I SA/WA 2565/21

I SA/Wa 2565/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2458/22 - Wyrok NSA z 2025-10-24
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dn. 23 sierpnia 2021r. Nr DAP-WOSRFR-7281-66/2020/MSO, po rozpatrzeniu odwołania z dnia 8 grudnia 2020 r. B. S., reprezentowanej przez pełnomocnika D. S. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 2 grudnia 2020 r. znak: NRŚ-MZ.7541.1.1386.2017.MS (MZ-MZU.7541.1.4146.2015) (D-326/07) odmawiającej potwierdzenia, iż B. S. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez spadkobierców K. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że wnioskiem z dn.25 czerwca 2007r. złożonym do Wojewody Dolnośląskiego B. S. wystąpiła o przyznanie rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez K. B. w miejscowości P., powiat N., w byłym województwie S., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w skład której wchodziły: grunty o ogólnej powierzchni 7,3 ha, w tym grunty rolne o powierzchni 2 ha oraz działka siedliskowa o powierzchni 0,30 ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym z przybudowaną spiżarnią, stajnią z nadbudówką oraz warsztatem masarskim, sklepem z witryną.
Do wniosku dołączono następujące dokumenty:
1/ niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wykazu ubezpieczenia budowli nr 481, dotyczącego budynków położonych w miejscowości P., poczta N., z dnia 25 sierpnia 1925r. z treści którego wynika, że ubezpieczył: dom mieszkalny drewniany, kryty gontem o wymiarach 7,5 x 6,7 x 3m wraz z drewnianą, krytą gontem spiżarnią o wymiarach 3,7 X 2,2 X 3 m,
2. oświadczenie świadka: E. G. (rok urodzenia [...]) złożone dnia 27 listopada 2006 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z podpisem poświadczonym notarialnie, z treści którego wynikają następujące informacje:
• świadek nie jest osobą bliską w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020r., poz. 65 ze zm.), tj. zstępną, wstępną, rodzeństwem, dzieckiem rodzeństwa, małżonkiem, osobą przysposabiającą i przysposobioną oraz osobą pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty,
• do dnia 1 sierpnia 1945 r. świadek zamieszkiwała w miejscowości N., powiat N. w byłym województwie stanisławowskim,
• w skład nieruchomości należącej do K. B., położonej w miejscowości P., powiat N. wchodziły: las, grunty orne oraz ogrodzona, uzbrojona w kanalizację działka zabudowana budynkiem mieszkalnym z przybudowaną spiżarnią, podpiwniczonym z sutereną, stajnia z nadbudówką na siano i słomę,
• powyższe dane są świadkowi znane stąd, że mieszkała kilka domów dalej od posesji K. B., bywała częstym gościem w jego domu i znała jego córkę B. S.,
• K. B. zaginął jesienią 1944 r. na tamtejszym terenie, zaś jego córka B. S. w 1945r. repatriowała się na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
3. oświadczenie świadka: M. W. (rok urodzenia 1926) złożone dnia 11 kwietnia 2007 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z podpisem poświadczonym notarialnie, z treści którego wynikają następujące informacje:
• świadek nie jest osobą bliską w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. zstępną, wstępną, rodzeństwem, dzieckiem rodzeństwa, małżonkiem, osobą przysposabiającą i przysposobioną oraz osobą pozostającą faktycznie we wspólnym pożyciu właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty,
• świadek mieszkała do miesiąca lipca 1945 r. w miejscowości P., powiat N., w byłym województwie stanisławowskim.
w skład nieruchomości należącej do K. B., położonej w miejscowości P., wchodziły: las o powierzchni 4 ha, łąka (pastwisko) o powierzchni 1 ha, grunty orne o powierzchni 2 ha oraz ogrodzona działka o powierzchni 0,3 ha, uzbrojona w sieć kanalizacyjną (z szambem), elektryczną i odgromową, zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, wolnostojącym, otynkowanym, podpiwniczonym z sutereną, posiadającym dwie kondygnacje o wysokości 3 m, z przybudowaną spiżarnią, ogrzewanym piecami kaflowymi, z dachem dwuspadowym, drewnianym, krytym gontem, wybudowanym w 1925 r. oraz stajnią z nadbudówką z cegły, z dachem krytym gontem, z przeznaczeniem na siano i słomę, warsztatem masarskim i sklepem mięsnym,
• powyższe dane są świadkowi znane stąd, że mieszkała kilka domów dalej od posesji K. B. i znała jego córkę B. S.,
• K. B. zaginął jesienią 1944 r. na tamtejszym terenie, zaś jego córka B. S. repatriowała się w 1945 r. na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
4. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 11 września 2009 r., sygn. akt I Ns 185/09, z treści którego wynika, że spadek po K. B., zmarłym dnia 4 listopada 1944 r., ostatnio stale zamieszkałym w miejscowości P., powiat N., na podstawie ustawy nabyły dzieci: B. S., J. B. i M. G., po 1/3 części każde z nich,
5. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię skierowania Pana J. B. (brata Pani B. S.) z dnia 15 sierpnia 1945 r. do objęcia gospodarstwa rolnego w miejscowości G.,
6. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię Karty Osobowej nr 24206 B. S. z dnia 27 marca 1951 r.,
7. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię Ankiety B. S. z dnia 2 maja 1952 r., wypełnionej celem uzyskania dowodu osobistego,
8. niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu S. G., wydanego dnia 7 listopada 2009 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w B.,
9. pisma: Archiwum Akt Nowych w Warszawie z dnia 30 października 2006 r. i z dnia 11 marca 2014 r. oraz Archiwum Państwowego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2007 r. i z dnia 14 lutego 2014 r., a także Urzędu Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy III Wydziału Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Z. Sekcji Ksiąg Z., skierowane do Pani B. S., informujące, że w wyniku przeprowadzonych kwerend nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy,
10. zaświadczenie Urzędu Stanu Cywilnego m. st. Warszawy - Wydziału Archiwum z dnia 30 maja 2008 r., wydane na wniosek B. S., informujące, że w przechowywanym zasobie archiwalnym ww. urząd nie posiada ksiąg zgonów z rzymskokatolickiej parafii N., dotyczących miejscowości P., zaś w rejestrach zgonów Urzędu Stanu Cywilnego m. st. Warszawy nie odnaleziono aktu zgonu na nazwisko: K. B., syn Ferdynanda, zmarły dnia 4 listopada 1944 r. w miejscowości P.,
11. oświadczenie Pani B. S. z dnia 5 czerwca 2007 r. o miejscach zamieszkania na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
12. oświadczenie Pani B. S. z dnia 5 czerwca 2007 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty,
13. kserokopię dowodu osobistego Pani B. S.,
14. encyklopedyczny opis miejscowości P.,
15. kserokopię jednego zdjęcia.
Do wniosku nie dołączono innych dokumentów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewoda Dolnośląski pismem z dnia 4 września 2015 r. znak: MZ-MZU.7541.1.4146.2015.AN wezwał Panią B. S., na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do uzupełnienia braków wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania. W piśmie organu wyszczególniono dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku, pouczono o możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku, gdyby Strona nie była w stanie dotrzymać terminu oraz wskazano, że nieuzupełnienie braków wniosku skutkować będzie wydaniem decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Następnie, organ prowadzący postępowanie zawiadomił Stronę o zebraniu w sprawie
materiału dowodowego dostatecznego do wydania decyzji oraz o przysługujących Stronie uprawnieniach.
W pismach z dnia 25 marca 2019 r. oraz z dnia 12 sierpnia 2019 r. pełnomocnik Strony B. S. zwrócił się z jednoznaczną prośbą o wydanie decyzji na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów.
Ostatecznie, po rozpoznaniu złożonego wniosku Wojewoda decyzją z dnia 2 grudnia 2020 r. znak: NRŚ-MZ.7541.1.1386.2017.MS odmówił B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że oświadczenia świadków: E. G. z dnia 27 listopada 2006 r. oraz M. W. z dnia 11 kwietnia 2007 r. nie spełniają wymogów art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bowiem nie zostały złożone przed notariuszem, a jedynie notariusz potwierdził, że w jego obecności zostały złożone podpisy pod tymi oświadczeniami. Wojewoda ocenił ww. oświadczenia jako niedostatecznie wiarygodne ponieważ wskazali niektóre dane dotyczące pozostawionej nieruchomości, jednak ich charakter był zbyt ogólny i zawierał nieścisłości.
Z treści oświadczenia M. W. nie wynikają: powierzchnia/wymiary i materiały użyte do budowy domu mieszkalnego z przybudowaną spiżarnią, powierzchnia/wymiary oraz lata budowy stajni z nadbudówką i warsztatu masarskiego, a także materiały użyte do budowy i pokrycia dachowego warsztatu masarskiego i sklepu mięsnego. Natomiast z treści oświadczenia E. G. nie wynikają: powierzchnie poszczególnych rodzajów gruntów (tj. działki
budowlanej, zabudowanej, lasu i gruntów ornych), a także powierzchnie/wymiary, lata budowy oraz materiały użyte do budowy i pokrycia dachów budynku mieszkalnego z przybudowaną spiżarnią i stajni z nadbudówką, a także powierzchnia/wymiary, rok budowy i materiały użyte do budowy warsztatu masarskiego i sklepu mięsnego. Choć M. W. wskazała powierzchnie poszczególnych rodzajów gruntu, jednakże przepis art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. wskazuje, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków, nie zaś tylko jednego. Dane na temat powierzchni gruntu są zaś zawarte tylko w relacji jednego świadka, t.j. M. W.. Ponadto Wojewoda podniósł, że w oświadczeniach świadków występują rozbieżności co do rodzajów gruntu wchodzących w skład nieruchomości pozostawionej, ponieważ M. W. wskazała, że są to: działka budowlana zabudowana, las, łąka, pastwisko i grunty orne, zaś E. G. wymieniła: działkę budowlaną, zabudowaną, las i grunty orne. Ponadto oświadczenia świadków zostały złożone w taki sposób, że świadkowie złożyli podpisy pod z góry przygotowanym tekstem oświadczeń, gdzie jedynie w kilku miejscach tekst uzupełniono długopisem. Nie pozwala to na stwierdzenie, iż treść oświadczeń świadków oddaje ich rzeczywistą wiedzę o sprawie.
Ponadto organ wskazał, że niepotwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wykazu ubezpieczenia budowli nr [...] z dnia 25 sierpnia 1925 r. nie stanowi samodzielnie potwierdzenia, że B. S., J. B. i M. G. - jako spadkobiercy K. B. i właściciele pozostawili przedmiotową nieruchomość w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Dokument ten stanowić może jedynie dowód pomocniczy w prowadzonym postępowaniu, ponieważ jak wynika z jego treści, poświadcza on własność nieruchomości w dniu jego wydania. Z oczywistych przyczyn nie świadczy jednak o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy.
W tej sytuacji Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i w związku z tym brak jest podstaw do wydania na rzecz B. S.1 decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez spadkobierców Pana K. B.: tj. wnioskodawczynię B. S. oraz J. B. i M. G. nieruchomości w miejscowości P., powiat N., w byłym województwie stanisławowskim, tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W dniu 26 lutego 2021 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło, przekazane przez Wojewodę Dolnośląskiego, odwołanie B. S. od decyzji z dnia 2 grudnia 2020 r. znak: NRŚ-MZ.7541.1.1386.2017.MS (MZ-MZU.7541.1.4146.2015) (D-326/07) wraz z aktami sprawy.
W dniu 9 marca 2021 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo pełnomocnika Strony, stanowiące uzupełnienie korespondencji Strony z dnia 25 lutego 2021 r.
Po jego rozpatrzeniu MSWiA decyzją z dn. 23 sierpnia 2021r. będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji MSWiA podniósł przede wszystkim, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie przesłanki wskazane w art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 ww. ustawy.
W rozpoznawanej sprawie MSWiA uznał, iż oświadczenia świadków: E. G. z dnia 27 listopada 2006 r. oraz M. W. z dnia 11 kwietnia 2007 r. nie spełniają wymogów art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bowiem nie zostały złożone przed notariuszem, a jedynie notariusz potwierdził, że w jego obecności zostały złożone podpisy pod tymi oświadczeniami.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że informacje dotyczące powierzchni i rodzaju gruntu są niezbędne przy sporządzaniu wyceny nieruchomości pozostawionej, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 w postanowieniu o pozytywnej ocenie spełnienia przez wniosek stron wymogów ustawowych Wojewoda wzywa strony do przedłożenia operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określona zostaje wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazanie, że K. B. posiadał budynek mieszkalny z przybudowaną spiżarnią, stajnie z nadbudówką i warsztat masarski ze sklepem mięsnym, a także grunty, wśród których znajdowały się: działka budowlana zabudowana, las i grunty orne (ewentualnie także łąka i pastwisko) nie jest zatem wystarczające do dokonania pozytywnej oceny spełnienia przez wniosek wymogów ustawowych, bowiem rolą organu prowadzącego postępowanie nie jest "odgadywanie" ani uznaniowe osądzanie jak wyglądały poszczególne składniki nieruchomości pozostawionej. W tym wypadku potrzebne są konkretne dowody - tak jak wskazuje ustawa z dnia 8 lipca 2005r. w art. 6 ust. 1 pkt 1 - określające rodzaj i powierzchnię pozostawionej nieruchomości. Dokumenty przedłożone przez stronę zawierające oświadczenia ww. świadków powyższych wymogów nie spełniają, zostały ocenione jako niewiarygodne, ich informacje odnośnie pozostawionych nieruchomości miały charakter ogólny i zawierały nieścisłości szczegółowo wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.
Ponadto MSWiA, tak jak Wojewoda stwierdził, że niepotwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wykazu ubezpieczenia budowli nr 481 z dnia 25 sierpnia 1925 r. nie stanowi samodzielnie potwierdzenia, że B. S., J. B. i M. G. - jako spadkobiercy K. B. i właściciele pozostawili przedmiotową nieruchomość w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Z oczywistych przyczyn nie świadczy to jednak o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy.
MSWiA podniósł także, że strona, pomimo wezwania, nie przedłożyła oświadczenia o miejscach zamieszkania na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniającego wszystkie miejsca zamieszkania J. B. i M. G. - pozostałych współwłaścicieli pozostawionej nieruchomości.
Odnośnie spełnienie przesłanki wyrażonej wprost w art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. należy stwierdzić, iż dokumenty zgormadzone w przedmiotowej sprawie nie potwierdzają własności majątku pozostawionego przez K. B. w miejscowości P., powiat N., w byłym województwie stanisławowskim, tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W szczególności ocenie podlega znaczenie i wartość zebranych w postępowaniu dowodów. Postępowanie dowodowe i wnioski z niego płynące muszą eliminować zaistniałe wątpliwości. Organ odwoławczy w wyniku przeprowadzonej analizy zebranego materiału dowodowego, kierując się logiką prawniczą, popartą doświadczeniem związanym z wielością prowadzonych postępowań zabużańskich, uznał że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, aby K. B. był właścicielem nieruchomości przed wybuchem II Wojny Światowej w miejscowości P., powiat N., w byłym województwie stanisławowskim, tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i w rezultacie utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego.
Reasumując MSWiA stwierdził, że podziela w całości stanowisko Wojewody Dolnośląskiego zawarte w decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 2 grudnia 2020 r. znak; NRŚ-MZ.7541.1.1386.2017.MS (MZ-MZU.7541.1.4146.2015) (D-326/07) odmawiającej potwierdzenia, iż B. S. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez spadkobierców K. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Na powyższą decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. S.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1/ naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe , co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Wojewody Dolnośląskiego, podczas gdy brak było podstaw do rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa skarżącej do rekompensaty z tytułu pozostawienia majątku poza obecnymi granicami kraju, powołującego się na braki formalne złożonego wniosku,
2/ naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i uznanie iż Skarżąca nie złożyła dokumentów dodatkowych poświadczających prawo do rekompensaty, a które znajdują się w Starostwie Powiatowym w Z.. Urząd może go przekazać – dokument ubezpieczenia domu tylko jednostce urzędowej. Innym dokumentem jest dokument wydany na tylko jednego spadkobiercę - J. B., Urzędu Repatriacyjnego, gdzie na podstawie orzeczenia sądu nabył prawa do dziedziczenia po 1/3 każdy z nich, osoba uprawniona do rekompensaty.
W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Dolnośląskiego.
Według skarżącej złożyła ona dokumenty potwierdzające własność nieruchomości budynkowej K. B. w miejscowości P., w postaci jej fotografii oraz dokument potwierdzający jej ubezpieczenie, wybudowanego w roku ubezpieczenia, oraz decyzję Sądu o nabyciu spadku.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W powyższych uwarunkowaniach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przewiduje obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty za pomocą szczególnych środków dowodowych, zobowiązując do dołączenia do wniosku dowodów wskazanych w art. 6 ust. 1 ustawy, w tym przede wszystkim dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy dowodami takimi mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego. W przypadku braku takich dokumentów, zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy – dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Zawarcie w cyt. art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej sformułowania: "w szczególności" oznacza, że katalog środków dowodowych, ale tylko z dokumentów, ma charakter otwarty. Chociaż więc ustawa zawiera szczególną procedurę w zakresie rozpoznawania wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zwłaszcza w odniesieniu do postępowania dowodowego, to w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że w przypadku braku dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i ust. 5 ustawy zabużańskiej organ prowadzący postępowanie winien podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc stosownie do art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a. przeprowadzić inne dowody. I choć powołana ustawa nie ogranicza obowiązków, które – na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – obciążają organ, to zauważyć należy, że wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie (art. 6 ustawy zabużańskiej). Tym samym, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Brak zaś zadośćuczynienia tym obowiązkom przez stronę postępowania skutkuje wydaniem decyzji odmownej (art. 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej). Oczywiście nie zwalnia to organu z prowadzenia postępowania wyjaśniającego z urzędu, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., jednakże nie można twierdzić, że obowiązek poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń strony obciąża tylko i wyłącznie organ. Strona jest bowiem zobowiązana do współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, zwłaszcza, gdy nieudowodnienie danej okoliczności będzie skutkowało nieuwzględnieniem żądania strony.
W rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, że w toku postępowania organ z urzędu podjął wszystkie niezbędne kroki celem zgromadzenia materiału dowodowego potrzebnego do rozpatrzenia wniosku strony.
Z tego też względu, przy wyczerpaniu możliwości pozyskania dokumentów z urzędu, organ wydał decyzję opierając rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym w toku prowadzonego postępowania przy dużym zaangażowaniu pełnomocnika wnioskodawczyni. Stwierdzić należy, że decyzja zawiera kompleksową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, z wyszczególnieniem każdego dowodu i z odniesieniem się do każdego z nich w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Analiza przedstawionej argumentacji organu prowadzi do wniosku, iż odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty nastąpiła w tym przypadku bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że kwestią podstawową była ocena przedłożonych przez wnioskodawców dokumentów w zakresie, w jakim mogą one potwierdzić, że nieruchomości i składniki majątku pozostawionego przez K. B. w miejscowości P. powiat N. w byłym województwie stanisławowskim, tj. poza obecnymi granicami RP potwierdzają powyższe dane w sposób umożliwiający wykonanie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.
Uwzględniając charakter i rodzaj dokonywanej oceny w kontekście zgromadzonych dokumentów, organ stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia w powyższym zakresie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Podzielając tę konstatację Sąd zauważa, że przywołane przez organ i znajdujące się w aktach sprawy dokumenty urzędowe w szczególności niepotwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wykazu ubezpieczenia budowli nr 481 z dnia 25 sierpnia 1925 r. nie stanowi samodzielnie potwierdzenia, że B. S., J. B. i M. G. - jako spadkobiercy K. B. i właściciele pozostawili przedmiotową nieruchomość w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Dokument ten stanowić może jedynie dowód pomocniczy w prowadzonym postępowaniu, ponieważ jak wynika z jego treści, poświadcza on własność nieruchomości w dniu jego wydania. Z oczywistych przyczyn nie świadczy jednak o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy. Ponadto występują rozbieżności pomiędzy ilością budynków ubezpieczonych przez K. B. na podstawie ww. wykazu ubezpieczenia budowli nr 481 z dnia 25 sierpnia 1925 r. (dom mieszkalny ze spiżarnią) a wskazanymi w oświadczeniach świadków E. G. (dom mieszkalny z przybudowaną spiżarnią oraz stajnia z nadbudówką) i M. W. (dom mieszkalny z przybudowaną spiżarnią, stajnia z nadbudówką, warsztat masarski i sklep mięsny).
Inne zaś dowody w sprawie, w szczególności dowody z oświadczeń ww. świadków, mogły stanowić podstawę dla dokonywanych ustaleń jedynie pomocniczo, a to z uwagi na specyfikę przedmiotu sprawy jak i znaczny upływ czasu. Zauważyć trzeba, że oświadczenia te cechuje duży stopień ogólności i brak precyzji, która wymagana jest dla dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Tym bardziej, że chodzi tu o dane dotyczące powierzchni/ wymiarów i materiałów użytych do budowy domu mieszkalnego, obiektów gospodarczych, lat ich budowy oraz powierzchni poszczególnych rodzajów gruntu stanowiącego własność K. B.. Choć M. W. wskazała powierzchnie poszczególnych rodzajów gruntu, to przepisy ww. ustawy zabużańskiej ( art. 6 ust.5 ustawy) wymagają potwierdzenia tych okoliczności dowodami z oświadczenia dwóch świadków. W rozpoznawanej sprawie dane na temat powierzchni gruntu są zaś zawarte tylko w relacji jednego świadka M. W.. Należy również zgodzić się z organem, że wielkości budynków mieszkalnych i gospodarczych nie sposób ustalić jedynie na podstawie obserwacji przed laty przez świadków, którzy ówcześnie byli małymi dziećmi. Z uwagi więc na znaczny upływ czasu, jak i specyfikę dokonywanych ustaleń, oświadczenia te nie mogły stać się – wobec braku innych źródłowych dokumentów – jedynymi dowodami potwierdzającymi prawo własności do nieruchomości.
Z tego też względu, przy braku innych dokumentów przedstawionych przez stronę, jak i wyczerpania możliwości pozyskania ich z urzędu, stwierdzić należy, że organy wydały decyzje opierając rozstrzygnięcia na materiale dowodowym zgromadzonym w toku prowadzonego przez wiele lat postępowania. Decyzje zawierały rzetelną i rzeczową ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, z wyszczególnieniem każdego dowodu i z odniesieniem się do każdego z nich w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Analiza przedstawionej argumentacji organu prowadziła zatem do wniosku, iż odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty nastąpiła w tym przypadku bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. W związku z powyższym podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bez ich konkretnego wskazywania, Sąd uznał za nieuzasadnione.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.