I SA/Wa 2659/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że droga publiczna zajmująca działki leśne z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r.
Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. złożyło skargę na decyzję Ministra SWiA utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą uchylenia decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Powiat S. mienia Skarbu Państwa zajętego pod drogę publiczną. Skarżący zarzucał brak udziału w postępowaniu i błędne uznanie, że droga publiczna nie stanowiła mienia Lasów Państwowych. Sąd oddalił skargę, uznając, że droga publiczna z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r., a zarząd Lasów Państwowych dotyczy gruntów leśnych, a nie dróg publicznych.
Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Śląskiego. Wojewoda odmówił uchylenia decyzji stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Powiat S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności mienia Skarbu Państwa, w skład którego wchodziła nieruchomość gruntowa zajęta pod drogę publiczną. Skarżący, Nadleśnictwo S., domagał się uznania go za stronę postępowania, argumentując, że nieruchomości te znajdowały się w jego zarządzie na podstawie ustawy o lasach. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody, uznając, że droga publiczna stanowiła własność Skarbu Państwa i z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r., zgodnie z art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 2a ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że droga publiczna, zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich, a następnie powiatowych, z mocy prawa stała się własnością Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r. Sąd podkreślił, że zarząd Lasów Państwowych dotyczy gruntów leśnych, a nie dróg publicznych, które stanowią własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W związku z tym Nadleśnictwo S. nie miało przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym nieruchomości zajętych pod drogę publiczną. Sąd stwierdził, że przesłanki do nabycia nieruchomości przez Powiat S. zostały spełnione, a zarzut naruszenia przepisów ustawy o lasach uznał za chybiony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Nadleśnictwo S. nie miało przymiotu strony, ponieważ zarząd Lasów Państwowych dotyczy gruntów leśnych, a droga publiczna z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że droga publiczna, będąca przedmiotem postępowania, z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r. Zarząd Lasów Państwowych, oparty na ustawie o lasach, dotyczy gruntów leśnych i nie obejmuje dróg publicznych, które stanowią własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W związku z tym Nadleśnictwo S. nie posiadało interesu prawnego uzasadniającego jego udział w postępowaniu komunalizacyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. art. 60 § ust. 1 i 3
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. art. 60 § ust. 1
u.d.p. art. 2a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. art. 103 § ust. 3
Pomocnicze
k.p.a. art. 151 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 148 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich
Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazywania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazania § § 9 pkt 3
u.l. art. 3
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
u.l. art. 6 § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Droga publiczna z mocy prawa przeszła na własność Powiatu S. z dniem 1 stycznia 1999 r. Zarząd Lasów Państwowych dotyczy gruntów leśnych, a nie dróg publicznych. Nadleśnictwo S. nie miało przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym.
Odrzucone argumenty
Nadleśnictwo S. powinno być stroną postępowania z uwagi na posiadany interes prawny i zarząd nad nieruchomościami. Zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych nie stanowi okoliczności uzasadniającej nabycie prawa własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego. Zarząd nad pasem gruntu sprawowany przez Nadleśnictwo S. na mocy ustawy o lasach ma pierwszeństwo przed przepisami dotyczącymi dróg publicznych.
Godne uwagi sformułowania
mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. Natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. gdy w danym stanie faktycznym występuje droga publiczna (pas drogowy), formalny zarząd (władanie) zostaje z mocy samego prawa zastąpiony przez zarząd faktyczny. Przepisy prawa nie przewidują możliwości występowania Nadleśnictw w roli zarządców dróg publicznych.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Marciniak
sędzia
Monika Sawa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że drogi publiczne, nawet jeśli znajdują się na gruntach leśnych i były w zarządzie Lasów Państwowych, z mocy prawa przeszły na własność jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r., a zarząd Lasów Państwowych nie daje przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym takich nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji komunalizacji mienia Skarbu Państwa z 1999 r. i interpretacji przepisów o drogach publicznych oraz ustawie o lasach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kolizji przepisów dotyczących mienia Skarbu Państwa, zarządu Lasów Państwowych i dróg publicznych, co może być interesujące dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.
“Droga publiczna na terenie lasu? Sąd rozstrzyga, kto jest właścicielem!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2659/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-05-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-12-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Sawa Symbol z opisem 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 151 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 60 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 października 2023 r. nr DAP-WPK-727-2-22/2022/KPu w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 2 października 2023 r., nr DAP-WPK-727-2-22/2022/KPu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. , utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 25 kwietnia 2023 r., nr SPN.II.7532.74.2021. W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda S. - po wznowieniu postępowania (postanowieniem z 2 lutego 2023 r.), decyzją z 25 kwietnia 2023 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji własnej z 21 kwietnia 2022 r., nr jw., stwierdzającej, w trybie art. 60 ust 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U., Nr 133, poz. 872), nieodpłatne nabycie przez Powiat S. , z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., własności mienia Skarbu Państwa, w skład którego wchodzi nieruchomość gruntowa położona w gminie M. , w [...], oznaczona na mapie sytuacyjnej z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę S. 3 sierpnia 2021 r., pod nr [...], jako działki: nr [...]o pow. 0,3328 ha, nr [...] o pow. 0,6151 ha, nr [...] o pow. 0,2777 ha, nr [...] o pow. 0,1565 ha, nr [...] o pow. 0,4510 ha, nr [...] o pow. 0,3504 ha, nr [...] o pow. 0,1921 ha, nr [...] o pow. 0,2081 ha, nr [...] o pow. 0,4521 ha, nr [...] o pow. 0,2160 ha i nr [...] o pow. 0,1445 ha (wydzielone z działek odpowiednio: nr [...] o pow. 13,8923 ha, nr [...] o pow. 42,7623 ha, nr [...] o pow. 44,3120 ha, nr [...] o pow. 8,3138 ha, nr [...] o pow. 47,0106 ha, nr o pow. 50,9670 ha, nr [...] o pow. 10,0141 ha, nr [...] o pow. 43,1023 ha, nr [...] o pow. 49,8429 ha, nr [...] o pow. 52,1918 ha, nr [...] o pow. 40,8439 ha), zajętej pod drogę publiczną nr [...] ) – P. - do drogi [...] (nowy nr [...]). Odwołanie od decyzji Wojewody S. ego złożyło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. . Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości; ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa). Minister stwierdził, że Wojewoda S. przeanalizował sprawę pod kątem, czy zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji komunalizacyjnej zawarte w art. 145 kpa w związku z faktem nie uczestniczenia w postępowaniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. i zasadnie odmówił uchylenia decyzji własnej z 21 kwietnia 2022 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 60 ust 1 ustawy z 13 października 1998 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie, tj. na podstawie tytułu prawnego takiego jak: użytkowanie, zarząd, trwały zarząd. Nie można zatem mówić o "władaniu" w przypadku, gdy nie ma dokumentu świadczącego o tytule prawnym do nieruchomości. Organ wskazał, że stan prawny w przedmiotowej sprawie zdeterminowany jest brzmieniem art. 2a ust 1 i 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z tym przepisem, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. Natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis art. 2a został dodany do ustawy o drogach publicznych na mocy art. 52 pkt 2 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U, Nr 106, poz. 668 z późn. zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. Regulacja z art. 2a tej ustawy ma zasadnicze znaczenie dla określenia prawa własności nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne. Z przepisu art. 2a ustawy o drogach expressis verbis wynika, że drogi publiczne stanowią odpowiednio własność publiczną lub samorządową. Organ wskazując na orzecznictwo sądowe podał, że gdy w danym stanie faktycznym występuje droga publiczna (pas drogowy), formalny zarząd (władanie) zostaje z mocy samego prawa zastąpiony przez zarząd faktyczny. Jest to wyjątek od reguły, zgodnie z którą pojęcie "władania" występujące w art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. nie może być oderwane od tytułu prawnego będącego źródłem jego powstania i wypełniającego go konkretną treścią, która określa zakres uprawnień władającego nad rzeczą. Faktyczne dysponowanie mieniem - nieruchomością drogową w rozumieniu ustawy o drogach publicznych stanowiło niejako zastępstwo posiadania formalnego tytułu prawnego (skutki wynikały z mocy prawa) i stanowiło przesłankę do zastosowania art. 60 ustawy. Organ wyjaśnił, że zarząd regulowany przepisami ustawy o lasach jest formą gospodarowania lasami pozostającymi w faktycznym, fizycznym władaniu Lasów Państwowych, które - jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej - czynią to z mocy ustawy, reprezentując w ten sposób Skarb Państwa. W ramach tego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość (art. 4 ust 1 i ust 3 oraz art. 32 ust. 1 ww. ustawy). W przypadku tego zarządu chodzi zatem o formę administrowania mieniem leśnym Skarbu Państwa. Powierzenie Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe zarządu lasami państwowymi nastąpiło z mocy prawa na podstawie ustawy o lasach. Minister podkreślił, że wskazany zarząd dotyczy jedynie gruntów leśnych, które zostały zdefiniowane w art. 3 powołanej ustawy. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skomunalizowane nieruchomości zajęte były pod drogę powiatową nr [...] relacji M. [...]- do drogi [...]. Skoro sporne nieruchomości w dacie komunalizacji były własnością Skarbu Państwa i stanowiły drogę publiczną to nie mogły pozostawać w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. . Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożył Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. . Decyzję zaskarżono w całości, tj. w szczególności nie uznania skarżącego za stronę postępowania. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie za stronę postępowania, z uwagi na posiadany interes prawny. W uzasadnieniu skargi wskazano na treść art. 28 kpa i podniesiono, że Nadleśnictwo S. powinno być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę S. ego, gdyż przedmiotem decyzji było orzekanie o nieruchomościach, które na podstawie przepisów ustawy o lasach, znajdowały i znajdują się w zarządzie Nadleśnictwa S. , a dla nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta nr [...], w której Nadleśnictwo jest wpisane jako reprezentant Skarbu Państwa. W ocenie skarżącego zaliczenie drogi do kategorii dróg publicznych nie stanowi okoliczności uzasadniającej nabycie prawa własności nieruchomości. Przepis art. 2a ust 1 i 2 ustawy o drogach publicznych należy interpretować, że jedynie właściciel może umieścić drogę w odpowiednim rejestrze. Skarżący wskazał, że w decyzji będącej przedmiotem odwołania, jako dokument potwierdzający władanie nieruchomością przez jednostkę organizacyjną przejmowaną przez Powiat S. , został wymieniony protokół zdawczo-odbiorczy. Z faktu ujęcia nieruchomości we wskazanym protokole nie wynika władanie nieruchomością, tj. drzewostanem i drogą leśną, czyli lasem w rozumieniu ustawy o lasach. Z protokołu może wynikać co najwyżej fakt bezumownego użytkowania części nieruchomości, stanowiącej przejezdny pas gruntu, w części drogę gruntową i drzewostan. Zdaniem skarżącego w sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że zarząd nad pasem gruntu sprawuje Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. , na mocy ustawy o lasach, czyli aktu wyższego rzędu niż akt prawny zaliczający ww. drogę do kategorii dróg publicznych, tj. rozporządzenie Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach (....) kieleckim. Tym samym Nadleśnictwo S. ma interes do żądania uznania go za stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. brak udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody S. ego z 21 kwietnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 60 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 kpa. W sytuacji, gdy podanie wskazuje na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i zawiera stwierdzenie, że składający je podmiot uważa, że przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Prawidłowo więc organ I instancji wznowił postępowanie. Prawidłowo też odmówił (na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa) uchylenia decyzji z 21 kwietnia 2022 r., trafnie uznając, że nie zaistniała podnoszona przez skarżącego przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zważyć należy, że stosownie do art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego, staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie, tj. na podstawie tytułu prawnego takiego jak: użytkowanie, zarząd, trwały zarząd. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa i znajdowało się na niej mienie będące we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej przejmowanej z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego. Mieniem tym była droga publiczna nr [...] pn. "[...]. Zaliczona ona została do kategorii dróg publicznych na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm. oraz załącznik do rozporządzenia - wykaz dróg wojewódzkich, województwo kieleckie - drogi zamiejscowe). Natomiast 1 stycznia 1999 r. droga ta, na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., stała się drogą powiatową. Prawidłowo wskazał Minister, że w sprawie ma znaczenie regulacja z art. 2a ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którą drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis z art. 2a tej ustawy ma zasadnicze znaczenie dla określenia prawa własności nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne. Nieruchomość na której znajduje się droga publiczna może stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (art. 2a ustawy o drogach). Regulacja ta jest przy tym samoistną podstawą prawną dla wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Sąd wieczystoksięgowy przy wpisie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w przypadku drogi krajowej powołuje art. 2a ust. 1 ustawy o drogach, a na rzecz właściwej jednostki samorządu terytorialnego, w przypadku drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej - art. 2a ust. 2 ustawy o drogach (por. A. Maziarz, Postępowanie wieczystoksięgowe. Komentarz, Warszawa 2008, s. 117). Zatem, gdy w danym stanie faktycznym występuje droga publiczna (pas drogowy), formalny zarząd (władanie) zostaje z mocy samego prawa zastąpiony przez zarząd faktyczny. Jest to wyjątek od reguły, zgodnie z którą pojęcie "władania" występujące w art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. nie może być oderwane od tytułu prawnego będącego źródłem jego powstania i wypełniającego go konkretną treścią, która określa zakres uprawnień władającego nad rzeczą. Faktyczne dysponowanie mieniem -nieruchomością drogową w rozumieniu ustawy o drogach publicznych stanowiło niejako zastępstwo posiadania formalnego tytułu prawnego (skutki wynikały z mocy prawa) i stanowiło przesłankę do zastosowania art. 60 ustawy. Zgodnie z § 9 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazywania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazania (Dz. U. Nr 13, poz. 114) przekazywaniu powiatom i miastom na prawach powiatu nie podlega, m.in. mienie Skarbu Państwa będące w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. W ocenie Sądu brzmienie tego przepisu należy oceniać w odniesieniu do treści rozumianego, jako lex specialis, art. 2a ustawy o drogach publicznych. Wprawdzie mienie będące w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe nie podlega przekazaniu powiatom, to zasada ta nie dotyczy mienia będącego drogami publicznymi, do którego zastosowanie ma regulacja szczególna. Wskazać należy, że zarząd regulowany przepisami ustawy o lasach jest formą gospodarowania lasami pozostającymi w faktycznym, fizycznym władaniu Lasów Państwowych, które czynią to z mocy ustawy, reprezentując w ten sposób Skarb Państwa. W ramach tego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość (art. 4 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 ww. ustawy). W przypadku tego zarządu chodzi zatem o formę administrowania mieniem leśnym Skarbu Państwa. Powierzenie Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe zarządu lasami państwowymi nastąpiło z mocy prawa na podstawie ustawy o lasach. Podkreślić jednak należy, że wskazany zarząd dotyczy tylko gruntów leśnych, które zostały zdefiniowane w art. 3 tej ustawy (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2011 r., sygn.. akt I OSK 1016/10). Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość (składająca się z działek wymienionych w zaskarżonej decyzji oraz decyzji komunalizacyjnej), zajęta była 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną - wojewódzką nr [...] pn. "M. [...] do drogi [...]". Z mocy art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. stała się z dniem 1 stycznia drogą powiatową. Natomiast wpis w księdze wieczystej nieruchomości, jako właściciela Skarbu Państwa - Lasy Państwowe, nie zmienia faktu, że na spornych działkach 31 grudnia 1998 r. była droga publiczna. Utrzymaniem drogi zajmował się Zarząd Drogowy w K. . Natomiast uchwałą z 17 grudnia 1998 r., nr [...] Rady Powiatu S. powołany został Zarząd Dróg Powiatowych w S. , który przejął zadania zarządcy drogi. W załączniku nr 19 "wyciąg z ewidencji przekazanej przez DODP" opisane zostały dane i parametry drogi wojewódzkiej nr [...] na 31 grudnia 1998 r., m. in. klasyfikacja, długość, szerokość, nawierzchnia, przepusty. Jak wyżej wskazano, przepis § 9 pkt 3 rozporządzenia z 2 lutego 1999 r. nie ma zastosowania w przypadku, gdy zostanie wykazane, że dana nieruchomość z uwagi na jej przeznaczenie czy wykorzystywanie, nie stanowi gruntu leśnego, co implikuje też tezę, iż w stosunku do niej Nadleśnictwo w rzeczywistości nie sprawuje zarządu. Przepisy prawa nie przewidują możliwości występowania Nadleśnictw w roli zarządców dróg publicznych. Wobec tego w prowadzonym postępowaniu komunalizacyjnym Nadleśnictwo nie miało przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Natomiast, skoro przedmiotowa nieruchomość, stanowiła 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa i zajęta była pod drogę publiczną oraz pozostawała wówczas w faktycznym zarządzie jednostek drogowych, to spełnione zostały określone w art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. przesłanki warunkujące przejęcie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności tej nieruchomości przez Powiat S. . Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dla nabycia nieruchomości Skarbu Państwa, które 1 stycznia 1999 r. zajęte były pod drogi publiczne, nie było konieczne legitymowanie się przez zarządcę drogi dokumentem świadczącym o władaniu nieruchomością, np. w postaci spisu inwentarza, czy jak w okolicznościach niniejszej sprawy protokołu zdawczo-odbiorczego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 538/16). Jak bowiem przyjął Sąd Najwyższy w uchwale składu Siedmiu Sędziów z 16 listopada 1990 r., sygn. akt III AZP 10/90, okręgowe dyrekcje dróg publicznych sprawują zarząd (administrację) gruntami zajętymi pod drogi publiczne przede wszystkim na podstawie ogólnej legitymacji przewidzianej ustawą o drogach publicznych. Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje również podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów ustawy o lasach. Sąd miał na uwadze to, że sprawy mienia będącego w administracji Lasów Państwowych regulowała 1 stycznia 1999 r. ustawa z 28 września 1991 r. o lasach, określająca, m.in. zasady zachowywania, ochrony i powiększania zasobów leśnych, a także zasady gospodarki leśnej. Jednakże działki znajdujące się w liniach rozgraniczających drogi publicznej o statusie drogi powiatowej (wcześniej wojewódzkiej) nie mogą stanowić mienia przeznaczonego do prowadzenia gospodarki leśnej. Droga powiatowa (wojewódzka) nie może mieć w szczególności statusu drogi leśnej, o której mowa w art. 3 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 ustawy o lasach. Nie jest także możliwe prowadzenie na terenie drogi publicznej, w obrębie pasa drogowego gospodarki leśnej. Ze wszystkich omówionych przyczyn zarzuty skargi okazały się chybione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI