I SA/Wa 2545/23

I SA/Wa 2545/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr KOX/5517/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie KOX/5517/Po/19 z 12 kwietnia 2021 r., na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn", art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2019, poz. 270), dalej "ustawa zmieniająca", umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ulicy [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...] z obr. [...].
Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane 23 listopada 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną, począwszy od 1 stycznia 2019r. Użytkownik wieczysty [...] Spółdzielnia [...] złożyła 9 stycznia 2019 r. wniosek o uznanie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości.
Rozpoznając ten wniosek SKO uznało, że organ dokonał aktualizacji opłaty rocznej na podstawie art. 78 ust. 1 ugn. Następnie wskazał, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto Stołeczne Warszawa.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło:
1. naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy;
2. art. 21 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu poprzez niezastosowanie go do stanu faktycznego sprawy.
W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania.
Postanowieniem z 20 lutego 2024 r. WSA w Warszawie przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] jest wiele podmiotów w tym Spółdzielnia, której przysługuje udział w wysokości 0,294973. Właściciel gruntu, Miasto st. Warszawa pismem z 23 listopada 2018 r. wypowiedziało jej dotychczasowe opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego.
Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik wieczysty taki wniosek złożył. Po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia, zgodnie z pouczeniem, Skarżąca wniosła sprzeciw do Sądu Rejonowego [...]. Tenże Sąd, postanowieniem z 13 stycznia 2023 r., [...] odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dotyczące ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z 20 września 2023 r., sygn. akt [...]
Postanowieniem z 20 lutego 2024 r. WSA w Warszawie przywrócił Miastu. St. Warszawa termin do wniesienia skargi.
Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), określa przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy:
- postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.;
-wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r.
Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (23 listopada 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek.
Z akt sprawy - wbrew wywodom organu – nie wynika, czy wypowiedzenia zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym, czy też nie. Przy czym, co istotne, organ nawet nie zwrócił się do M. st. Warszawy o przedstawienie dowodów doręczenia tych wypowiedzeń, nie zawiadomił go w trybie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy i zapobiegłby wydaniu wadliwego rozstrzygnięcia.
Sąd wyjaśnia przy tym, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej odnosi się do całej nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym a nie tylko do określonego części udziału w tym prawie. Użytkowanie wieczyste jest ograniczonym prawem rzeczowym i przysługuje do danej nieruchomości jako całości. Zasady jego ustawiania muszą i są jednakowe dla każdego z użytkowników wieczystych. Każdy z nich uiszcza opłatę w wysokości zależnej od przysługującego mu udziału w tym prwie. Podstawa jej wymiaru musi być dla każdego taka sama.
Oznacza to, że organ w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy ugn, co doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania administracyjnego.
Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali, czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Jeżeli nie, uprawniony będzie do umorzenia postępowania. Jeżeli tak, rozpozna sprawę merytorycznie.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ppsa sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa i § 14 .1.1.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprwie opałt za czynności radców prawnych (t.j. D.U. 2018, poz. 265 ze zm.)