyczy stwierdzenia wydana decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa oraz w kierunku wydania decyzji, o której mowa w art. 158 § 2 k.p.a.;
oraz będące wynikiem naruszeń o których mowa w pkt 1-3 powyżej,
4) art. 61 a § 1 k.p.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji wydanie zaskarżonego postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności (a w konsekwencji również stwierdzenia wydania decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa)
- podczas gdy w związku z niewystąpieniem wynikających z art. 61 a § 1 k.p.a. przesłanek, w tym w szczególności przesłanki odnoszącej się do "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego", Minister nie był do tego uprawniony;
5) art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że decyzja komunalizacyjna została prawidłowo doręczona adresatowi rozstrzygnięcia administracyjnego, gdyż pracownik gminy osobiście odebrał decyzję komunalizacyjną w lokalu urzędu
- podczas gdy norma wynikająca z art. 42 § 1 k.p.a. (tj. doręczenie w lokalu organu administracji publicznej) obejmuje wyłącznie doręczenia do osób fizycznych, a decyzja została skierowana do gminy, co w konsekwencji obligowało organ administracji publicznej do dokonania doręczenia przedmiotowej decyzji do Dzielnicy Gminy [...], tj. w trybie art. 45 k.p.a., zgodnie z którym decyzja winna zostać doręczona w siedzibie i do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism.
Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności odnieść się trzeba do kwestii dopuszczalności skargi wobec złożenia przez organ wniosku o jej odrzucenie. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej zwanej "p.p.s.a." (obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.), jeżeli stronie przysługuje prawo zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei w myśl art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Z powyższego wynika, że do postanowień wydanych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od których przysługuje zażalenie, znajdzie zastosowanie instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 61a § 2 k.p.a. od postanowienia wydanego na podstawie § 1 tego przepisu przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu, w drodze analogii uznać trzeba, że art. 52 § 3 p.p.s.a. odnosi się również do postanowień o odmowie wszczęcia postępowania, skoro są one zaskarżalne do sądu. Nie można przy tym pomijać celu normy zawartej w art. 52 § 3 p.p.s.a., którym jest racjonalizacja i przyspieszenie postępowania odwoławczego oraz umożliwienie stronie szybszego skorzystania z drogi sądowej. Oczywistym jest, że ustawodawca rozróżnia decyzje i postanowienia. W sytuacji jednak odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących decyzji do postanowień, zbędne jest odrębne wyrzeczenie odnoszące się do postanowień, zaś jego brak nie może być uznany za zgodny z celem tej legislacji. Nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby łagodzić wymóg wyczerpania trybu w odniesieniu do decyzji, a zaniechać go względem postanowień (por. postanowienie NSA z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1437/18, Lex nr 2489627).
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że nie narusza ono obowiązującego prawa.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane po rozpoznaniu wniosku skarżących o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 22 maja 1991 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa, w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka [...], w zakresie dotyczącym budynków posadowionych na gruncie, a wzniesionych przed dniem 21 listopada 1945 r.
Rozpoznając powyższy wniosek Minister uznał, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka do wszczęcia postępowania nadzorczego wynikająca z art. 158 § 3 k.p.a., gdyż od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji z 22 maja 1991 r. upłynęło trzydzieści lat. Powyższe stanowisko organu zakwestionowali skarżący podnosząc, że żądanie wszczęcia postępowania doręczono organowi w dniu 15 września 2021 r., a zatem na jeden dzień przed wejściem do obiegu prawnego art. 158 § 3 k.p.a. W konsekwencji, w dacie doręczenia żądania nie istniała podstawa prawna uprawniająca organ nadzoru do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Po analizie akt sprawy Sąd podzielił stanowisko skarżących, że złożenie w dniu 15 września 2021 r. żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zainicjowało to postępowanie w tej dacie, co wynika z brzmienia art. 61 § 3 k.p.a. Nastąpiło to zatem, jak trafnie podnoszą skarżący, na jeden dzień przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej jako "ustawa z 11 sierpnia 2016 r."), do czego doszło w dniu 16 września 2021 r.
Powołaną ustawą wprowadzono, od daty jej wejścia w życie, dodatkową przesłankę umorzenia pozostającego w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. umarza się z mocy prawa.
Wobec powyższego organ nadzoru, po pozytywnym ustaleniu spełnienia przesłanek zawartym w powołanym przepisie, powinien był zakończyć pozostające w toku postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 maja 1991 r., jako wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia tej decyzji, wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania z mocy prawa, a nie wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Jednakże, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd w składzie orzekającym uznał, że powyższe uchybienie organu nadzoru nie stanowi tego rodzaju wadliwości, która miałaby wpływ na ostateczny wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ewentualna bowiem ocena przesłanek warunkujących umorzenie postępowania z mocy prawa w toku ponownie prowadzonego postępowania nadzorczego nie zmienia tego, że załatwienie niniejszej sprawy poprzez wydanie decyzji merytorycznej nie jest obecnie możliwe.
Analiza akt sprawy potwierdza bowiem, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji Wojewody Warszawskiego z 22 maja 1991 r. W aktach sprawy brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. decyzji, gdyż została ona odebrana osobiście przez pracownika Gminy. Jednakże, jak jednak trafnie wskazał organ nadzoru, na zanegowanie faktu skutecznego doręczenia powołanej decyzji nie pozwala znajdująca się na pozyskanym do akt sprawy egzemplarzu tej decyzji klauzula prawomocności z 7 czerwca 1991 r. Zdaniem Sądu, powyższa klauzula stanowi wystarczający dowód na to, że decyzja komunalizacyjna została skutecznie doręczona stronom postępowania najpóźniej w czerwcu 1991 r. W konsekwencji kwestionowanie tej okoliczności po trzydziestu latach nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Czyni to niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a.
Sąd nie podzielił również stanowiska skarżących, że mocą art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. ustawodawca wyłączył jedynie możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, lecz nie wyłączył możliwości stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wyjaśnić trzeba, że celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Z regulacji k.p.a. wynika przy tym, że rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Nie istnieje odrębny tryb postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają bowiem w jednym i tym samym postępowaniu administracyjnym. Jeśli bowiem organ administracji publicznej uzna, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., to ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji, o czym wprost stanowi art. 158 § 2 k.p.a. Powyższe w pełni potwierdza również systematyka kodeksu postępowania administracyjnego, gdzie formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ujęto w jednym przepisie (art. 158 k.p.a.).
W konsekwencji, wbrew zawartej w skardze argumentacji, niewystąpienie negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia odrębnego (kolejnego) postępowania nieważnościowego w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie badanej decyzji z naruszeniem prawa następuje bowiem w ramach tego samego postępowania. Zdaniem Sądu, art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały przez ustawodawcę zredagowane w sposób jednoznaczny. Regulacje te uniemożliwiają wnioskodawcy, po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego aktu, żądania wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji uniemożliwiają uzyskanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. Zmiana wprowadzona ustawą z 11 sierpnia 2021 r. odnosi się do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania nieważnościowego w ogóle, a nie tylko, jak wywodzą skarżący, wybranych form rozstrzygnięć w tym postępowaniu, w tej sytuacji – stwierdzenia nieważności decyzji. Taki sposób wykładni omawianych przepisów prowadzić musi do wniosku, że po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie jest możliwe zarówno wszczęcie postępowania nieważnościowego (zaś wszczęte powinno zostać umorzone), jak również uzyskanie decyzji stwierdzającej, że wydanie kontrolowanej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa.
Odnosząc się przy tym do zarzutu naruszenia wspomnianymi regulacjami przepisów Konstytucji podnieść trzeba, że już w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, Trybunał Konstytucyjny podkreślił potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, która leży w interesie porządku publicznego. Wprowadzony do obrotu prawnego nowelizacją z 16 sierpnia 2021 r. art. 2 ust. 2 jest odpowiedzią na powyższe orzeczenie Trybunału. Sens tej normy opiera się na założeniu, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Od dawna w porządku prawnym obowiązują przepisy przewidujące takie instytucje jak: zasiedzenie, przemilczenie czy przedawnienie. Jeżeli bowiem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to w pewnym momencie takiej możliwości zostaje pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych kilkadziesiąt lat temu. Jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 Kodeksu cywilnego).
Przy tym zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. regulacja nie jest czymś nowym w porządku prawnym obowiązującym po 1990 r. Podobną regulację zawiera (obowiązujący od 1 stycznia 1992 r.) art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2243 ze zm.). Stosownie do art. 63 ust. 2 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlega umorzeniu (ust. 3). Problematyką zgodności art. 63 ww. ustawy z art. 2, art. 64, art. 77 i art. 78 Konstytucji RP zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się niezgodności powołanego przepisu z Konstytucją (por. wyroki Trybunału z 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/98 oraz 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99). W uzasadnieniu wyroku z 15 maja 2000 r. Trybunał podniósł, że z zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji) można wyprowadzić zasadę dopuszczalności zaskarżania decyzji administracyjnych w toku instancji. Gdyby jednak nawet przyjąć, iż zasada ta obejmuje także dopuszczalność zaskarżania (w drodze środków nadzwyczajnych) ostatecznych decyzji administracyjnych, to nie przesądzałoby to jeszcze o niekonstytucyjności ustawowych ograniczeń czasowych korzystania z tych środków. Nie jest bowiem zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych, zwłaszcza wtedy gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw. Osoby zainteresowane kwestionowaniem aktów własności ziemi w tzw. trybach nadzwyczajnych dysponowały okresem ponad dziesięciu lat na podjęcie stosownych kroków prawnych. Zdaniem Trybunału, okres ten był wystarczająco długi, aby osoby, które uważały się za pokrzywdzone, mogły dochodzić swoich praw oraz ewentualnie stosownego odszkodowania. Wprowadzone ograniczenie Trybunał uzasadnił ochroną wartości konstytucyjnej, jaką jest stabilność stosunków prawnych, oraz rosnącymi z upływem czasu trudnościami dowodowymi w prowadzeniu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także potrzebą ochrony praw nabytych przez osoby trzecie.
Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia wnioskodawcy budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.
W sytuacji zatem gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do żądania wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a k.p.a.).
Tym samym Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. oraz art. 156 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a..
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.