I SA/WA 2550/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
zarządzanie kryzysowesankcjetransport LNGbezpieczeństwo energetyczneprawo administracyjnePrezes Rady Ministrówustawa sankcyjnadostawy gazu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Prezesa Rady Ministrów nakazującą zapewnienie świadczenia usług transportu LNG w związku z nałożeniem sankcji na spółkę.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Rady Ministrów (PRM), która nakazywała jej zapewnienie świadczenia usług transportu LNG w związku z nałożeniem na nią sankcji. Spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów o zarządzaniu kryzysowym, błędne zastosowanie przepisów materialnych i proceduralnych oraz naruszenie zasad wolnego rynku. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że sytuacja związana z nałożeniem sankcji i przerwaniem dostaw gazu stanowiła uzasadnioną podstawę do wydania decyzji w trybie ustawy o zarządzaniu kryzysowym, a działania PRM były konieczne dla ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] sp. z o.o. na decyzję Prezesa Rady Ministrów (PRM) z dnia 29 czerwca 2022 r., która w części zmieniła wcześniejszą decyzję z 29 kwietnia 2022 r. dotyczącej poleceń związanych z zapewnieniem świadczenia usług transportu LNG. Decyzja pierwotna, wydana na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym, nakładała szereg obowiązków na różne podmioty, w tym na skarżącą spółkę, w związku z nałożeniem na nią sankcji i przerwaniem dostaw gazu. Skarżąca zarzucała PRM m.in. naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, błędne uznanie sytuacji za kryzysową, naruszenie zasad wolnego rynku oraz sprzeczność wewnętrzną decyzji. PRM w odpowiedzi na skargę argumentował, że nałożenie sankcji na spółkę, będącą największym importerem gazu z Rosji, doprowadziło do przerwania dostaw do odbiorców końcowych, w tym gospodarstw domowych i placówek użyteczności publicznej, co stanowiło sytuację kryzysową wymagającą interwencji państwa. Sąd oddalił skargę, uznając, że działania PRM były uzasadnione w świetle przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym i ustawy sankcyjnej. Sąd podkreślił, że przerwanie dostaw gazu zagrażało bezpieczeństwu ludzi i mienia, a działania państwa były konieczne do zażegnania kryzysu, nawet jeśli wiązały się z negatywnymi konsekwencjami dla skarżącej spółki. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o nieuczciwej konkurencji, tajemnicy przedsiębiorstwa oraz braku uzasadnienia decyzji, wskazując na specyfikę działań państwa w sytuacji nadzwyczajnej i przepisy szczególne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przerwanie dostaw gazu do odbiorców końcowych, w tym gospodarstw domowych i placówek użyteczności publicznej, stanowi sytuację kryzysową, która negatywnie wpływa na poziom bezpieczeństwa ludzi i mienia, uzasadniając interwencję Prezesa Rady Ministrów na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przerwanie dostaw gazu zagrażało bezpieczeństwu fizycznemu i ekonomicznemu ludności, a także bezpieczeństwu mienia i środowiska. Działania Prezesa Rady Ministrów były konieczne do zażegnania kryzysu, zwłaszcza w kontekście nałożenia sankcji na spółkę będącą głównym importerem gazu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (30)

Główne

u.z.k. art. 7a § ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i 7b

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

u.z.k. art. 7b

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.z.k. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

Definicja sytuacji kryzysowej.

u.z.k. art. 7a § ust. 5

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

u.z.k. art. 7a § ust. 3

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

Decyzje nie wymagają uzasadnienia.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 61 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 252

Kodeks cywilny

k.c. art. 710

Kodeks cywilny

u.z.n.k. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

ustawa sankcyjna art. 6

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

ustawa sankcyjna art. 6b § ust. 4

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Przewidziane odszkodowanie za przejęcie własności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 228 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.e. art. 62c § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

p.e. art. 3 § pkt 23

Ustawa z dnia 30 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

Definicja bilansowania systemu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przerwanie dostaw gazu stanowiło sytuację kryzysową uzasadniającą interwencję PRM na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Działania PRM były konieczne dla ochrony bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska. Ustawa o zarządzaniu kryzysowym i ustawa sankcyjna stanowią lex specialis, uzasadniający odstępstwa od zasad rynkowych i prawa własności w sytuacjach nadzwyczajnych. Decyzje wydane na podstawie art. 7a ustawy o zarządzaniu kryzysowym nie wymagają uzasadnienia.

Odrzucone argumenty

Sytuacja nie kwalifikowała się jako kryzysowa. Decyzja naruszała zasady wolnego rynku i prawa własności. Decyzja była wewnętrznie sprzeczna. Naruszenie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i tajemnicy przedsiębiorstwa. Brak uzasadnienia decyzji. Wadliwe doręczenie decyzji. Niewłaściwe uznanie stron postępowania.

Godne uwagi sformułowania

"Sytuacja, w której szczególnie istotne jest niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do osiągnięcia strategicznych celów" "Wpływa negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołując znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków." "Państwo działające w ramach imperium w sytuacji ekstraordynaryjnej, na podstawie lex specialis" "Ustawa sankcyjna jest szczególnym aktem prawnym gdyż reguluje wyjątkowo ważną kwestię, a jej celem jest przeciwdziałanie wspieraniu agresji na Ukrainę i ochrona bezpieczeństwa narodowego." "Instalacje służące dystrybucji gazu należy uznać za infrastrukturę, której zakłócenia poprawnego funkcjonowania powodują wystąpienie ryzyka o charakterze katastroficznym."

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący

Magdalena Durzyńska

sprawozdawca

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym w kontekście sankcji międzynarodowych i kryzysów energetycznych; zakres władczych uprawnień państwa w sytuacjach nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Specyfika sytuacji geopolitycznej i nałożonych sankcji; zastosowanie przepisów szczególnych (lex specialis).

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy zastosowania przepisów o zarządzaniu kryzysowym w kontekście sankcji nałożonych na rosyjski podmiot energetyczny, co miało bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo energetyczne i obywateli. Pokazuje władcze uprawnienia państwa w sytuacjach kryzysowych.

Sankcje UE sparaliżowały dostawy gazu – sąd potwierdza prawo państwa do interwencji w kryzysie energetycznym.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2550/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska /sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 79/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-23
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2007 nr 89 poz 590
art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i 7b
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2022 r. nr DP.06124.9.2022.MZ(5) w przedmiocie polecenia zapewnienia świadczenia usług transportu oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak: BPRM.5023.18.1.2022, działając na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i 7b ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 261, z późn. zm., dalej jako ustawa) Prezes Rady Ministrów (dalej jako organ/PRM) polecił:
1. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]), jako sprzedawcy z urzędu zgodnie z art. 62c ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. - Prawo energetyczne, sprzedaż paliwa gazowego do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci wydanej na zasadach bezpłatnego użyczenia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]) przez [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]);
2. spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (KRS [...]) zapewnienie spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) dodatkowych ilości paliwa gazowego LNG ponad ilości zakontraktowane na dzień wydania decyzji celem zabezpieczenia sprzedaży, o której mowa w pkt 1 - bez uszczerbku dla innych odbiorców [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]);
3. spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (KRS [...]) zapewnienie spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]) świadczenia usługi transportu LNG na potrzeby sprzedaży, o której mowa w pkt. 1, w ilościach określonych przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]), po stawkach nie wyższych niż 6,00 złotych (słownie: sześć złotych) brutto za kilometr - bez uszczerbku dla innych odbiorców [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]);
4. Operatorowi Gazociągów Przesyłowych [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (KRS [...]) niezwłoczne zwiększenie zdolności załadunkowych LNG na cysterny samochodowe;
5. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) świadczenie na wydanych przez [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]), na zasadach bezpłatnego użyczenia, sieciach oraz instalacjach regazyfikacji, usługi dystrybucyjnej oraz usługi regazyfikacji jeżeli Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wyda niezbędne do wykonywania polecenia przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) decyzje administracyjne, w tym rozszerzające obecne koncesje o nowe obszary dystrybucyjne oraz wyznaczające operatorem systemu dystrybucyjnego gazowego na tych sieciach oraz operatorem systemu skraplania gazu ziemnego spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) na instalacjach regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego, stanowiących punkty wejścia do nowych obszarów dystrybucyjnych na sieciach i instalacjach wydanych [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) przez [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) na zasadach bezpłatnego użyczenia.
6. stosowanie obowiązujących taryf oraz zapisów Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Gazowej do rozliczenia za świadczoną usługę dystrybucji;
7. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) wydanie spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]):
1) pełnej dokumentacji wydanych sieci i instalacji, w tym:
a. budowlanej,
b. wykonawczej,
c. powykonawczej, d. eksploatacyjnej
w zakresie wymaganym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,
2) kopii umów z odbiorcami końcowymi przyłączonymi do wydanych sieci,
3) zestawienie na dzień wydania polecenia: danych odbiorców paliw gazowych, danych adresowych i technicznych punktu poboru, danych układu pomiarowego, mocy przyłączeniowych, mocy umownych, zużycia za ostatnie 12 miesięcy w podziale na miesiące, dostępne planowane zużycia dla poszczególnych punktów poboru, stanów liczników u odbiorców końcowych oraz stanów ilości paliwa LNG w zbiornikach LNG (danych technicznych umożliwiających rozliczenie usługi dystrybucyjnej oraz bilans gazu ziemnego na sieciach gazowych) w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia wydania niniejszego polecenia,
4) kopii wszelkich umów dotyczących eksploatacji i serwisu wydanych sieci i instalacji,
5) szczegółowych informacji dot. prowadzonych aktualnie inwestycji infrastrukturalnych, w tym kopii realizowanych aktualnie umów o przyłączenie do sieci gazowej;
8. właścicielom, użytkownikom wieczystym, najemcom, dzierżawcom nieruchomości będących osobami prawnymi lub przedsiębiorcami, na których znajdują się sieci gazowe, instalacje towarzyszące oraz instalacje regazyfikacji użytkowane przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) zapewnienie dostępu do wydanej infrastruktury oraz nieruchomości, na których się znajdują celem użytkowania jej przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]).
Organ wskazał, że w przypadku nieudostępnienia przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) dokumentów i informacji, o których mowa w pkt 7, spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) właściwy wojewoda zobowiązany jest do wyznaczenia jednostki administracji zespolonej celem przymusowego dostarczenia spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (KRS [...]) dokumentów i informacji, o których mowa w pkt 7. Jednocześnie organ wyznaczył ministra właściwego do spraw energii do zawarcia niezbędnych umów związanych z realizacją ww. poleceń.
Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją nr DP.06124.9.2022.MZ(5), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku art. 7a ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 7b ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, po rozpatrzeniu wniosków: spółki [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] z dnia 13 maja 2022 r. oraz spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] z dnia 13 maja 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Rady Ministrów zmienił w części ww. decyzję z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak: BPRM.5023.18.1.2022 w ten sposób, że: .
uchylił punkt 3, zawierający polecenie spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (KRS [...]) zapewnienia spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]) świadczenia usług transportu LNG na potrzeby sprzedaży, o której mowa w pkt. 1, w ilościach określonych przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]), po stawkach nie wyższych niż 6,00 zł (słownie: sześć złotych) brutto za kilometr - bez uszczerbku dla innych odbiorców [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]);
polecił spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (KRS [...]) świadczenie usługi transportu LNG na potrzeby sprzedaży, o której mowa w pkt 1, w ilościach określonych przez spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS [...]) - bez uszczerbku dla innych odbiorców [...] spółka z ograniczoną "odpowiedzialnością (KRS [...]), po stawkach nie niższych, niż 6,30 zł (sześć złotych i trzydzieści groszy) netto za kilometr z zastrzeżeniem, że niniejsza stawka będzie waloryzowana co kwartał stosownie do następujących zasad:
a) w razie zmiany (podwyższenia lub obniżenia) średniej ceny hurtowej oleju napędowego [...] w kwartale poprzedzającym kwartał, na który ustalana jest cena o 5% lub wielokrotność 5% (tzn. 10%, 15% lub 20%) w porównaniu do ceny bazowej (dalej: "wskaźnik paliwowy") - ustalona stawka za kilometr będzie automatycznie korygowana (podwyższana lub obniżana) z pierwszym dniem danego kwartału o wskaźnik paliwowy. Poziom wskaźnika paliwowego (obecnie 2% na każde 5% ceny hurtowej oleju napędowego w porównaniu do ceny bazowej), wynika z udziału kosztów paliwa w kosztach usług transportu LNG,
b) pierwsza waloryzacja nastąpi w dniu 1 lipca 2022 r. w oparciu o zestawienie przyjętej ceny bazowej oleju napędowego stanowiącej średnią cenę hurtową oleju napędowego [...] za I kwartał 2022 r., tj. [...] zł/m3 (pięć tysięcy sześćset trzynaście złotych i piętnaście groszy za jeden metr sześcienny) w stosunku do średniej ceny hurtowej na II kwartał 2022 r.;
w pozostałym zakresie organ utrzymał w mocy decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak: BPRM.5023.18.1.2022.
Zgodnie z art. 7a ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym ww. decyzje nie wymagały uzasadnienia.
W skardze na ww. decyzję z 29 czerwca 2022r., [...] sp. z.o.o. w [...] (dalej, jako: skarżąca/spółka) zarzuciła PRM:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i art. 7b ustawy poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji:
- utrzymanie w mocy decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 kwietnia 2022 r. znak: BPRM.5023.18.1.2022 w przypadku, gdy sytuacja, odnośnie do której wydano decyzję z 29.04.2022 r. nie kwalifikowała się jako sytuacja kryzysowa w rozumieniu ustawy, a zatem nie było żadnych podstaw prawnych do jej wydania w trybie art. 7a ustawy;
- utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. zawierającej pośrednie zobowiązanie skarżącej do udostępnienia sieci dystrybucyjnych i instalacji regazyfikacji na podstawie bezpłatnego użyczenia (w tym bez określenia ram czasowych użyczenia), co jest sprzeczne z podstawowymi zasadami wolnego rynku i prowadzenia działalności gospodarczej;
- utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. pomimo braku zawarcia w jej treści wyraźnego polecenia dla skarżącej do wydania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "[...]") wskazanym w decyzji podmiotom sieci i instalacji regazyfikacji należącej do skarżącej, co spowodowało, że wydanie tych sieci i instalacji przez skarżącą na rzecz [...] nastąpiło bez podstawy prawnej;
b) naruszenie art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 252 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: "kc") oraz art. 710 kc poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. zawierającej pośrednie polecenie skarżącej do wydania [...] sieci gazowych i instalacji regazyfikacji na zasadzie bezpłatnego użyczenia (stosunek zobowiązaniowy), a następnie (pkt 8 decyzji z 29.04.2022 r.) wskazanie, że ww. sieci i instalacje będą użytkowane przez [...] (ograniczone prawo rzeczowe), co powoduje, że decyzja z 29.04.2022 r. jest wewnętrznie sprzeczna, a zatem wadliwa;
c) art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i art. 7b ustawy w zw. z art. 6 z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 835 – dalej jako ustawa sankcyjna) poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. niewskazującej w swojej treści podmiotu mającego prowadzić sprzedaż gazu do odbiorców skarżącej nieprzyłączonych do sieci dystrybucyjnych skarżącej, a co za tym idzie narażenie tych odbiorców jak również podmiotu potencjalnie sprzedającego im gaz na odpowiedzialność finansową wynikającą z ustawy sankcyjnej związaną z korzystaniem i czerpaniem korzyści z zamrożonych zasobów gospodarczych stanowiących własność skarżącej;
d) art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i art. 7b ustawy w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1913) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. zawierającej zobowiązanie skarżącej do przekazania [...] danych i informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa skarżącej, w sytuacji, gdy spółka ta jest podmiotem konkurencyjnym względem skarżącej działającym na tym samym rynku,
e) art. 7a ust. 5 ustawy poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. rozstrzygającej sprawę co do istoty, podczas gdy decyzja wydana w trybie art. 7a i 7b ustawy (polecenie) nie może dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej;
f) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 kpa poprzez ich nieuprawnione niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r., pomimo, że przepisy te wyrażają jedne z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego - zasadę ochrony zaufania do państwa i prawa oraz zasadę praworządności, które w skutek wydania przez organ decyzji z 29.04.2022 r. zostały złamane, gdyż w związku z bezprawnym działaniem organów administracji publicznej odbiorcy paliw gazowych przyłączeni do sieci dystrybucyjnej skarżącej zostali narażeni na pogorszenie ich sytuacji ekonomicznej, a określonym w treści decyzji z 29.04.2022 r. spółkom Skarbu Państwa na mocy tej decyzji zapewniono nieuprawniony zysk poprzez bezprawne udostępnienie im zasobów stanowiących własność skarżącej;
g) art. 6 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. zawierającej w pkt. 1 [...] sp. z o.o. (dalej: [...]) sprzedaży paliwa gazowego do odbiorców końcowych przyłączonych do gazowych sieci dystrybucyjnych wydanych na zasadach bezpłatnego użyczenia [...] przez skarżącą w sytuacji, gdy w zbiornikach (stacjach regazyfiakcji) zasilających sieci dystrybucyjne znajdował się gaz LNG stanowiący własność skarżącej, który wskutek wydanej decyzji z 29.04.2022 r. został bezprawnie rozporządzony przez spółkę [...] odbiorcom końcowym tychże sieci, a skarżąca została pozbawiona swojej własności bez prawa do odszkodowania;
2) naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 109 k.p.a. w zw. z art. 7a ust. 2 pkt. 3) ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r., która została skarżącej wadliwe doręczona, co w konsekwencji spowodowało wyznaczenie skarżącej w pkt. 7 ppkt 3) decyzji z 29.04.2022 r. niemożliwego do dotrzymania terminu na przekazanie danych wyszczególnionych w pkt. 7 ppkt 3) decyzji z 29.04.2022 r. tj. nie dłuższego niż 7 dni od dnia wydania decyzji z 29.04.2022 r. (do dnia 6 maja 2022 r.), w sytuacji, gdzie prawidłowe doręczenie decyzji z 29.04.2022 r., a więc i skutek natychmiastowej wykonalności, nastąpiło dopiero w dniu 6 maja 2022 roku;
b) art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 7a ust. 3 ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r niezawierającej uzasadnienia, jak również niewydania uzasadnienia do decyzji, w sytuacji gdy decyzja z 29.04.2022 r. dotyczyła podstawowych praw podmiotowych skarżącej, jak również jej adresatami było siedem stron (podmiotów), które nie miały wiedzy czego tzw. sytuacja kryzysowa - w związku z którą decyzja z 29.04.2022 r. została wydana dotyczy i w jakim celu i z jakiej przyczyny zgodnie z treścią decyzji zostały one zobowiązane do podjęcia wskazanych w niej działań;
c) art. 28 kpa w zw. z art. 109 § 1 kpa i utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r., zgodnie z którą właściciele, użytkownicy wieczyści, najemcy, dzierżawcy nieruchomości będących osobami prawnymi lub przedsiębiorcami, na których znajdują się sieci gazowe, instalacje towarzyszące oraz instalacje regazyfikacji będące własnością skarżącej nie zostali uznani za strony postępowania i w konsekwencji nie doręczono im decyzji z 29.04.2022 r. lub doręczono w sposób wadliwy;
d) art. 7, 77 § 1 kpa polegające na niewyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań, mających na celu precyzyjne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji z 29.04.2022 r. budzącej poważne wątpliwości interpretacyjne i pozostającej w sprzeczności z przyjętą przez inne organy administracji publicznej linią interpretacyjną.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) oraz art. 200 i 205 § 2 ppsa skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, alternatywnie, w przypadku nie uwzględnienia przez Sąd wniosku o stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa - uchylenie zaskarżonej decyzji;
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) w zw. z art. 135 ppsa stwierdzenie nieważności decyzji z 29.04.2022 r. poprzedzającej zaskarżoną decyzję, alternatywnie jej uchylenie;
- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ppsa skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie na podstawie art. 61 § 3 ppsa - z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (odnośnie do ww. wniosku zapadły stosowne postanowienia).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej 1) odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego, a tym samym legitymacji skargowej skarżącej w zakresie zaskarżenia pkt 1, 2 i częściowo 3 decyzji z dnia 29 czerwca 2022 r. w zakresie w jakim utrzymywała w mocy pkt 1, 2 i 4-6 oraz 8 decyzji z dnia 29 kwietnia 2022 r., a w pozostałej części o jej oddalenie, w sytuacji gdyby Sąd nie odrzucił skargi, PRM wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podał, że Agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę stanowi bezprecedensowy przejaw łamania prawa międzynarodowego, co spotkało się z reakcją ze strony Unii Europejskiej, która z całą stanowczością potępiła inwazję rosyjskich sił wojskowych na Ukrainę, a także udział Białorusi w tej agresji. Wyjaśnił, że w związku z przyjęciem daleko idących zmian w przepisach unijnych wprowadzających sankcje, konieczne było wdrożenie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Przedmiotowa ustawa sankcyjna reguluje m. in. sposób prowadzenia listy osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki ograniczające wynikające przede wszystkim z przepisów unijnych, a także procedurę wydawania decyzji w sprawie wpisu na listę oraz wykreślenia z niej.
Dalej Prezes Rady Ministrów wskazał, że minister właściwy do spraw wewnętrznych w dniu 25 kwietnia 2022 r. wydał decyzję (opublikowaną na stronach MSWiA pod adresem https://www.gov.pl/web/mswia/decyzie-ministra-swia-w-sprawie- wpisu-na-liste-sankcyjna), która wpisywała skarżącą na tzw. listę sankcyjną oraz zastosowała wobec niej zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych, będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą tej spółki, ponadto zakazano udostępniania tej spółce lub na jej rzecz jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych, świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie ww. środków sankcyjnych oraz wykluczono spółkę z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, z późn. zm.). W uzasadnieniu ww. decyzji z 22 kwietnia 2022r. wskazano, że [...] Sp. z o.o. w [...] jest spółką zależną w grupie kapitałowej [...], kontrolowanej przez rosyjski koncern [...], drugiego największego producenta gazu ziemnego w Rosji, który od 2014 r. znajduje się na listach sankcyjnych Stanów Zjednoczonych prowadzonych przez OFAC (Specially Designated Nationals and Blocked Persons List US Department of the Treasury’s Office of Foreign Assets Control). [...] jest powiązany z [...] ([...]), który został objęty sankcjami rządu Wielkiej Brytanii na podstawie Sanctions and Anti - Money Laundering Act 2018 - nr 996, ID: RUS 1126. [...] zajmuje 4 .miejsce na liście największych firm rosyjskich i jest beneficjentem decyzji rządu Federacji Rosyjskiej; działa w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej, odpowiedzialnemu za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy. Ponadto, do dnia 28 lutego 2022 r. członkiem zarządu [...] był [...] ([...]) jeden z zaufanych współpracowników [...], objęty sankcjami UE (załącznik I do rozporządzenia (UE) nr 269/2014).
Jak podał dalej organ, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołując się na wystąpienie sytuacji kryzysowej w trybie art. 7a ustawy o zarządzaniu kryzysowym wystąpił do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. o wydanie poleceń wskazanych we wniosku, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. Już tylko wpisanie spółki [...] na listę sankcyjną doprowadziło - praktycznie z dnia na dzień - do zaprzestania dostaw paliw gazowych do ok. 900 odbiorców końcowych, w tym do podmiotów z sektora użyteczności publicznej oraz ok. 700 odbiorców w gospodarstwach domowych, wykorzystujących ten surowiec do ogrzewania domów i przygotowywania posiłków. Ponadto, jak podał organ, uwzględniając, że należąca do skarżącej sieć dystrybucyjna o długości ok. 90 km ma charakter wyspowy i nie jest połączona z krajową siecią gazową, to ograniczyło to możliwość natychmiastowego przejęcia infrastruktury tej spółki celem wznowienia dostaw gazu ziemnego do odbiorców. W tej sytuacji niezbędne było zaangażowanie Prezesa Rady Ministrów, który na mocy decyzji z dnia 29 kwietnia 2022 r. polecił spółkom: [...] sp. z o.o., [...] S.A., [...] sp. z o.o., [...] S.A. oraz [...] S.A. zapewnienie dostaw paliw gazowych do klientów [...] sp. z o.o.; i dzięki zaangażowaniu spółek z [...] już w dniach 29-30 kwietnia 2022 r. przywrócone zostały dostawy gazu ziemnego do odbiorców w ww. gminach. Organ wyjaśnił, że decyzją z 29 czerwca 2022r. dokonano jedynie zmiany stawki za świadczenie przez [...] S.A. usługi transportu LNG na potrzeby sprzedaży paliw gazowych przez [...] sp. z o.o. Zwiększenie ww. stawki, miało zapobiec ewentualnym problemom z płynnością finansową oraz umożliwić spółce [...] skuteczną realizację polecenia nałożonego na nią tą decyzją.
W dalszej części obszernej odpowiedzi na skargę PRM zwrócił uwagę na przesłanki ustawowe, w tym poziom bezpieczeństwa osób, mienia w znacznych rozmiarach oraz poziom bezpieczeństwa środowiska. Wg organu zaprzestanie dostaw przez [...] sp. z o.o. w [...] wpłynęło również negatywnie na możliwość działania organów administracji w następujących aspektach:
1) ograniczyło bądź pozbawiło możliwości zapewnienia zgodnych z normami BHP warunków pracy pracowników organów administracji samorządowej działających na terenach ww. gmin,
2) w przypadku utrzymania się sytuacji braku dostaw paliwa gazowego w dłuższym okresie, organy administracji samorządowej nie byłyby w stanie na podstawie posiadanych sił i środków zapewnić bezpieczeństwa fizycznego (ogrzewane pomieszczenia) ludności zamieszkującej teren ww. gmin bez wsparcia zapewnianego z poziomu administracji państwowej. W świetle powyższego, wg PRM, skarżąca utraciła faktyczną możliwość sprzedaży i dostarczania paliw gazowych (LNG) do swoich odbiorców oraz realizacji obowiązków operatora systemu dystrybucyjnego (w tym realizacji fizycznego bilansowania), a także innych opisanych działań, co wypełniało wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie zaistniałej sytuacji za sytuację kryzysową w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Wg organu podjęte działanie było zatem konieczne i uzasadnione. Organ podkreślił przy tym, że w związku z wyłączeniem wszelkich usług świadczonych na rzecz skarżącej, w tym dostaw energii elektrycznej, spółka została pozbawiona możliwości utrzymywania kluczowych systemów bezpieczeństwa oraz monitorowania obiektów na terminalach przeładunkowych LPG; nie mogła realizować czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG i LNG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych podlegających dozorowi UDT będących w posiadaniu jej klientów (konsumentów i przedsiębiorców), nie mogła przeprowadzać też bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w instalacjach znajdowały się znaczne ilości gazu LPG i LNG, stwarzające zagrożenie dla użytkowników i otoczenia.
Dalej PRM wyjaśnił, że ustawa o zarządzaniu kryzysowym tworzy system zarządzania kryzysowego na wypadek wystąpienia zagrożeń wymagających podjęcia szczególnych działań, w sytuacjach, w których nie zaistniały przesłanki do wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych (stanu wojennego, stanu wyjątkowego lub stanu klęski żywiołowej), zatem w sytuacjach, w których nie jest wymagane wdrożenie specjalnych mechanizmów wskazanych w art. 228 ust. 1 Konstytucji RP. Akt ten stanowi więc uzupełnienie regulacji stanów nadzwyczajnych i jest ważnym elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, poprzez zapobieganie sytuacjom kryzysowym, przygotowanie do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowanie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwanie ich skutków oraz odtwarzanie zasobów i infrastruktury krytycznej (art. 2 ustawy).
Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie zastosowania art. 7a i 7b ustawy, organ wskazał, iż podstawowe znaczenie dla funkcjonowania systemu zarządzania kryzysowego pod rządami ustawy mają zawarte w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy definicje "sytuacji kryzysowej" i "infrastruktury krytycznej". PRM przywołał tezy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt K50/07 (opublikowano: OTK-A 2009/4/51), wyrok WSA z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. V SA/Wa 1122/14, wyrok WSA z 6 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 673/19, i wyjaśnił, że w praktyce nie jest możliwe jednoznaczne określenie (zdefiniowanie) i skatalogowanie wszystkich "sytuacji kryzysowych", które hipotetycznie mogą wystąpić w trakcie normalnego funkcjonowania państwa, ale wywołują konsekwencje, których nie można "zneutralizować" w drodze "standardowych" - prawnych i organizacyjnych narzędzi systemowych. Podkreślił jednak, że przepisy ustawy dotyczą specyficznych stanów narastania zagrożeń "zwykłych" (czyli takich, które nie uzasadniają wprowadzenia stanu nadzwyczajnego), które nie mogą zostać zneutralizowane w trybie standardowego działania organów administracji publicznej z uwagi na nieadekwatność posiadanych przez nie sił i środków. Organ podkreślił, że analiza przesłanek definicji "sytuacji kryzysowej" pozwala na stwierdzenie, że chodzi nie tylko o sytuacje, w których doszło już do realizacji konkretnych zdarzeń i wystąpiły ich konkretne negatywne skutki, ale o szerokie pojęcie "sytuacji wpływających negatywnie na poziom bezpieczeństwa" – a zatem o sytuacje, w których konkretne zdarzenia i ich skutki pozostają hipotetyczne, możliwe do spełnienia, a więc sytuacje, w których wystąpi choćby realne ryzyko takich zdarzeń i skutków. Samo ryzyko wpływa bowiem negatywnie na poziom bezpieczeństwa i wymaga działania ze strony państwa podejmowanego w ramach zarządzania kryzysowego, gdyż skutecznie działający aparat państwowy w ramach zarządzania kryzysowego przeciwdziała wystąpieniom skutków sytuacji kryzysowych, a nie wyłącznie je usuwa.
Jak podał PRM, w takich sytuacjach kryzysowych - zgodnie z art. 7 a ust. 1 pkt 4 ustawy - Prezes Rady Ministrów może, z własnej inicjatywy albo na wniosek Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub ministra kierującego działem administracji rządowej, wydawać polecenia obowiązujące między innymi osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz przedsiębiorców. Analiza sytuacji wg PRM nie pozostawia wątpliwości, co do wystąpienia znamion sytuacji kryzysowej, która wymagała wydania zaskarżonej decyzji, gdyż wbrew zawartym w skardze twierdzeniom skarżącej, zagrożenie wywołane wstrzymaniem dostaw gazu do klientów nie może być uznane jedynie za chwilowy dyskomfort. Wreszcie organ zwrócił też uwagę na zawartą w skardze odwróconą narrację spółki, podczas gdy informacje o istotnym zagrożeniu w postaci możliwości wystąpienia ogromnych szkód dla ludzi i mienia wraz ze wskazaniem szczególnych okoliczności wpływających na zaistnienie sytuacji kryzysowej, zostały przekazane do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Aktywów Państwowych, Ministerstwa Klimatu i Środowiska w piśmie skarżącej spółki z dnia 29 kwietnia 2022 r. Skarżąca podała wówczas, że jako właściciel dwóch terminali przeładunkowych zgłasza zaistnienie możliwości wystąpienia zagrożenia dla okolicznych mieszkańców, obiektów budowlanych i przyrody; zwróciła również uwagę na brak możliwości realizacji czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG i LNG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych podlegających dozorowi UDT, będących w posiadaniu swoich klientów (konsumentów i przedsiębiorców).
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na odrzucenie. Organ wywodził, że skarżąca nie ma legitymacji czynnej do zaskarżenia w tej części decyzji Prezesa Rady Ministrów, które odnoszą się do podmiotów innych niż ona sama, a ponadto skarżąca nie wykazała w treści skargi swojego interesu prawnego co do całości decyzji, a w szczególności w zakresie w jakim odnosi się ona do punktów, których adresatem jest inny podmiot. Poglądu tego Sąd nie podziela, zaskarżoną decyzję należy odczytywać w jej całokształcie, i niewątpliwie każdy jej aspekt pośrednio bądź bezpośrednio dotyczy interesów spółki. Zresztą ewentualne przyjęcie braku interesu podmiotu skarżącego powinno skutkować oddaleniem skargi a nie jej odrzuceniem.
Jeśli chodzi o meritum, to decyzje przewidziane w art. 7a ustawy o zarządzaniu kryzysowym wydawane są sprawach, w których szczególnie istotne jest niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do osiągnięcia strategicznych celów opisanych w art. 7a ust. 2 pkt 1-3 ustawy. Zaskarżona decyzja zapadła na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 oraz ust. 7b ustawy. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w razie wystąpienia sytuacji kryzysowej Prezes Rady Ministrów może, z własnej inicjatywy albo na wniosek Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub ministra kierującego działem administracji rządowej, wydawać polecenia obowiązujące osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz przedsiębiorców.
Z kolei zgodnie z art. 7a ust. 2 ww. ustawy polecenia, o których mowa w ust. 1, są wydawane w celu:
1) zapewnienia właściwego funkcjonowania, ochrony, wzmocnienia lub odbudowy infrastruktury krytycznej;
2) przejęcia kontroli nad sytuacją kryzysową, której wpływ na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska, jest szczególnie negatywny;
3) usunięcia skutków sytuacji kryzysowej, o której mowa w pkt 2.
Art. 7b ustawy określa z kolei zasady wykonywania zadań objętych poleceniem Prezesa Rady Ministrów oraz sposób ich finansowania. Oprócz ww. przepisów, istotne znaczenie, ma również definicja sytuacji kryzysowej określona w art. 3 pkt 1 ustawy, zgodnie z którą przez sytuację kryzysową należy rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków.
Organ podnosił, że skarżąca była największym importerem gazu płynnego LPG do Polski i jedynym jego źródłem zaopatrzenia była Federacja Rosyjska. Kwestię zasadności wpisania na listę sankcyjną decyzją z 25 kwietnia 2022r. zmienioną decyzją z 28 kwietnia 2022 r. nr DPP-TPZ-0272-10/2022(10) ocenił tut. Sąd w wyroku zapadłym w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2524/22. Również kwestia ustanowienia nad spółką zarządu przymusowego decyzją z 7 października 2022 r. nr DNP-VII.4120.3.2022 była przedmiotem oceny tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2844/22. W obu ww. sprawach zapadły w I instancji wyroki oddalające skargi spółki. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest zaś konsekwencją decyzji o wpisaniu skarżącej na listę sankcyjną.
Pierwszym głównym zarzutem spółki była błędna ocena przez organ zaistniałej sytuacji i przyjęcie, że mamy do czynienia z sytuacją kryzysową w rozumieniu przepisów ustawy. Skarżąca wywodziła, że przerwy w dostawach gazu nie dotknęły całego kraju lecz pojedyncze gminy, a poza tym były one wywołane działaniami sankcyjnymi państwa, a przy tym, że miało to miejsce w kwietniu, a więc nie w trakcie intensywnej zimy. Spółka argumentowała, że trudna sytuacja dotyczyła około 1000 osób przyłączonych do jej sieci na terenie 11 gmin oraz około 40 podmiotów gospodarczych, które zostały pozbawione dostaw gazu LNG do instalacji regazyfikacji nieprzyłączonych do żadnej gazowej sieci dystrybucyjnej, a zatem wydanie decyzji przez PRM narusza art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i 7b oraz art. 7 a ust. 5 ustawy.
Te zarzuty spółki Sąd odrzucił. W istocie skarżąca sama przyznała, że sytuacja kryzysowa miała miejsce, lecz bagatelizowała jej skutki czy zaistniały stan zagrożenia, a przy tym podnosiła, że zaistniały stan rzeczy nie nastąpił z jej winy. Istotnie, jak wskazał organ, w efekcie wydania decyzji sankcyjnej wobec [...] zastosowano m.in. zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm., dalej jako: "rozporządzeniem 269/2014"), będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą skarżącej [...]. Ponadto, na mocy ww. decyzji "sankcyjnej" zakazano udostępniania [...] sp. z o.o. lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu art. 1 lit. e rozporządzenia 269/2014. W konsekwencji decyzja o wpisaniu skarżącej spółki na "listę sankcyjną" i objęcie jej sankcją zamrożenia środków finansowych i zasobów gospodarczych, stanowiło niemalże automatycznie podstawę "zamrożenia" koncesji oraz innych rozstrzygnięć Prezesa URE związanych z reglamentacją prowadzenia działalności na rynku energii elektrycznej, ciepła oraz paliw gazowych i ciekłych. (W odpowiedzi na skargę organ wymienił wszystkie koncesje przyznane skarżącej). Jak podał organ odbiorcami dystrybuowanego przez spółkę gazu były zarówno gospodarstwa domowe, jak również obiekty użyteczności publicznej oraz odbiorcy handlowi i przemysłowi. Dostawa paliwa gazowego do sieci [...] sp. z o.o. realizowana była poprzez 7 stacji regazyfikacji LNG ([...] - gm. [...]) będących własnością spółki. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą jako operator wyspowych systemów dystrybucyjnych (nie połączonych z innymi systemami dystrybucyjnymi lub systemem przesyłowym gazowym). W ramach świadczonych usług dystrybucji, jej zadaniem było też równoważenie zapotrzebowania na paliwa gazowe z dostawami tych paliw (art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 30 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne), czyli bilansowanie systemu. Spadek ciśnienia w efekcie zaprzestania bilansowania mógł doprowadzić do wstrzymania dostaw paliwa gazowego do odbiorców końcowych, a przywrócenie dostaw polega na wykonaniu fizycznych czynności w celu zapewnienia dostaw jednorodnego, pod względem składu, paliwa gazowego, co finalnie miało miejsce i na co zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę.
Zaprzestanie przez spółkę [...] dostaw paliw gazowych do odbiorców końcowych w gospodarstwach domowych pozbawiło ludność możliwości przygotowywania posiłków oraz ogrzewania pomieszczeń mieszkalnych, a nade wszystko zachwiało poczuciem ich bezpieczeństwa gdy chodzi o podstawowe potrzeby bytowe. Zasadnie zatem organ uznał, że brak możliwości przygotowania ciepłych posiłków oraz ogrzania pomieszczeń - szczególnie w przypadku dłuższego narażenia na takie warunki - zagraża zdrowiu, a nawet życiu tych odbiorców (gdy chodzi o osoby przewlekle chore czy o osłabionej odporności). Ten sam aspekt dotyczy zaprzestania ogrzewania budynków, w których znajdowały się placówki opiekuńcze (żłobki, przedszkola, szkoły). Brak dostaw gazu mógł istotnie wpłynąć na ich funkcjonowanie – w szerokim tego słowa znaczeniu. W dalszej kolejności, jak podniósł organ, oznaczałoby to konieczność zorganizowania opieki przez rodziców czy opiekunów we własnym zakresie, co z kolei ograniczałoby możliwość wykonywania pracy zarobkowej, a to negatywnie wpływałoby na bezpieczeństwo ekonomiczne rodzin zamieszkujących obszar ww. gmin. Zdaniem Sądu organ był w tej konkretnie zaistniałej sytuacji uprawniony do twierdzenia, że negatywnie wpływała ona na poziom bezpieczeństwa ludzi, zarówno w aspekcie fizycznym, jak i ekonomicznym. Sytuacja ta, bezpośrednio poprzedzająca wydanie zaskarżonej decyzji, uzasadniała zatem zastosowanie przepisów o zarządzaniu kryzysowym.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że wartość mienia [...] przekracza znaczny rozmiar szkody w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, stąd można było przyjąć, że sytuacja bezpośrednio poprzedzająca wydanie decyzji PRM negatywnie wpływała na poziom bezpieczeństwa mienia w znacznych rozmiarach. Ponadto, obok działalności z wykorzystaniem własnych sieci dystrybucyjnych, [...] sp. z o.o. prowadziła również działalność gospodarczą polegającą na posadowieniu stacji LNG, prowadzeniu najmu stacji magazynowania i regazyfikacji LNG oraz dostarczaniu gazu skroplonego do stacji regazyfikacji LNG, nie będących częścią wyżej wymienionej sieci dystrybucyjnej. Zatem działalność spółki miała również wpływ na dostarczanie paliw gazowych do odbiorców innych niż przyłączeni do sieci tego przedsiębiorstwa.
Rację ma PRM, że stan faktyczny, który zaistniał w związku z wyjątkową sytuacją geopolityczną nie mógł być w żaden sposób "przewidziany" w polskim porządku prawnym i niemożliwe było unormowanie w przepisach innych ustaw sposobu i trybu postępowania organów państwowych w takiej sytuacji, która nie miała precedensu. Dość powiedzieć, że doszło do przerwania dostaw gazu do odbiorców indywidulanych i przedsiębiorców obsługiwanych przez skarżącą, a decyzja sankcyjna MSWiA i decyzja PRM zostały wydane w szczególnej sytuacji związanej z wybuchem wojny na terytorium Ukrainy, w czasie gdy cały demokratyczny świat zjednoczył siły w celu przeciwdziałania agresji rosyjskiego okupanta, w tym przede wszystkim przeciwdziałania finansowaniu wojny za pomocą środków uzyskiwanych ze sprzedaży surowców przez Rosję. Rację ma wobec tego organ podnosząc, że nieuprawnione i wykraczające poza rzetelne zasady retoryki prawniczej należy uznać stwierdzenia skarżącej spółki, iż to polskie organy państwowe wykreowały sytuację kryzysową z uwagi na zamrożenie jej środków finansowych i gospodarczych.
W świetle powyższego, PRM miał podstawy do uznania, że zaistniała sytuacja wpływa negatywnie na mienie w znacznych rozmiarach, zaś fakt braku możliwości utrzymania przez skarżącą kluczowych systemów bezpieczeństwa, realizowania czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG i LNG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych będących w posiadaniu jej kontrahentów (konsumentów i przedsiębiorców) oraz przeprowadzania bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w instalacjach znajdowały się znaczne ilości gazu LPG i LNG - wpływał negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, stwarzając także w ten sposób zagrożenie dla mienia znacznych rozmiarów oraz środowiska. Instalacje służące dystrybucji gazu należy uznać za infrastrukturę, której zakłócenia poprawnego funkcjonowania powodują wystąpienie ryzyka o charakterze katastroficznym. Organy administracji publicznej były wobec tego zobowiązane (w ramach instrumentów dopuszczalnych ustawą) do przejęcia kontroli nad zaistniałą "sytuacją kryzysową" w drodze zaplanowanych działań w celu wyeliminowania zagrożeń dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach i środowiska. W ocenie Sądu nie doszło zatem do naruszenia art. 7a i 7b ustawy. Zresztą, zarzucając np. naruszenie art. 7a ust. 5 ustawy, skarżąca nie podała o jaką decyzję administracyjną chodzi i na podstawie jakiego aktu prawa powszechnie obowiązującego organ miąłby ją wydać. Organ zaś skutecznie wywodził, że podjęcie działań określonych zaskarżonym aktem było konieczne z uwagi na brak jakichkolwiek innych normatywnie przewidzianych środków zmierzających do zażegnania sytuacji kryzysowej, stąd interwencja państwa w oparciu o przepisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym. PRM działał jednak na podstawie prawa, a podstawa prawna decyzji została w niej przywołana, stąd zarzuty co do naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 kpa Sąd uznał za chybione.
Nie są też zasadne wszystkie zarzuty sformułowane w skardze a związane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 11), tajemnicy przedsiębiorstwa itp. Sąd odnosi się do nich zbiorczo, uznając, że indywidualne rozpatrywanie każdego przypadku jest bezprzedmiotowe. W kontrolowanej sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że do naruszenia ww. przepisów potencjalnie doszło. W sprawie nie mamy jednak do czynienia ze stosunkami zobowiązaniowymi, a więc i z zasadami nieuczciwej konkurencji na szerokopojętym równorzędnym rynku, gdyż podmiotem, który wg skarżącej potencjalnie narusza powszechnie znane i obowiązujące w tym zakresie normy określające zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej - jest państwo działające w ramach imperium w sytuacji ekstraordynaryjnej, na podstawie lex specialis płynącego zarówno z przepisów samej ustawy o zarządzaniu kryzysowym jak i z przepisów ustawy sankcyjnej. Zresztą, jeśli chodzi o bezpośrednie dolegliwości dla samej skarżącej, to zasadnie zwrócił już na to uwagę tut. Sąd w sprawie I SA/Wa 2524/22. Wskazał mianowicie, zakres oceny przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji ogranicza się do zbadania czy spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z ustawy do wydania decyzji. Ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę (ustawa sankcyjna) jest szczególnym aktem prawnym gdyż reguluje wyjątkowo ważną kwestię, a jej celem jest przeciwdziałanie wspieraniu agresji na Ukrainę i ochrona bezpieczeństwa narodowego. Te dwa główne cele stały się priorytetem dla ustawodawcy, i przez ich pryzmat należy odczytywać jej przepisy, tak jak i przepisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Ewentualne negatywne skutki dla określonego podmiotu wpisanego na listę sankcyjną, (a zaskarżona decyzja jest m.in. konsekwencją tego wpisu) nie mogą stanowić podstawy uchylenia decyzji gdyż byłoby to sprzeczne z ratio legis omawianej ustawy i nie służyło głównym jej celom. Oczywistym jest także, że ustawa "sankcyjna" ma z samego założenia charakter represyjny i władczy, trudno więc oczekiwać aby zastosowanie jej przepisów do określonego podmiotu nie miało wywoływać negatywnych dla tego podmiotu skutków, tak egzystencjalnych jak i związanych z zasadami uczciwego obrotu. W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją nieskuteczna musiała okazać się więc argumentacja skarżącej nakierowana na wykazanie szkody jaką Spółka ponosi w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Za niezasadne należy uznać zatem zarzuty dotyczące naruszenia art. 6 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące "polecenia sprzedaży paliwa gazowego do odbiorców końcowych przyłączonych do gazowych sieci dystrybucyjnych wydanych na zasadach bezpłatnego użyczenia [...] przez skarżącą w sytuacji, gdy w zbiornikach (stacjach regazyfiakcji) zasilających sieci dystrybucyjne znajdował się gaz LNG stanowiący jej własność, a który wskutek wydanej decyzji z 29.04.2022 r. został bezprawnie rozporządzony przez spółkę [...] odbiorcom końcowym tychże sieci, a skarżąca została pozbawiona swojej własności bez prawa do odszkodowania". Przede wszystkim zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o prawie do gazu bez odszkodowania lecz o prawie do jego sprzedaży przez określony podmiot. W zaskarżonej decyzji mamy też do czynienia z nieodpłatnym wykorzystaniem instalacji należącej do skarżącej. Ten punkt decyzji nie narusza prawa, a w każdym razie spółka formalnie nie wskazała jaki konkretnie przepis prawa jej zdaniem został naruszony. W art. 6b ust. 4 ustawy sankcyjnej ustawodawca przewidział, że "przejęcie własności następuje za odszkodowaniem odpowiadającym wartości rynkowej środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych podlegających przejęciu ustalonej w oparciu o aktualną wycenę (...)". Gdy chodzi o infrastrukturę skarżącej nie mamy tu jednak do czynienia z jej przejęciem lecz z czasowym ograniczeniem sposobu korzystania z niej przez spółkę – na rzecz innego wskazanego przez organ podmiotu. Finalnie, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje, czy organ użył w zaskarżonej decyzji sformułowania "użyczenie" czy "użytkowanie", choć zasadnie skarżąca podnosi, że terminy tu zastosowane mają normatywną treść i nie budzi wątpliwości, że zostały użyte przez organ niekonsekwentnie. Jak jednak wskazano, pozostaje to bez znaczenia dla zastosowanych przez państwo działań, bo w żadnym z tych przypadków nie mamy do czynienia ze stosunkiem zobowiązaniowym/umownym, a więc ani z użyczeniem ani z użytkowaniem, lecz z aktem administracyjnym podjętym w ramach działań władczych państwa, na których treść każdy z podmiotów biorących udział w tym "stosunku prawnym" miał ograniczony wpływ - sprowadzający się jedynie do działań stricte procesowych, co pozostaje widoczne w ramach reformatoryjnego charakteru decyzji odwoławczej. Nieskuteczne okazały się więc zarzuty spółki co do naruszenia przez PRM art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 252 kc oraz art. 710 kc poprzez polecenie skarżącej wydania PSG sieci gazowych i instalacji regazyfikacji na zasadzie bezpłatnego "użyczenia", a następnie (pkt 8 decyzji) wskazanie, że ww. sieci i instalacje będą "użytkowane" przez [...], a więc że decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, a przez to wadliwa.
W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i art. 7b ustawy w zw. z art. 6 (?) ustawy sankcyjnej poprzez narażenie kontrahentów skarżącej na szkodę – spółka nie ma interesu prawnego do jego podnoszenia. Zdaniem Sądu niezasadne są także zarzuty odnośnie do naruszenia przez PRM prawa w postaci art. 28 kpa w zw. z art. 109 § 1 kpa poprzez pozbawienie kontrahentów skarżącej udziału w postępowaniu. Tego typu zarzuty, niezależnie od tego, że w realiach niniejszej sprawy nie mają one uzasadnienia, może zgłaszać jedynie osoba/podmiot bezpośrednio pokrzywdzony procesem (w trybie i na zasadach określonych w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa w zw. z art. 147 kpa), a nie podmiot, który brał udział w postępowaniu i był adresatem decyzji administracyjnej. Wreszcie chybione całkowicie są zarzuty odnośnie do braku uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skoro organ wprost podał, że ustawa zwalania z tego obowiązku, stanowi więc lex specialis w stosunku do art. 107 § 3 kpa, a skarżąca nie podała z jakiego przepisu wynika jej prawo podmiotowe do uzyskania pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stąd nie sposób odnieść się do ww. zarzutu.
Wreszcie, kwestia ewentualnego wadliwego doręczenia decyzji nie miała wpływu na wynik sprawy, a w każdym razie strona skarżąca nie wykazała tego wpływu w uzasadnieniu zarzutów skargi.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI