I SA/Wa 2626/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościuwłaszczeniePKPSkarb Państwalinia kolejowapostępowanie administracyjneprawo własnościprawo użytkowania wieczystegokomercjalizacja przedsiębiorstw państwowych

WSA w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego postępowania dowodowego.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu wniesionego przez Polskie Koleje Państwowe S.A. od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody Świętokrzyskiego w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych. Minister uznał, że Wojewoda wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie wyjaśniając tożsamości działek ani nie udowadniając, że działka była we władaniu PKP S.A. i zajęta pod linię kolejową w kluczowej dacie. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, zgadzając się z oceną Ministra co do wadliwości postępowania dowodowego i konieczności jego ponownego przeprowadzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze sprzeciwu Polskich Kolei Państwowych S.A. od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody Świętokrzyskiego dotyczącą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości oraz przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego. Minister uznał, że Wojewoda wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie wyjaśniając kluczowych kwestii, takich jak tożsamość działek, prawo własności do działki w określonych datach, a także nie udowodnił, że działka była we władaniu PKP S.A. i zajęta pod linię kolejową w dniu 28 lutego 2003 r. Wskazał, że oświadczenia pracowników PKP S.A. i wykaz budowli nie były wystarczającymi dowodami. W związku z tym Minister uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa. Polskie Koleje Państwowe S.A. wniosły sprzeciw, zarzucając Ministrowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 kpa, twierdząc, że organ odwoławczy mógł samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja Ministra była prawidłowa. Sąd podkreślił, że zakres kontroli w sprawie sprzeciwu jest węższy i skupia się na ocenie zasadności zastosowania art. 138 § 2 kpa. Zgadzając się z Ministrem, Sąd stwierdził, że ustalenia Wojewody budziły wątpliwości co do tożsamości działek i prawa własności, a materiał dowodowy był niewystarczający do stwierdzenia, że działka była zajęta pod linię kolejową. W związku z tym, Minister prawidłowo zastosował art. 138 § 2 kpa, a sprawa wymaga ponownego, wyczerpującego postępowania dowodowego przed organem pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 kpa, ponieważ organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów do rozstrzygnięcia sprawy, a konieczny zakres postępowania dowodowego przekraczał możliwości organu odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenia Wojewody dotyczące tożsamości działek, prawa własności oraz faktu zajęcia działki pod linię kolejową były niepełne i oparte na niewystarczających dowodach (oświadczenia pracowników, nieopatrzony datą wykaz budowli). Konieczne było ponowne, wyczerpujące postępowanie dowodowe, które wykraczało poza kompetencje organu odwoławczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.k.r.p.p. art. 37a

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Przepis określa przesłanki przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP S.A. Wymaga m.in. aby grunt był we władaniu PKP S.A. i zajęty pod linię kolejową w dniu 28 lutego 2003 r., a także nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP w tej dacie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy fakt został udowodniony.

u.t.k. art. 4 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym

Definicja linii kolejowej jako drogi szynowej wraz z przyległym pasem gruntu, budynkami, budowlami i urządzeniami oraz zajętymi pod nie gruntami.

u.t.k. art. 4 § pkt 4

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym

Definicja przyległego pasa gruntu.

p.p.s.a. art. 64b § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu w sprawie ze sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 64b § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strony postępowania administracyjnego w sprawie ze sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zawężenie kontroli sądowej do oceny przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa.

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez sąd w sprawach ze sprzeciwu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów do rozstrzygnięcia sprawy. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy przekracza możliwości organu odwoławczego do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Ustalenia Wojewody dotyczące tożsamości działek i prawa własności budziły wątpliwości. Nie udowodniono, że działka była we władaniu PKP S.A. i zajęta pod linię kolejową w dniu 28 lutego 2003 r.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 kpa, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, mimo że mógł samodzielnie uzupełnić postępowanie dowodowe.

Godne uwagi sformułowania

decyzja ma charakter deklaratoryjny potwierdza jedynie stan prawny istniejący 28 lutego 2003 r. i jego skutki w dacie 1 czerwca 2003 r. oświadczenie nie jest wystarczającym dokumentem potwierdzającym opisane w nim okoliczności zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie wywołanej sprzeciwem od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa jest odmienny od zakresu kontroli w sprawach wywołanych skargą

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego \"Polskie Koleje Państwowe\", zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach uwłaszczeniowych, stosowanie art. 138 § 2 kpa przez organy administracji i kontrola sądowa w sprawach ze sprzeciwu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem nieruchomości kolejowych na podstawie przepisów przejściowych. Konieczność indywidualnej oceny stanu faktycznego w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z uwłaszczeniem nieruchomości kolejowych i prawidłowością postępowania administracyjnego. Pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie stanu faktycznego.

Kolejowe nieruchomości: Jak udowodnić prawo własności po latach?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2626/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1160
art. 37a
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 września 2022 r., nr DO-II.7610.126.2020.KC w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 28 września 2022 r., nr DO-II.7610.126.2020.KC Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 12 czerwca 2020 r., nr SPN.II.752.33.2017, uchylił w całości decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Świętokrzyski, decyzją z
12 czerwca 2020 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów S. , obręb [...]. , jako działka nr [...] o pow. 0,0319 ha oraz stwierdził nabycie przez [...] z tym samym dniem prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności znajdujących się na nim naniesień budowlanych: torów głównych zasadniczych nr 101 i nr 102 linii kolejowej nr 8 Warszawa Zachodnia - Kraków Główny Osobowy (szyny S-60, podkłady drewniane, podsypka tłuczniowa), nr inwentarzowy [...], rok budowy 1978; drogi i place wewnętrzne, jezdnia asfaltowa, nr inwentarzowy [...] ; rów odwadniający torowisko, brak nr. inwentarzowego; część drogi technologicznej utwardzonej szutrem i płytami betonowymi, brak nr. inwentarzowego, rok budowy 1988.
Odwołanie od decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 12 czerwca 2020 r., złożyła A. K. .
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rozwoju i Technologii, stwierdził, że decyzja Wojewody Świętokrzyskiego została wydana, m. in. na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".
Zgodnie z art. 37a ust. 1 i 2 tej ustawy grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] , niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Do gruntów tych przysługuje [...] prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji i nie może ono naruszać praw osób trzecich.
Minister wskazał, że art. 37a ustawy określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a [...] miały przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...]
Minister zaznaczył, że jedną z podstawowych przesłanek określonych w art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z 8 września 2000 r. jest, aby grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego ani Polskich Kolei Państwowych w dacie 28 lutego 2003 r.
Podał, że z decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z 12 czerwca 2020 r. wynika, że przedmiotowa działka nr [...] stanowi własność osób fizycznych, zaś ustaleń tych Wojewoda dokonał na podstawie pisma Starosty S. z 25 stycznia 2017 r., nr GG-II.680.11.134.2016 oraz dołączonych do niego dokumentów. W piśmie tym poinformowało, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających prawo własności Skarbu Państwa, m. in. do działki nr [...] położonej w S. obręb [...] . Wskazano, że działka nr [...] w aktualnym (w dacie sporządzenia pisma) rejestrze ewidencji gruntów i budynków figuruje w jednostce rejestrowej nr [...] , jako we władaniu Skarbu Państwa, w użytkowaniu [...], bez powołanych dokumentów własności. Ponadto w piśmie wskazano, że z operatu technicznego wpisanego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 19 grudnia 2014 r. pod nr [...] i jego korekty wpisanej do tego zasobu 18 listopada 2015 r., pod nr [...] wynika, że działka nr [...] odpowiada działce nr [...]. W rejestrze z 1968 r. działka nr [...] figurowała w jednostce rejestrowej jako władanie B. s. L. K. bez powołanego dokumentu własności. Taki dokument w postaci postanowienia Sądu, sygn. akt I Ns 395/01 został powołany w 2004 r. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z 8 października 2001 r., sygn. akt I Ns 395/01 stwierdził, że B. oraz A. małż. K. stali się z mocy prawa, z dniem 4 listopada 1971 r., na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej, współwłaścicielami nieruchomości położonych w S. , o łącznej pow. 1,61 ha, składającej się z działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami: [...],[...],[...],[...],[...], nie mających urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Postanowienie to stało się prawomocne i podlegało wykonaniu z dniem 30 października 2001 r. W aktach sprawy znajduje się również pismo Geodety Powiatowego - mgr. inż. D. C. z 5 września 2019 r., nr GG-III.6620.4.85.2019, w którym wyjaśniono, że w trakcie aktualizacji obrębu S. wykonywanej w latach 1993 - 1995, działkę nr [...] o pow. 0,10 ha podzielono na działki nr [...] o pow. 0,03 ha i nr [...] o pow. 0,07 ha. Działka nr [...] o pow. 0,03 ha w wyniku scalenia została wcielona do działki nr [...] i wpisana do jednostki rejestrowej, w której wpisano Wschodnią Okręgową Dyrekcję Kolei Państwowych w L. jako zarządcę, m. in. ww. działki. Z kolei działce nr [...] o pow. 0,07 ha nadano nr [...] i razem z działkami wymienionymi w ww. postanowieniu Sądu Rejonowego w S. z 8 października 2001 r. poddano scaleniu w wyniku którego otrzymano ekwiwalent zamienny w postaci działki nr [...].
Wojewoda Świętokrzyski ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 3 września 2001 r., sygn. akt I Ns 393/01, że spadek po zmarłym 4 lipca 1973 r. B. K. nabyli: żona A. K. oraz dzieci S. K. , M. K. i L. P. . Wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy dziedziczyły wszystkie ww. osoby po 1/4 części każde z nich. Tym samym postanowieniem spadkowym Sąd stwierdził nabycie spadku po A. K. , zmarłej [...] stycznia 1976 r., na rzecz jej synów: M. K. , W. K. i S. K. oraz córki L. P. oraz stwierdził, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne dziedziczą M. K. , S. K. i L. P. po 1/3 każde z nich.
Minister zaznaczył, że ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia z 1 grudnia 2004 r., sygn. akt I Ns 300/03 wynika, iż Sąd Rejonowy w S. dokonał działu spadku po B. i A. małż. K. w skład którego wchodzi nieruchomość o łącznej pow. 1,61 ha położona w S. , składająca się z działek nr [...], nr [...],[...] i nr [...], dla której nie ma urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, a której własność została stwierdzona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 8 października 2001 r., sygn. akt I Ns 395/01, m. in. w ten sposób, że L..P. przyznano na wyłączną własność działkę o pow. 0,14 ha, oznaczoną jako działka nr [...], określoną na mapie z ewidencji gruntów [...], sporządzonym 14 grudnia 2001 r. Postanowienie z 1 grudnia 2004 r., o dział spadku stało się prawomocne i podlegało wykonaniu z dniem 14 grudnia 2004 r.
Organ I instancji ustalił również na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 17 maja 2018 r., sygn. akt I Ns 134/18, że spadek po L. P. , zmarłej [...] września 2007 r., nabyły na podstawie ustawy dzieci: R. P. , Z. P. i A. K. , natomiast spadek po zmarłym [...] kwietnia 2016 r. R. P. nabyli na podstawie ustawy: żona J. P. oraz dzieci M. M., S. P. i R. P.. Z tego względu, organ I instancji uznał za strony niniejszego postępowania uwłaszczeniowego: A. K., Z. P., J. P , M. M., S. P., R. P. będących następcami prawnymi L. P. , która z kolei była następczynią prawną B. i A. małż. K. w zakresie działki nr. [...] .
Minister zaznaczył, że organ I instancji decyzją z 12 czerwca 2020 r. stwierdził nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności oraz przez [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]o pow. 0,0319 ha. Natomiast zaskarżone orzeczenie nie dotyczy uwłaszczenia gruntu oznaczonego jako działka nr. [...] .
Minister podniósł, że z pisma Geodety Powiatowego z 5 września 2019 r. bezsprzecznie wynika, że działka nr [...] o pow. 0,0319 ha odpowiada dawnej działce nr. [...] o pow. 0,03 ha (powstałej z podziału działki nr. [...] ), natomiast działka nr. [...] , która powstała w wyniku scalenia działek nr. [...] ,[...] , [...],[...] z działką nr. [...] o pow. 0,07 ha, która uprzednio była oznaczona numerem [...] o pow. 0,07 ha i powstała z podziału działki nr. [...] . Zatem uwłaszczona działka nr [...] powstała w wyniku zmian geodezyjnych dotyczących działki nr. [...] o pow. 0,03 ha, natomiast działka nr. [...] powstała w wyniku zmian geodezyjnych (scalania) dotyczących działki nr. [...] o pow. 0,07 ha, uprzednio oznaczonej numerem [...]
o pow. 0,07 ha.
Zdaniem Ministra, organ I instancji nie ustalił komu, 28 lutego 2003 r., faktycznie przysługiwało prawo własności do działki aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] . Nie zostało również ustalone w jakiej dacie doszło do scalenia w wyniku, którego działka nr. [...] o pow. 0,03 ha została wcielona do działki nr [...] , z której z kolei powstała przedmiotowa działka nr [...] . Wojewoda Świętokrzyski nie pozyskał również dokumentów, w tym geodezyjnych, pozwalających na niewątpliwe ustalenie powyżej wskazanej kwestii.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 37a ustawy ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że stanowi ona wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej konkretnego podmiotu, co wywołuje skutki ex tunc, czyli od chwili, gdy określony stan prawny zaistniał. Decyzja tego rodzaju nie tworzy nowego stanu prawnego, potwierdza jedynie stan prawny istniejący 28 lutego 2003 r. i jego skutki w dacie 1 czerwca 2003 r.
Minister zaznaczył, że przymiot w niniejszym postępowaniu przysługuje zarówno byłemu (na 28 lutego 2003 r. i na 1 czerwca 2003 r.) właścicielowi nieruchomości (jego następcy prawnemu), jak i właścicielowi na dzień wydania decyzji - jako osobom wywłaszczanym z prawa oraz Skarbowi Państwa, który jest reprezentowany przez właściwego miejscowo starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jako beneficjentowi przewłaszczenia, a także [...] , jako podmiotowi na rzecz którego ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego gruntu na którym znajdują się elementy linii kolejowej.
Przechodząc do oceny zaistnienia pozostałych przesłanek zastosowania art. 37a ustawy z 8 września 2000 r., czyli zajęcia danej nieruchomości pod linię kolejową będącą we władaniu [...] w dniu 28 lutego 2003 r. Minister stwierdził, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że działka nr [...] zajęta była pod linię kolejową. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy).
Kwestię budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego regulowało 28 lutego 2003 r. rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. Nr 66, poz. 676).
W ocenie organu I instancji [...] udokumentowały, że przedmiotowy grunt oznaczony jako działka nr [...] w dniu 28 lutego 2003 r. pozostawał we władaniu [...] i był zajęty pod linię kolejową. Jednak okoliczności te zostały ustalone wyłącznie na podstawie oświadczeń pracowników Spółki. Minister zaznaczył, że w aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia z 7 grudnia 2016 r., pochodzące od M.S. i B. W., zgodnie z którymi, m. in. działka ewidencyjna, obręb [...] gmina S. była zajęta i jest obecnie zajęta (na datę wydania oświadczenia) pod linię kolejową nr 8 Warszawa Zachodnia - Kraków Główny Osobowy - zgodnie z definicją zawartą w ustawie z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, a także, że m.in. działka nr [...] w dniu 28 lutego 2003 r. i obecnie (na datę wydania oświadczenia) jest we władaniu [...]
Zdaniem Ministra, powyższe oświadczenie samo w sobie nie potwierdza, aby działka nr [...] była 28 lutego 2003 r. zajęta pod linię kolejową, a także, że była we władaniu [...] Oświadczenie nie jest bowiem wystarczającym dokumentem potwierdzającym opisane w nim okoliczności, gdyż pochodzi od podmiotu będącego beneficjentem uwłaszczenia, a więc bezpośrednio zainteresowanym w sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy oświadczenie jest na dużym poziomie ogólności (bez powołania się na określone dokumenty, czy podania konkretnych czynności i dat ich wykonywania).
Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wykaz budowli i innych urządzeń trwale związanych z gruntem znajdujących się, m.in. na działce nr [...] o pow. 0,00319 ha, z którego wynika co prawda, że na przedmiotowym gruncie znajdują się tory główne zasadnicze nr 101 i 102 linii kolejowej nr 8 Warszawa Zachodnia - Kraków Główny Osobowy nr inwentarzowy [...], szyny S-60, podkłady drewniane, podsypka tłuczniowa (rok budowy 1978), drogi i place wewnętrzne o nr. inwentarzowym [...] , jezdnia asfaltowa (rok budowy 1988), rów odwadniający torowisko oraz część drogi technologicznej utwardzonej szutrem i płytami betonowymi bez nr. inwentarzowego (rok budowy 1988). Wykaz ten nie jest jednak opatrzony żadną datą, w szczególności brak jest adnotacji, że został sporządzony wg stanu na 28 lutego 2003 r. Ponadto w aktach sprawy brak jest innych dokumentów, np. mapy obrazującej istnienie na działce nr [...] linii kolejowej wg stanu na 28 lutego 2003 r.
Minister zaznaczył, że organ prowadzący postępowanie, oceniając spełnienie przesłanek wymienionych w art. 37a ustawy, nie może opierać się wyłącznie na domniemaniu, iż przedmiotowy grunt zajęty był pod linię kolejową. Okoliczności powyższe powinny być udowodnione w sposób wyraźny, nie budzący żadnych wątpliwości na podstawie konkretnych dokumentów. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i sumienny całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i nie może być przerzucany na stronę. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ten ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.
Zdaniem Ministra, brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ przed wydaniem rozstrzygnięcia i brak właściwego udokumentowania istnienia wszystkich koniecznych, ustawowo określonych przesłanek zastosowania art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. oznacza, że w tym zakresie postępowanie dowodowe zostało wadliwie przeprowadzone przez organ I instancji i musi zostać przeprowadzone ponownie.
Minister wskazał, że Wojewoda Świętokrzyski ponownie rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności wyjaśni kwestię tożsamości działek oraz komu przysługiwało prawo własności działki nr [...] w dniach 28 lutego 2003 r. i 1 czerwca 2003 r. Ponadto stwierdzi, czy w stosunku do działki nr [...] zostały łącznie spełnione pozostałe przesłanki o których mowa w art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. Wyjaśni więc, czy działka nr [...] była 28 lutego 2003 r. zajęta pod linię kolejową i pozostawała we władaniu [...]
Minister pokreślił, że zakres postępowania wyjaśniającego jakie należy przeprowadzić w niniejszej sprawie wykracza poza kompetencje organu odwoławczego do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego (art. 136 kpa). Konieczne jest zatem przekazanie sprawy organowi wojewódzkiemu do ponownego rozpatrzenia w celu podjęcia działań zmierzających do wypełnienia dyspozycji określonej w art. 77 § 1 kpa.
Sprzeciw od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 28 września 2022 r. złożyły [...] w W. . Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 kpa, poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo braku istnienia przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. Zdaniem skarżącej decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy. Zarzut rozwinięto w uzasadnieniu skargi wskazując, że organ II instancji mógł podnoszone wątpliwości wyeliminować samodzielnie przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 kpa. Skarżąca w szczególności nie zgodziła się z tym, że w sprawie nie udowodniono, iż działka [...] pozostawała 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] i była zajęta pod linię kolejową.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Podnieść należy, że zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie wywołanej sprzeciwem od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa jest odmienny od zakresu kontroli w sprawach wywołanych skargą. Z przepisów art. 64b § 2 i 3, art. 64e, art. 151a § 1 ppsa wynika, że kontrola sądu w sprawie ze sprzeciwu ma charakter znacznie węższy, niż w przypadku wniesienia skargi. W postępowaniu sądowym wywołanym sprzeciwem bierze udział tylko wnoszący sprzeciw i organ. Stronami postępowania administracyjnego nie są uczestnicy postępowania, w szczególności wymienieni w art. 33 § 1 ppsa (art. 64b § 3 ppsa).
Wobec tego, że postępowanie sądowe wywołane sprzeciwem dotyczy tylko kontroli zasadności zastosowania przez organ odwoławczy przesłanek z art. 138 § 2 kpa w
postępowaniu tym nie ma zastosowania art. 145 i art. 145a ppsa. Art. 64e ppsa wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa.
Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zauważyć należy, że decyzja na podstawie art. 138 § 2 kpa może być wydana w sytuacji, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, skutkiem czego nie zostały w nim poczynione ustalenia wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie norm prawa materialnego, a zakres postępowania, jakie powinno jeszcze zostać przeprowadzone przekracza granice postępowania uzupełniającego, które może przeprowadzić organ odwoławczy, stosownie do art. 136 kpa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podnieść należy, że art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U z 2021 r., poz. 146) określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz [...] wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej.
W niniejszej sprawie nie wyjaśniono tożsamości działek, z których wydzielono działkę nr [...] , a która jak wynika z akt sprawy odpowiada działce nr. [...] .
Organ I instancji wskazał, powołując się na pismo Starosty S. z 25 stycznia 2017 r., że działka nr [...] odpowiada działce nr. [...] , stanowiącej część działki nr. [...] , której właścicielami byli małżonkowie A. i B. K . Podał, że działka nr. [...] wraz z innymi nieruchomościami małżonków K. podlegała scaleniu. W zamian za nie jako ekwiwalent otrzymano działkę nr. [...] . Organ I instancji wskazał, że działkę nr. [...] w wyniku działu spadku otrzymała L. P. .
W ocenie Sądu ustalenia Wojewody budzą poważne wątpliwości. Wskazać należy, że B. i A. małżonkowie K. nabyli z dniem 4 listopada 1971 r. na zasadach wspólności małżeńskiej, m.in. działkę nr. [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z 8 października 2001 r., sygn. akt I Ns 395/01). Jak wynika z pisma Starosty S. z 5 września 2019 r. działka nr. [...] podzielona została na działki nr. [...] o pow. 0,03 ha i nr. [...] o pow. 0,07 ha. Działka nr. [...] o pow. 0.03 ha w wyniku scalenia została wcielona do działki nr [...] i wpisana do jednostki rejestrowej, w której wskazano Wschodnią Okręgową Dyrekcję Kolei Państwowych w L. , jako zarządcę tej działki. Natomiast działce nr. [...] o pow. 0,07 ha nadano nr. [...] i razem z działkami z postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 8 października 2001 r., sygn. akt I Ns 395/01 poddano scaleniu, w wyniku którego otrzymano ekwiwalent w działce nr. [...] . Działkę tę na skutek działu spadku po małżonkach K. otrzymała L. P. , której spadkobiercy byli stronami niniejszego postępowania. Natomiast działka nr. [...] o pow. 0,03 ha w opracowaniu geodezyjnym sporządzonym do regulacji stanu prawnego - identyfikator ewidencyjny [...], wykazana jest jako działka nr [...] o pow. 0,0319 ha.
Z pisma tego wynika, że działka nr. [...] , o której jest mowa w uzasadnieniu Wojewody, powstała wprawdzie ze scalenia, m.in. działki nr. [...] , ale o pow. 0,07 ha, która wcześniej była oznaczona nr. [...] . Natomiast działka nr [...] będąca przedmiotem orzekania przez Wojewodę (jak wynika z pisma Starosty z 5 września 2019 r.) powstała z działki nr. [...] o pow. 0,03 ha. Są to więc inne działki.
Wprawdzie dwukrotnie pojawiają się oznaczenia działek, jako nr. [...] , jednakże działki oznaczone tym numerem miały inne powierzchnie.
Trafnie więc uznał Minister, że wyjaśnienia wymaga kwestia tożsamości działek oraz wyjaśnienie komu przysługiwało prawo własności do działki aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 28 lutego 2003 r. i na dzień 1 czerwca 2003 r. Nie został więc ustalony prawidłowo stan faktyczny w sprawie. Powyższe ustalenia mogą mieć istotny wpływ na ustalenie stron postępowania. Jak wyżej zaznaczono stronami niniejszego postępowania byli spadkobiercy L. P. , która w wyniku działu spadku po małżonkach K. otrzymała, m.in działkę nr. [...] . Jednakże z pisma Starosty S. z 5 września 2019 r. nie wynika (z przyczyn powyżej omówionych), że jest ona tożsama z działką nr. [...] o pow. 0,003 ha, włączonej do działki nr [...] , która następnie została wykazana jako działka nr [...] . Z kolei L. P. nie była jedyną spadkobierczynią po małżonkach K. , który byli właścicielami pierwotnej działki nr. [...] .
Ponadto, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie jest wystarczający do jednoznacznego stwierdzenia, że działka nr [...] zajęta była pod linię kolejową.
Jak zasadnie stwierdził Minister [...] nie udokumentowały, iż przedmiotowy grunt, oznaczony jako działka nr [...] w dniu 28 lutego 2003 r. pozostawał we władaniu [...] i był zajęty pod linię kolejową. Okoliczności te Wojewoda ustalił na podstawie oświadczenia pracowników Spółki. Jednak oświadczenie nie jest wystarczającym dokumentem potwierdzającym opisane w nim okoliczności. Jest ono bardzo ogólne, nie powołuje się na określone dokumenty, nie wskazuje konkretnych czynności i czasu ich wykonywania.
Natomiast wykaz budowli i innych urządzeń trwale związanych z gruntem nie został opatrzony datą, w szczególności brak jest adnotacji, że został sporządzony wg stanu na 28 lutego 2003 r. Ponieważ dla wydania decyzji uwłaszczeniowej istotny jest stan nieruchomości na 28 lutego 2003 r., powyższy wykaz nie może zostać uznany za dowód potwierdzający stan nieruchomości na datę istotną w sprawie.
W aktach sprawy brak jest również mapy obrazującej istnienie na działce nr [...] linii kolejowej, wg stanu na dzień 28 lutego 2003 r.
Brak właściwego udokumentowania istnienia wszystkich koniecznych, ustawowo określonych przesłanek zastosowania art. 37a ustawy z 8 września 2000 r., oznacza, że w tym zakresie postępowanie dowodowe zostało wadliwie przeprowadzone przez organ I instancji. Z powyższych przyczyn prawidłowo organ II instancji przyjął, że Wojewoda naruszył 7, 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest zgromadzenie dowodów i ustalenie stanu faktycznego pozwalającego na dokonanie oceny zaistnienia przesłanek określonych w art 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy. Zakres koniecznych czynności dowodowych i prawidłowe ustalenie stron postępowania nie jest możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 kpa. Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo więc zastosował przepis art. 138 § 2 kpa.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, z mocy art. 151a § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI