I SA/Wa 2628/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-09
NSAnieruchomościWysokawsa
komunalizacjanieruchomościstwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoprawo własnościSkarb Państwagminadecyzja administracyjnawada prawna

WSA w Warszawie oddalił skargę Gminy Miejskiej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody o komunalizacji nieruchomości, uznając, że decyzja Wojewody była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która stwierdziła nieważność decyzji Wojewody z 2000 r. o komunalizacji nieruchomości. Minister uznał, że decyzja Wojewody była wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy, podzielając stanowisko Ministra.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Gminy Miejskiej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody z 2000 r. dotyczącej komunalizacji nieruchomości. Decyzja Wojewody z 2000 r. stwierdzała nabycie z mocy prawa przez Gminę własności nieruchomości na podstawie ustawy z 1990 r. o przepisach wprowadzających ustawy samorządowe. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyli spadkobiercy pierwotnego właściciela. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody, wskazując, że nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa w dacie komunalizacji, a stanowiła własność osób fizycznych. Sąd administracyjny oddalił skargę Gminy, uznając, że decyzja Wojewody była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ nieruchomość nie podlegała komunalizacji. Sąd odrzucił argumentację Gminy dotyczącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13, wskazując na odmienny charakter prawny decyzji komunalizacyjnej (deklaratoryjny) w porównaniu do decyzji konstytutywnych, które były przedmiotem analizy TK. Sąd potwierdził również, że nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja komunalizacyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na przejęciu nieruchomości niebędącej własnością Skarbu Państwa, może zostać stwierdzona jako nieważna, nawet jeśli od jej wydania minął znaczny czas, o ile nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja Wojewody o komunalizacji nieruchomości była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, ponieważ nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie komunalizacji. Skutek decyzji stwierdzającej nieważność jest deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co odróżnia ją od sytuacji analizowanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku P 46/13. Brak wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Podstawa prawna komunalizacji mienia państwowego.

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Definicja mienia ogólnonarodowego (państwowego) podlegającego komunalizacji z mocy prawa.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Okoliczności wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, w tym wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych.

k.p.a. art. 158 § par 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 art. 2 § ust. 1 lit. e

Dekret PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Przepis dotyczący przejmowania mienia na rzecz Skarbu Państwa w ramach reformy rolnej.

Dz. U. Nr 10, poz. 51 art. § 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Postępowanie dotyczące ustalenia, czy nieruchomość podlegała przepisom o reformie rolnej.

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 35 § ust. 1

Deklaratoryjny charakter wpisu prawa własności do księgi wieczystej.

k.p.a. art. 156 § par 1 pkt2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § par 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § par 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. art. 18 § ust, 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie komunalizacji, co skutkuje rażącym naruszeniem prawa. Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13 nie ma zastosowania do decyzji komunalizacyjnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Gminy dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 75, 77, 80) poprzez niezawiadomienie użytkownika wieczystego. Zarzuty Gminy dotyczące naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem TK P 46/13. Zarzuty Gminy dotyczące naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 165 ust. 1 zd. 2 Konstytucji poprzez błędną wykładnię ochrony mienia publicznego. Zarzuty Gminy dotyczące naruszenia art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność. Decyzja komunalizacyjna, mająca charakter deklaratoryjny, nie była źródłem nabycia przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości [...], a tylko potwierdzała ten fakt i umożliwiała Gminie skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący jej tytuł. Wpis w księdze wieczystej nie przekreśla stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący

Łukasz Trochym

członek

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, charakteru prawnego decyzji komunalizacyjnych oraz zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego na podstawie przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia i możliwością stwierdzenia nieważności decyzji po latach, co ma znaczenie praktyczne dla samorządów i właścicieli nieruchomości.

Nieważność decyzji komunalizacyjnej po latach: Sąd wyjaśnia granice ochrony praw nabytych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2628/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Łukasz Trochym
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2044/21 - Wyrok NSA z 2022-10-07
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par 1 pkt2, art. 157 par 1, art 158 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art 18 ust, 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2000 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191zezm.) stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. wystąpiły M. K. i M. Z..
Po rozpatrzeniu wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2019 r., stwierdził nieważność opisanej wyżej decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] sierpnia 2019 r. wystąpił Prezydent Miasta [...].
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 kpa), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa.
Minister wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. stanowił art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy: jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (...) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność.
Organ wskazał, że nieruchomość "[...]" objęta [...] stanowiła własność E. R., a wnioskodawczynie są następcami prawnymi byłego właściciela. Dawne parcele katastralne [...] i [...] odpowiadają działce nr [...] w obrębie [...]. Natomiast skomunalizowana działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], wydzielonej z działki nr [...] z Iwh Tab. [...].
Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Powyższe przejęcie mienia była przedmiotem weryfikacji, w wyniku którego Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2003 r., nr [...] stwierdził, m. in., że objęte wykazem hipotecznym [...] księgi tabularnej (dla dóbr [...]) parcele katastralne Ikat. [...] i [...], stanowiące majątek [...], należący wcześniej do E. R., nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister wyjaśnił, że decyzja stwierdzająca, że nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej odnosi skutek ex tunc. Powyższe oznacza, że Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu komunalizacji, tj. [...] maja 1990 r., a jedynie posługiwał się wadliwym tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości. Nieruchomość stanowiła mienie osób fizycznych, a tym samym nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wobec powyższego należy uznać, że przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r., doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Brak świadomości organu orzekającego w przedmiocie komunalizacji w momencie wydawania decyzji, że nieruchomość stanowi własność prywatną, nie zmienia faktu że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody.
Minister zwrócił uwagę, że w przypadku występowania w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 kpa, należy także przeanalizować czy w sprawie nie wystąpiły przeszkody, o których mowa w § 2 tego przepisu, tj. okoliczności wyłączające możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, jak to, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Organ wskazał, że nieodwracalny skutek prawny, to taki skutek, którego organ administracji nie jest w stanie odwrócić w ramach swych kompetencji realizowanych w postępowaniu administracyjnym. Taki skutek wywołuje przeniesienie własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego w drodze czynności cywilnoprawnej dokonywanej w formie aktu notarialnego.
Na części działki nr [...] znajduje się budynek położony w części również na działce sąsiedniej nr [...], która stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Jednakże z odpisu zupełnego księgi wieczystej [...] nie wynika by ustanowiono na spornej działce nr [...] prawo użytkowania wieczystego. Decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. został objęty jedynie grunt nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W ocenie Ministra powyższa okoliczność nie wypełnia przesłanki z art. 156 § 2 kpa stanowiącej przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, w którym Trybunał stwierdził, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, Minister wyjaśnił, że wyrok ten ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Oznacza to, że wyrok nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Minister wskazał, że wyrok dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa na własność Państwa), a zatem orzeczenie to nie powinno mieć zastosowania do Skarbu Państwa, czy gminy, które nabyły prawa w następstwie wywłaszczenia lub komunalizacji.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2019 r. złożyła Gmina [...]. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] sierpnia 2019 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 75 § 1 zd. 1, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 28 i art. 29 kpa, poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w niewezwaniu do udziału w sprawie [...] S. A., jako użytkownika wieczystego nieruchomości oznaczonej, jako działka ewidencyjna nr [...] i posiadacza części nieruchomości oznaczonej, jako działka ewidencyjna nr [...];
2) art. 7, art. 77 § 4 zd. 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez jego niezastosowanie wyrażające się w pominięciu okoliczności, że w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] był Skarb Państwa, a tym samym pominięcie domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym;
3) art. 156 § 2 in principio w zw. z § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji, poprzez jego niezastosowanie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/ 13;
4) art. 156 § 2 in principio w zw. z § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 165 ust. 1 zd. 2 Konstytucji poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu konstytucyjnego standardu ochrony mienia publicznego;
5) art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie.
Zarzuty rozwinięte zostały w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestniczki postępowania M. K. i M. Z. w odpowiedzi na skargę (pismo z [...] maja 2020 r.) wniosły o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 27 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącej, organ oraz pełnomocnik uczestniczek postępowania zostali powiadomieni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
|Skarga jest niezasadna, wobec czego podlega oddaleniu. |
|Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów art. 156-158 kpa, a jego przedmiotem było ustalenie, czy |
|kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. została wydana z wadami, o których mowa art. 156 § 1 kpa. W toku takiego |
|postępowania organ administracji bada, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania |
|warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. |
|W analizowanej sprawie kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy w dacie istotnej dla komunalizacji, tj. [...] maja 1990 r. nieruchomość|
|oznaczona jako działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. z |
|dniem wejścia w życie tej ustawy mieniem właściwych gmin stawało się mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i |
|terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 |
|pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1. |
|Przejście własności następuje z mocy prawa. Zatem, aby można było mówić o komunalizacji mienia z mocy prawa, mienie to musiało stanowić|
|[...] maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. |
|Należy podnieść (por. wyrok NSA z 31 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1469/12), że w sytuacji istnienia sporu, czy dana nieruchomość |
|podpadała pod przepisy o reformie rolnej, ustalenia winny być czynione w postępowaniu szczególnym, prowadzonym na podstawie § 5 |
|rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia |
|Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). W myśl utrwalonego orzecznictwa |
|Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, dopiero wydanie decyzji deklaratoryjnej na zasadzie § 5 rozporządzenia |
|stwierdzającej, że dana nieruchomość nie podpadała pod działanie regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o wprowadzeniu |
|reformy rolnej, pozwala przyjąć, że w konkretnym stanie faktycznym nie doszło do przejścia prawa własności określonej nieruchomości na |
|rzecz Skarbu Państwa (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, wyrok |
|Sądu Najwyższego z 25 marca 1999 r., sygn. akt III RN 165/98). Zatem, dopiero wydana w powyżej wskazanym postępowaniu, decyzja |
|mogłaby stanowić dowód w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, że kwestionowana decyzja rażąco naruszała |
|art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Skoro Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia |
|2003 r., nr [...] utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2004 r., nr [...] stwierdził, m.in., że |
|objęte wykazem hipotecznym [...] parcele katastralne lkat [...] i [...] (w skład której wchodzi obecna działka nr [...]) stanowiące majątek |
|[...] należący do E. R., nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, to nie sposób |
|przyjąć, że Skarb Państwa był właścicielem wyżej wymienionej nieruchomości [...] maja 1990 r. Skarb Państwa posługiwał się jedynie |
|wadliwym tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowiła mienie osób |
|fizycznych, a tym samym nie podlegała komunalizacji w świetle art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Oznacza to, że decyzja |
|Wojewody [...] z [...] kwietnia 2000 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. |
|Wbrew zarzutom skargi w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13. |
|Jest to wyrok zakresowy, orzekający o pominięciu prawodawczym, czyli taki, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak |
|określonej treści normatywnej w przepisie, jednakże nie oznacza to derogacji tego przepisu (podkreślił to wyraźnie TK w pkt 10.6 |
|uzasadnienia wyroku). Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał kieruje przede wszystkim do ustawodawcy, ale zauważyć też należy, że w |
|doktrynie podnosi się, że stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność |
|poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z przepisów konstytucyjnych (M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału |
|Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006 r., s. 152 i n.). Nie kwestionując, co do zasady, że stwierdzenie niekonstytucyjności |
|pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy |
|prawnej z wartości konstytucyjnych, Sąd zauważa, że brakującej części normy w art. 156 § 2 kpa nie można zrekonstruować w taki |
|sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy. Innymi słowy, nie może uczynić tego za |
|ustawodawcę sąd ani organ, gdyż mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom |
|konstytucyjnym, w tym np. zasadzie równości, czy sprawiedliwości społecznej. Co istotne wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł w |
|konkretnych okolicznościach, w zupełnie innej sprawie, gdzie chodziło o ochronę praw (ekspektatywy) nabytych przez byłych właścicieli |
|gruntów [...], na skutek przywrócenia im w drodze aktu administracyjnego terminu do złożenia wniosku o uzyskanie ekwiwalentu za utraconą |
|własność, w sytuacji, gdzie ów akt administracyjny był wadliwy, ale funkcjonował w obrocie prawnym wiele lat i korzystając z |
|domniemania zgodności z prawem pozwolił na uzyskanie prawa podmiotowego przez byłych właścicieli. |
|Bez wątpienia nie można tego porównać do sytuacji występującej w niniejszej sprawie dotyczącej nabycia prawa własności przez Skarb |
|Państwa, a następnie komunalizacji tego prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Powołany wyrok może mieć istotne znaczenie |
|dla spraw, w których została wydana decyzja konstytutywna przyznająca obywatelowi prawo lub ekspektatywę nabycia prawa. Natomiast |
|kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny. Decyzja komunalizacyjna, mająca |
|charakter deklaratoryjny, nie była źródłem nabycia przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako |
|działka nr [...], a tylko potwierdzała ten fakt i umożliwiała Gminie skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na |
|przysługujący jej tytuł. Charakter prawny decyzji administracyjnej wynika z jej rozstrzygnięcia (osnowy). Decyzja komunalizacyjna |
|stwierdza jedynie wystąpienie określonego zdarzenia prawnego (nabycia mienia ogólnonarodowego), jakie miało miejsce z dniem wejścia w |
|życie ustawy. Rozstrzygnięcie tej decyzji nie kreuje żadnych praw dla jej adresata - gminy, w szczególności nie ustala żadnych |
|warunków, czy terminów związanych z nabyciem lub późniejszym wykonywaniem prawa własności do określonego mienia. To zaś, że dana gmina |
|może skutecznie powoływać się na nabycie konkretnego mienia po uzyskaniu ostatecznej decyzji komunalizacyjnej nie świadczy o tym, że |
|decyzja ta ma w części charakter konstytutywny. Czym innym jest bowiem legitymowanie się przez określoną gminę, dla celów dowodowych, |
|ostateczną decyzją komunalizacyjną, a więc dokumentem urzędowym wymaganym dla wykazania na zewnątrz nabycia mienia w tym trybie, a czym|
|innym jest skutek tej decyzji, który wynika z jej rozstrzygnięcia. Z wyżej omówionych przyczyn chybione są zarzuty skargi dotyczące |
|naruszenia art. 156 § 2 w zw. z § 1 pkt 2 kpa w zw. art. 165 ust. 1 zd. 2 i art. 190 ust. 1 Konstytucji, poprzez ich |
|niezastosowanie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. i błędną wykładnię polegającą na |
|pominięciu konstytucyjnego standardu ochrony mienia publicznego. |
|Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Skarb Państwa stał się właścicielem |
|przedmiotowej nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. |
|Wydanie przez Wojewodę [...] decyzji z [...] sierpnia 2003 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego|
|2004 r., z których wynika, że nieruchomości w skład których wchodzi działka nr [...] nie podpadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1|
|lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wywarło bowiem skutek, że Skarb państwa nie miał tytułu własności do nieruchomości. |
|Decyzje powyższe odnoszą skutek ex tunc. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzje te zapadły po wydaniu decyzji komunalizacyjnej. |
|Zważyć należy, że wpis w księdze wieczystej nie przekreśla stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wpis prawa własności do |
|księgi wieczystej jest orzeczeniem mającym źródło we właściwej czynności lub dokumencie i ściśle z nimi powiązanym, wynikającym z |
|obowiązku ujawnienia prawa (art. 35 ust. 1). Ma on charakter deklaratoryjny, stwierdzający przysługiwanie prawa konkretnemu podmiotowi |
|względem oznaczonej nieruchomości. Okoliczność, że wydając decyzję komunalizacyjną Wojewoda działał w oparciu o posiadane dokumenty |
|oraz w zaufaniu do zapisów księgi wieczystej, nie może przesądzać o prawidłowości tej decyzji. |
|Prawidłowo organ wskazał, z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji, że przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało zaistnienia|
|nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Sporny grunt nie jest obciążony prawem użytkowania wieczystego. |
|Natomiast okoliczność, że na części działki znajduje się fragment budynku, który posadowiony jest na działce sąsiedniej nie stanowi |
|nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. |
|Odnośnie niebrania udziału w postępowaniu nadzorczym Spółki [...], wskazać należy, że stronami postępowania w sprawach o stwierdzenie |
|nieważności są co do zasady strony postępowania zwykłego oraz podmioty, które mają interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z |
|właściwym przepisem prawa materialnego - w niniejszej sprawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjej. Spółce [...] nie przysługują do |
|przedmiotowej nieruchomości żadne prawa rzeczowe. Nie była także stroną postępowania komunalizacyjnego. Ponadto, nawet gdyby spółka |
|miała przymiot strony (co w niniejszej sprawie nie występuje), to tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w |
|postępowaniu - co powoduje spełnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa - jest uprawniony do podnoszenia |
|tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. |
|Minister prawidłowo przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa i dokonał |
|trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Organ nie |
|naruszył także przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. |
|Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 Ppsa. |
| |
| |
| |

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI