I SA/Wa 2520/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-02-28
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościprzekształceniezaświadczeniedroga publicznaplan miejscowypostępowanie administracyjneWSA

WSA w Warszawie uchylił postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność, uznając, że organy błędnie ustaliły istnienie drogi publicznej na spornej nieruchomości.

Skarżący domagał się wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność gruntu zabudowanego budynkami mieszkalnymi. Organy administracji odmówiły, twierdząc, że część nieruchomości stanowi pas drogowy drogi powiatowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego przez organy. Sąd podkreślił, że samo planistyczne przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną, bez jego ewidencyjnego i prawnego wydzielenia oraz wybudowania drogi, nie wyklucza przekształcenia.

Sprawa dotyczyła wniosku M. S. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie z mocy prawa użytkowania wieczystego we własność gruntu, na którym znajdują się budynki mieszkalne. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły wydania zaświadczenia, opierając się na twierdzeniu, że część nieruchomości stanowi pas drogowy drogi powiatowej. Skarżący zarzucił organom błędną wykładnię przepisów, brak wyjaśnienia istotnych kwestii oraz ustalenie stanu faktycznego wbrew dokumentom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, uznał argumenty skarżącego za zasadne. Sąd stwierdził, że organy nie dokonały prawidłowej oceny dokumentów, takich jak wypis z rejestru gruntów czy odpis z księgi wieczystej, które wskazywały na tereny mieszkaniowe. Sąd podkreślił, że portal mapowy nie jest dokumentem urzędowym, a plan miejscowy przewidujący teren pod drogę publiczną nie jest wystarczający do odmowy przekształcenia, jeśli droga nie została prawnie i ewidencyjnie wydzielona oraz wybudowana. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spełnione są warunki ustawy, a istnienie pasa drogowego nie wyklucza przekształcenia, o ile nie został on prawnie i ewidencyjnie wydzielony oraz wybudowany jako droga publiczna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny, opierając się na planie miejscowym i portalu mapowym, a nie na dokumentach urzędowych. Samo planistyczne przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną, bez jej wydzielenia i wybudowania, nie stanowi przeszkody do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

ustawa o przekształceniu art. 1 § 1-2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 1a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 4 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o przekształceniu art. 1 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 1 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 1 § 1a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.p. art. 2a § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu.

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 5

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

ustawa o przekształceniu art. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

u.s.k.o. art. 1

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 2

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

u.s.k.o. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

k.p.a. art. 81 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 140

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

u.g.n. art. 97 § 3

Ustawa z dnia 21 września 1990 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 21 września 1990 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 24

Ustawa z dnia 21 września 1990 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 233

Ustawa z dnia 21 września 1990 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie ustaliły stan faktyczny, opierając się na nieodpowiednich dowodach (portal mapowy, plan miejscowy). Istnienie pasa drogowego na nieruchomości nie wyklucza przekształcenia, jeśli nie został on prawnie i ewidencyjnie wydzielony oraz wybudowany jako droga publiczna. Plan miejscowy nie tworzy drogi publicznej sam w sobie, wymaga dalszych kroków prawnych i faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd zwraca uwagę, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych wypisu z rejestru gruntów (...) wynika, że działki [...] i [...] stanowią tereny mieszkaniowe. Powoływany przez organ portal mapowy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 kpa. Nie może zatem stanowić źródła dowodowego i ani organ ani Sąd nie mają podstaw do tego aby na tego rodzaju dokumencie opierać ustalenia faktyczne. sam fakt planistycznego przeznaczenia danego gruntu pod drogę publiczną, (...) bez ewidencyjnego i prawnego wydzielenia tego gruntu i wybudowania na nim drogi, nie ma znaczenia dla oceny stanu faktycznego istniejącego na gruncie w dacie istotnej dla przekształcenia.

Skład orzekający

Monika Sawa

sprawozdawca

Przemysław Żmich

przewodniczący

Dariusz Pirogowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, zwłaszcza w kontekście istnienia dróg publicznych lub pasów drogowych na nieruchomościach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe i interpretacji przepisów ustawy o przekształceniu w powiązaniu z ustawą o drogach publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przekształcania użytkowania wieczystego we własność, a sądowa interpretacja kluczowych przepisów i dowodów ma duże znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Droga publiczna na papierze to nie przeszkoda do własności gruntu mieszkalnego – kluczowa interpretacja WSA

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2520/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz
Monika Sawa /sprawozdawca/
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 217,  art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 916
art. 1 ust. 1-2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej;SKO/organ) w [...] działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r.,poz. 570), po rozpatrzeniu zażalenia M. S. (dalej: skarżący) na postanowienie Prezydenta [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 1 ust 1 ustawy z 2 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 916) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., po rozpoznaniu wniosku M. S. z dnia [...] marca 2019 r., odmówił wydania zaświadczenia o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], KW [...], w prawo własności, związanej z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] oraz miejsc postojowych nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ po powołaniu się na przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów wskazał, że na przedmiotowym gruncie znajdują się [...] budynki mieszkalne oraz pas drogowy zajęty pod ulicę [...], stanowiący drogę powiatową. Organ uznał, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Organ wskazał, że M. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz kodeksu cywilnego. Stwierdził w nim, że w rejestrze gruntów przedmiotowe działki oznaczone są jako tereny mieszkaniowe, a pasy drogowe należą do obiektów umożliwiających prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Ponadto podniósł, że pas drogi ul. [...] został wytyczony po oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, a ustawa Prawo budowlane zalicza drogi i pasy drogowe, chodniki i parkingi do obiektów budowlanych.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów zgodnie z którym z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów (ust.1). Przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami:
1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub
2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych."
Organ wskazał, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, zwane dalej "zaświadczeniem", wydawane przez odpowiednio wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego.
Organ wskazał, że powołany w odwołaniu art. 1 a ustawy o treści: "Przepisy ustawy stosuje się również, jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie" nie może mieć zastosowania w sprawie, ponieważ warunek nieprzekraczania 30% powierzchni użytkowej dotyczy innych budynków położonych na nieruchomości, a nie wszelkich obiektów budowlanych czy urządzeń budowlanych.
Zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz.2068 ze zm.) "Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy."
Organ podniósł, że z zacytowanego przepisu wynika, że własność dróg publicznych nie może należeć do innych podmiotów niż podmioty publicznoprawne w nim wymienione i dlatego nie może być ona przeniesiona na rzecz osób fizycznych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że są one rzeczami wyłączonymi z powszechnego obrotu tzw. reges extra commercium (vide uchwała SN z 13 października 2006 r. sygn. akt III CZP 72/06, wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 361/08). Zatem wyłączenie z obrotu takich nieruchomości ma charakter bezwzględny, nikt poza Skarbem Państwa lub jednostkami samorządu terytorialnego nie może być właścicielem gruntu przeznaczonego pod drogi publiczne. Niedopuszczalność zmiany właściciela publicznego drogi na osobę prywatną wyłącza także możliwość ustanowienia na gruncie zajętym pod drogę publiczną prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1.negatywne rozpoznanie przesłanki przekształceniowej art. 1 ust. 1a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (zwanej dalej ustawą przekształceniową) przez SKO w zw. z art. 2 tejże ustawy wskazując, że przepisy ustawy przekształceniowej są jasne i zrozumiałe, nie można ich interpretować w sposób tak rażąco dowolny i oderwany do intencji ustawodawcy. Intencją ustawodawcy było powszechne przekształcenie z mocy ustawy z dniem 01.01.2019 r., a nie - usuwanie zaszłości;
2. nie wyjaśnienie przez SKO w uzasadnieniu faktycznych i prawnych powodów odmowy zastosowania przesłanki przekształceniowej art. 1 ust. 1 i ust. 1a, co wskazuje na dowolność odmowy zastosowania pierwotnej i znowelizowanej przesłanki przekształceniowej. Skarżący wskazał, że organ był zobowiązany wyjaśnić w uzasadnieniu dlaczego w jego ocenie korzystanie z parkingu i chodnika, wybudowanego przez dewelopera w ramach budowy całości osiedla ul. [...],[...] (przez [...] sp. z o.o.) m.in. skarżącemu, w zakresie których to obiektów budowlanych miasto nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, remontów, sprzątania etc, nie da się pogodzić z racjonalnym korzystaniem z budynków mieszkalnych;
3. dokonanie rozszerzającej wykładni art. 2 ustawy przekształceniowej w sytuacji gdy art. 2 ustawy przekształceniowej stanowi wyjątek od zasady powszechnego przekształcenia z urzędu z dniem 01.01.2019 r (art. 1, ust. 1 a ustawy przekształceniowej) i jako wyjątek, zgodnie" z bezspornie przyjętymi zasadami orzecznictwa i doktryny nie może być interpretowany rozszerzająco a także nieprawidłowe dokonanie przez SKO wykładni przesłanki przekształceniowej art. 1 ust. 1a ustawy przekształceniowej i niewłaściwe jej zastosowanie;
4. bezpodstawne ustalenie istnienia drogi publicznej i/lub pasa drogowego na działce nr [...] i [...] obręb [...];
5. nie wyjaśnienie przez SKO w uzasadnieniu faktycznych i prawnych powodów przyjęcia istnienia na nieruchomości drogi publicznej i/lub pasa drogowego; 6. dokonanie ustaleń co do istnienia drogi publicznej wbrew zapisom w istniejących rejestrach (wypis z rejestru gruntów [...], odpis z księgi wieczystej, zapisy planu zagospodarowania przestrzennego) oraz wbrew przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami i wbrew przepisom ustawy o drogach publicznych;
7. brak zobowiązania [...] do wykazania podstaw faktycznych i prawnych w oparciu o które w ocenie [...] istnieje na nieruchomości droga publiczna i/lub publiczny pas drogowy w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (zgodnie z art. 6a ust. 2 i art. 2a ustawy o drogach publicznych i art. 24 UGN i art. 233 kc.) jako, że gmina powinna wykazać istnienie podstaw do wydania zaświadczenia określonej treści posiadanymi przez siebie danymi w rejestrach i innych zbiorach danych;
8. przyjęcie przez SKO, bez jakiejkolwiek weryfikacji, twierdzenia gminy, że co do nieruchomości istnieje zakaz obrotu (rzecz jest wyłączona z obrotu), podczas gdy taki zakaz nie istnieje, jako że notariusze sporządzają akty notarialne, których przedmiotem jest zbycie mieszkania czy miejsca w lokalu garażowym, z jednoczesnym zbyciem udziału w działce, co do której - wg gminy - rzekomo istnieje zakaz obrotu z uwagi na rzekomy status drogi publicznej/publicznego pasa drogowego;
9. nie uwzględnienie przez SKO nakazu rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść petenta przy dokonywaniu wykładni przesłanki przekształceniowej oraz przy ustalaniu istnienia drogi publicznej, tj. naruszenie art. 81 a par. 1 kpa;
10. pominięcie i nie uwzględnienie przez SKO tego, że plan zagospodarowania przestrzennego nie skutkuje powstaniem drogi publicznej już od chwili uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, ale dopiero - w razie wdrożenia podziału, - umożliwia po jego dokonaniu, wydzielenie działek "pod" ustanowienie "przyszłej" drogi publicznej/publicznego pasa drogowego, a zaświadczenie powinno być wydawane w oparciu o aktualny stan faktyczny i prawny - a nie w oparciu o przyszły stan faktyczny czy prawny (orzeczenie SKO z dnia [...].08.2019 r., sygn. [...] dotyczące osiedla [...][...]), w przeciwnym razie - jeśli sam już moment uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego "tworzyłby" drogi publiczne, to nie byłoby potrzeby wydzielania działek "pod" utworzenie "przyszłej" drogi publicznej (a takie pojęcia użyte są przez przepisy np. art. 98 ugn);
11. nieprawidłowe przyjęcie przez SKO tego, że przedmiotem zaświadczenia mogą być przyszłe stany faktyczne i prawne, tj. przyszłe drogi publiczne/publiczne pasy drogowe, skoro bowiem aktualnie nie ma drogi publicznej czy publicznego pasa drogowego (o czym była mowa wyżej), to należy rozumieć, że - nie mając do tego kompetencji - SKO rozstrzygało co do przyszłego stanu prawnego i faktycznego, co do mogącej powstać dopiero w przyszłości drogi publicznej/publicznego pasa drogowego, która jednak np. wskutek zmiany planu bądź braku działań Miasta może nie powstać w przyszłości, tak jak nie powstała do tej pory - wskutek braku zainteresowania uregulowania sprawy przez [...] - które nie chciało po prostu płacić odszkodowania za wydzielony - wskutek przeprowadzenia podziału - pod drogę publiczną grunt;
12. dokonanie przez SKO i gminę wykładni przesłanek ustawy przekształceniowej art. 1 ust. 1 i ust. 1a rażąco sprzecznej z art. 31. ust. 2 Konstytucji RP (wymóg nakładania obowiązków ustawą) i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zasada proporcjonalności), art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa, zasada niedyskryminacji) i sprzecznej z przepisami określającymi przedmiot i zakres wydawanego zaświadczenia (art. 217 kpa, art. 218 kpa)
Skarżący podkreślił, że mieszkańcy zbudowali chodnik i parking i dla miasta taka sytuacja była wygodna przez wiele lat, mimo iż miasto mogło przez lata dokonać podziału z urzędu w oparciu o art. 97 ust. 3 UGN w zw. z art. 6 pkt 1 UGN (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z 1 marca 2007 r., sygn. I SA/Wa 1889/06);
13. pominięcie przez SKO nielojalnego działania gminy, która:
- przedstawia twierdzenia niezgodne z prawdą co do istnienia aktualnie drogi publicznej w sytuacji nie istnienia drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych oraz
- przedstawia niezgodne z prawdą twierdzenia co do powodów nie dokonania przez gminę wydzielenia planowanego pasa drogowego w sytuacji oczywistej możliwości dokonania takiego wydzielenia fragmentu działki w oparciu o przepisy art. 97 ust. 3 ugn w zw. z art. 6 pkt 1 UGN (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrokz 1 marca 2007 r., sygn. I SA/Wa 1889/06);
14. zarzut pominięcia przez SKO tego, że pod pozorem odmowy wydania zaświadczenia – [...] zmusza mieszkańców do dokonania wydzielenia działki pod pas drogowy na koszt mieszkańców w sytuacji, gdy zadania infrastruktury drogowej powinny być finansowane przez gminę, a nadto - wydzielenie nie jest konieczne do wydania (pozytywnego) zaświadczenia o przekształceniu z mocy ustawy z dniem 01.01.2019 r..
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 1 ust 1 ustawy z 2 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 916).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 916), zwanej dalej "ustawą". Grunty objęte powyższą regulacją zdefiniowano w art. 1 ust. 2 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub zabudowane na cele mieszkaniowe budynkami jedno lub wielorodzinnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przepisy ustawy stosuje się również, jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 1a ustawy).
Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, co z kolei wynika z art. 4 ust. 2 ustawy.
Oznacza to, że w aspekcie procesowym do tego rodzaju postępowania znajdzie zastosowanie tryb, o którym mowa w art. 217 i 218 kpa. Tego rodzaju postępowanie ma charakter uproszczony a organ wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencji i rejestrów. Art. 218 § 1 kpa dopuszcza przy tym możliwość przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego.
W niniejszej sprawie organ odmówił wydania zaświadczenia uznając, że sporna nieruchomość nie podlega przepisom ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 916), zwanej dalej "ustawą". Podstawą takiej oceny było ustalenie, na podstawie ewidencji gruntów i budynków, mapy z systemu GEOMAP oraz uchwały nr [...] Rady [...] z [...] stycznia 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Dworca [...], że na spornej nieruchomości usytuowane są cztery budynki mieszkalne oraz inne obiekty budowlane, tj. pas drogowy zajęty pod drogę powiatową ul. [...] (chodnik i miejsca postojowe).
W ocenie Sądu, organ nie dokonał prawidłowej oceny dokumentów w postaci informacji z księgi wieczystej. Nie uwzględnił też w ogóle zapisów prowadzonej przez siebie ewidencji gruntów i budynków.
Sąd zwraca uwagę, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych wypisu z rejestru gruntów (załączonego do skargi) wynika, że działki [...] i [...] stanowią tereny mieszkaniowe. Z kolei, w Dziale I-O księgi wieczystej nr [...] (k. 32 akt sprawy i k. 23 akt admnistracyjnych), jako sposób korzystania z działki nr [...] wskazano użytek BI – inne tereny zabudowane, a z działki nr [...] – użytek BP – zurbanizowane tereny niezabudowane. Ponadto brak jest w aktach wyrysu mapy ewidencyjnej z której wynikałoby, że wskazywana przez organ ulica [...] nie stanowi odrębnej działki ewidencyjnej, a działki [...] i [...] wchodzą w pas drogowy ulicy [...], który został wydzielony geodezyjnie.
Powoływany przez organ portal mapowy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 kpa. Nie może zatem stanowić źródła dowodowego i ani organ ani Sąd nie mają podstaw do tego aby na tego rodzaju dokumencie opierać ustalenia faktyczne.
Informacje zawarte w powołanych dokumentach nie pozwalają zaaprobować stanowiska organu, że część przedmiotowej nieruchomości stanowi pas drogi powiatowej. Stanowiska tego nie można przy tym wywodzić, jak czynią to organy, z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje, że część przedmiotowej nieruchomości jest przeznaczona pod drogę publiczną. W piśmiennictwie trafnie przyjmuje się bowiem, że należy odróżnić ustalenie przeznaczenia terenu pod drogę publiczną (np. w planie miejscowym) od ustawowo zdefiniowanej drogi publicznej jako budowli o nadanej kategorii drogi publicznej (nadawanie takiej kategorii następuje w odrębnej procedurze dla każdej z kategorii dróg publicznych, więc nie można nadać drodze publicznej kategorii w planie miejscowym). Kategoria może zostać nadana drodze publicznej dopiero po jej wybudowaniu, jako obiektu budowlanego, i po uzyskaniu przez nią warunków techniczno-użytkowych określonych w przepisach jako odpowiednie dla danej kategorii drogi. Nadanie kategorii drodze publicznej następuje zatem po planistycznym przeznaczeniu gruntu pod drogę publiczną, ewidencyjnym i prawnym wydzieleniu tego gruntu i wybudowaniu drogi, jako budowli o określonych parametrach techniczno-użytkowych. Wcześniejsze nadanie kategorii jakiejś drodze byłoby też sprzeczne z art. 1 w zw. z art. 2, 2a, 4 pkt 1 i 2 oraz art. 5 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także z art. 140 Kodeksu cywilnego (tak: E. Bończak – Kucharczyk. Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz aktualizowany, LEX 2020). Podsumowując, sam fakt planistycznego przeznaczenia danego gruntu pod drogę publiczną, (na co wskazywał już w odwołaniu skarżący) bez ewidencyjnego i prawnego wydzielenia tego gruntu i wybudowania na nim drogi, nie ma znaczenia dla oceny stanu faktycznego istniejącego na gruncie w dacie istotnej dla przekształcenia.
Jak wskazano powyżej, ocena czy objęta wnioskiem o wydanie zaświadczenia nieruchomość podlega zakresowi przedmiotowemu ustawy z 20 lipca 2018 r. poprzedzona musi być prawidłowym ustaleniem przez organ, na podstawie dostępnych ewidencji i rejestrów, stanu faktycznego istniejącego na gruncie. W niniejszej sprawie organy temu obowiązkowi nie sprostały, czym naruszyły art. 4 ust. 1 i 4 w związku z art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 1a ustawy z 20 lipca 2018 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę dokumentów urzędowych, a następnie ustali czy w świetle tych dokumentów istnieją podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 145 § 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI