I SA/Wa 2630/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca pobierała już specjalny zasiłek opiekuńczy.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, jednakże pobierała już specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ odwoławczy przyznał świadczenie pielęgnacyjne od daty uchylenia decyzji o zasiłku. Sąd administracyjny uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za okres, w którym skarżąca pobierała inny, zbieżny zasiłek, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sprawa dotyczyła skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która przyznała świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] czerwca 2021 r., odmawiając przyznania go za okres od [...] grudnia 2020 r. do [...] maja 2021 r. Powodem odmowy było pobieranie przez skarżącą w tym okresie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca argumentowała, że miała prawo wyboru świadczenia i że organ I instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące daty powstania niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd wyjaśnił, że nie można pobierać obu świadczeń jednocześnie, a prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co nastąpiło z dniem uchylenia decyzji przyznającej zasiłek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za okres, w którym osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych wyklucza kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co następuje z dniem uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej zasiłek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można pobierać obu świadczeń jednocześnie.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, gdy występuje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 2a
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.o.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za okres, w którym osoba sprawująca opiekę pobierała już specjalny zasiłek opiekuńczy, ze względu na zakaz kumulacji świadczeń.
Odrzucone argumenty
Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od daty złożenia wniosku, mimo pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ze względu na prawo wyboru świadczenia. Organ I instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące daty powstania niepełnosprawności męża.
Godne uwagi sformułowania
Nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący
Elżbieta Lenart
członek
Iwona Kosińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu świadczeń pielęgnacyjnych i specjalnych zasiłków opiekuńczych oraz warunków ich przyznawania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu świadczeń i konieczności formalnego ustania prawa do jednego z nich przed przyznaniem drugiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu opiekunów osób niepełnosprawnych – możliwości pobierania różnych świadczeń i warunków ich przyznawania.
“Czy możesz pobierać dwa świadczenia opiekuńcze naraz? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2630/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-01-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart Iwona Kosińska /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 1863/22 - Wyrok NSA z 2023-10-27 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Równocześnie organ odwoławczy orzekł o przyznaniu wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem począwszy od dnia [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wskazaną powyżej decyzją, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji orzekł o odmowie przyznania T. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, wskazując, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dotycząca daty powstania niepełnosprawności męża. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, T. K. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust 1 Konstytucji. Skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i równocześnie orzekł o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111 ze zm.). Wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca w dniu [...] grudnia 2020 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ponadto w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżąca wskazała, że na podstawie art. 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności mąż skarżącej został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to wydano do dnia [...] lipca 2022 r. W dniu [...] lutego 2021 r. przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy, który potwierdził podane przez skarżącą informacje. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] września 2020 r. Wójt Gminy przyznał już skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] października 2021 r. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że powodem uchylenia decyzji jest rezygnacja osoby uprawnionej, czyli skarżącej. Ostatnie świadczenie zostało wypłacone skarżącej w dniu [...] maja 2021 r. za miesiąc maj 2021 r. Finalnie organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że nie zostało spełnione kryterium momentu powstania niepełnosprawności męża (art. 17 ust. 1b ustawy). Organ II instancji wyjaśnił, że uchylając w całości uprzednio wydaną decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2021 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, stwierdził, że organ I instancji procesując w sprawie, dokonał błędnej wykładni przepisów prawa, a mianowicie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze korzystając z uprawnień zawartych w art. 138 § 2a kpa, określiło wytyczne w zakresie wykładni tegoż przepisu, jakie organ I instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji wydając kolejną odmowną decyzję, w której zarzuca niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. kryterium powstania niepełnosprawności, niestosując się do wytycznych organu odwoławczego, dopuścił się w sposób oczywisty naruszenia art. 138 § 2a kpa. Organ II instancji podkreślił, że skoro ustawodawca w art. 138 § 2a kpa nałożył na organ odwoławczy obowiązek określenia wytycznych w zakresie prawidłowej wykładni przepisów prawa, to obowiązkiem organu I instancji jest respektowanie tych wytycznych. Oznacza to w rozpatrywanej sprawie, że fakt powstania u męża skarżącej niepełnosprawności po ukończeniu odpowiednio 18-go i 25-go roku życia nie może stanowić podstawy do odmowy przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że skoro w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się wystąpienia negatywnych przesłanek określonych w art. 17 ust. 5 tej ustawy, to stwierdzić należy, że skarżącej przysługuje prawo do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca na mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. posiadała prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] października 2021 r. Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Przepis ten wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, aczkolwiek nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Toteż Wójt Gminy, przychylając się do żądania skarżącej, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2020 r. Jednak organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. wskazał, że ostatnie świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało wypłacone skarżącej w dniu [...] maja 2021 r. za miesiąc maj 2021 r. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje od dnia [...] czerwca 2021 r., bowiem dopiero od tego dnia ustała negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych (ustał zbieg dwóch świadczeń). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części, w jakiej organ II instancji nie przyznał świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] maja 2021 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. K. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego czyli: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] grudnia 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca zaskarżyła decyzję organu II instancji jedynie w zakresie, w jakim organ II instancji nie przyznał jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] maja 2021 r. Przedmiotem sporu jest zatem okres 6. miesięcy, czyli okres od dnia [...] grudnia 2020 r., czyli początku miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r., do dnia [...] czerwca 2021 r., od której to daty organ II instancji przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Pozostałe elementy stanu faktycznego ustalone przez organ w sprawie nie są sporne między stronami. W związku z tym wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jak wynika z akt sprawy skarżąca decyzją Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. posiadała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] października 2021 r. W trakcie pobierania tego świadczenia w dniu [...] grudnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r. o ustalenie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie tym skarżąca wskazała, że na podstawie art. 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia [...] września 2020 r. Jednakże faktycznie skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy aż do dnia [...] maja 2021 r. Wynika to z faktu, że decyzja przyznająca to świadczenie z dnia [...] września 2020 r. została uchylona na wniosek skarżącej przez organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Jak zaś wynika z treści decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. ostatnie świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało wypłacone skarżącej w dniu [...] maja 2021 r. za miesiąc maj 2021 r. Oznacza to, że zgodnie z powołanymi przepisami, wbrew wywodom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało prawidłowej wykładni powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i zasadnie uznało, że wobec zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b tej ustawy) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za okres, w którym był pobrany specjalny zasiłek opiekuńczy. W tym zakresie organ związany jest przepisami prawa a decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Skoro skarżąca pobrała już jedno świadczenie, nie ma możliwości przyznania jej drugiego ze świadczeń za ten sam okres. Ustawa nie przewiduje także takiej sytuacji, w której skarżącej mogłaby za ten okres wypłacona różnica pomiędzy oboma świadczeniami. Z treści przywołanych unormowań wynika, że nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Treść normy prawnej zawartej w przywołanym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 tej ustawy. Wykładnia systemowa tych przepisów jest jasna i jednoznaczna. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone wcześniejszą decyzją organu I instancji, funkcjonującą w tym okresie w obrocie prawnym. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, pozwala na przyznanie świadczenia nowo wybranego w miejsce poprzednio pobieranego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie stało się to dopiero na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r., z uzasadnienia której wynika, że ostatnie świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało wypłacone skarżącej w dniu [...] maja 2021 r. za miesiąc maj 2021 r. Dlatego też wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne mogło być skarżącej przyznane dopiero od dnia [...] czerwca 2021 r. W ocenie Sądu ustawowe ograniczenie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma pierwszeństwo przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy. Przepis art. 24 ust. 2 stosuje się, gdy wnioskodawca spełnia materialnoprawne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tymczasem w przypadku skarżącej w miesiącu złożenia wniosku występowała negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b. Skoro w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do warunkowej deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji (uchylenie, zmiana) przyznającej w rozpatrywanej sprawie skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest więc determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Z powyższego wynika, że dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, jak podkreślono, przewidział w przepisie art. 27 ust. 5 tej ustawy możliwość swobodnego wyboru jednego z wymienionych w nim świadczeń. Podkreślić przy tym należy, że organ w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych nie działa z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek strony. W sprawie skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosek, aby w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne "z dniem jej wydania" uchylić decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Następnie w toku postępowania odwoławczego złożyła osobiście wniosek z dnia [...] maja 2021 r. o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzja uchylająca przyznany wcześniej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy wydana została dnia [...] czerwca 2021 r., a ostatnie świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego zostało wypłacone skarżącej w dniu [...] maja 2021 r. za miesiąc maj 2021 r. Decyzji tej skarżąca nie kwestionowała w trybie odwoławczym. Oznacza to, że w niniejszej sprawie eliminacja przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b nastąpiła dopiero od dnia [...] czerwca 2021 r., a nie w miesiącu złożenia wniosku. Dlatego też od dnia [...] czerwca 2021 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie. Wobec bowiem posiadania przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia [...] maja 2021 r., nie była ona do tego momentu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść powołanego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie należy podkreślić, że błędne stanowiska organu I instancji odnośnie zasadności zastosowania w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawidłowo stwierdzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może determinować uprawnienia skarżącej do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym bardziej, że skarżąca, działając poprzez pełnomocnika, wniosła pierwotnie o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2020 r. przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy dopiero z dniem wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Podsumowując stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można więc, jak słusznie wywiódł to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 209/21, w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Potwierdza to art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z jego wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego tytułu, czyli niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas, gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 209/21). Oznacza to, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] czerwca 2021 r., tj. od momentu uchylenia decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż skarżąca dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI