I SA/Wa 2528/22

I SA/Wa 2528/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Sawa /sprawozdawca/
Nina Beczek
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Sygn. powiązane
III OZ 65/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-21
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr DPP-TPZ-0272-3/2022(3) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 kwietnia 2022 r. nr DPP-TPZ-0272-3/2022(3) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 kwietnia 2022 r. (przekazanego za pismem znak: [...]) Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego dotyczącego zastosowania wobec [...] sp. z o.o., z siedzibą: [...], [...], Nr KRS [...], NIP [...], środków przewidzianych w art. 1 wskazanej ustawy postanowił:
1. wpisać [...] sp. z o.o., z siedzibą: [...], [...], Nr KRS [...], NIP [...], na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy,
2. zastosować wobec podmiotu, o którym mowa w punkcie 1:
a) zamrożenie zasobów gospodarczych, a także środków finansowych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą podmiotu, o którym mowa w punkcie 1, w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania podmiotowi, o którym mowa w punkcie 1, lub na jego rzecz - bezpośrednio lub pośrednio — jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014,
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem łub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b,
d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, z późn. zm.).
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r, (znak: M-III-3305/2022) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji otrzymał wniosek Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, dotyczący zastosowania wobec [...] sp. z o.o., z siedzibą: [...], [...], Nr KRS [...], NIP [...], środków przewidzianych w art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. poz. 835), zwanej dalej "ustawą". W uzasadnieniu wskazanego wniosku. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego wskazał, że cyt.: [...] Sp. z o.o. jest podmiotem zależnym w grupie [...], której właścicielem i prezesem zarządu był A. A. objęty sankcjami UE na podstawie załącznika 1 do rozporządzenia (UE) nr 269/2014, a także sankcjami rządu Wielkiej Brytanii oraz sankcjami Szwajcarii.
[...] działa w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej odpowiedzialnemu za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy.
[...] zajmuje [...] miejsce na liście największych firm rosyjskich.
Minister wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, mają zastosowanie przepisy (...) art. 107 § 1, art. 112, art. 113 7 (...) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), zwanej dalej "Kpa". Zgodnie przy tym z art. 107 § 1 pkt 6 Kpa decyzja zawiera w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne. Minister podkreślił, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy nie odsyła do art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przy tym zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych może ograniczyć zakres uzasadnienia (...) ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. W ocenie organu taka sytuacja, w sposób oczywisty, występuje w sprawach tego rodzaju.
Minister we wskazanym powyżej kontekście, wskazał także, że wymóg uzasadnienia ustawodawca odnosi już do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, który jest kierowany przez właściwy, w tym wyspecjalizowany w dziedzinie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, organ lub podmiot. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek (...) zawierający wskazanie osoby lub podmiotu, względem których ma zostać wydana decyzja, a w przypadku decyzji w sprawie wpisu na listę również propozycję zastosowania wobec danej osoby lub danego podmiotu środków, o których mowa w art. 1.
Po przeprowadzeniu całościowej analizy sprawy, w tym otrzymanego wniosku podmiotu wskazanego we wstępie decyzji. Minister w pełni podzielił ustalenia oraz argumentację przedstawioną w ww. wniosku, uznając ją za własną oraz przyjmując, że jej całościowe powielanie jest zbędne.
Mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy Minister odwołał się do art. 3 ust. 1 ustawy zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje decyzje w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej. Następnie odwołał się do treści art. 3 ust. 2 ustawy zgodnie z którym na decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje się względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1z późn. zm,), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", lub rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z póżn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", bezpośrednio lub pośrednio wspierających:
1) agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. lub
2) poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi inne poważne zagrożenie dla demokracji lub praworządności w Federacji Rosyjskiej lub na Białorusi -lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych
Minister podniósł, że stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek wskazanych tam właściwych, w tym także wyspecjalizowanych w dziedzinie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, organów lub podmiotów, w tym wnioskodawcy w tej sprawie. Zgodnie przy tym z art. 3 ust. 4 ustawy, propozycję zastosowania środków, o których mowa w art. 1, określa się z uwzględnieniem w szczególności charakteru i zakresu działalności prowadzonej przez osobę lub podmiot, struktury kapitałowej tego podmiotu oraz względów bezpieczeństwa narodowego. W myśl art. 3 ust. 7 ustawy, wydając decyzję w sprawie wpisu na listę, minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić zakres środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014 lub rozporządzenia 765/2006, objętych środkami, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub 2 ustawy. Uwzględniając przytoczony powyżej stan prawny, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - po całościowym rozważeniu przedstawionych we wniosku uwarunkowań, odnoszących się do podmiotu wskazanego w sentencji niniejszej decyzji - stwierdził, że zachodzą uregulowane w art. 3 ust. 2 ustawy przesłanki do zastosowania wymienionych w sentencji decyzji środków wobec tego podmiotu. Zdaniem Ministra opisane we wniosku okoliczności faktyczne wskazują, że podmiot wymieniony w sentencji przedmiotowej decyzji jest podmiotem dysponującym środkami finansowymi oraz zasobami gospodarczym i w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierającym agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. Minister wyjaśnił jednocześnie, że wskazany w sentencji zakres zastosowanych środków określił stosownie do art. 1 ustawy, przy uwzględnieniu definicji zawartych odpowiednio w art. 1 lit. d i g rozporządzenia 269/2014. Zgodnie ze wspomnianym wyżej przepisem art. 1 ustawy, w celu przeciwdziałania wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r., wobec osób i podmiotów wpisanych na listę, o której mowa w art. 2 (tj. listę prowadzoną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych), stosuje się:
1) odpowiednio środki określone w art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. Ifb, art. Ifc i art. 7;
2) odpowiednio środki określone w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), (...), na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 8, art. 12 i art. 16;
3) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, 1598, 2054 i 2269 oraz z 2022 r. poz. 25);
4) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 oraz z 2022 r. poz. 91, 583, 830 i 835).
Minister wyjaśnił także, że określając katalog środków wskazany w sentencji decyzji wziął także pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym uwzględnia się w szczególności charakter i zakres działalności prowadzonej przez adresata decyzji, jego strukturę kapitałową oraz względy bezpieczeństwa narodowego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (skarżąca) zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a. naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA), polegające na niewyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań, mających na celu precyzyjne wyjaśnienie stanu faktycznego, wtym tego jak wygląda struktura menedżerska oraz właścicielska Skarżącej oraz poprzez błędne przyjęcie rzekomych powiązań Skarżącej z podmiotami wpisanymi do załącznika nr I do rozporządzenia UE nr 269/2014, b. naruszenie art. 8 KPA w związku z art. 3 ust. 9 Ustawy Sankcyjnej poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim jedynie ogólników, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez nieuprawnione, niczym nieuzasadnione powołanie się na względy bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Organ wydając decyzję całkowicie odstąpił od choćby fragmentarycznego przytoczenia argumentacji Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w jaki sposób rzekome powiązania właścicielskie tudzież menedżerskie z osobą wpisaną do załącznika nr I do rozporządzenia UE nr 269/2014 wpływają na domniemane wspieranie przez Skarżącą agresji Rosji na Ukrainę lub w jaki sposób zagraża to bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu
Naruszenie przepisów prawa materialnego ustawodawstwa Rzeczypospolitej Polskiej tj.:
a. naruszenie art. 3 ust. 1, 2, 3, 6 oraz 7 w związku z art. 2 ust. 1 Ustawy Sankcyjnej poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem Skarżącej za podmiot wspierający agresje Rosji na Ukrainę rozpoczętą dnia 24 lutego 2022 roku w rozumieniu Ustawy Sankcyjnej i wpisaniem Skarżącej na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 Ustawy Sankcyjnej (dalej: Lista Sankcyjna) oraz zastosowaniu środków, o których mowa w art. 1 pkt 2) i 3) Ustawy Sankcyjnej,
b. naruszenie art. 3 ust. 9 Ustawy Sankcyjnej poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie, której dotyczy decyzja zachodzą przesłanki do ograniczenia zakresu uzasadnienia ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny, pomimo że wspomniane przesłanki nie zaistniały.
3. Naruszenie przepisów wspólnotowych Unii Europejskiej (dalej: UE) tj.:
a. naruszenie art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: TUE) oraz art. 215 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TfUE) poprzez wejście polskiego ustawodawcy w kompetencję wyłączną Rady w zakresie nakładania środków ograniczających w postaci sankcji,
b. naruszenie art. 24.1 orz 24.3 TUE poprzez podjęcie przez Rzeczpospolitą Polskę działań, które są sprzeczne z interesami Unii lub mogą osłabić jej skuteczność jako spójnej siły w stosunkach międzynarodowych,
c. naruszenie zasad swobodnego przepływu towarów i ludzi wyrażonych w tytule II i IV w części trzeciej TUE poprzez wydanie Decyzji,
d. naruszenie Rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia13 kwietnia 2022 roku, które nie przewiduje środków równoważnych z przepisami Ustawy Sankcyjnej i Decyzji; w szczególności środki przyjęte przez polskiego ustawodawcę są sprzeczne z art. 3i (3) art. 3i (4) Rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 oraz ustaleniami dotyczącymi kontyngentów, którymi powinny zarządzać Komisja i Rzeczpospolita Polska zgodnie z systemem zarządzania kontyngentami taryfowymi przewidzianym w art. 49 i 54 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447,
e. naruszenie Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 21 kwietnia 2022 roku, które nie wskazuje bezpośrednio Skarżącej w załączniku nr I jako podmiotu objętego sankcjami,
f. naruszenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 24 października 2018 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/ WE, w szczególności art. 16, 17, 19 Rozporządzenia (UE) 2018/1725 poprzez zastosowaną przez procedurę nakładania sankcji,
g. naruszenie fundamentalnych praw Unii Europejskiej wyrażonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej: Karta), tj.: art. 16 (wolność prowadzenia działalności gospodarczej, art. 17 (prawo własności) oraz art. 21 (zakaz dyskryminacji) poprzez zastosowane środków, stanowiących w dużej mierze realną konfiskatę majątku.
4. Naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:
a. naruszenie art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalizmu poprzez dopuszczenie się licznych uchybień i domniemań nieopartych faktami na etapie postępowania dowodowego przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, co spowodowało wydanie decyzji administracyjnej sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa
b. naruszenie art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie przepisów Ustawy Sankcyjnej, które to godzą w istotę prawa własności, poprzez uniemożliwienie Skarżącej korzystanie, pobieranie pożytków, eksploatowanie i rozporządzania swoją własnością w jakiejkolwiek formie, jak również uniemożliwiającej Skarżącej wykonywanie prawa korzystania i prawa posiadania.
Mając na względzie powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła także o wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na fakt, że zachodzi niebezpieczeństwo wyznaczenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ora odniósł się do zarzutów skargi.
W kolejnych pismach procesowych strony potrzymały dotychczasową argumentację .
Postanowieniem z dnia 14 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. oddalił zażalenie na to postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, w celu przeciwdziałania wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r., wobec osób i podmiotów wpisanych na listę, o której mowa w art. 2, stosuje się:
1) odpowiednio środki określone w art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 1fb, art. 1fc i art. 7;
2) odpowiednio środki określone w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 8, art. 12 i art. 16;
3) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710, 1812, 1933 i 2185);
4) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.).
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, lista osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1, zwana dalej "listą", jest prowadzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Lista jest publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Lista zawiera oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki, o których mowa w art. 1, wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie. Z kolei zakres środków, o których mowa w art. 1, stosowanych wobec osób i podmiotów wpisanych na listę nie może powielać zakresu środków określonych względem tych osób i podmiotów w wykazach określonych w rozporządzeniu 765/2006 lub rozporządzeniu 269/2014 (ust. 2).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje Minister właściwy do spraw wewnętrznych; decyzję wydaje się względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych.
Z powyższych uregulowań wynika zatem, że ustawodawca przewidział, iż wpisowi na listę podlegać będą nie tylko podmioty bezpośrednio lub pośrednio wspierające agresję, lecz także wszelkie inne osoby lub podmioty o ile są bezpośrednio powiązane z podmiotami wspierającymi. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniach wyroków tutejszego Sądu z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/22 oraz z dnia 18 maja 2023 r. sygn.. akt I SA/Wa 2524/22, że powiązania takie mogą mieć m.in. charakter osobisty lub gospodarczy, jednak użycie w analizowanym przepisie zwrotu "w szczególności", oznacza, że podstawą wpisu na listę mogą być powiązania różnego rodzaju, o ile przypisać można im przymiot bezpośredniości.
Sąd podziela także pogląd zaprezentowany w ww. uzasadnieniach wyroków, że postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, bowiem zgodnie z art. 4 ustawy, do tego rodzaju postępowań stosuje się, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, jedynie niektóre, szczegółowo wymienione, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród nich nie znalazł się m.in. powoływany w skardze art. 80 K.p.a., a także 107 § 3 K.p.a. Wskutek powyższego, w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy organ nie jest zobowiązany oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zaś uzasadnienie decyzji nie musi zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższa konstatacja koresponduje również z treścią art. 3 ust. 9 ustawy, który stanowi, że Minister może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji w sprawie wpisu na listę ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. Ustawodawca uznał zatem, że charakter tego rodzaju spraw, a w szczególności okoliczność, iż wykazanie powiązań z podmiotami wspierającymi agresję wiązać się może z koniecznością ujawnienia informacji uzyskanych w toku działań operacyjnych służb bezpieczeństwa państwa, wymagać może ograniczenia zakresu uzasadnienia decyzji.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a z jej uzasadnienia jasno wynika, jakie fakty legły u podstaw rozstrzygnięcia organu. Minister wyjaśnił, że w całości podziela ustalenia i argumentację zawartą we wniosku Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r. i przyjmuje je za własne bez konieczności ich powielania.
Jak w sprawie ustalono, skarżąca jest spółką zależną od [...] z siedziba na [...], które są w 100 % własnością rosyjskiego koncernu [...] [...]. Spółka [...] jest największym na świecie producentem [...] i drugim na świecie pod względem wielkości producentem [...]. Jedynym wspólnikiem i pełnym udziałowcem skarżącej jest [...] powstała po zmianie nazwy spółki [...]. Zmiana nazwy tej spółki zgodnie z informacją zawarta w międzynarodowej bazie spółek ([...]) nastąpiła 30 sierpnia 2022 r. zaś 1 października nastąpił transfer środków finansowych ze spółki [...] do spółki [...] z siedzibą na [...]. Przy czym spółka [...] objęta jest sankcjami Unii Europejskiej. 18 marca 2023 r. zarząd spółki [...] zmiejszył swoje udziały w [...] przez transfer do [...]. Nabycie przez [...] 95 % udziałów w [...] oraz odpowiednie zmniejszenie udziału [...] w [...] do 5 % nastąpiło w wyniku wykupu menadżerskiego [...] przez jej struktury handlowe. [...] zajmuje [...] miejsce na liście największych firm rosyjskich i jest beneficjentem decyzji rządu Federacji Rosyjskiej. Działa w sektorach gospodarczych zapewniających istotne źródło dochodów rządowi Federacji Rosyjskiej, odpowiedzialnemu za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy. Spółka [...] sp. z o.o znajduje się w [...] największych dostawców [...] na polskim rynku, jest spółką o charakterze dystrybucyjnym. Od 2018 r. skarżąca spółka prowadzi samodzielną sprzedaż [...] produkowanego w zakładach [...] należącego do holdingu [...]. Spółka Akcyjna [...] ([...] zakłady [...]) jest największym w Europie producentem [...], [...] a także jednym z liderów w Rosji pod względem produkcji [...], [...]. Członkiem zarządu spółki [...] jest T. R. zatrudniony także w [...] z siedzibą w [...] oraz posiadający udziały w [...] w [...].
Wykazane powiązania organizacyjne, finansowe i gospodarcze wskazują, w ocenie Sądu, że mamy do czynienia z sytuacją spełnienia przesłanek ustawowych do wydania kwestionowanej decyzji. Bez znaczenia przy tym jest, że udziałowcem spółki wyłącznie w 5 % obecnie jest [...] (po zmianie nazwy [...]). Sąd podziela stanowisko Ministra, że są to wyłącznie działania mające na cele uniknięcie negatywnych skutków związanych z wpisywaniem poszczególnych podmiotów na listy sankcyjne nie zaś w celu uniezależnienia się od podmiotu rosyjskiego, Sąd podziela także stanowisko, że będąca jedynym wspólnikiem skarżącej spółka z uwagi na swe powiązania kapitałowe i osobowe, może w każdej chwili podjąć decyzję o przekazaniu wypracowanego zysku, a w konsekwencji w dowolnym momencie może nastąpić transfer środków do spółki [...] z siedzibą w [...] w Federacji Rosyjskiej, która nadal kontroluje zależne od niej spółki. Sąd zwraca także uwagę, że zmiany nazwy spółki będącej jedynym wspólnkiem spółki skarżącej nie powodują, że staje się ona niezależna kapitałowo, osobowo i organizacyjnie od spółki matki a nadto, że nie jest z nią już powiązana zważywszy, że jednocześnie ze zmianą nastąpił wyłącznie transfer środków. Słusznie Minister wskazał, że generowanie zysków (dowolnymi metodami w tym także uiszczanie należności publicznoprawnych – w tym podatków) dla budżetu Federacji Rosyjskiej, które mogą zostać wykorzystane dla potrzeb działań wojennych – może stanowić pośrednią formę wspierania agresji, a bezpośrednie powiązanie z takim podmiotem wypełnia dyspozycją art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy. Podkreślić przy tym należy, że powołany przepis wskazuje na "istnienie prawdopodobieństwa" wykorzystania dysponowanych środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych a nie przekazywania środków. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca spółka jest dystrybutorem [...] produkowanych w zakładach [...] należących do holdingu [...] z siedzibą w [...], a zatem już z tej przyczyny istnieje prawdopodobieństwo przekazywania określonych środków (chociażby związane z dystrybucją produktów), które w efekcie trafić muszą do producenta a następnie zasilić fundusz holdingu [...] z siedzibą w [...] i tym samym przyczynić się do wspierania agresji. Nieuzasadnione jest również stanowisko, że jedynym celem jest wyeliminowanie tego podmiotu jako konkurencji dla [...], które również jest producentem i dystrybutorem [...].
Nadto w ocenie Sądu zwrócić należy uwagę na powiązania skarżącej o charakterze osobistym.
Głównym akcjonariuszem, członkiem zarządu, dyrektorem generalnym i prezesem zarządu [...] był A. A. (syna A. A.– [...], który w 2004 roku nabył udziały w spółce poniżej jej wartości), wpisany na listę sankcyjną Unii Europejskiej i Szwajcarii, który dzień po objęciu go sankcjami zrezygnował z pełnionych funkcji a na jego miejsce został powołany M. R.. Jak wskazuje szef CBA w swoim wniosku rezygnacja z pełnionych funkcji dzień po objęciu sankcjami nastąpiła w celu zabezpieczenia się przed zamrożeniem środków finansowych i zasobów gospodarczych ulokowanych w spółkach grupy.
Powyższe okoliczności ewidentnie świadczą o tym, że w pełni uzasadnione było wydanie w stosunku do skarżącej decyzji o wpisie na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Podejmowane przez strony decyzje o zmianie nazwy spółek powiązanych wraz z transferem środków mają na celu, w oceni Sądu, wyłącznie unikanie konsekwencji związanych z wpisywaniem poszczególnych podmiotów na listy sankcyjne w Unii Europejskiej, Polsce ale i na świecie. W konsekwencji zasadne było zastosowanie środków, o których mowa w art. 1 pkt 2 i 3 ustawy. Z kolei wybór tych środków należy do organu administracji publicznej i o ile mieszczą się one w katalogu prawem przewidzianych, to nie ma podstaw do stwierdzenia wadliwości decyzji. Powoływanie się natomiast przez skarżącą na sytuację innych podmiotów i decyzje wydane w stosunku do innych spółek, zwłaszcza w sytuacji gdy w tamtych sprawach spółki zostały sprzedane podmiotom nie powiązanym z kapitałem zależnym od podmiotów działających na terenie i na rzecz Federacji Rosyjskiej, nie prowadzi do wykazania, że zaskarżona w tej sprawie decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Sąd dostrzega, że skarżąca w ten sposób próbuje wykazać dyskryminujący charakter zaskarżonej decyzji w zakresie zastosowanych w stosunku do niej środków jednakże Sąd takiego charakteru nie stwierdził. Minister, działający na wniosek Szefa CBA, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności tej sprawy, jej uwarunkowania faktyczne i prawne zasadnie uznał, że zachodzą podstawy do zastosowania określonych w decyzji środków.
Sąd podkreśla także, że organ powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji na treść wniosku Szefa CBA z dnia 21 kwietnia 2022 r. i wskazał, że "w pełni podziela ustalenia oraz argumentację przedstawioną w ww. wniosku, uznając ją za własną oraz przyjmując, że jej całościowe powielanie jest zbędne". Takie działanie organu nie narusza prawa. Nieuzasadniony jest więc zarzut skarżącej dotyczący nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zawarcie w nim jedynie ogólników czy odstąpienie od choćby fragmentarycznego przytoczenia argumentacji Szefa CBA. Jak już była o tym mowa, w postępowaniu prowadzonym w trybie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, organ nie jest zobowiązany oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zaś uzasadnienie decyzji nie musi zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jak wynika z art. 3 ust. 3 ustawy wnioskodawcą może być: Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef Agencji Wywiadu, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Szef Służby Wywiadu Wojskowego, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, Komendant Główny Policji, Komisja Nadzoru Finansowego, Prezes Narodowego Banku Polskiego, Komendant Główny Straży Granicznej, Prokurator Krajowy, Szef Krajowej Administracji Skarbowej, Przewodniczący Komitetu Rady Ministrów właściwego w sprawach bezpieczeństwa i obrony państwa. Wymienione podmioty to wyspecjalizowane organy państwowe, które dysponują szczególnymi wiadomościami w zakresie porządku publicznego czy bezpieczeństwa państwa w różnych jego aspektach. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzeka zatem na podstawie wniosku specjalnego organu państwowego. W ocenie Sądu, Minister wystarczająco wyjaśnił jakie fakty legły u podstaw jego rozstrzygnięcia, wskazał na strukturę kapitałową skarżącej, jej powiązania bezpośrednie z podmiotami wspierającymi agresję, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Tych okoliczności skarżąca w zasadzie nie kwestionowała wskazując wyłącznie na zmianę właściciela poprzez zmianę nazwy spółki oraz wykupu 95 % udziałó przez spółkę [...] z siedzibą na [...]. Jednakże te okoliczności nie wpływają na ocenę stanu faktycznego w niniejszej sprawie a wręcz ją potwierdzają.
Odnosząc się do takich kwestii jak skutki ekonomiczne dla skarżącej czy zagrożenie interesu społecznego poprzez pozbawienie dostaw nawozów sztucznych dla rolników w konkurencyjnych cenach Sad podziela wyrażone już w uzasadnieniu tutejszego Sądu w sprawie o sygn. I SA/Wa 2524/22, że zakres oceny Sądu (oceny legalności zaskarżonej decyzji) ogranicza się do zbadania czy spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z ustawy do wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1 ustawy. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, jest szczególnym aktem prawnym gdyż reguluje wyjątkowo ważną kwestię, a mianowicie ma przeciwdziałać wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służyć ochronie bezpieczeństwa narodowego. Te dwa główne cele stały się priorytetem dla ustawodawcy, i przez ich pryzmat należy odczytywać zapisy ustawy. Ewentualne negatywne skutki dla określonego podmiotu wpisanego na listę, nie mogą stanowić podstawy uchylenia decyzji gdyż byłoby to sprzeczne z ratio legis omawianej ustawy i nie służyło głównym jej celom. Oczywistym przy tym jest, że ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. ma charakter represyjny, sankcyjny i trudno oczekiwać aby zastosowanie jej zapisów do określonego podmiotu nie miało wywoływać negatywnych dla tego podmiotu skutków. W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją nieskuteczna musiała okazać się więc argumentacja skarżącej nakierowana na wykazanie szkody jaką Spółka ponosi w wyniku wykonania decyzji z dnia 25 kwietnia 2022 r.
Ani Sąd ani organ administracji publicznej nie kwestionuje, że skarżąca Spółka prowadziła działalność gospodarczą w Polsce zgodnie z obowiązującym prawem. Postępowanie przed Ministrem, zakończone zaskarżoną decyzją nie miało na celu zbadania legalności działania Spółki w kontekście obowiązującego prawa w ogóle, a miało na celu zbadanie zgodności z prawem decyzji o wpisie skarżącej na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1 ustawy. Sąd podziela także wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 października 2022 r. stanowisko, "że aby zastosowane w tej decyzji środki mogły służyć przeciwdziałaniu wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę przez podmiot w niej wskazany muszą być wykonane natychmiast. Interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu agresji przeważa w tej konkretnej sytuacji nad interesem podmiotu wpisanego na taką listę. Zatem wskazywane przez Spółkę przesłanki przemawiające za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji nie mogą być brane pod uwagę ze względu na cel ustawy, tym bardziej, że zostały oparte na typowych racjach odnoszących się do trudności ekonomicznych. Okoliczności te stanowią oczywiste następstwa wykonania takiego typu decyzji, jak zaskarżona w sprawie niniejszej. Zatem udzielenie ochrony tymczasowej w oparciu o wskazane przez skarżącą spółkę argumenty stawiałoby pod znakiem zapytania nie tylko sens normy wyrażony w przepisie art. 3 ust. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r., ale i skuteczność zaskarżonej decyzji, a finalnie cel ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego".
Sąd podziela także zawarte w uzasadnieniu powołanego wyroku z dnia 18 maja 2023 r. stanowisko, że agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, rozpoczęta w dniu 24 lutego 2022 r., spowodowała liczne zmiany na całym świecie, także w Polsce, związane z bezpieczeństwem narodowym, ale również skutkowała podjęciem kroków prawnych w kwestii przeciwdziałania wspieraniu tej agresji. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. jest tego wyrazem. I o ile skarżąca poddaje w wątpliwość konstytucyjność uregulowań tej ustawy, to jednak nie można zapominać, że powstała ona w absolutnie wyjątkowej sytuacji geopolitycznej. Od końca II wojny światowej na arenie europejskiej nie mieliśmy bowiem do czynienia z jawną agresją jednego państwa na drugie. Nie jest zatem pozbawione uzasadnienia działanie ustawodawcy w zakresie ograniczenia, uproszczenia postępowania administracyjnego w sprawach wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. Nie oznacza to jednak, że taka osoba czy podmiot pozbawiona jest zupełnie ochrony prawnej. Od wydanej decyzji przysługuje bowiem skarga do sądu administracyjnego (art. 3 ust. 6 ustawy), a w toku postępowania przed sądem skarżący może przedstawić własną argumentację, zarzuty i wnioski. Ponadto przedmiotowa ustawa dotyczy wyłącznie tzw. ,,mrożenia majątków", a więc czasowej niemożności dysponowania nimi w celu uniemożliwienia wspierania agresji zbrojnej, co jest zgodne również z art. 2 ust 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014. Nie oznacza to pozbawienia własności, które w świetle art. 21 ust. 2 Konstytucji jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem lub przepadku orzeczonego prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 46 Konstytucji). Z uwagi również na sytuacje geopolityczną spowodowana głównie agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę pewnym ograniczeniom podlegać musi swoboda prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji gdy istnieje prawdopodobieństwo, że środki z niej uzyskiwane mogą służyć jej wspieraniu i zagrażać interesowi społecznemu i bezpieczeństwu państwa.
Odnosząc się w tym miejscu także do zarzutów naruszenia przepisów prawa europejskiego i powołanych przez skarżącą Rozporządzeń Rady nr 269/2014 (UE) oraz 765/2006 (WE) Sąd zwraca uwagę, że przepisy te pozwalają na tworzenie na gruncie prawa krajowego list podmiotów odrębnych od wykazów zawartych w załącznikach do tych rozporządzeń. Sąd zwraca także uwagę, że kwestionowane przez skarżącą przepisy wprost do tych uregulowań się odnoszą.
Dodatkowo zauważyć należy, że ani strona ani też organ administracji publicznej właściwy w tego rodzaju sprawach, a tym bardziej Sąd, nie mają wpływu na decyzje legislacyjne polskiego ustawodawcy. Organy administracji publicznej zobowiązane są jednak działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) i dlatego zastosowanie przez organ w tej sprawie regulacji art. 3 ust. 1 ustawy, nie można uznać za naruszające prawo.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Sąd wskazuje także, że nie uwzględnił zmiany nazwy spółki skarżącej dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2023 r. gdyż zmiana ta nie została ujawniona na datę wyrokowania w Krajowym Rejestrze Sądowym a nadto pełnomocnik nie wykazał, że złożył wniosek o dokonanie takiej zmiany w KRS.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji.