I SA/WA 2521/19

I SA/Wa 2521/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Apostolidis
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 440/21 - Wyrok NSA z 2023-07-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 44,  art. 33
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 489
art. 5  ust. 3 I 3 a
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R.C. decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] orzekającą o uznaniu R. C. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Prezydent [...] decyzja z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] orzekł o uznaniu R.C. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Od powyższej decyzji R. C. wniósł odwołanie podnosząc, że nie jest zameldowany przy ul. [...] i nie jest to jego adres korespondencyjny. Podniósł też, że jest osoba niepełnosprawną i porusza się na wózku inwalidzkim.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. C., decyzją z [...] września 2019 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący nie zastosował się do prawidłowo doręczonego wezwania z dnia [...] kwietnia 2019 r. i nie stawił się w organie I instancji celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego.
W konsekwencji tego, została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2017r. poz. 489 ze zm.) o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powyższe uprawniało organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego.
Podkreślono, że do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wystarczy, aby materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na realizację jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Wskazano jednakże, iż w myśl art. 5 ust. 3a tej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Kolegium podniosło ponadto, iż dysponując zaświadczeniem komornika sądowego o braku jakichkolwiek wpłat na poczet zobowiązania alimentacyjnego w okresie ostatnich 6 miesięcy, organ I instancji zakończył wszczęte postępowanie wydając na podstawie art. 5 ust. 3a decyzję o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na dzieci.
W ocenie Kolegium literalna wykładnia powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że wydana na ich podstawie decyzja ma charakter aktu związanego, tj. takiego, przy którego wydaniu organ nie ma swobody. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazano, że skarżący spełnił przesłanki uzasadniające uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. C. W uzasadnieniu skarżący wskazał, ze nie stawił się pierwsze wezwanie bo był chory i nie mógł chodzić.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2017r., poz. 489 ze zm).
W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
1) złożenia oświadczenia majątkowego,
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych,
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Z przytoczonego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a. Bezspornym jest, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec synów M. i M. C.
Jak wynika z materiału dowodowego w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego – R. C. za uchylającego się od zobowiązań. Mimo wezwania (uznanego za skutecznie doręczone w trybie art. 44 kpa) do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się. Tym samym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że wystąpiła okoliczność wymieniona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, a mianowicie okoliczność, że po skierowaniu (uznanego za skutecznie doręczone) wezwania do stawienia się w Referatu świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego dłużnik nie stawił się, uniemożliwiając tym samym organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego.
Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z zaświadczenia o dokonanych wpłatach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. jednoznacznie wynika, że w okresie trwania egzekucji roszczeń alimentacyjnych prowadzonej od [...] grudnia 2018r. do [...] czerwca 2019 r. egzekucja roszczeń na rzecz osoby uprawnionej okazała się całkowicie bezskuteczna, a dłużnik nie dokonywał żadnych wpłat tytułem zasądzonych alimentów. Nie zaistniała zatem negatywna przesłanka określona w art. art. 5 ust. 3a ww. ustawy. W konsekwencji w dacie wydawania kontrolowanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, R. C. nie wywiązywał się ze swych zobowiązań alimentacyjnych w takim zakresie, w którym ustawodawca nie pozwala na wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia więc zarówno brak należytego wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego, jak i brak współpracy z organem I instancji. Skoro zatem tylko jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy (w tym wypadku uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odmowa złożenia oświadczenia majątkowego) mogła zdecydować o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, to w przedstawionych wyżej okolicznościach nie można twierdzić, że organ niewłaściwie zastosował art. 5 ust. 3 ustawy.
Skarżący nie może natomiast skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.
W świetle poczynionych powyżej rozważań argumentacja przedstawiona we wniesionej skardze nie może odnieść skutku, w sprawie bowiem niewątpliwe zaistniały przesłanki do wydania decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, to wbrew twierdzeniom skarżącego w ocenie sądu postępowanie w niniejszej sprawie zostało skutecznie wszczęte. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że pismem z [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa Urzędzie Dzielnicy [...] przy ul. [...] w terminie 7 dni od otrzymania wezwania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Wezwanie to uznano za skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a., jednakże nie stawił się on we wskazanym terminie. Ww. pismo skierowane było na adres [...] ul. [...]. Następnie pismem z dnia [...] maja 2019 r. skierowano do skarżącego na ten sam adres zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zawiadomienie to uznano za również skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. (przesyłka ta została zwrócona do organu I instancji z adnotacją - nie podjęto w terminie).
W ocenie Sądu przesyłka zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania była w niniejszej sprawie prawidłowo awizowana i wobec tego należało uznać ją za doręczoną w myśl art. 44 § 4 k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy (w mieszkaniu, w miejscu pracy, w lokalu administracji publicznej, także w razie koniecznej potrzeby, w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, ewentualnie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi):
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 33 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
W niniejszej sprawie wszystkie powyższe wymogi zostały spełnione.
Jeśli chodzi o podnoszone przez skarżącego zarzuty, że korespondencja kierowana była przez organ I instancji na adres nieprawidłowy, to w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy je uznać za bezzasadne. Jak wynika z akt sprawy korespondencja kierowana na ul. [...] była przez skarżącego odbierana osobiście (decyzja organu I). Wyjaśnienia skarżącego, iż nie mieszkał pod tym adresem w okresie wszczęcia przedmiotowego postępowania nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem o zmianie adresu do korespondencji strona obowiązana jest poinformować organ, w przeciwnym razie korespondencję uznaje się za doręczoną stronie w trybie art. 44 § 4 k.p.a. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte nieskutecznie.
W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd uznał, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzającą są prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.