I SA/Wa 2650/23

I SA/Wa 2650/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 października 2023 r. nr DO-II.7610.180.2023.AK w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 16 października 2023 r., nr DO-II.7610.180.2023.AK, Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") - po
rozpatrzeniu odwołania [...][...][...]S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "[...]", "skarżąca") - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z 30 sierpnia 2023 r., nr NWIV.752.151.2.2015 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Decyzja Ministra została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 23 lipca 2004 r. [...][...][...] S.A. w [...] wniosły
- na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], obejmującego wskazane
w tym piśmie działki.
Wojewoda, na podstawie ww. art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm.,dalej: "u.g.n.")
i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami
będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez [...][...][...] w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w [...], obręb [...][...], oznaczonego jako działki:
- obręb [...]:
[....],
nr [...] o pow. [...] ha - KW nr [...] ,
- obręb [...]:
[...],
[....] wniosła odwołanie od ww. decyzji Wojewody z 30 sierpnia 2023 r. zarzucając m. in. naruszenie art. 200 u.g.n. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że brak
jest podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...].
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Minister przywołał art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wskazał, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej, która odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto, w myśl art 200 ust. 4 u.g.n. uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa:
1) w księdze wieczystej nr [...], dla działek: nr [...][...][...], nr [....][...][...][...][...][...][...];
2) w księdze wieczystej nr KA [...], dla działek: nr [...][...], ;
3) w księdze wieczystej nr [...], dla działki nr [...] -
- stanowią Traktat Wersalski z dnia 28 czerwca 1919 r. oraz ustawa sejmowa z dnia
14 lipca 1920 r. (Nr 62, poz. 400 DZ.P.) i z dnia 16 czerwca 1922 r. (Nr 46, poz. 388 D.P.P.).
Natomiast, podstawę ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa w stosunku do działki nr [...] - w księdze wieczystej nr [...] oraz w stosunku do działki nr [...] - w księdze wieczystej nr [...]: stanowi orzeczenie Ministra Górnictwa z 30 lipca 1951 r.
Z kolei, z księgi wieczystej nr [...] wynika, że Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel działki nr [....] na podstawie zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z 4 lipca 1978 r. znak GT-VII-8224/l/78.
Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, że powyższe grunty, w dniu 5 grudnia 1990 r., stanowiły własność Skarbu Państwa.
Dalej Wojewoda podniósł, że kolejną przesłanką uwłaszczenia w trybie art. 200 u.g.n. jest pozostawanie nieruchomości - w dniu 5 grudnia 1990 r. - w zarządzie uwłaszczanego przedsiębiorstwa.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy przywołał art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1995 r., Nr 22, poz. 99) i wskazał, że zarząd nieruchomością był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu w żadnym przypadku nie można domniemywać.
Minister podniósł, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Z przepisu tego wynika również,
że jeżeli właściwy organ nie dysponuje powyższymi dokumentami, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Natomiast jeżeli nie zachowały się ww. dokumenty stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
Minister podkreślił, że [...] wywodzi prawo zarządu do spornej nieruchomości
z decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z 28 sierpnia 1986 r., nr G.II.-8224a/38/86 o ustaleniu na rzecz [...] Dyrekcji Okręgowej [...] Państwowych w [...] opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem. Zdaniem Ministra treść tej decyzji nie wskazuje jednak na podstawie jakiego dokumentu przedmiotowe działki miałyby znajdować się w zarządzie [...] Dyrekcji Okręgowej [...] Państwowych w [....]. Ponadto, z pisma Prezydenta Miasta [...] z 18 kwietnia
2018 r., nr GN.681.SP.3.2018.TD wynika, że organ ten nie dysponuje w swoim
zasobie archiwalnym dokumentem potwierdzającym przekazanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie/zarząd,
Organ odwoławczy dodał również, że z pisma Prezydent Miasta [...] z 28 maja 2012 r., nr GN/GR/6841/6/12 wynika, że część działki [...] jest zajęta pod drogę publiczną - ul. [...] w [...] która w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz obecnie stanowi drogę publiczna gminną. W ww. piśmie wskazano także, że na działkach nr [...] i nr [...] znajduje się pas drogowy ul. [...][...] (uprzednio [...][...]), a działka nr [...] zajęta jest pod drogę - ul. [...]. Zarówno ul. [...][...] jak i ul. [....] w dniu 5 grudnia 1990 stanowiły drogi publiczne gminne. Minister stwierdził, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy
z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Ministra z 16 października 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wszystkie w związku z art. 96 ust. 2 i 3 w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. u.g.n. polegające
na nieprzeprowadzeniu z urzędu przez Organ dowodu w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej, a w konsekwencji przerzucenie na stronę odpowiedzialności za błędy proceduralne organu administracji państwowej i pozbawieniu strony rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 u.g.n. poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...][...][...] S.A. nie nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zwrot od Ministra na rzecz skarżącej kosztów
postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi [...] przedstawiła stanowisko na poparcie
podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku
międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej, w ww. dacie, prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego.
Kluczowe zatem dla podjęcia, na tej podstawie, decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie legitymował się - na dzień 5 grudnia 1990 r. - prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd) był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo [...], a następnie
spółkę [...] z nieruchomości, prawa tego nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r. - tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić,
że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca natomiast wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu
w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa
o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. W konsekwencji istnienia powyższego
prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołano w uzasadnieniu skarżonej decyzji), nie można domniemywać.
W sprawie pozostaje bezsporne, że według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., sporne działki objęte wnioskiem [...] stanowiły własność Skarbu Państwa.
Spór dotyczy natomiast tego, czy dokumenty przedłożone przez skarżącą potwierdzają posiadanie przez jej poprzednika prawnego (przedsiębiorstwo [...])
prawa zarządu do tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.
I tak w kwestii sposobu dokumentowania tego prawa zasadnicze znaczenie
mają przywołane przez Ministra przepisy rozporządzenia z 10 lutego 1998 r., w tym jego § 4 ust. 1, gdzie wymienione zostały dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu. Według tego przepisu mogą nimi być: decyzja o przekazaniu nieruchomości
w zarząd (pkt 1); decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 2); umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu (pkt 3); umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa (pkt 4); odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości (pkt 5); decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością (pkt 6); decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 7); uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości (pkt 8); protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 9), a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi (pkt 10). Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Z kolei w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
W niniejszej sprawie jako dowód na istnienie prawa zarządu do wnioskowanej
do uwłaszczenia nieruchomości skarżąca powołała się na decyzję Urzędu Miejskiego
w [...] z 28 sierpnia 1986 r., nr G.II.-8224a/38/86 o ustaleniu na rzecz [...] Dyrekcji Okręgowej [...] Państwowych w [...] opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem. Zdaniem skarżącej jest to dokument wystarczający do wykazania prawa (tak na stronie 3 skargi).
Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organów, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego [....] do wnioskowanej nieruchomości. Akta sprawy potwierdzają, że w odniesieniu do spornych działek skarżąca nie wylegitymowała jednym
z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia. Ma to zaś w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie, gdyż o zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo władanie przez skarżącą i ponoszenie opłat. Sąd zauważa, że w ww. decyzji z 28 sierpnia 1986 r. nie wynika odwołanie do innego orzeczenia czy aktu ustanawiającego zarząd.
Dodatkowo trafnie organy przyjęły, że: 1) skoro część działki nr [....] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną gminną (ul. [...]); 2) działki nr [...] i [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. zajęte była pasem drogowym ulicy [...][...]
(obecnie droga publiczna gminna ul. [...][...]; 3) działka nr [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. zajęta była pasem drogowym drogi publicznej gminnej (ul. [...]) - to grunty te nie mogły podlegać uwłaszczeniu gdyż były objęte
prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. Na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r.) zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Drogi publiczne wyłączone są z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio
z art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Zatem, podejmując decyzję z 30 sierpnia 2023 r. Wojewoda nie naruszył prawa. W konsekwencji czego nie naruszył także prawa Minister utrzymując decyzję organu I instancji w mocy.
Dowody, w oparciu o które stan faktyczny był rekonstruowany, znajdują się w aktach sprawy i zostały przez organy ocenione w sposób niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 k.p.a. Stąd zarzut naruszenia tego przepisu oraz zasad ogólnych postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1
k.p.a.), jest zdaniem Sądu niezasadny. Prawne i faktyczne racje decyzyjne, które legły
u podstaw podjętego rozstrzygnięcia zostały przedstawione w motywach zaskarżonej decyzji w sposób spełniający standard wyznaczony treścią art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.