I SA/Wa 263/22

I SA/Wa 263/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Bożena Marciniak
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1128/23 - Wyrok NSA z 2024-10-28
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28 i art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent stażysta Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2021 r. nr DAP-WN-727-48/2021/WWP w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 18 listopada 2021 r. nr DAP-WN-727-48/2021/WWP utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 6 lipca 2021 r. nr DAP-WPK-727-1088/2016/KPu umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewid. [...], obr. [...], jako działki nr [...], [...] i [...], uregulowanych w księdze wieczystej [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 1994 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności ww. nieruchomości.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpiła I. S. poprzedniczka prawna S. M.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 6 lipca 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] czerwca 1994 r.
S. M. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przedmiotem komunalizacji jest więc wyłącznie mienie ogólnonarodowe, zaś mienie należące do osób fizycznych lub prawnych jest wyłączone z komunalizacji. Przy komunalizacji z mocy prawa decydujące znaczenie ma zatem stan faktyczny i prawny nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990r.
Z kolei wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. - na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 k.p.a. zgodnie z którym, stroną danego postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes, o którym mowa, musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie - w postępowaniu komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r.
Minister wskazał, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, która w wyniku postępowania komunalizacyjnego stała się nowym właścicielem nieruchomości. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji . Niewskazanie przez "inny" podmiot tytułu prawnorzeczowego do mienia będącego przedmiotem komunalizacji wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej . Natomiast nie ma znaczenia dla postępowania komunalizacyjnego interes prawny osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, ponieważ komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób, a wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina.
W ocenie organu nadzoru S. M. nie wykazała się tytułem prawnorzeczowym do mienia objętego komunalizacją, tj. działek nr [...], [...] i [...], obręb [...]. Z karty inwentaryzacyjnej nr [...], będącej integralną częścią ocenianej decyzji komunalizacyjnej wynika, że działki nr [...], [...] i [...] wpisane były do księgi wieczystej [...]. W zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajduje się operat numer [...], podziału działki numer [...] na działki nr [...], [...], [...], [...] (obręb [...]). Ww. operacie znajduje się "wykaz zmian gruntowych równoważników" wskazujący, że objęta wykazem hipotecznym [...] - [...], parcela katastralna [...] o pow. 0.8258 ha odpowiada działce nr [...] o pow. 0.76 ha położonej w obrębie [...]. W operacie znajduje się również sporządzony przez geodetę uprawnionego wypis hipoteczny stwierdzający, że [...] września 1992 r. parcela nr [...] figurowała w Iwh [...]. Parcela [...] o pow. 0.8258 ha powstała w wyniku podziału parceli [...] o pow. 7.7065 ha. W prowadzonym zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajduje się szkic z 27 kwietnia 1960 r., który pokazuje podział parceli [...] o pow. 7.7065 ha na parcele [...] o pow. 6.8807 ha i [...] o pow. 0.8258 ha. W przesłanych wraz z pismem z 10 czerwca 2014 r. odpisach z wykazów hipotecznych [...], [...] parcela [...] nie figuruje.
Ponadto wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. działka nr [...], położona w [...], objęta była wykazem hipotecznym [...] gm. kat. [...]. Własność nieruchomości wpisana była na rzecz Skarbu Państwa - na podstawie zaświadczenia z [...] marca 1963 r. nr [...] oraz odpisu orzeczenia Ministra Rolnictwa Nr [...] (...). Parcela [...], na podstawie wykazu zmian gruntowych oraz mapy uzupełniającej nr. [...] z [...] sierpnia 1992 r. i decyzji z [...] sierpnia 1992 r. nr [...] utworzyła działkę nr [...], którą odłączono od księgi wieczystej [...] (obecnie [...]), po czym uległa podziałowi.
Organ nadzoru podkreślił, że wpis w księdze wieczystej danej nieruchomości ma kluczowe znaczenie dla ustalenia jej stanu faktyczno-prawnego, w oparciu o który organy administracji publicznej obowiązane są dokonywać jakiejkolwiek oceny badanych decyzji administracyjnych. Przyjęte orzecznictwo sądowoadministracyjne wyraźnie wskazuje, że treść wpisu w księdze wieczystej jako orzeczenie sądu cywilnego, wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Domniemanie wynikające z ksiąg wieczystych jest wzruszalne, a jego obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy (powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., czy w postępowaniu o zasiedzenie). Przeprowadzenie dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego i jest zastrzeżone wyłącznie dla właściwości sądu powszechnego i nie daje organom administracji publicznej jakiejkolwiek ingerencji w ich treść.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. własność nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną przysługiwała Skarbowi Państwa (co potwierdza wpis w księdze wieczystej). Spełnione zatem zostały kluczowe warunki dla komunalizacji nieruchomości. Skarżąca zaś nie wykazała się posiadaniem prawa do przedmiotowej nieruchomości. Domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym, ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r.
Odnosząc się do przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów, organ wskazał, nie kwestionuje pozostawania w obrocie prawnym ostatecznych decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r. nr GZ.rn-051-625-196/01 i z 15 lipca 2013 r. nr GZ.rn-057-625-903/10 dotyczących niepodpadania pod działanie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości objętej wykazem hipotecznym [...] gm. Kat [...] będącej własnością W. F. i A. F. W postępowaniu komunalizacyjnym znaczenie prawne ma jednak stan na dzień komunalizacji. Z posiadanej dokumentacji wyraźnie wynika, że na ten dzień jako właściciel skomunalizowanych nieruchomości ujawniony był Skarb Państwa, a nie osoby fizyczne. Minister będąc związanym wpisem w księdze wieczystej nie jest jednocześnie uprawniony do badania prawidłowości wynikających z niej wpisów. Możliwe jest wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu nadzoru prowadzącego postępowanie nadzorcze.
W tej sytuacji organ uznał, że skarżącej (ani jej poprzednikom prawnym) nie przysługuje (ani obecnie, ani w dacie komunalizacji) tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości oznaczonej nr działek [...], [...] i [...] legitymujący do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r. Skarżąca nie legitymując się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, nie posiada też przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 1994 r. Zgodnie zaś z przyjętym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wszczęcie postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
S. M. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:
1. art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację i uznanie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony,
2. art. 105 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretacje i uznanie, iż skarżąca nie posiada legitymacji procesowej i tym samym, że postępowanie jest bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jest ustawowym spadkobiercą W. i A. F., którzy byli właścicielami nieruchomości przed ich przejęciem przez Skarb Państwa w oparciu o przepisy o reformie rolnej.
Skarżąca powołała orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 10 września 1945 r., decyzję Ministra Rolnictwa z [...] marca 1955 r., decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r. i z 15 lipca 2013 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2018 r. podkreślając, że w związku z wydaniem ostatecznej i prawomocnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010 r. oraz z 15 lipca 2013 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] marca 1955 r. dany grunt nigdy nie przeszedł na własność Skarbu Państwa, wiec nie mógł następnie, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stać się z mocy prawa własnością gminy. Decyzja właściwego organu o niepodpadaniu gruntu pod dekret o reformie rolnej wywołuje skutki z mocą ex tunc i skutkuje przywróceniem stanu prawnego sprzed nacjonalizacji. Nie ma natomiast możliwości zmodyfikowania historycznego wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej, tj. na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej czy to na dzień 27 maja 1990 r. Skarb Państwa już zawsze na ten czas będzie figurował w księdze wieczystej jako właściciel. Możliwe jest jedynie wystąpienie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ale zmiana nastąpi z datą wydania wyroku a nie wstecz. W celu przeprowadzenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym koniecznym jest w pierwszej kolejności stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem gmina figuruje w księdze wieczystej jako właściciel właśnie na podstawie tej decyzji. Podstawę stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi prawomocna decyzja z 21 października 2010 r. oraz z 15 lipca 2013 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] marca 1955 r., która wywołuje skutki ex tunc. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa sąd w postępowaniu cywilnym jest związany decyzją administracyjną, poza sytuacjami gdy zachodzi jej tzw. bezwzględna nieważność. To jednak w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej stanowi prejudykat w stosunku do postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a nie odwrotnie.
Zdaniem skarżącej, z uwagi na ostateczność i prawomocność decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z [...] marca 1955 r. uznać trzeba, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Skomunalizowano bowiem nieruchomość należącą do osób fizycznych. Natomiast wnioskodawczyni, jako spadkobierczyni W. i A. F., będących właścicielami nieruchomości, powinna być uznana za podmiot posiadający interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, a organ pierwszej instancji powinien wydać decyzję stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, wobec czego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewid. gruntów jako działki nr [...], [...] i [...], w jedn. ewid. [...] , obr. [...], objętych [...] zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] , stanowiącej integralną część powyższej decyzji. Powodem umorzenia przedmiotowego postępowania było uznanie przez organ nadzoru, że skarżąca nie posiada w sprawie przymiotu strony.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą wywiedzenia interesu prawnego jest istnienie konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której uprawniony może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Tym samym stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r. stanowił art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są co do zasady wyłącznie Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina – jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. w dniu 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Nie jest przy tym wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej.
Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji Sąd podzielił ocenę organu nadzoru, że na dzień 27 maja 1990 r. skarżąca nie legitymowała się i nadal nie legitymuje tytułem prawnorzeczowym do spornych działek, który stałby na przeszkodzie ich komunalizacji.
Zebrany materiał dowodowy, czego skarżąca nie kwestionuje, potwierdza, że zarówno w dacie 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej sporne działki ujawnione były w księdze wieczystej jako własność Skarbu Państwa.
Okoliczność ta zaś, jak trafnie wskazał organ nadzoru, ma kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktyczno-prawnego danej nieruchomości. Wpis w księdze wieczystej jest bowiem, stosownie do art. 626 (8) § 6 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575), dalej zwanej "k.p.c.", orzeczeniem sądu cywilnego. W konsekwencji treść tego wpisu, z mocy art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Ponadto, na co trafnie zwrócił uwagę Minister, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204) prawo ujawnione tego rodzaju wpisem objęte jest domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. To natomiast, że powyższe domniemanie ma charakter wzruszalny i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego może być obalone w oparciu o dostępne środki dowodowe nie tylko w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, ale w każdym innym postępowaniu, w którym kwestia ta stanowi przesłankę rozstrzygnięcia, nie uprawnia do wyprowadzenia wniosku że może to nastąpić także w postępowaniu administracyjnym. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest bowiem wyłącznie zagadnieniem prawa cywilnego. Organ administracji nie ma zatem możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, gdyż wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Taka zaś sytuacja jest z oczywistych przyczyn prawnie niedopuszczalna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, Lex nr 2106421).
Skoro zatem w dacie komunalizacji sporne działki stanowiły własność Skarbu Państwa, to organ prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała się posiadaniem do nich tytułu prawnego. Jak już zaś wyżej podkreślono, domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem prawnym nie może być obalone przez organy administracji w postępowaniu komunalizacyjnym ani w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogła także podważyć zawarta w skardze argumentacja dotycząca pominięcia przez organ nadzoru skutków prawnych wywołanych przez pozostające w obrocie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 października 2010r. oraz z 15 lipca 2013 r. w zakresie stwierdzającym nieważność w całości orzeczenia Ministra Rolnictwa z [...] marca 1955 r. Rację ma bowiem Minister, że powołane decyzje przesądzają, że nie doszło do ustawowej nacjonalizacji nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tj. w dacie 13 września 1944 r.). Nie oznacza to jednak automatycznie posiadania do nich prawa własności nieruchomości przez skarżącą w dacie komunalizacji. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r., sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, Lex nr 3265464). Jak prawidłowo wyjaśnił Minister, związanie organu administracji wpisem w księdze wieczystej skutkuje brakiem jego uprawnienia do badania prawidłowości wynikających z tej księgi wpisów. Możliwe jest bowiem wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w wyniku działań organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe.
Wobec powyższego, organ prawidłowo ocenił, że brak udokumentowania przynależnego skarżącej tytułu prawnorzeczowego do objętych wnioskiem skomunalizowanych nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. powoduje, że nie ma ona opartego na normach prawa materialnego własnego interesu prawnego legitymującego ją do skutecznego żądania weryfikacji, w oparciu o art. 156 § 1 i n. k.p.a. legalności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1994 r. Skutki prawne wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego od dnia wydania (ex tunc) nie mogłyby bowiem oddziaływać w sposób bezpośredni na sferę przynależnych skarżącej praw do objętych tą decyzją nieruchomości. Odmawiając zatem skarżącej przymiotu strony w tym postępowaniu organ nie naruszył art. 28 k.p.a. Konsekwencją stwierdzenia braku interesu prawnego skarżącej w sprawie zakończonej powołaną decyzją komunalizacyjną, było umorzenie wszczętego na jej wniosek postępowania nieważnościowego jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje bowiem, między innymi, wówczas gdy z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego wystąpi podmiot nieuprawniony. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Minister nie naruszył również art. 105 § 1 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji.