I SA/Wa 2635/23

I SA/Wa 2635/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r.. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 11 września 2023 r. nr SKO.4000-1618/2023 w przedmiocie dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach (dalej również jako "Kolegium/organ"), decyzją z 11 września 2023 r., nr SKO-4000-1618/2023, po rozpatrzeniu odwołania Z. M. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z 11 września 2023r., nr [...] , w przedmiocie dodatku węglowego.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 24 października 2023 r. Skarżący wystąpił do Burmistrza Miasta S. o dodatek węglowy, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692, ze zm., dalej również jako "ustawa"). Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku przy ulicy [...] w S. a głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe.
Decyzją z 26 grudnia 2022 r., nr [...] organ I instancji odmówił przyznania Skarżącemu dodatku węglowego wskazując, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, ustalono, że budynek jest ogrzewany z miejskiej sieci ciepłowniczej.
Decyzją SKO w Siedlcach z 14 marca 2023 r. uchylono decyzję organu I instancji. Decyzją z 12 czerwca 2023 r. [...] . Burmistrz miasta S. odmówił ponownie Skarżącemu przyznania prawa do dodatku węglowego z powodu ustalenia, że ogrzewanie budynku nie następuje przy użyciu pieca na paliwo stałe.
Skarżący wniósł odwołanie.
SKO rozpoznając odwołanie, powołało przepisy ustawy o dodatku węglowym. Następnie przywołało ustalenia wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u Skarżącego. W jego trakcie Skarżący złożył oświadczenie, że posiada piec na paliwo stałe z którego korzysta. Ponieważ w dacie wywiadu, 19 kwietnia 2023 r., kończył się okres grzewczy sprzątnął już kotłownię i korzystał z ciepła dostarczanego z sieci miejskiej. Do tej pory palił w piecu. Ponieważ wyjeżdża niedługo, obecnie korzysta z ogrzewania z sieci miejskiej.
SKO uznało, że te twierdzenie pozostają w sprzeczności z treścią odwołania, kiedy to twierdzono, że Skarżący korzysta wyłącznie z pieca na paliwo stałe. Organ wskazał nadto, że Skarżący nie utylizuje odpadu w postaci popiołu. Organ uznał, że Skarżący nie wykazał, że jest inaczej, mimo wezwania Go do przedłożenia dowodów na te istotne w sprawie okoliczności. Zdaniem organu, organ I instancji w sposób wszechstronny zebrał materiał dowodowy i go ocenił a ocena ta nie budzi wątpliwości organu II instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
-nieważność decyzji organu II instancji ponieważ została wydania w odniesieniu do nieważnej decyzji organu I instancji, która została wydana po upływie miesiąca od złożenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego, a co oznacza milczące załatwienie sprawy - art. 122a § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. i 156 § 1 pkt 3 k.p.a.;
-naruszenie przepisów postępowania t.j. art. 7, w zw. z 77 § 1 w zw. z 80 i 81 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszystkich niezbędnych czynności aby ustalić i wyjaśnić stan faktyczny sprawy; nie uwzględnienie słusznego interesu strony, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie, że w budynku prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, które mają osobne wejścia i korzystają z odrębnych źródeł ciepła; brak uwzględnienia, że wniosek o dodatek węgłowy złożył wyłącznie Skarżący, co potwierdza faktyczny podział w zakresie korzystania z dostępnych źródeł ciepła; brak uwzględnienia, że stroną umowy z dostawą ciepła miejskiego nie jest Skarżący i to on nie ponosi opłat za nie a ponosi natomiast opłaty za zakup opału stałego; brak zapytania w trakcie wywiadu gdzie Skarżący utylizuje popiół, brak zwrócenia się przez organ do właściciela budynku o dokumenty dotyczących rachunków za centralne ogrzewanie;
-naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 5 i 6 i § 3 k.p.a. poprzez wadliwe zredagowanie uzasadnienia decyzji, nie przedstawienie argumentacji jakim dowodom organ nie dał wiary, nie uwzględnienie argumentacji Skarżącego co do przyczyn tego, że w dacie wywiadu kaloryfery były ciepłe i z jakich powodów kotłownia była posprzątana, brak odniesienie się do kwestii 2 gospodarstw domowych w jednym budynku, nie uwzględnienie faktu, że ze zgłoszenia w CEEB wynika, że w budynku istnieją 2 równorzędne źródła ciepła;
-- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organ postępowania w sposób naruszający zaufanie strony do władzy publicznej;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw tj. art. 2 ust- 1 ustawy o dodatku węglowym poprzez jego niezastosowanie podczas gdy Skarżący spełnił warunki do jego otrzymania;
-art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przejawiające sią w utożsamianiu gospodarstwa domowego z budynkiem podczas gdy ustawa jednoznacznie definiuje gospodarstwo domowe jako osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Budynek te warunki spełnia. Ą- art. 2 ust. 15 d ustawy o dodatku węglowym poprzez ustalenie stanu faktycznego wbrew ustaleniom wynikającym z wywiadu środowiskowego.
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji a w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku o uchylenie obu decyzji. W każdym wypadku o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania Z. M. dodatku węglowego.
Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Według natomiast art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się m.in.: "osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe)" -pkt 1. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 12 ustawy).
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ratio legis wprowadzonych w ustawie o dodatku rozwiązań to wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wyjaśniono, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, dostępny na stronie internetowej Sejmu RP www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego miało wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego.
W rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek o dodatek węglowy 24 października 2022 r., podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe znajdujące się w budynku przy ulicy [...] w S. a głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe. Z deklaracji źródeł ciepła wskazano, że budynek jest jednorodzinny. Wymieniono w tym wniosku dwa źródła ciepła tj. miejską sieć ciepłowniczą i kocioł na paliwo stałe. Deklaracja została złożona przez syna Skarżącego P. M. , który wskazał w deklaracji, że jest właścicielem. Następnie w oświadczeniu złożonym przez Skarżącego z 19 kwietnia 2023 r. oświadczył, że w tej dacie, mimo że ogrzewa mieszkanie piecem, uporządkował opał (w oddzielnym pomieszczeniu w domu) ponieważ skończył się sezon grzewczy a Skarżący wyjeżdża i dlatego w trakcie wywiadu kaloryfery były ciepłe a piec nie działał. Więc ogrzewanie następowało z miejskiej sieci ciepłowniczej. Z informacji uzyskanych od Przedsiębiorstwa Usług Inżynieryjno Komunalnych Spółki z.o.o. w S. wynikało, że budynek podłączony jest do miejskiej sieci ciepłowniczej. Zużycie ciepła w 2021 w okresie grzewczym tj. I-V wyniosło 52,16 GJ i od X-XII – 36,67 GJ w 2022 r. w tych samych okresach: 52,46 i 27,51 Gj a w 2023 r.: 44,85 (za okres od stycznia do kwietnia) - (bez dalszych informacji) po kwietniu 2023 r.
Jak wynika z dostępnych danych internetowych na ogrzanie 100 metrowego budynku potrzeba od 70 do 150 Kwh/m2 więc 7000 Kwh na całość, co odpowiada 25, 7 GJ-54 GJ. Biorąc pod uwagę zużycie GJ w budynku w którym mieszka Skarżący, i to wyłącznie za okres grzewczy, nie zasługuje na wiarę Jego twierdzenie, że nie korzysta z ogrzewania miejskiego. Stoją bowiem w sprzeczności z zestawieniem zużycia energii cieplnej z instalacji miejskiej. Nawet przyjmując za Skarżącym, że to syn korzystania z miejskiego źródła ciepła, to biorąc pod uwagę fakt, że nie mieszka on na stałe w tym domu, co potwierdził na rozprawie, oraz rozmiar pobieranej energii cieplnej, zużycie to nie kwalifikuje się na ogrzanie połowy domu. Na zdjęciach z Google maps widać, że jest to typowy dom jednorodzinny. Poza tym skoro syn Skarżącego czasami przebywał w domu i twierdził, że ogrzewa dom wyłącznie ciepłem z sieci miejskiej, to oczywistym jest że w czasie kiedy w nim był to ta sieć stanowiła przeważające źródło ciepła. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że to nie piec był głównym źródłem ciepła.
Sąd nie podziela zarzutów skargi co do wadliwie zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnej oceny oraz wykładni przepisów ustawy o dodatku węglowym.
Jak wynika z art. 27 g ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. D.U.2023.2496 ) deklarację o źródle ciepła składa właściciel lub zarządca budynku. W niniejszej sprawie deklarację złożył syn Skarżącego (będący jego pełnomocnikiem). Deklarację składa się w rygorze pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia – o czym stanowi 27g ust. 3a tej ustawy. W oświadczeniu tym podał dwa źródła ciepła: miejska sieć ciepłownicza oraz kocioł na paliwo stałe. Jak wynikało z wywiadu istotnie kocioł w budynku istnieje. Z tym, że w dacie kontroli nie było żadnego do niego paliwa (kwiecień jest jeszcze w Polsce miesiącem w którym ogrzewa się budynki). Skarżący nie przedstawił żadnych rachunków na zakup węgla (a podobno zakupił 2 tony), a w dacie wywiadu korzystał z sieci miejskiej. Tym samym, organ, w takiej sytuacji, prawidłowo przyjął, że głównym źródłem ogrzewania nie jest piec.
Zdaniem Sądu, w budynku istnieją 2 źródła ogrzewania. W takiej sytuacji nie spełniona została podstawowa przesłanka z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węgłowym ponieważ, dodatek ten przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Biorąc pod uwagę fakt, że w dacie wywiadu budynek był ogrzewany z sieci miejskiej i twierdzenia pełnomocnika o sposobie ogrzewania domu ciepłem z sieci miejskiej, nie ma podstaw by uznać, że to kocioł stanowi główne źródło ogrzewania. Właściciel budynku w deklaracji o źródle ciepła wskazał dwa – jako równoważne.
Zdaniem Sądu, właściciel budynku czy inna osoba nie może dowolnie, wg uznania kształtować, w zależności od sytuacji prawnej, tego jakie są źródła ciepła w budynku. Skoro zamiarem ustawodawcy ustanawiającym przepisy ustawy o dodatku węglowym była pomoc osobom, które na skutek drastycznego wzrostu cen węgla musiały nagle ponieść duże koszty związane z jego zakupem, nie do przyjęcia byłoby aby Państwo refundowało zakup węgla poprzez przyznanie dodatku węglowego w sytuacji gdy głównym źródłem ciepła nie był wyłącznie piec na paliwa stałe. Taka sytuacji stwarzałaby poważne nadużycia w zakresie dysponowania pieniędzmi publicznymi i jest nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej. Nie taki był cel ustawy. Skoro więc właściciel nieruchomości określił dwa równorzędne źródła ciepła a nie tylko piec na paliwo stałe, w świetle ustawy w takiej sytuacji, nie ma podstaw do przyznania dodatku węglowego. Kwestia utylizacji popiołu ma w takiej sytuacji drugorzędne znaczenie.
Sąd nie podziela wywodów skargi, że w sprawie doszło do wydania decyzji w warunkach nieważności. Milczące załatwienie sprawy przewiduje art. 122 a § 1 k.p.a. Przepis ten ma charakter proceduralny.
Zgodnie z nim możliwość taka występuje gdy przepis szczególny tak stanowi. Sam przepis proceduralny art. 122 a § 1k.p.a. takiej podstawy nie stanowi. Inaczej mówiąc, na gruncie przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia, musiałby istnieć przepisu prawa materialnoprawnego, dopuszczający taki sposób załatwienia sprawy. W ustawie o dodatku węglowym takiego przepisy brak a zatem rozstrzygnięcie w sprawie przyznania dodatku węglowego nie mogło być wydane w trybie milczącego załatwienia sprawy. Powołany art. 2 ust 16 ustawy o dodatku węglowym takiego kryterium nie spełnia. Przepis ten ma charakter techniczny określający termin wypłaty i z drugiej strony określający formą wydania rozstrzygnięcia odmownego. (wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 lipca 2022 r., II SA/Bd 123/22, w WSA w Warszawie z 4 marca 2020 r., VII SA/Wa 2539/19).
Sąd nie podziela zarzutów skargi co do tego, że w budynku istnieją 2 odrębne gospodarstwa domowe.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatku węglowym pod pojęciem gospodarstwa domowego rozumie się m.in. "osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe..."). Aby zatem mówić o tym, że pod jednym adresem są dwa gospodarstwa domowe należy sięgnąć do art. 25 kodeksu cywilnego normującego pojęcie "miejsca zamieszkania". Rozumie się pod tym pojęciem miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 kodeksu cywilnego, jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie.
Jak wynika natomiast z ustaleń organu a przede wszystkim oświadczeń pełnomocnika strony skarżącej nie mieszkał on na stałe w S. . Przebywa tam w zależności od potrzeb od kilku do kilkunastu dni a pozostały czas mieszka w Warszawie (p. protokół rozprawy sądowej). Tak też jest siedziba jego kancelarii adwokackiej. Biorąc pod uwagę rodzaj wykonywanej działalności oraz odległość od Warszawy do S. (104 km), oraz wskazany w deklaracji adres w Warszawie, nie można przyjąć, że dla P.M. budynek w S. jest jego stałym miejscem zamieszkania. Tym samym nie prowadzi on odrębnego gospodarstwa domowego od ojca. Nie można zatem przyjąć, że w budynku tym istnieją więc dwa gospodarstwa domowe w rozumieniu definicji z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatku węglowym.
Sąd nie podzielił wywodów Skargi co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa procesowego. Organ zebrał w sposób wystarczający materiał dowodowy, który ocenił pod kątem spójności i logiczności. Uzasadniał dlaczego uznał, że głównym źródłem ciepła nie jest piec na paliwo stale przywołując ustalenia poczynione w trakcie wywiadu oraz oceniając oświadczenia Skarżącego. Ocena dokonana przez organ nie nosi cech dowolności i jest przekonująca. Uzasadnienie spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego. Organu ustalił stan faktyczny i dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego. Ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
Z powyższych przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącego zaprezentowanego w skardze.
Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.