I SA/Wa 2543/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-09-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zarządzanie kryzysowesankcjeustawa o zarządzaniu kryzysowymdecyzja administracyjnapoleceniebezpieczeństwomienieśrodowiskosąd administracyjnyskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów o poleceniu wykonania czynności w sytuacji kryzysowej, uznając, że nie zaistniały przesłanki do jej wydania.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Rady Ministrów wydaną na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym, która polecała rolnikowi wykorzystanie instalacji LPG należącej do spółki i zniesienie ograniczeń w jej użytkowaniu. Skarżąca zarzuciła m.in. błędne zastosowanie przepisów i brak przesłanek do uznania sytuacji za kryzysową. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ nie wykazał wystąpienia sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy, co było warunkiem koniecznym do wydania poleceń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki z o.o. na decyzję Prezesa Rady Ministrów, która na podstawie ustawy o zarządzaniu kryzysowym poleciła rolnikowi wykorzystanie instalacji zbiornikowej LPG należącej do spółki oraz zniesienie ograniczeń w jej użytkowaniu. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym i Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów postępowania. Głównym argumentem skarżącej było to, że nie zaistniały przesłanki do uznania sytuacji za kryzysową w rozumieniu ustawy. Prezes Rady Ministrów argumentował, że nałożenie sankcji na spółkę doprowadziło do zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska, uzasadniając tym samym wydanie poleceń. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko skarżącej, uznał, że organ nie wykazał wystąpienia sytuacji kryzysowej. Sąd podkreślił, że definicja sytuacji kryzysowej wymaga negatywnego wpływu na bezpieczeństwo ludzi, mienia lub środowiska, a przedstawione przez organ okoliczności, takie jak zapasy gazu u rolnika czy możliwość uzyskania zgody na tankowanie od innych dostawców, nie potwierdzały takiego zagrożenia. W konsekwencji, brak było podstaw do wydania poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd oddalił natomiast zarzuty dotyczące niewłaściwości organu i braku uzasadnienia decyzji, wskazując na odpowiednie przepisy ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, co oznaczało brak podstaw do wydania przez Prezesa Rady Ministrów poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 tej ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedstawione przez organ okoliczności, takie jak możliwość wystąpienia negatywnych konsekwencji gospodarczych dla rolnika, nie stanowiły zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Brak było dowodów na to, że sytuacja ta negatywnie wpływała na poziom bezpieczeństwa, a rolnik dysponował zapasami gazu i miał możliwość uzyskania zgody na tankowanie od innych podmiotów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

u.z.k. art. 7a § 1

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

Podstawa materialnoprawna wydania decyzji o poleceniu wykonania określonych czynności w sytuacji kryzysowej.

u.z.k. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

Definicja sytuacji kryzysowej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika.

u.z.k. art. 7a § 3

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

Przepis stanowiący, że polecenia wydawane na podstawie art. 7a ust. 1 nie wymagają uzasadnienia.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 32 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz dyskryminacji.

u.p.przed. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Zasada swobody działalności gospodarczej.

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada współdziałania organów administracji publicznej.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna podstawa wydawania decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji administracyjnej.

u.s.r. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Przepis dotyczący listy osób i podmiotów objętych sankcjami.

u.s.r. art. 5

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Przepis dotyczący właściwości organów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wystąpienia sytuacji kryzysowej w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Skarżąca posiada interes prawny do zaskarżenia całej decyzji.

Odrzucone argumenty

Właściwość Prezesa Rady Ministrów do wydania decyzji. Decyzja wydana na podstawie art. 7a ust. 1 u.z.k. nie wymaga uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

nie każda sytuacja wywołująca negatywne konsekwencje dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą [...] może zostać określona jako sytuacja kryzysowa nie budzi wątpliwości, że polecenia zawarte w pkt 1 i 2 decyzji są funkcjonalnie powiązane z poleceniem opisanym w pkt 3 decyzji polecenia, o których mowa w ust. 1, są wydawane w drodze decyzji administracyjnej, podlegają natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia oraz nie wymagają uzasadnienia

Skład orzekający

Monika Sawa

sprawozdawca

Nina Beczek

asesor

Przemysław Żmich

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'sytuacja kryzysowa' w ustawie o zarządzaniu kryzysowym i przesłanek do wydawania poleceń przez Prezesa Rady Ministrów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z sankcjami i zarządzaniem kryzysowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy zastosowania przepisów o zarządzaniu kryzysowym w kontekście sankcji nałożonych na podmiot gospodarczy, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Sąd administracyjny: Brak sytuacji kryzysowej to brak podstaw do poleceń Prezesa Rady Ministrów.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2543/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Sawa /sprawozdawca/
Nina Beczek
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OZ 202/23 - Postanowienie NSA z 2023-04-25
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2022 r. nr BPRM.5023.18.3.2022(7) w przedmiocie polecenia wykonania określonych czynności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 7b ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 261 ze zm.) w związku z art. 104
kpa, na wniosek Ministra Klimatu i Środowiska, polecił:
1. Panu R. A., prowadzącemu działalność rolniczą pod firmą [...], NIP: [...], REGON: [...], wykorzystywanie posiadanej przez niego, uzyskanej od spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: [...], NIP: [...], REGON: [...], instalacji zbiornikowej podlegającej dozorowi technicznemu UDT wraz z niezbędną infrastrukturą, w tym poprzez napełnianie zbiorników ciśnieniowych wchodzących w skład tej instalacji przez wybranego przez siebie dostawcę gazu płynnego LPG, a także zapewnienie realizacji czynności eksploatacyjnych na tej instalacji przez czas posiadania tej instalacji;
2. Panu R. A., prowadzącemu działalność rolniczą pod firmą [...], środki pieniężne za ewentualne należności z tytułu korzystania z instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, wraz z niezbędną infrastrukturą, uzyskanej od spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą w [...], przekazać na rachunki bankowe spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w
[...], o ile umowa dotycząca korzystania z instalacji zbiornikowej oraz na
sprzedaż gazu płynnego została zawarta pomiędzy stronami przed dniem objęcia
spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] sankcjami, wskazanymi w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr [...] wprowadzającej spółkę [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. poz. 835), tj. przed dniem 26 kwietnia 2022 r.;
3. spółce [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na czas posiadania przez Pana R. A., prowadzącego działalność rolniczą pod firmą [...], od spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, wraz z niezbędną infrastrukturą, zniesienie ewentualnych ograniczeń w zakresie wykorzystywania tej instalacji, w tym możliwości tankowania zbiorników ciśnieniowych wchodzących w skład instalacji zbiornikowej, podlegającej dozorowi technicznemu UDT, posiadanej przez Pana R. A., prowadzącego działalność rolniczą pod firmą [...], przez innych dostawców.
Prezes Rady Ministrów jednocześnie wyznaczył Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zawarcia niezbędnych umów związanych z realizacją ww. poleceń.
Prezes Rady Ministrów stwierdził, że zgodnie z art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym decyzja nie wymaga uzasadnienia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła [...] Sp. z o.o. (skarżąca) zaskarżając ją w całości i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, ewentualnie o jej uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła;
1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a. art. 7a ust. 1 pkt 4, ust. 2 pkt 3 i 7b ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji, w przypadku, gdy sytuacja, odnośnie której wydano decyzję nie spełniała przesłanek do uznania jej za sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym, a zatem nie było żadnych podstaw prawnych do jej wydania w trybie art. 7a i 7b tej ustawy;
b. art. 7a ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez jego błędne niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, podczas gdy zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym zaskarżona decyzja (polecenie) nie może dotyczyć rozstrzygnięć co do istoty sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej;
c. art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r., poz. 162), poprzez ich nieuprawnione niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji o charakterze dyskryminującym skarżącą.
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7b w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez brak współdziałania organów administracji publicznej, skutkujący wydaniem decyzji zawierającej odmienny pogląd prawny niż przyjęty w linii interpretacyjnej Ministerstwa Finansów dla takich samych spraw, co w konsekwencji doprowadziło do pojawienia się w obrocie prawnym odmiennych i wewnętrznie sprzecznych poglądów prawnych organów administracji publicznej w takich samych sprawach, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i zasady pewności prawa;
b. art. 19 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2022 r., poz. 835), poprzez wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie;
c. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, poprzez niewydanie uzasadnienia dla decyzji w przypadku, gdy decyzja dotyczyła podstawowych praw podmiotowych skarżącej, jak również jej adresatami były strony, które mogły nie mieć wiedzy, czego tzw. sytuacja kryzysowa - w związku z którą decyzja została wydana - dotyczy i w jakim celu oraz z jakiej przyczyny zgodnie z treścią decyzji zostały one zobowiązane do podjęcia wskazanych w niej działań.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła m.in., że w niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek warunkujących wystąpienie sytuacji kryzysowej, wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Charakter instalacji odbiorcy (instalacje zbiornikowe
LPG) nie powodował bowiem ryzyka wstrzymania prowadzonych u niej procesów już w dniu objęcia skarżącej tzw. polskimi sankcjami - pewne ilości gazu LPG były magazynowane w zbiornikach odbiorcy, więc nie istniało ryzyko, że procesy, do jakich był on wykorzystywany przez odbiorcę zostaną wstrzymane wraz z objęciem skarżącej tzw. polskimi sankcjami. Odbiorca po powzięciu informacji o wpisaniu skarżącej na tzw. listę sankcyjną miał możliwość, aby podjąć działania w celu zabezpieczenia dostaw gazu LPG do posiadanej instalacji zbiornikowej - choćby poprzez uzyskanie zgody skarżącej na tankowanie gazu do zbiorników
od innego dostawcy. W niniejszej sprawie zatem nie doszło do sytuacji negatywnie
wpływającej na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak interesu prawnego, a tym samym legitymacji skargowej skarżącej w zakresie zaskarżenia pkt 1 i 2 decyzji, a w pozostałej części o jej oddalenie, ewentualnie o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że skarżąca nie ma legitymacji czynnej do zaskarżenia decyzji Prezesa Rady Ministrów w tej części, która odnosi się do podmiotów innych niż skarżąca, w tym wypadku R. A. prowadzącego działalność rolniczą pod nazwą [...]. Skarżąca nie wykazała w treści skargi swojego interesu prawnego co do całości skargi, a w szczególności w zakresie, w jakim adresatem decyzji jest inny podmiot niż skarżąca. Zdaniem organu, w części pkt 1 i 2 decyzja mogła zostać zaskarżona przez adresata tej decyzji, tj. R. A., a nie przez skarżącą.
Organ wskazał następnie, że niemożliwe jest jednoznaczne określenie i skatalogowanie wszystkich sytuacji kryzysowych, które hipotetycznie mogą wystąpić w trakcie normalnego funkcjonowania państwa, ale wywołują konsekwencje, których nie można "zneutralizować" w drodze "standardowych" - prawnych i organizacyjnych narzędzi systemowych.
W rozpoznawanej sprawie zagrożenie wywołane wstrzymaniem dostaw gazu do klientów skarżącej w tym do R. A. nie mogło zostać wyeliminowane w drodze uzyskania zgody skarżącej na tankowanie gazu LPG do zbiorników od innych dostawców. Takie działanie po stronie odbiorców oznaczałoby w istocie kontynuowanie wykonywania umowy ze skarżącą, wobec której zastosowano środki wskazane w ustawie sankcyjnej. W świetle faktu, iż umowa w całości nie mogła być wykonywana od dnia wpisu skarżącej na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, należało uwzględnić naturalną konsekwencję zaistniałej sytuacji w postaci odcięcia odbiorców od dostaw gazu LPG skutkującego koniecznością przerwania procesów produkcji czy też w szerszym ujęciu – prowadzenia działalności gospodarczej lub rolniczej.
Prezes Rady Ministrów podkreślił, że w związku z wyłączeniem wszelkich usług świadczonych na rzecz skarżącej, w tym dostaw energii elektrycznej, skarżąca została pozbawiona możliwości utrzymywania kluczowych systemów bezpieczeństwa oraz monitorowania obiektów na terminalach przeładunkowych LPG. Skarżąca nie mogła realizować czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG i LNG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych podlegających dozorowi UDT będących w posiadaniu klientów skarżącej (w tym R. A.), nie mogła przeprowadzać bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w zbiornikach i instalacjach znajdował się gaz LPG. Wobec braku możliwości serwisowania instalacji i zbiorników - powstało realne zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników i otoczenia.
Organ podniósł, że klienci skarżącej, w tym R. A. nieprzyłączeni do żadnej sieci dystrybucyjnej gazowej, zostali pozbawieni dostaw gazu LPG, stanowiącego bezpośrednio źródło zasilania i ogrzewana obiektów. Podmioty te zostały albo miały być w krótkim okresie czasu pozbawione lub znacznie ograniczone w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub rolniczej. Rozmiar szkód powstałych z tytułu zaburzenia procesów produkcyjnych podmiotów gospodarczych i ich kontrahentów z pewnością należy zakwalifikować jako znaczny. Należy bowiem wziąć pod uwagę nie tylko szkody powstałe po stronie klientów skarżącej, lecz także ich kontrahentów, dostawców usług i ich pracowników.
Organ wyjaśnił następnie, że [...] jest producentem [...] na poziomie 1 mln sztuk rocznie. Gaz płynny LPG, dostarczany do zbiorników przez skarżącą był wykorzystywany do ogrzewania pomieszczeń produkcyjnych . Na dzień składania wniosku podmiot R. A. dysponował zapasami gazu płynnego LPG zabezpieczającymi 5 dni produkcji. Przerwanie dostaw gazu doprowadziłoby do olbrzymich strat finansowych oraz odpowiedzialności właściciela firmy za niewłaściwe warunki [...].
W ocenie organu, w świetle powyższego nie ma zatem wątpliwości, iż zaistniała sytuacja wpływała negatywnie na mienie w znacznych rozmiarach, zaś fakt braku możliwości utrzymania przez skarżącą kluczowych systemów bezpieczeństwa, realizowania czynności eksploatacyjnych na instalacjach LPG w zakresie zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych będących w posiadaniu klientów skarżącej oraz przeprowadzania bieżących serwisów i napraw awaryjnych, podczas gdy w instalacjach znajdował się gaz LPG - zdecydowanie wpływał negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, stwarzając także w ten sposób zagrożenie dla mienia znacznych rozmiarów oraz środowiska.
W związku z powyższym organ uznał, że jedyna adekwatna reakcja na zaistniałą sytuację kryzysową mogła nastąpić wyłącznie w drodze poleceń wydanych przez Prezesa Rady Ministrów przedsiębiorcom, którzy nie zostali objęci sankcjami i nie mieli żadnego wpływu na przebieg zdarzeń. Bez wydanych poleceń niemożliwym było zneutralizowanie wszystkich pojawiających się niebezpieczeństw.
W kolejnych pismach procesowych: skarżącej z 8 września 2022 r. oraz organu z 9 listopada 2022 r. strony postępowania podtrzymały swoje stanowiska poszerzając je o dodatkową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podnoszone w niej zarzuty okazały się zasadne.
W pierwszej kolejności odnosząc się do zawartego w odpowiedzi organu na skargę wniosku o jej odrzucenie w części dotyczącej pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji Sąd podziela stanowisko wyrażone przez tut Sąd w uzasadnieniu wyroku z 1 września 2023 r. sygn. akt ISA/Wa 2542/22 w zakresie braku interesu prawnego skarżącej do zaskarżenia decyzji z dnia 16 maja 2022 r. także w tej części. W ocenie Sądu skarżąca posiada interes prawny do zaskarżenia decyzji w całości. Po pierwsze, trzeba zwrócić uwagę, że polecenia zawarte w pkt 1 i 2 decyzji są funkcjonalnie powiązane z poleceniem opisanym w pkt 3 decyzji. Skoro w pkt
1 polecono R. A. prowadzącemu działalność rolniczą pod nazwą [...] wykorzystywanie posiadanej instalacji zbiornikowej wraz z niezbędną infrastrukturą, zaś w pkt 3 decyzji polecono skarżącej znieść ewentualne ograniczenia w zakresie wykorzystywania tej instalacji, to oznacza, że w istocie obydwa punkty dotyczą tej samej czynności, tj. wykorzystywania instalacji gazowej należącej do skarżącej, zaś będącej w posiadaniu R. A. w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Po drugie, nie budzi wątpliwości, że zarówno pkt 1, jak i pkt 2 zaskarżonej decyzji (dotyczący należności z tytułu korzystania z instalacji zbiornikowej), zawierają władcze rozstrzygnięcie dotyczące mienia należącego do skarżącej spółki. To, że polecenie wykorzystywania tego mienia zostało skierowane do podmiotu trzeciego, nie oznacza, iż decyzja w tej części nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach skarżącej jako właściciela instalacji zbiornikowej oraz związanej z nia infrastruktury.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarżąca ma interes prawny do zaskarżenia całości decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 maja 2022 r.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że podstawą materialnoprawną jej wydania był art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji kryzysowej Prezes Rady Ministrów może, z własnej inicjatywy albo na wniosek Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów lub ministra kierującego działem administracji rządowej, wydawać polecenia obowiązujące osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz przedsiębiorców. Jak zatem wynika w sposób jednoznaczny z treści powołanego przepisu, warunkiem niezbędnym wydania decyzji na jego podstawie jest zaistnienie w danej sprawie sytuacji kryzysowej. Definicję tego pojęcia ustawodawca zawarł z kolei w art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o sytuacji kryzysowej, należy przez to rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków.
Niewątpliwie należy zgodzić się z organem, że "niemożliwe jest jednoznaczne określenie i skatalogowanie wszystkich sytuacji kryzysowych", jednak przytoczona definicja pozwala odnaleźć przesłanki niezbędne dla uznania określonego zdarzenia lub stanu za sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy. Są to: negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Innymi słowy, z sytuacją kryzysową będziemy mieli do czynienia wyłącznie wówczas, gdy wystąpi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Zagrożenie takie może wprawdzie mieć charakter potencjalny (wówczas wydanie polecenia służy zapobieżeniu powstania takiego zagrożenia), lecz w każdym przypadku jego wystąpienie powinno być skutkiem sytuacji będącej przedmiotem rozpatrywania przez organ. W ocenie Sądu, przedstawiony przez organ w odpowiedzi na skargę i w piśmie procesowym z 9 listopada 2022 r. stan faktyczny leżący u podstaw wydania zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, by w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym.
Otóż, jak stwierdził organ, zaskarżona decyzja została wydana w celu zapewnienia R. A. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwa [...] niezakłóconych dostaw gazu płynnego LPG w celu kontynuowania produkcji. Organ wyjaśnił, że R. A. w ramach prowadzonej działalności rolniczej produkuje milion sztuk [...] rocznie. W związku z nałożeniem sankcji na skarżącą, podmiot ten obawiał się ewentualnej odpowiedzialności związanej z niezapewnieniem odpowiednich warunków [...] oraz znacznych strat finansowych. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że przedstawione okoliczności świadczą o możliwości wystąpienia negatywnych konsekwencji gospodarczych dla R. A. w związku z prowadzoną przez niego działalnością rolniczą wskutek objęcia spółki [...] sankcjami na podstawie decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r. Jednakże, Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko Sądu wyrażone
w powołanym wyżej wyroku, że nie każda sytuacja wywołująca negatywne konsekwencje dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, nawet jeśli może skutkować odpowiedzialnością związaną z nieprawidłowymi warunkami [...] i stratami finansowymi (co jednak stanowiło wyłącznie hipotezę nie popartą żądnymi danymi), może zostać określona jako sytuacja kryzysowa uprawniająca Prezesa Rady Ministrów do
wydawania poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Występujące w tej sprawie negatywne konsekwencje dla R. A. nie stanowią, wbrew twierdzeniom organu, o wystąpieniu zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska. Zauważyć bowiem należy, że R. A. prowadził działalność rolniczą w sposób niezakłócony, dysponował zapasami gazu na okres 5 dni. Ponadto w ramach łączącej go ze skarżącą spółką umowy miał możliwość uzyskania
zgody na dokonywanie tankowania zbiorników od innych podmiotów. Nadzór i kontrola nad instalacją zbiornikową i związaną z nią infrastrukturą sprawował nieprzerwanie Urząd Dozoru Technicznego. Brak jest w aktach dowodu świadczącego o tym, aby te zbiorniki nie zostały dopuszczone do użytkowania lub utraciły datę ważności dopuszczenia do użytkowania oraz
aby UDT nie miało możliwości sprawowania nad tymi urządzeniami kontroli.
W toku postępowania organ nie wykazał wystąpienia zagrożenia dla wartości wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Argumentacja organu w dużej części odnosi się do skutków nałożenia sankcji na spółkę [...] dla wielu podmiotów gospodarczych będących klientami skarżącej, a położonych na obszarze przynajmniej kilku gmin. Organ odnosi się do kwestii związanych z bezpieczeństwem terminali przeładunkowych, zbiorników ciśnieniowych i rurociągów technologicznych. Tymczasem okoliczności te nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, bowiem Sąd badał wyłącznie, czy w realiach niniejszej sprawy, dotyczącej działalności prowadzonej przez R. A. i posiadanej przez niego instalacji zbiornikowej, wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Poza zakresem kontroli sądowej w tej sprawie pozostają natomiast ewentualne skutki objęcia sankcjami spółki [...] dla jej pozostałych klientów, czy też należącej do niej infrastruktury gazowej, jak również zasadność wpisania skarżącej spółki na listę sankcyjną.
W konsekwencji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie opisywane przez organ negatywne skutki nałożenia sankcji na skarżącą spółkę w zakresie dotyczącym utraty dostaw gazu płynnego dla R. A. prowadzącego działalność rolniczą [...] nie noszą znamion sytuacji kryzysowej w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Skutkiem tego brak było przesłanek do wydania przez Prezesa Rady Ministrów poleceń na podstawie art. 7a ust. 1 ww. ustawy, skoro – jak wskazano wyżej – takie polecenia mogą zostać wydane wyłącznie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej. Wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył zatem art. 7a ust. 1 pkt 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym.
W związku z powyższym Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących błędnego niezastosowania art. 7a ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, wydania decyzji o charakterze dyskryminującym skarżącą, a także brak współdziałania organów administracji. Okoliczności te nie mają bowiem znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji, skoro w sprawie nie wystąpiła sytuacja kryzysowa w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wydania decyzji przez organ niewłaściwy, Sąd stwierdza, że nie jest on zasadny. Właściwość Prezesa Rady Ministrów do wydawania poleceń na podstawie przepisów ustawy o zarządzaniu kryzysowym wynika bowiem wprost z art. 7a tej ustawy.
Z kolei brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest konsekwencją regulacji zawartej w art. 7a ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którym, polecenia, o których mowa w ust. 1, są wydawane w drodze decyzji administracyjnej, podlegają natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia oraz nie wymagają uzasadnienia. W związku z tym zarzut skargi dotyczący niesporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji również okazał się niezasadny.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. W zakresie kosztów postępowania Sąd w pkt 2 sentencji orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składają się: wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Przepisy ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego nie zawierają odrębnych uregulowań w zakresie zwrotu kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi podmiotom wpisanym na listę sankcyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI