I SA/Wa 2536/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-03
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościuwłaszczenieprawo wieczystego użytkowaniagospodarka nieruchomościamizarząd nieruchomościądowodypostępowanie administracyjneskarżącyorgan administracji

WSA w Warszawie oddalił skargę spółki domagającej się stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając brak dowodów na jego pozostawanie w zarządzie poprzednika prawnego spółki w 1990 r.

Spółka [...] S.A. wniosła skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r. Skarżąca twierdziła, że grunt pozostawał w zarządzie jej poprzednika prawnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie przedstawiła wymaganych prawem dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu do gruntu w kluczowej dacie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki [...] S.A. domagającej się stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 5 grudnia 1990 r. Sprawa dotyczyła interpretacji art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje uwłaszczenie gruntów państwowych lub gminnych, będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych lub komunalnych osób prawnych. Kluczową kwestią było udowodnienie istnienia prawa zarządu do spornej działki w tej dacie. Organy administracji, a następnie sąd, uznały, że spółka nie przedstawiła wymaganych prawem dokumentów (określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r.), które jednoznacznie potwierdzałyby prawo zarządu jej poprzednika prawnego. Sąd podkreślił, że sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu i że istnienia tego prawa nie można domniemywać. W związku z brakiem dowodów na spełnienie przesłanki zarządu, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, te dokumenty nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego istnienie prawa zarządu do nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., ponieważ nie są one wymienione w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. jako dokumenty potwierdzające prawo zarządu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sam fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo lub spółkę nie kreuje prawa zarządu. Prawo zarządu musi być udowodnione za pomocą konkretnych dokumentów wymienionych w przepisach wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przedstawione przez skarżącą dokumenty nie spełniały tych wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ustanawia szczególne zasady stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek własności Skarbu Państwa lub gminy oraz pozostawania gruntu w zarządzie.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu § 4

Określa katalog dokumentów, które mogą stanowić dowód istnienia prawa zarządu do nieruchomości na potrzeby uwłaszczenia.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 38 § 2

Określała sposób powstania zarządu do gruntu państwowego dla państwowych jednostek organizacyjnych (decyzja, umowa).

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 37

Wspomniana w kontekście możliwości stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 8 § 1

Wspomniana w kontekście możliwości stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 87 § 2

Wspomniana w kontekście możliwości stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przedstawienia przez skarżącą dokumentów wymaganych prawem do udowodnienia prawa zarządu do nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uwłaszczenia spoczywa również na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące błędnej wykładni art. 200 u.g.n. i § 4 rozporządzenia wykonawczego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Zarzuty naruszenia art. 38 ustawy z 1961 r. i art. 87 ustawy z 1985 r.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Sam fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia przesłanek wynikających z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami spoczywał również na wnioskodawczyni postępowania uwłaszczeniowego.

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Lenart

sędzia

Anna Milicka-Stojek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie rygorystycznego podejścia sądów administracyjnych do wymogów dowodowych w sprawach o uwłaszczenie na podstawie art. 200 u.g.n., zwłaszcza w kontekście braku wymaganych dokumentów potwierdzających prawo zarządu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem z 1990 r. oraz konkretnych przepisów wykonawczych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym ze względu na szczegółowe omówienie wymogów dowodowych w procesie uwłaszczeniowym. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Uwłaszczenie z 1990 r. nadal budzi spory: sąd wyjaśnia, jakie dowody są kluczowe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2536/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Milicka-Stojek
Elżbieta Lenart
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 10 października 2023 r. nr DO-II.7610.156.2023.KC po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 28 lipca 2023 r. nr NWIV.752.10.2023 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w gminie [...], obręb [...], ozn. na k. m. [...] jako działka nr [...] o pow. 540 m², KW nr [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda Śląski decyzją z 28 lipca 2023 r., działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 - dalej jako "u.g.n.") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego ww. niezabudowanego gruntu, położonego w gminie [...], ozn. jako działka nr [...].
[...] S.A. z siedzibą w [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Minister Rozwoju i Technologii rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 200 u.g.n. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Organ odwoławczy zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że pismem z 31 stycznia 2023 r. [...] S.A. z siedzibą w [...] wystąpiła do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o wydanie na podstawie art. 200 u.g.n. decyzji stwierdzającej, że [...] w [...] nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu Skarbu Państwa.
Minister Rozwoju i Technologii przedstawił ustalenia organu I instancji, z których wynika, że wnioskodawca – [...] S.A. w [...] jest następcą prawnym [...] w [...], w zakresie wniesionego wniosku uwłaszczeniowego dotyczącego działki nr [...]. Wskazał ponadto, że w toku postępowania uwłaszczeniowego ustalone zostało, że przedmiotowy grunt ozn. jako działka nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa. Okoliczność ta została ustalona w oparciu o informacje zawarte w piśmie Starosty [...] z 29 czerwca 2023 r., co potwierdza zaświadczenie Starosty [...] - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 13 lipca 2015 r., które jest podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa do KW nr [...]. Z treści KW wynika, że wpis prawa własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa jest aktualny.
Minister zaznaczył, że powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. Kwestią sporną jest okoliczność, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...] w okresie przed dniem 5 grudnia 1990 r.
Organ odwoławczy wskazał, że zarząd to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.
Zarząd nieruchomości ustanawiany był zatem nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.
Minister podkreślił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Organ odwoławczy zaznaczył, że do wniosku uwłaszczeniowego z 31 stycznia 2023 r. [...] S.A. w [...] załączyła uproszczony wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...] z 16 grudnia 2022 r., mapę zasadniczą z 14 grudnia 2022 r. oraz Plan podziału [...] S.A. z siedzibą w [...] z 28 lutego 2017 r. wraz z kopią załącznika nr 3.
Wojewoda Śląski pismem z 6 lutego 2023 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnieniu wniosku z 31 stycznia 2023 r. o dokumenty wymienione w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Ponadto w tym samym piśmie zwrócono się do Starosty [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej o udzielenie informacji, czy przedmiotowa działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w zarządzie [...] w [...] na podstawie dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.
Starosta [... w pismach z 16 lutego 2023 r. i z 29 czerwca 2023 r. poinformował, że w zasobach archiwum Urzędu nie odnaleziono dokumentów przewidzianych w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. potwierdzających przekazanie działki nr [...] w zarząd/użytkowanie na dzień 5 grudnia 1990 r. Natomiast wnioskodawca w piśmie z 27 lutego 2023 r. wskazał, że dokumenty potwierdzające prawo zarządu zostały dołączone do wniosku z 31 stycznia 2023 r. w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu ozn. jako działka nr [...].
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie stanowi dowodu potwierdzającego przysługiwanie [...] w [...] prawa zarządu do gruntu położonego w [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. 540 m² w dniu 5 grudnia 1990 r.
W szczególności takim dokumentem nie jest dołączony do wniosku o uwłaszczenie wypis z rejestru gruntów sporządzony wg stanu na dzień 16 grudnia 2022 r., w którym jako władającego działką nr [...] ujawniono przedsiębiorstwo państwowe [...] w [...], gdyż nie jest to dokument wymieniony w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Również dołączone do wniosku uwłaszczeniowego mapa zasadnicza z 14 grudnia 2022 r. oraz Plan podziału [...] S.A. z siedzibą w [...] z 28 lutego 2017 r. nie są dokumentami wymienionymi § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia. Wobec tego nie można na tej podstawie stwierdzić, aby [...] w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do działki nr [...].
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że przedłożone do akt sprawy dokumenty nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przedmiotowym gruntem.
Minister Rozwoju i Technologii zaznaczył, że prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Przy tym istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, a wykazanie prawa zarządu do nieruchomości, jak wskazano powyżej, następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że dokumenty określone w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. podlegają ocenie i nie można a priori przyjmować na ich podstawie, że prawo zarządu istniało w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenia organu I instancji co do tego, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 200 ust. 1 u.g.n. pozwalające na wydanie decyzji o uwłaszczeniu [...] w [...], której następcą prawnym stała się [...] S.A. działką nr [...], nie budzą wątpliwości. Wymienione w tym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, co oznacza, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. Tym samym decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
[...] S.A. z siedzibą w [... wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że dokumenty przedłożone organowi, w tym wypis z rejestru gruntów, mapa zasadnicza oraz Plan podziału [...] S.A. nie uzasadniają stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...],
2. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organy administracji publicznej oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy oraz wbrew regułom wynikającym z tych przepisów,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do gruntu i wydania na rzecz odwołującej decyzji uwłaszczeniowej,
b) art. 38 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. oraz art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r., poprzez niewłaściwe niezastosowanie i nieuwzględnienie, że grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy prawa w użytkowanie, a następnie w zarząd tych jednostek w sytuacji, gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadziłoby do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornych gruntów.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Śląskiego z 28 lipca 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n." lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r."
Powołany przepis ustanawia szczególne zasady stosowane w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich.
Z powyższego wynika, że stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu w omawianym trybie uwarunkowane zostało spełnieniem dwóch przesłanek. Po pierwsze, grunt powinien w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowić własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego). Po drugie, powinien we wskazanej dacie pozostawać w zarządzie, między innymi, państwowych osób prawnych (tu: w zarządzie poprzedniczki prawnej skarżącej, to jest [...] w [...]).
Zdaniem organów, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził aby w niniejszej sprawie powyższe przesłanki zostały spełnione. Nie można bowiem uznać aby sporny grunt pozostawał w zarządzie poprzedniczki prawnej skarżącej w dniu 5 grudnia 1990r. Poza sporem jest, że Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności do spornej nieruchomości. Zarzuty podniesione w skardze koncentrują się na wadliwym przyjęciu przez organy, że w sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez poprzedniczkę prawną skarżącej prawa zarządu do spornego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zważywszy na to Sąd wyjaśnia, że zarząd (obecnie trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam więc fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, tego prawa nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem w tym aspekcie dwa zagadnienia: dzień wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r., tj. 5 grudnia 1990 r., oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464, dalej jako "ustawa z 29 kwietnia 1985 r.") przewidywała powstanie prawa zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. W myśl art. 38 ust. 2 ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi oraz 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Powyższe oznacza, na co trafnie zwrócono uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać.
W kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu podstawowe znaczenie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". W § 4 rozporządzenia ustawodawca wymienił dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu, którymi mogą być: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Ponadto, zgodnie z § 5 rozporządzenia, w przypadku niezachowania się powyższych dokumentów stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.
Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organów, że przedstawione przez skarżącą na potwierdzenie praw do gruntu dokumenty, w tym wypis z rejestru gruntów sporządzony wg stanu na dzień 16 grudnia 2022 r., mapa zasadnicza z 14 grudnia 2022 r. oraz Plan podziału [...] S.A. z siedzibą w [...] z 28 lutego 2017 r., nie mogą świadczyć o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do spornego gruntu. Z treści przedłożonych dokumentów nie wynika bowiem aby poprzedniczka prawna skarżącej (tj. [...] w [...]) władała spornym gruntem w formie prawem przewidzianej. Jak zaś już wskazano wyżej, sam fakt korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, prawa zarządu kreować nie mógł.
Wynik przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego nie potwierdził zatem, wbrew stanowisku skarżącej, istnienia dokumentów przekazujących [...] w [...] przedmiotowy grunt w użytkowanie w trybie art. 8 ust. 1 lub przepisów szczególnych wymienionych w art. 43 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), lub dokumentów, o których mowa w art. 38 ust. 2 lub w art. 87 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. W sprawie nie wykazano również, aby znalazł w niej zastosowanie art. 37 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Czyni to niezasadnym podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. oraz art. 38 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Analiza akt administracyjnych potwierdza bowiem, że stan faktyczny został w sprawie ustalony w sposób prawidłowy, a dowody na podstawie których dokonano tych ustaleń organy oceniły w sposób niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 k.p.a. Poza polemiką ze stanowiskiem organu skarżąca nie wskazała żadnych innych dowodów, których ewentualne przeprowadzenie prowadziłoby lub mogło prowadzić do odmiennych wniosków niż poczynione przez organy. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w realiach rozpoznawanej sprawy ciężar dowodu w zakresie wykazania istnienia przesłanek wynikających z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami spoczywał również na wnioskodawczyni postępowania uwłaszczeniowego. To bowiem skarżąca, jako następczyni prawna [...] w [...], powinna mieć najszerszą wiedzę o nieruchomościach będących w zarządzie tego podmiotu według stanu na datę 5 grudnia 1990 r. Tym samym powinna posiadać realną możliwość wykazania, że przedmiotowy grunt pozostawał we wspomnianej dacie w zarządzie jej poprzedniczki prawnej. Jakkolwiek, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2943/19, Lex nr 3038013).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI