I SA/Wa 2546/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów o poleceniu wykonania czynności w związku z zarządzaniem kryzysowym, uznając brak wystąpienia sytuacji kryzysowej.
Skarżąca spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Rady Ministrów nakazującą wykorzystanie jej instalacji gazowej w związku z zarządzaniem kryzysowym. Spółka argumentowała, że nie zaistniały przesłanki do uznania sytuacji za kryzysową. Sąd administracyjny przychylił się do tego stanowiska, uchylając decyzję organu i stwierdzając, że negatywne konsekwencje gospodarcze dla przedsiębiorcy nie zawsze oznaczają sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] sp. z o.o. na decyzję Prezesa Rady Ministrów, która na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym poleciła wykorzystanie instalacji gazowej skarżącej spółki w celu zapewnienia dostaw gazu płynnego LPG dla innego podmiotu, objętego sankcjami. Skarżąca zarzuciła m.in. błędne zastosowanie przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym i brak przesłanek do uznania sytuacji za kryzysową. Prezes Rady Ministrów argumentował, że wstrzymanie dostaw gazu do kluczowego producenta rur dla sektora motoryzacyjnego stanowiło zagrożenie dla mienia w znacznych rozmiarach i bezpieczeństwa ludzi. Sąd, uchylając zaskarżoną decyzję, uznał, że negatywne konsekwencje gospodarcze dla przedsiębiorcy, nawet jeśli skutkują częściowym zatrzymaniem produkcji, nie zawsze spełniają definicję sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy. Sąd podkreślił, że brak jest dowodów na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, a nadzór Urzędu Dozoru Technicznego nad instalacją był sprawowany nieprzerwanie. W związku z tym, uznał, że brak było podstaw do wydania poleceń na podstawie art. 7a ustawy o zarządzaniu kryzysowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, negatywne konsekwencje gospodarcze dla przedsiębiorcy, nawet jeśli skutkują częściowym zatrzymaniem produkcji, nie zawsze spełniają definicję sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy, jeśli nie wykazano zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedstawiony stan faktyczny nie pozwala stwierdzić wystąpienia sytuacji kryzysowej, gdyż brak było dowodów na zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Konsekwencje gospodarcze dla spółki nie były wystarczające do uznania ich za sytuację kryzysową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
u.z.k. art. 7a § 1
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
Podstawa materialnoprawna wydania decyzji przez Prezesa Rady Ministrów; warunkiem jest zaistnienie sytuacji kryzysowej.
u.z.k. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
Definicja sytuacji kryzysowej.
Pomocnicze
u.z.k. art. 7a § 3
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
Polecenia wydawane na podstawie art. 7a ust. 1 nie wymagają uzasadnienia.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 19
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
przedsięb. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
ustawa sankcyjna art. 2 § 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
ustawa sankcyjna
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego
Nie zawiera odrębnych uregulowań w zakresie zwrotu kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi podmiotom wpisanym na listę sankcyjną.
rozp. MS ws. opłat radcow. art. 14 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystąpienia sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Negatywne konsekwencje gospodarcze dla przedsiębiorcy nie zawsze stanowią sytuację kryzysową. Skarżąca posiada interes prawny do zaskarżenia decyzji w całości.
Odrzucone argumenty
Prezes Rady Ministrów był właściwym organem do wydania decyzji. Decyzja nie wymagała uzasadnienia na podstawie art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym.
Godne uwagi sformułowania
nie każda sytuacja wywołująca negatywne konsekwencje dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, nawet jeśli skutkuje koniecznością zaprzestania produkcji i zwolnienia pracowników, może zostać określona jako sytuacja kryzysowa uprawniająca Prezesa Rady Ministrów do wydawania poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. nie budzi wątpliwości, że przedstawione okoliczności świadczą o możliwości wystąpienia negatywnych konsekwencji gospodarczych dla Spółki [...] sp. z o.o. wskutek objęcia Spółki [...] sankcjami na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r. brak było przesłanek do wydania przez Prezesa Rady Ministrów poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 powołanej ustawy, skoro – jak wskazano wyżej – takie polecenia mogą zostać wydane wyłącznie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Nina Beczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'sytuacja kryzysowa' w ustawie o zarządzaniu kryzysowym oraz zakresu interesu prawnego w zaskarżaniu decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu nałożenia sankcji i zarządzania kryzysowego, ale jego ogólne wnioski dotyczące definicji sytuacji kryzysowej mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zarządzania kryzysowego i jego wpływu na działalność gospodarczą w kontekście sankcji, co jest aktualne i budzi zainteresowanie.
“Sąd administracyjny: Brak dostaw gazu to nie zawsze sytuacja kryzysowa!”
Dane finansowe
WPS: 697 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2546/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-10-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-10-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak /przewodniczący/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Nina Beczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Prezes Rady Ministrów Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2022 r. nr BPRM.5023.18.3.2022(4) w przedmiocie polecenia wykonania określonych czynności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 7b ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 261 z późn. zm.) w związku z art. 104 kpa, decyzją z 16 maja 2022 r. nr BPRM.5023.18.3.2022(4), na wniosek Ministra Klimatu i Środowiska, polecił: 1. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: [...], NIP: [...], REGON: [...], wykorzystywanie posiadanej przez tę spółkę, uzyskanej od spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: [...], NIP: [...], REGON: [...], instalacji zbiornikowej podlegającej dozorowi technicznemu UDT wraz z niezbędną infrastrukturą, w tym poprzez napełnianie zbiorników ciśnieniowych wchodzących w skład tej instalacji przez wybranego przez siebie dostawcę gazu płynnego LPG, a także zapewnienie realizacji czynności eksploatacyjnych na tej instalacji przez czas posiadania tej instalacji; 2. spółce [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], środki pieniężne za ewentualne należności z tytułu korzystania z instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, wraz z niezbędną infrastrukturą, uzyskanej od spółki [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], przekazać na rachunki bankowe spółki [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], o ile umowa dotycząca korzystania z instalacji zbiornikowej oraz na sprzedaż gazu płynnego została zawarta pomiędzy stronami przed dniem objęcia spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] sankcjami, wskazanymi w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] wprowadzającej spółkę [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. poz. 835), tj. przed dniem 26 kwietnia 2022 r.; 3. spółce [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na czas posiadania przez Spółkę [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od spółki [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, wraz z niezbędną infrastrukturą, zniesienie ewentualnych ograniczeń w zakresie wykorzystywania tej instalacji, w tym możliwości tankowania zbiorników ciśnieniowych wchodzących w skład instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, posiadanej przez spółkę [...]spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], przez innych dostawców. Jednocześnie Prezes Rady Ministrów wyznaczył Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zawarcia niezbędnych umów związanych z realizacją wyżej wymienionych poleceń. Nadto Prezes Rady Ministrów podał, że zgodnie z art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym decyzja nie wymaga uzasadnienia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], zaskarżając ją w całości i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, ewentualnie o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła; 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i art. 7b ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji w przypadku, gdy sytuacja, odnośnie której wydano decyzję nie spełniała przesłanek do uznania jej za sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym, a zatem nie było żadnych podstaw prawnych do jej wydania w trybie art. 7a i art. 7b tej ustawy, b) art. 7a ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, podczas gdy zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym zaskarżona decyzja (polecenie) nie może dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, c) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, poprzez ich nieuprawnione niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji o charakterze dyskryminującym skarżącą; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7b w zw. z art. 8 § 1 i 2 kpa, poprzez brak współdziałania organów administracji publicznej, skutkujący wydaniem decyzji zawierającej odmienny pogląd prawny niż przyjęty w linii interpretacyjnej Ministerstwa Finansów dla takich samych spraw, co w konsekwencji doprowadziło do pojawienia się w obrocie prawnym odmiennych i wewnętrznie sprzecznych poglądów prawnych organów administracji publicznej w takich samych sprawach, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i zasady pewności prawa, b) art. 19 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, poprzez wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie, c) art. 107 § 1 pkt 6 kpa w zw. z art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez niewydanie uzasadnienia dla decyzji w przypadku, gdy decyzja dotyczyła podstawowych praw podmiotowych skarżącej, jak również jej adresatami były strony, które mogły nie mieć wiedzy, czego tzw. sytuacja kryzysowa - w związku z którą decyzja została wydana - dotyczy i w jakim celu oraz z jakiej przyczyny zgodnie z treścią decyzji zostały one zobowiązane do podjęcia wskazanych w niej działań. W uzasadnieniu skarżąca podniosła m.in., że w niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących wystąpienie sytuacji kryzysowej, wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Charakter instalacji odbiorcy (instalacje zbiornikowe LPG) nie powodował bowiem ryzyka wstrzymania prowadzonych u niego procesów już w dniu objęcia skarżącej tzw. polskimi sankcjami - pewne ilości gazu LPG były magazynowane w zbiornikach odbiorcy, więc nie istniało ryzyko, że procesy, do jakich był on wykorzystywany przez odbiorcę zostaną wstrzymane wraz z objęciem skarżącej tzw. polskimi sankcjami. Odbiorca po powzięciu informacji o wpisaniu skarżącej na tzw. listę sankcyjną miał możliwość, aby podjąć działania w celu zabezpieczenia dostaw gazu LPG do posiadanej instalacji zbiornikowej - choćby poprzez uzyskanie zgody skarżącej na tankowanie gazu do zbiorników od innego dostawcy. W niniejszej sprawie zatem nie doszło do sytuacji negatywnie wpływającej na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego, a tym samym legitymacji skargowej skarżącej w zakresie zaskarżenia pkt 1 i 2 decyzji, a w pozostałej części o jej oddalenie, ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że skarżąca nie ma legitymacji czynnej do zaskarżenia w tej części decyzji, która odnosi się do podmiotów innych niż skarżąca, w tym wypadku [...] sp. z o.o. Skarżąca nie wykazała w treści skargi swojego interesu prawnego co do całości skargi, a w szczególności w zakresie, w jakim adresatem decyzji jest inny podmiot niż skarżąca. Zdaniem organu, w zakresie pkt 1 i 2 decyzja mogła zostać zaskarżona przez adresata tej decyzji, tj. [...]sp. z o.o., a nie przez skarżącą. Organ wskazał następnie, że niemożliwe jest jednoznaczne określenie i skatalogowanie wszystkich sytuacji kryzysowych, które hipotetycznie mogą wystąpić w trakcie normalnego funkcjonowania państwa, ale wywołują konsekwencje, których nie można "zneutralizować" w drodze "standardowych" - prawnych i organizacyjnych narzędzi systemowych. W rozpoznawanej sprawie zagrożenie wywołane wstrzymaniem dostaw gazu do klientów skarżącej, w tym do [...] sp. z o.o., nie mogło zostać wyeliminowane w drodze uzyskania zgody skarżącej na tankowanie gazu LPG do zbiorników od innych dostawców. Takie działanie po stronie odbiorców oznaczałoby w istocie kontynuowanie wykonywania umowy ze skarżącą, wobec której zastosowano środki wskazane w ustawie sankcyjnej. W świetle faktu, że umowa w całości nie mogła być wykonywana od dnia wpisu skarżącej na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, należało uwzględnić naturalną konsekwencję zaistniałej sytuacji w postaci odcięcia odbiorców od dostaw gazu LPG skutkującego koniecznością przerwania procesów produkcji czy też w szerszym ujęciu – prowadzenia działalności gospodarczej lub rolniczej. Prezes Rady Ministrów podkreślił, że w związku z wyłączeniem wszelkich usług świadczonych na rzecz skarżącej, w tym dostaw energii elektrycznej, skarżąca została pozbawiona możliwości utrzymywania kluczowych systemów bezpieczeństwa oraz monitorowania obiektów na terminalach przeładunkowych LPG. Skarżąca nie mogła realizować czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG i LNG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych podlegających dozorowi UDT będących w posiadaniu klientów skarżącej (w tym [...]sp. z o.o.), nie mogła przeprowadzać bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w zbiornikach i instalacjach znajdował się gaz LPG. Wobec braku możliwości serwisowania instalacji i zbiorników powstało realne zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników i otoczenia. Organ podkreślił, że klienci skarżącej, w tym [...] sp. z o.o. nieprzyłączeni do żadnej sieci dystrybucyjnej gazowej, zostali pozbawieni dostaw gazu LPG, stanowiącego bezpośrednio źródło zasilania i ogrzewana obiektów. Podmioty te zostały albo miały być w krótkim okresie czasu pozbawione lub znacznie ograniczone w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub rolniczej. Rozmiar szkód powstałych z tytułu zaburzenia procesów produkcyjnych podmiotów gospodarczych i ich kontrahentów z pewnością należy zakwalifikować jako znaczny. Należy bowiem wziąć pod uwagę nie tylko szkody powstałe po stronie klientów skarżącej, lecz także ich kontrahentów, dostawców usług i ich pracowników. Organ wyjaśnił następnie, że tego rodzaju sytuacja kryzysowa zachodziła w stosunku do [...]sp. z o.o., gdyż wpływała negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi oraz mienia w znacznych rozmiarach. [...]sp. z o.o. jest producentem rur dla sektora motoryzacyjnego. Dzierżawiła ona od skarżącej zbiorniki na gaz płynny LPG, który jest niezbędnym medium w prowadzonych przez Spółkę procesach produkcyjnych, takich jak lutowanie ogniowe. W związku z brakiem informacji co do statusu prawnego instalacji będących własnością skarżącego, [...]sp. z o.o. zrezygnowała z eksploatacji dzierżawionych zbiorników, zastępując je na ograniczoną skalę butlami, w związku z czym konieczne było częściowe zatrzymanie produkcji. Instalacja skarżącego jest niezbędna dla dalszego funkcjonowania [...]sp. z o.o., która zatrudniała ok. [...] osób. W świetle powyższego, w ocenie organu, nie ma zatem wątpliwości, że zaistniała sytuacja wpływała negatywnie na mienie w znacznych rozmiarach, zaś fakt braku możliwości utrzymania przez skarżącą kluczowych systemów bezpieczeństwa, realizowania czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych będących w posiadaniu klientów skarżącej oraz przeprowadzania bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w instalacjach znajdował się gaz LPG - zdecydowanie wpływał negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, stwarzając także w ten sposób zagrożenie dla mienia znacznych rozmiarów oraz środowiska. W związku z powyższym organ uznał, że jedyna adekwatna reakcja na zaistniałą sytuację kryzysową mogła nastąpić wyłącznie w drodze poleceń wydanych przez Prezesa Rady Ministrów przedsiębiorcom, którzy nie zostali objęci sankcjami i nie mieli żadnego wpływu na przebieg zdarzeń. Bez wydanych poleceń niemożliwym było zneutralizowanie wszystkich pojawiających się niebezpieczeństw. W kolejnych pismach procesowych: skarżącej z [...] września 2022 r. oraz organu z [...] listopada 2022 r. i [...] września 2023 r. strony postępowania podtrzymały swoje stanowiska, poszerzając je o dodatkową argumentację. Organ wskazał ponadto, że w chwili obecnej wytworzyła się pewnego rodzaju sprzeczność, gdyż w sprawie I SA/Wa 2550/22 Sąd uznał istnienie sytuacji kryzysowej i wyrok ten jest prawomocny, natomiast w sprawach I SA/Wa 2542/22 i I SA/Wa 2543/22 Sąd uznał, że sytuacji takiej nie było. Uczestniczka postępowania [...]sp. z o.o. w piśmie procesowym z [...] sierpnia 2022 r. przyłączyła się do stanowiska organu i wniosła o odrzucenie skargi w zakresie zaskarżenia pkt 1 i 2 decyzji, a w pozostałej części wniosła o oddalenie skargi, ewentualnie gdyby Sąd nie odrzucił skargi wniosła o oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, choć nie ze wszystkimi zarzutami skargi Sąd się zgodził. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu i wniosku uczestniczki postępowania zawartego w piśmie z [...] sierpnia 2022 r. o odrzucenie skargi w zakresie zaskarżenia pkt 1 i 2 decyzji, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Sąd w uzasadnieniach wyroków: z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2542/22, z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2543/22 i z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2547/22 dotyczące interesu prawnego skarżącej do zaskarżenia decyzji. W ocenie Sądu skarżąca posiada interes prawny do zaskarżenia decyzji w całości, ponieważ polecenia zawarte w pkt 1 i 2 decyzji są funkcjonalnie powiązane z poleceniem opisanym w pkt 3 decyzji. Czynności polecone [...] sp. z o.o. zawarte w pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji są skorelowane z poleceniem w pkt 3 tej decyzji zaniechania przez [...] sp. z o.o. przeciwdziałania w realizacji czynności opisanych w pkt 1 tej decyzji. Poza tym zarówno pkt 1, jak i pkt 2 zaskarżonej decyzji (dotyczący należności z tytułu korzystania z instalacji zbiornikowej) zawierają władcze rozstrzygnięcia dotyczące mienia należącego do skarżącej Spółki jako właściciela instalacji zbiornikowej oraz infrastruktury gazowej. To, że polecenie wykorzystywania tego mienia zostało skierowane do podmiotu trzeciego, nie oznacza, że decyzja w tej części nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach skarżącej jako właściciela instalacji zbiornikowej oraz związanej z nią infrastruktury. Całe rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji ingeruje w zawarty pomiędzy obiema Spółkami kontrakt dotyczący wzajemnych praw i obowiązków stron umowy regulującej sposób korzystania z instalacji gazowej i sprzedaży gazu LPG. Wobec tego Sąd uznał, że skarżąca Spółka ma interes prawny do zaskarżenia całości decyzji Prezesa Rady Ministrów. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że podstawę materialnoprawną jej wydania stanowił art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji kryzysowej Prezes Rady Ministrów może, z własnej inicjatywy albo na wniosek Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub ministra kierującego działem administracji rządowej, wydawać polecenia obowiązujące osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz przedsiębiorców. Jak zatem wynika w sposób jednoznaczny z treści powołanego przepisu, warunkiem niezbędnym wydania decyzji na jego podstawie jest zaistnienie w danej sprawie sytuacji kryzysowej. Definicję tego pojęcia ustawodawca zawarł z kolei w art. 3 pkt 1 powołanej ustawy, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o sytuacji kryzysowej, należy przez to rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków. Niewątpliwie należy zgodzić się z organem, że "niemożliwe jest jednoznaczne określenie i skatalogowanie wszystkich sytuacji kryzysowych", jednak przytoczona definicja pozwala odnaleźć przesłanki niezbędne dla uznania określonego zdarzenia lub stanu za sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy. Są to: negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Innymi słowy, z sytuacją kryzysową będziemy mieli do czynienia wyłącznie wówczas, gdy wystąpi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Zagrożenie takie może wprawdzie mieć charakter potencjalny (wówczas wydanie polecenia służy zapobieżeniu powstania takiego zagrożenia), lecz w każdym przypadku jego wystąpienie powinno być skutkiem sytuacji będącej przedmiotem rozpatrywania przez organ. W ocenie Sądu, przedstawiony przez organ w odpowiedzi na skargę i w piśmie procesowym z [...] listopada 2022 r. stan faktyczny leżący u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, by w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Otóż, jak stwierdził organ, zaskarżona decyzja została wydana w celu zapewnienia [...]sp. z o.o. niezakłóconych dostaw gazu płynnego LPG w celu kontynuowania produkcji. Organ wyjaśnił, że [...]sp. z o.o. jest producentem rur dla sektora motoryzacyjnego, zatrudnia ok. 500 pracowników i używa gazu płynnego LPG w procesach produkcyjnych do lutowania ogniowego. W związku z nałożeniem sankcji na skarżącą, konieczne było częściowe zatrzymanie produkcji. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że przedstawione okoliczności świadczą o możliwości wystąpienia negatywnych konsekwencji gospodarczych dla Spółki [...]sp. z o.o. wskutek objęcia Spółki [...]sankcjami na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2022 r. Jednakże Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko Sądu wyrażone w powołanych wyżej wyrokach I SA/Wa 2542/22 i I SA/Wa 2543/22, że nie każda sytuacja wywołująca negatywne konsekwencje dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, nawet jeśli skutkuje koniecznością zaprzestania produkcji i zwolnienia pracowników (co jednak stanowiło wyłącznie hipotezę niepopartą żadnymi danymi), może zostać określona jako sytuacja kryzysowa uprawniająca Prezesa Rady Ministrów do wydawania poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Występujące w tej sprawie negatywne konsekwencje dla Spółki [...]sp. z o.o. (tj. ewentualne zaprzestanie produkcji i zwolnienie pracowników) nie stanowią, wbrew twierdzeniom organu, o wystąpieniu zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Zauważyć należy, że [...]sp. z o.o. w ramach łączącej ją ze skarżącą Spółką umowy miała możliwość uzyskania zgody na dokonywanie tankowania zbiorników od innych podmiotów. Nadzór i kontrola nad instalacją zbiornikową i związaną z nią infrastrukturą sprawował nieprzerwanie Urząd Dozoru Technicznego. Brak jest w aktach dowodu świadczącego o tym, aby te zbiorniki nie zostały dopuszczone do użytkowania lub utraciły datę ważności dopuszczenia do użytkowania oraz aby Urząd Dozoru Technicznego nie miał możliwości sprawowania nad tymi urządzeniami kontroli. W toku postępowania organ nie wykazał wystąpienia zagrożenia dla wartości wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Argumentacja organu w dużej części odnosi się do skutków nałożenia sankcji na Spółkę [...]dla wielu podmiotów gospodarczych będących klientami skarżącej, a położonych na obszarze przynajmniej kilku gmin. Organ odnosi się do kwestii związanych z bezpieczeństwem terminali przeładunkowych, zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych. Tymczasem okoliczności te nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem Sąd badał wyłącznie, czy w realiach niniejszej sprawy, dotyczącej działalności prowadzonej przez Spółkę [...]sp. z o.o. i posiadanej przez nią instalacji zbiornikowej, wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Poza zakresem kontroli sądowej w tej sprawie pozostają natomiast ewentualne skutki objęcia sankcjami Spółki [...]dla jej pozostałych klientów, czy też należącej do niej infrastruktury gazowej, jak również zasadność wpisania skarżącej Spółki na listę sankcyjną. W konsekwencji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie opisywane przez organ negatywne skutki nałożenia sankcji na skarżącą Spółkę w zakresie dotyczącym utraty dostaw gazu płynnego dla [...]sp. z o.o. nie noszą znamion sytuacji kryzysowej w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Skutkiem tego brak było przesłanek do wydania przez Prezesa Rady Ministrów poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 powołanej ustawy, skoro – jak wskazano wyżej – takie polecenia mogą zostać wydane wyłącznie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej. Wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył zatem art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. W związku z powyższym Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących błędnego niezastosowania art. 7a ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, wydania decyzji o charakterze dyskryminującym skarżącą, a także brak współdziałania organów administracji. Okoliczności te nie mają bowiem znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji, skoro w sprawie nie wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wydania decyzji przez organ niewłaściwy, Sąd stwierdza, że nie jest on zasadny. Właściwość Prezesa Rady Ministrów do wydawania poleceń na podstawie przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym wynika bowiem wprost z art. 7a tej ustawy. Z kolei brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest konsekwencją regulacji zawartej w art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którym, polecenia, o których mowa w ust. 1, są wydawane w drodze decyzji administracyjnej, podlegają natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia oraz nie wymagają uzasadnienia. W związku z tym zarzut skargi dotyczący niesporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji również okazał się niezasadny. Odnosząc się natomiast do powołanego przez organ w piśmie z 19 września 2023 r. wyroku o sygn. akt I SA/Wa 2550/22, w którym Sąd uznał istnienie sytuacji kryzysowej, należy wyjaśnić, że w rozpoznawanej sprawie Sąd nie jest nim związany, a ponadto wyrok ten nie był poddany kontroli instancyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dlatego Sąd rozpoznał niniejszą sprawę bez względu na stanowisko wyrażone w powołanym przez organ wyroku. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). O kosztach postępowania zasądzonych w pkt 2 wyroku Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącej ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi w wysokości [...] zł oraz tytułem kosztów zastępstwa prawnego kwotę [...]zł wynikającą z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), a także kwotę [...]zł uiszczoną tytułem opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika. Przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego nie zawierają odrębnych uregulowań w zakresie zwrotu kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi podmiotom wpisanym na listę sankcyjną. Odnosząc się do wniosku uczestniczki postępowania [...]sp. z o.o. dotyczącego zasądzenia od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, Sąd wyjaśnia, że wniosek ten nie mógł podlegać rozpatrzeniu i stanowić przedmiotu dodatkowego rozstrzygnięcia w wyroku, ponieważ ustawodawca w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami nie uregulował podstawy prawnej dla zwrotu kosztów postępowania na rzecz uczestników postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI