I SA/WA 259/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-14
NSAnieruchomościWysokawsa
komunalizacjanieruchomościlasy państwowegminaprawo własnościzasiedzeniemienie państwoweadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, potwierdzając nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. Skarżący, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], kwestionował tę decyzję, twierdząc, że nieruchomość stanowiła las i wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego, co wyłączałoby ją z komunalizacji. Sąd uznał jednak, że nieruchomość nie była lasem w rozumieniu przepisów, nie posiadała tytułu prawnego do niej Lasy Państwowe, a stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji stopnia podstawowego, podlegające komunalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego oraz ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, argumentując, że sporna nieruchomość była lasem i nie podlegała komunalizacji. Sąd analizując stan faktyczny i prawny, w tym zapisy ewidencji gruntów, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz brak tytułu prawnego Lasów Państwowych do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., uznał, że nieruchomość nie stanowiła lasu ani nie wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego. Stwierdzono, że nieruchomość była mieniem państwowym należącym do terenowego organu administracji stopnia podstawowego, co zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. skutkowało jej nabyciem z mocy prawa przez Gminę. Sąd podkreślił, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, a faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie wyłącza komunalizacji. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, została ona oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość podlegała komunalizacji, ponieważ nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów, Lasy Państwowe nie posiadały do niej tytułu prawnego, a stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji stopnia podstawowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie stanu prawnego i faktycznego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Stwierdzono, że nieruchomość figurowała w ewidencji jako 'tereny różne', była przeznaczona na cele zieleni izolacyjnej, a Lasy Państwowe nie wykazały tytułu prawnego do niej. Brak formalnego przekazania w zarząd lub użytkowanie oznaczał, że nieruchomość należała do terenowego organu administracji stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Dz.U. 1990.32.191 art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.). Pojęcie 'należące do' oznacza przynależność w sensie prawnym.

Pomocnicze

Dz.U. 1990.32.191 art. 11 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Składniki mienia państwowego nie podlegają komunalizacji, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Dz.U. 1949.63.494 art. 1 § 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym

Państwowe lasy i grunty leśne wraz z związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne.

t.j. Dz. U. z 1989 r., nr 14, poz. 74 art. 6

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

t.j. Dz. U. z 1989 r., nr 14, poz. 74 art. 3 § 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Przez rady narodowe lub terenowe organy administracji państwowej rozumie się rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym. Lasy Państwowe nie wykazały tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Nieruchomość stanowiła mienie państwowe należące do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie wyłącza komunalizacji w sensie prawnym. Nieruchomość nie służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów lub organów władzy państwowej w sposób wyłączający komunalizację.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stanowiła las i wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego, co wyłączało ją z komunalizacji. Nieruchomość nie podlegała komunalizacji z mocy prawa z dnia 27 maja 1990 r.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Użyte w przepisie sformułowanie 'należące do' oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym. Zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny.

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Monika Sawa

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'należące do' w kontekście komunalizacji mienia państwowego, ustalanie statusu nieruchomości (las czy inny grunt) na dzień 27 maja 1990 r., znaczenie tytułu prawnego dla komunalizacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości z okresu transformacji ustrojowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego, które miało miejsce po transformacji ustrojowej, z udziałem Lasów Państwowych i gminy. Pokazuje, jak ważne są szczegółowe analizy prawne i dowodowe w takich przypadkach.

Czy Lasy Państwowe straciły cenne grunty na rzecz gminy? Sąd rozstrzyga spór o własność z 1990 roku.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 259/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2901/23 - Wyrok NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Chrzanów na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 17 listopada 2022 r. nr KKU-25/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 listopada 2022 r. nr KKU 25/22 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU/organ) po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] z dnia 11 stycznia 2022 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2021 r. znak: WSVIL7532.1.1204 2013.BT stwierdzającą nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto, obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 4,4752 ha, dla której Sąd Rejonowy w [...], V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zawiadomieniem z dnia 2 października 2013 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. "Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych", w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości działka nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto obręb nr [...]. Decyzją z dnia 22 listopada 2013 r. znak: WS-VII.7532.1.1204.2013.BT Wojewoda Małopolski stwierdził, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nie nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności do ww. nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Burmistrz [...].
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r., znak KKU-307/13, uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda Małopolski decyzją z 21 grudnia 2021 r. stwierdził nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności opisanej wyżej nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z księgą wieczystą nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] opisana w sentencji decyzji nieruchomość wpisana jest na własność Skarbu Państwa- Starosty [...] na podstawie postanowienia o zasiedzeniu Sądu Rejonowego w [...] z 24 kwietnia 2003 r. Uprzednio przedmiotowa nieruchomość objęta była wykazem hipotecznym [...], kat. [...] z wpisem własności na karcie B na rzecz osób fizycznych. W wykazie tym pod pozycja nr 1 wpisana była pgr. I kat [...] o użytku Ls- las. Wpisem [...]. 17 października 1929 r. odnotowano w wykazie zmianę kultury parceli z "las" na "pastwisko" . Na wniosek z dnia 6 listopada 1996 r. Dz. Kw Nr [...], a na podstawie opisu i mapy oraz decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z 30 grudnia 1994 ,"to nr G17424/Ch/32/94, 24 grudnia 1994 odnotowano w wykazie podział działki nr [...] na działki nr [...], a następnie zmianę oznaczenia działki nr [...] na działkę [...] i działki [...] na działkę nr [...]. W dacie 27 maja 1990 w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] figurowała działka nr [...] o pow. 7,2250 ha wpisana na rzecz Administracji Lasów Państwowych – Nadleśnictwo Państwowe [...]. Ww. działka zmianą geodezyjną nr [...] z 1995 r. podzieliła się na działkę [...] o pow. 0,09344 ha i nr [...] o pow. 6,2906 ha. Działka nr [...] o pow. 6,2906 zmianą nr [...] z 11 stycznia 2002 r. zmieniła oznaczenie na działkę nr [...] o pow. 6,2906 ha, a zmianą geodezyjną nr [...] z 28 kwietnia 2004 r. podzieliła się na działki nr [...] o pow. 1,8154 ha i nr [...] o pow. 4,4752 ha, co wynika z zaświadczenie Starostwa [...] z 1 lipca 2010 r. oraz pisma z 22 marca 2021 r.
Wojewoda Małopolski powołał się pismo Nadleśnictwa [...] z 21 maja 2013 r., w którym poinformowano, że działka nr [...] stanowi drzewostan sosnowy w wieku 63 lat, a zatem w dacie 22 maja 1990 r. stanowiła las. Zapisy ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlały stanu faktycznego, co potwierdziła klasyfikacja gleboznawcza gruntów przeprowadzona w 1997 r. Ponadto grunt przylega bezpośrednio do zarządzanych przez Nadleśnictwa [...] lasów i nadaje się do prowadzenia gospodarki leśnej i tym samym przejęcia w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Dodatkowo Nadleśnictwo [...] w piśmie z 2 marca 2017 r. stwierdziło, że działka nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła w całości las i przylegała bezpośrednio do kompleksu leśnego zarządzanego przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe m.in. działki nr [...] i [...], a działka nr [...] została ujęta w planie urządzenia lasu obowiązującym od 1 stycznia 2010 r.
Wojewoda Małopolski przywołał przepis art. 1 ust. 1 w związku z art 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. z 1949 r. ), obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r., który stanowił, że państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami, służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa, jako naczelny organ administracji rządowej.
Wskazał, iż według art. 5 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. nr 63, poz. 494) za grunty leśne uważa się grunty:
a. które w chwili wejścia w życie niniejszej ustawy znajdują się pod uprawą leśną,
b. które w chwili wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy poprzednio obowiązujących przepisów powinny znajdować się pod uprawą leśną, a na których do tego czasu nie została dokonana trwała zmiana uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania,
c. które zostały przeznaczone pod uprawę leśną.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 lit. a) cyt. wyżej ustawy, administrację państwowego gospodarstwa leśnego wykonywały w zakresie czynności gospodarczo-leśnych, wymienionych w art. 21 tej ustawy - przedsiębiorstwa lasów państwowych, posiadające własną osobowość prawną, utworzone i działające na podstawie tej ustawy. Z kolei art. 29 ww. ustawy stanowił, że Minister Leśnictwa przekaże na rzecz przedsiębiorstw lasów państwowych majątek Skarbu Państwa w zakresie, wynikającym z czynności odpowiednich przedsiębiorstw. Przekazanie majątku nieruchomego w zarząd i użytkowanie, a ruchomego na własność przedsiębiorstw nastąpi protokolarnie.
Ponadto, Wojewoda Małopolski wskazał, iż:
1. w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentacji potwierdzającej oddanie przed 27 maja 1990 r. gruntu w zarząd państwowego przedsiębiorstwa gospodarki leśnej, jak również brak jest protokołu przekazania gruntu takiemu przedsiębiorstwu;
2. według kopii papierowego rejestru gruntów obr. [...] działka nr [...] według stanu na dzień 27 maja 1990 r. sklasyfikowana była jako tereny różne - (zgodnie z § 20 obowiązującego w dacie 27 maja 1990 r. zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. (M.P. nr 11, poz. 98 z późn. zm), do terenów rożnych zaliczane były wały ochronne nie posiadające powierzchni drogowej oraz wszelkie pozostałe grunty nie wymienione w paragrafach od 13 do 19-ego zarządzenia. W związku z faktem, że w § 14 zostały wymienione grunty pod lasami oraz zadrzewieniami i zakrzewieniami, nie można uznać, że w skład nieruchomości oznaczonej jako "tereny różne" mogły wchodzić grunty leśne);
3. zgodnie z ustaleniami Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...], zatwierdzonego uchwałą nr XIII/64/90 -z dnia 26 marca 1990 r [...] w dacie 27 maja 1990 r. położona była w terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny zieleni izolacyjnej. Wymagana stopniowa przebudowa istniejącego drzewostanu Iglastego na liściasty z uwagi na uciążliwość sąsiadujących zakładów;
4. zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z 11 lutego 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. nr 3, poz. 6) w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., zieleń izolacyjna była obok parków, zielem ulicznej i pracowniczych ogrodów działkowych przykładem zieleni miejskiej, której utrzymanie pozostawało w gestii organu administracji rządowej lub gminy;
5. w ocenie Gminy [...] przedmiotowa działka nie znajdowała się w dacie komunalizacji pod uprawą leśną, jak również nie była na ten cel przeznaczona, a tym samym nie była położona w kompleksie gruntów, które w dacie 27 maja 1990 r. pozostawały bądź mogły pozostawać w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego, co potwierdzają min następujące fakty:
• na zdjęciu lotniczym z 1945 r. teren obejmujący przedmiotową działkę nie jest zajęty pod uprawę leśną, lecz stanowi łąkę przeciętą ciągami pieszo-jezdnymi;
• w 1966 r. przeprowadzono rozgraniczenie gruntów Nadleśnictwa [...] położonych m.in. na terenie gminy [...]. Zgodnie z treścią protokołu granicznego - operat leśny nr [...] - osobą uczestniczącą w czynnościach ustalenia granic w dniu 7.11.1966 r. w zakresie dotyczącym terenu obejmującego m.in. działkę nr [...] był przedstawiciel Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...]. Powyższe potwierdza, że działka ta od co najmniej od 1966 r. była w posiadaniu Skarbu Państwa i nie pozostawała w administracji Lasów Państwowych. Granica oddzielająca grunty leśne Lasów Państwowych od gruntów państwowych została uznana za bezsporną i prawnie obowiązującą. Stan ten nie uległ zmianie w późniejszym okresie;
• przedmiotowa działka zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. położona była w terenie przeznaczonym na cele zieleni izolacyjnej czyli zieleni, której zadaniem była ochrona terenów osiedleńczych przed negatywnym oddziaływaniem fizycznym i chemicznym zakładów przemysłowych. Taką funkcję bezsprzecznie spełniała i spełnia roślinność na działce nr [...], położonej pomiędzy wyrobiskiem kopalni i prażalni dolomitów, a osiedlem domów jednorodzinnych.
6. [...] S.A. w piśmie z 20 sierpnia 2021 r., poinformowała, że działka nr [...] położona jest w całości w granicach dokumentowanego złoża dolomitów triasowych [...], jak również w granicach [...]. W granicach tej działki znajdują się zasoby przemysłowe dolomitów, które zawsze przewidywane były do eksploatacji, a jako złoża przewidziane do eksploatacji zostały udokumentowane już w 1970 r. o czym świadczy m.in. wykaz wywłaszczeniowy parcel zawnioskowanych do wywłaszczenia we wsi [...] z dnia 27 sierpnia 1970 r nr [...]. W chwili obecnej fronty eksploatacyjne kopalni doszły do rejonu, gdzie z uwagi na gospodarkę złożem niezbędne jest udostępnienie i podjęcie eksploatacji złoża w granicach przedmiotowej działki.
W ocenie Wojewody Małopolskiego przedmiotowa nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r mimo iż porośnięta była drzewostanem, to nie stanowiła gruntu leśnego w rozumieniu art 5 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym Nie służyła do prowadzenia gospodarstwa leśnego, jak również nie została też formalnie przekazana w zarząd właściwego przedsiębiorstwa lasów państwowych, a przedsiębiorstwo to nie mogło się o ten zarząd ubiegać na podstawie przepisów ww. ustawy z 1949 r. Jednocześnie, wobec istniejącego zapisu w planie zagospodarowania przestrzennego organ stwierdził, że nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła zasób gruntów państwowych, o którym mowa w art 13 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1989 r., nr 14, poz. 74). Wskazał, iż w okresie przed 27 maja 1990 r. zgodnie z art. 34 kc w brzmieniu wówczas obowiązującym, mieniem należącym wtedy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo państwowych osób prawnych. W przedmiotowej sprawie, w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej Naczelnik Gminy [...] jako terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego wykonywał uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej decyzji. Podkreślił, iż zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, która została dokonana po dniu 27 maja 1990 r., zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie powoduje zmiany stanu prawnego tej nieruchomości, a tym samym nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Komunalizacji podlega mienie spełniające przesłanki wynikające z powołanego przepisu, bez względu na to w jaki sposób to mienie zostało wyodrębnione i nazwane geodezyjnie. Oznaczenie nieruchomości służy jedynie określeniu tego mienia (wyrok NSA z 19 grudnia.2006 r. sygn. akt I OSK 262/06, wyrok NSA z18 czepca 2008 r. sygn. akt I OSK 956/07, wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 755/08). Wskazane okoliczności, w ocenie Wojewody Małopolskiego, pozwalają stwierdzić, że opisana w sentencji niniejszej decyzji nieruchomość, w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej stanowiła własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, do którego należały uprawnienia władcze wynikające z przepisów obowiązującej w tym dniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami o wywłaszczaniu nieruchomości.
Z decyzją powyższą nie zgodził się Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie, że Gmina [...] nie nabyła z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił:
1. naruszenie art. 5 ust 1 pkt 1 z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r nabyła nieodpłatnie z mocy prawa prawo własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto, obręb nr [...], oznaczonej w Ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 4,4752 ha, dla której Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...];
2. naruszenie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym lasy państwowe poprzez nieuzasadnione przyjęcie, przez organ I instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta dyspozycją tego przepisu, a tym samym podlega komunalizacji z dniem 27 maja 1990 r,
3. naruszenie art. 7 Kpa poprzez brak uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.
Po rozpoznaniu odwołania KKU wskazało, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2021 r. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 990 r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy . Z brzmienia tych przepisów jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe) . Organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), tj. w dniu 27 maja 1990 r . Tym samym, obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do- rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. W dalszej kolejności, organ pierwszej instancji powinien ustalić czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.-Przepisy wprowadzające (...).
KKU wskazało, że kolejną kwestią niezbędną do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do"
Zarówno wydzielanie, jak i obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe), przekazywanych im przez właściwy organ państwa nieruchomości gruntowych w zarząd, następowało przed dniem 27 maja 1990 r. w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, które przeszło potem w zarząd czy jeszcze wcześniej decyzjami władz państwowych, wydawanymi na podstawie art 2 debetu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r w sprawie nabywania i przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji planów gospodarczych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Z przepisu art. 38 ust 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości - i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z 38 i nast., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych.
Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt. I OSK 1697/11 dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii Sądu pojęcie "należenia" jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (..), w myśl, którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
Organ wskazał, że bezsporne jest w niniejszej sprawie, że opisana na wstępie nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 24 kwietnia 2003 r., I Ns 108/02 o zasiedzeniu. Uprzednio przedmiotowa nieruchomość objęta była wykazem hipotecznym [...] gm. Kat. [...], z wpisem własności na rzecz osób fizycznych.
Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika również, ażeby w formie prawem przewidzianej przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego – na dzień 27 maja 1990 r., prawo zarządu innej jednostki niż Gmina [...] do nieruchomości opisanej na wstępie, co oznacza z kolei, zdaniem organu, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (..) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. figurowała w ewidencji gruntów jako tereny różne. Zgodnie z ustaleniami miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...] zatwierdzonego uchwałą nr XIII/64/90 z dnia 26 marca 1990 r., działka nr [...] w 1990 r. położona była w terenie oznaczonym symbolem: [...] - tereny zieleni izolacyjnej. Wymagana stopniowa przebudowa drzewostanu iglastego na liściasty z uwagi na uciążliwość sąsiadujących zakładów. Nie wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego gdyż Lasy Państwowe nie legitymowały się na dzień ustawowej komunalizacji żadnym tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie została również przekazana w trybie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Sporna nieruchomość na dzień komunalizacji nie była również gruntem sklasyfikowanym w ewidencji gruntów jako rola oraz gruntem przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod produkcję rolną.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie kluczowe jest zatem ustalenie, czy w zakresie przedmiotowej nieruchomości nie wystąpiła jedna z negatywnych przesłanek, określonych w art. 11 - 12 ustawy z 10 maja 1990 r. — Przepisy wprowadzające (..).
Organ wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r - Przepisy prowadzające (..) składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego) nie stają się mieniem komunalnym jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Oznacza to, że jeżeli w dniu wejścia w życie ww. ustawy określone składniki mienia ogólnonarodowego służyły – w sensie faktycznym - do wykonywania zadań publicznych należących do wymienionych w art. 11 ust 1 pkt ustawy z dnia 10 maja 1990 r. podmiotów, to niezależnie od tego, czy wykonawcy tych zadań legitymowali się lub nie tytułem prawnym do tego mienia, nie może ono podlegać komunalizacji na rzecz gmin.
Organ wskazał także, że w dniu 27 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 z póżn zm.). Przepis art. 1 ust 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. stanowił, że państwowe lasy i grunty leśne wraz z związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami, służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne.
Do państwowego gospodarstwa leśnego wchodziły również w miarę gospodarczej celowości położone wśród lasów i gruntów leśnych enklawy państwowych gruntów nieleśnych (gruntów ornych, łąk, pastwisk, torfowisk i wód) oraz wrzynające się w lasy i grunty leśne półenklawy takich gruntów (ust. 2)
Zgodnie z art. 2 ww. ustawy, grunty nieleśne, o których mowa w art 1 ust. 1 i 2 będą wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego, jeżeli potrzeby uzasadniające włączenie przestaną istnieć lub będą mogły być zaspokojone bez takiego włączenia albo gdy według uznania Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych władz przez niego upoważnionych grunty te okażą się potrzebne dla państwowego gospodarstwa rolnego lub spółdzielczo – produkcyjnego a wyłączenie ich nie przyniesie istotnej szkody gospodarce leśnej.
Wyłączenie z komunalizacji lasów państwowych miało miejsce nie tylko w przypadku gdy istniał zarząd państwowego przedsiębiorstwa gospodarki leśnej, lecz również gdyby mimo braku prawa zarządu ówczesne przedsiębiorstwo mogło się o taki zarząd ubiegać z mocy art. 1 ust 1 i 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (wyrok WSA w Warszawie z 16.12.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 419/10).
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 października 2021, sygn. akt I SA/Wa 64/21,(..) zasadnicze znaczenie miało więc ustalenie czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła las lub grunt związany z gospodarką leśną oraz czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziła w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. Dodał, że zapisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny. Inaczej bowiem niż plan zagospodarowania przestrzennego, który określa przeznaczenie danego terenu, ewidencja gruntów zawiera jedynie informacje o faktycznym rodzaju użytku gruntowego. W konsekwencji wpis w ewidencji gruntów może być uznany jedynie za środek dowodowy, a nie za przesłankę prawną przewidzianą w ustawie z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym.
Podkreślił, że jeżeli chodzi o lasy to trzeba wziąć pod uwagę, że lasy stanowiące majątek osób fizycznych i prawnych określone w dekrecie z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (..) stały się własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tego dekretu czyli 27 grudnia 1944 r. Odnosiło się to także do lasów stanowiących część majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lasy te bowiem nie zostały objęte reforma rolną. Według powołanego dekretu przejście własności określonych w dekrecie lasów na Skarb Państwa następowało z mocy samego prawa (ex lege) przy czym dekret ten nie przewidywał stwierdzenia w formie decyzji organu administracji państwowej, że określone lasy i grunty leśne podlegały działaniu jego przepisów. Zgodnie z przepisami § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa lasy i grunty leśne objęte działaniem dekretu
przejmowała, na podstawie protokołów, Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe dyrekcje lasów państwowych."
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość nie wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego, gdyż Lasy Państwowe nie legitymowały się na dzień ustawowej komunalizacji żadnym tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, a także nie została przekazana w trybie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. W związku z powyższym, wobec istniejącego zapisu w planie zagospodarowania przestrzennego organ stwierdził, że nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r stanowiła zasób gruntów państwowych, o którym mowa w art. 13 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Zdaniem organu nieleśny charakter przedmiotowej nieruchomości potwierdzają również pisma Gminy [...], z których wynika, że przedmiotowa działka nie znajdowała się w dacie komunalizacji pod uprawą leśną, jak również nie była na ten cel przeznaczona, a tym samym nie była położona w kompleksie gruntów, które w dacie 27 maja 1990 r. pozostawały w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego, jak również pismo spółki [...] S.A. w którym poinformowała, że działka nr [...] położona jest w całości w granicach dokumentowanego złoża dolomitów triasowych [...], jak również w granicach Obszaru i Terenu Górniczego [...]. W granicach tej działki znajdują się zasoby przemysłowe dolomitów, które zawsze przewidywane były do eksploatacji, a jako złoża przewidziane do eksploatacji zostały udokumentowane już w 1970 r., o czym, zdaniem organu, świadczy m.in. wykaz wywłaszczeniowy parcel zawnioskowanych do wywłaszczenia we wsi [...] z dnia 27 sierpnia 1970 r., nr [...]. Nie bez znaczenia, w ocenie organu, pozostaje fakt, iż przedmiotowa nieruchomość przed zasiedzeniem na rzecz Skarbu Państwa stanowiła własność osób fizycznych, a tym samym nie przeszła na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa.
W świetle powyższego KKU uznało, że przedmiotowa nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka podlegała komunalizacji na rzecz gminy właściwej - Gminy [...].
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (skarżący), zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego a to art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz.U. 1990.32.191) poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż Gmina [...] z dniem 27 maja 1990r. nabyła nieodpłatnie z mocy prawa prawo własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] o powierzchni 4,4752 ha objętej księgą wieczystą nr [...];
2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1949r. o państwowym gospodarstwie leśnym lasy państwowe poprzez nieuzasadnione przyjęcie, przez organ I instancji, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta dyspozycją tego przepisu a tym samym podległa komunalizacji z dniem 27 maja 1990r. (Dz. U. nr 63, poz. 494);
3. naruszenie prawa procesowego a to art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000) poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej podczas rozstrzygania przedmiotu postępowania.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu - Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 17 listopada 2022 r. nr KKU 25/22, którą utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2021 r. znak: WSVIL7532.1.1204 2013.BT stwierdzającą nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto, obręb nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 4,4752 ha, dla której Sąd Rejonowy w [...], V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, Lex nr 595433, wyrok WSA z dnia 7 grudnia
2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10, Lex nr 750573). Powyższe oznacza, że faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 24 kwietnia 2003 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 108/02 w drodze zasiedzenia. Nie było również kwestionowane, że uprzednio przedmiotowa nieruchomość objęta była wykazem hipotecznym [...], z wpisem własności na rzecz osób fizycznych.
Jeśli chodzi o dopuszczalność komunalizacji z mocy prawa mienia stanowiącego grunty leśne Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie zwróciła uwagę, iż grunty leśne wchodzące w dacie 27 maja 1990 r. w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego nie mogły podlegać komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W dacie wejścia w życie tej ustawy obowiązywała bowiem ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.), zgodnie z którą państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa - naczelny organ administracji państwowej (art. 1 i art. 6 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym), a to skutkuje stwierdzeniem, że nieruchomość stanowiąca grunt leśny nie należała do rady narodowej ani terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa bądź zakładu albo innej jednostki, dla których ww. organy pełniły funkcje organu założycielskiego (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.).
W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miało więc ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła las, jak wskazywał skarżący, lub grunt związany z gospodarką leśną oraz czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziła w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. figurowała w ewidencji gruntów jako tereny różne. Zgodnie z ustaleniami miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy [...] zatwierdzonego uchwałą nr XIII/64/90 z dnia 26 marca 1990 r., działka nr [...] w 1990 r. położona była w terenie oznaczonym symbolem: [...] - tereny zieleni izolacyjnej. Wymagana stopniowa przebudowa drzewostanu iglastego na liściasty z uwagi na uciążliwość sąsiadujących zakładów. Prawidłowe jest stanowisko organów, że przedmiotowa działka nie stanowiła lasu i nie wchodziła w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego gdyż Lasy Państwowe nie legitymowały się na dzień ustawowej komunalizacji żadnym tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu że nieleśny charakter przedmiotowej nieruchomości potwierdzają również pisma Gminy [...], z których wynika, że przedmiotowa działka nie znajdowała się w dacie komunalizacji pod uprawą leśną, jak również nie była na ten cel przeznaczona, a tym samym nie była położona w kompleksie gruntów, które w dacie 27 maja 1990 r. pozostawały w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego, jak również pismo spółki [...] S.A. w którym poinformowała, że działka nr [...] położona jest w całości w granicach dokumentowanego złoża dolomitów triasowych [...], jak również w granicach Obszaru i Terenu Górniczego [...]. W granicach tej działki znajdują się zasoby przemysłowe dolomitów, które zawsze przewidywane były do eksploatacji, a jako złoża przewidziane do eksploatacji zostały udokumentowane już w 1970 r., o czym, zdaniem organu, świadczy m.in. wykaz wywłaszczeniowy parcel zawnioskowanych do wywłaszczenia we wsi [...] z dnia 27 sierpnia 1970 r., nr [...]. Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie została zatem przekazana w trybie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Sporna nieruchomość na dzień komunalizacji nie była również gruntem sklasyfikowanym w ewidencji gruntów jako rola oraz gruntem przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod produkcję rolną. Nie bez znaczenia jest również pierwotny sposób nabycia własności omawianej nieruchomości przez Skarb Państwa. Skarżący bowiem nie kwestionują jak już wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia stwierdzonego powołanym wyżej postanowieniem Sądu Rejonowego w [...]. Należy ponownie podkreślić za organem, że jeżeli chodzi o lasy, że lasy stanowiące majątek osób fizycznych i prawnych określone w dekrecie z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U Nr 15, poz. 82 ze zm.) stały się własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tego dekretu, czyli 27 grudnia 1944 r. Odnosiło się to także do lasów stanowiących części majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lasy te bowiem nie zostały objęte reformą rolną. Według powołanego dekretu przejście własności określonych w dekrecie lasów na Skarb Państwa następowało z mocy samego prawa (ex lege), przy czym dekret ten nie przewidywał stwierdzenia w formie decyzji organu administracji państwowej, że określone lasy i grunty leśne podlegały działaniu jego przepisów. Zgodnie z przepisami § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa – Dz. U. 1945 r., Nr 4, poz. 16) lasy i grunty leśne objęte działaniem dekretu przejmowała, na podstawie protokołów, Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe dyrekcje lasów państwowych. Skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła pomimo wezwań organu.
Jak zasadnie wskazuje organ z akt sprawy nie wynika także, ażeby w formie prawem przewidzianej przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego – na dzień 27 maja 1990 r., prawo zarządu innej jednostki niż Gmina Chrzanów do nieruchomości opisanej na wstępie, co oznacza, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (..) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Organ prawidłowo również ustalił, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła jedna z negatywnych przesłanek, określonych w art. 11 - 12 ustawy z 10 maja 1990 r. — Przepisy wprowadzające (..). Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r - Przepisy prowadzające (..) składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego) nie stają się mieniem komunalnym jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Oznacza to, że jeżeli w dniu wejścia w życie ww. ustawy określone składniki mienia ogólnonarodowego służyły – w sensie faktycznym - do wykonywania zadań publicznych należących do wymienionych w art. 11 ust 1 pkt ustawy z dnia 10 maja 1990 r. podmiotów, to niezależnie od tego, czy wykonawcy tych zadań legitymowali się lub nie tytułem prawnym do tego mienia, nie może ono podlegać komunalizacji na rzecz gmin.
Reasumując wskazać należy, że KKU prawidłowo ustaliła, że przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa gdyż nie stanowiła lasu i nie miały w stosunku do niej zastosowania przepisy dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., o czym świadczy w pierwszej kolejności fakt, że Skarb Państwa nabył tytuł prawny do tej nieruchomości w drodze zasiedzenia na podstawie powołanego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 24 kwietnia 2003 r., z dniem 31 grudnia 1989 r.. Do tej daty zaś nieruchomość ta stanowiła własność osób fizycznych. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które wskazywałyby na istnienie po jej stronie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości np. decyzji, umowy lub protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd lub użytkowanie. Na istnienie tego rodzaju dokumentów również się nie powoływała. Jak słusznie wywiódł organ odwoławczy, brak wykazania tytułu prawnego skarżącej do spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. oznacza, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie, jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy, stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie przyjęła, po zebraniu materiału dowodowego i jego wyczerpującym rozpatrzeniu, iż w sprawie spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Tym samym zarzuty skargi uznać należy za niezasadne.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI