I SA/Wa 2505/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość warszawską, uznając brak legitymacji skarżącej do dochodzenia roszczeń z powodu zbycia praw przez jej poprzedników prawnych.
Sprawa dotyczyła skargi Z. J. na decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość warszawską, która przeszła na własność gminy na mocy dekretu z 1945 r. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała swoich praw podmiotowych do gruntu, ponieważ jej poprzednicy prawni zbyły te prawa przed terminem określonym w dekrecie. W konsekwencji uznano, że skarżąca nie posiadała legitymacji do występowania z roszczeniem o odszkodowanie, co skutkowało bezprzedmiotowością postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi Z. J. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...]. Nieruchomość ta, objęta dekretem z 1945 r. o własności gruntów warszawskich, przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Z. J., jako spadkobierczyni dawnego właściciela, wniosła o odszkodowanie. Organy administracji uznały jednak, że skarżąca nie wykazała swoich praw podmiotowych, ponieważ jej poprzednicy prawni, J. i F. małż. J., zbyły prawa i roszczenia wynikające z dekretu na rzecz J. K. aktem notarialnym z 1948 r., a następnie J. K. przelał te prawa na rzecz J. i M. małż. K. aktem z 1957 r. Brak złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy w terminie określonym w dekrecie (do lutego 1949 r.) przez pierwotnych właścicieli, w połączeniu ze zbyciem praw, skutkowało utratą przez nich roszczeń. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, uznając, że skarżąca nie posiadała legitymacji procesowej do dochodzenia odszkodowania. W związku z tym postępowanie zostało słusznie umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że bezprzedmiotowość oznacza brak materialnoprawnych podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a decyzja o umorzeniu jest orzeczeniem formalnym kończącym postępowanie bez rozstrzygania co do istoty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie posiada legitymacji procesowej, ponieważ jej poprzednicy prawni skutecznie zbyły prawa i roszczenia wynikające z dekretu z 1945 r. na rzecz osób trzecich przed upływem terminu do ich realizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zbycie praw i roszczeń przez poprzedników prawnych skarżącej na mocy aktu notarialnego z 1948 r. spowodowało utratę przez nich uprawnień wynikających z dekretu z 1945 r. Brak złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy w terminie oraz fakt zbycia praw przed tym terminem skutkowały bezprzedmiotowością postępowania w przedmiocie odszkodowania, a tym samym brakiem legitymacji skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, co oznacza brak materialnoprawnych podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
ppsa art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 1
Grunty warszawskie przeszły na własność gminy.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § 1
Dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni byli uprawnieni do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy w ciągu 6 miesięcy od objęcia gruntu przez gminę.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § 2
Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku bezprzedmiotowości postępowania, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 9a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa o ustroju m.st. Warszawy art. 20 § 1
ppsa art. 106 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia wniosku dowodowego, gdy jego uwzględnienie nie jest niezbędne lub spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zbycie przez poprzedników prawnych skarżącej praw i roszczeń wynikających z dekretu z 1945 r. na rzecz osób trzecich przed terminem określonym w dekrecie. Brak wykazania przez skarżącą praw podmiotowych do gruntu. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego z powodu braku legitymacji procesowej strony.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące nieważności decyzji i przewlekania postępowania. Kwestionowanie zmian ustrojowych i ich oceny jako podstawa do zakwestionowania dokonanych czynności prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Zbycie przez poprzedników prawnych skarżącej roszczeń dekretowych aktem notarialnym z [...] czerwca 1948 r. spowodowało, że skarżąca utraciła prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r., co do działki nr [...].
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Bożena Marciniak
członek
Monika Sawa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu warszawskiego dotyczących zbycia praw i roszczeń oraz skutków braku legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i zbyciem praw przed terminem ich realizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń związanych z dekretami warszawskimi i ich interpretacji w kontekście współczesnego postępowania administracyjnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Zbycie praw do nieruchomości z 1948 roku decyduje o odszkodowaniu w 2020 roku – kluczowa interpretacja WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2505/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-11-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/ Bożena Marciniak Monika Sawa /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Grunty warszawskie Sygn. powiązane I OSK 2194/21 - Postanowienie NSA z 2025-01-21 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1945 nr 50 poz 279 art. 7 ust. 1 i 2 Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] października 2019 r. Nr [...] Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z poźn. zm.) dalej jako k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 poz. 2204 ze zm.) dalej jako u.g.n. po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] września 2019 r. Z. J. od decyzji Prezydenta W. nr [...] , z dnia [...].08.2019 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku złożonego w dniu 9 maja 2018 r., przez Z. J. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...] o pow. [...] m2, wchodzącą obecnie w skład dz. ew. nr [...],[...],[...] z obrębu [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w W. przy ul. [...], ozn. Jako "[...]" dz. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu nieruchomości warszawskie, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 cyt. dekretu przeszły na własność gminy W. , a następnie z mocy art. 32 ust.2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Grunt przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład obecnych dz. ew. nr [...],[...] i [...] z obr. [...] i na mocy art.20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju W. (tj. Dz.U. z 2015r. poz. 1438) stanowi własność W. W dniu 9 maja 2018 r. do Urzędu W. wpłynął wniosek Z. J. o realizację jej uprawnień, jako spadkobierczyni dawnego właściciela nieruchomości, poprzez wypłacenie odszkodowania płatnego gotówką lub w naturze przyznaniem analogicznych lokalizacyjnie działek zamiennych. Wniosek potraktowano jako wystąpienie w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wniosek uzupełniono o postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] grudnia 1960 r., sygn. [...], z którego wynika, iż spadek po J. J. zm. [...] października 1960 r. w L. nabyli: F. J. w 1/4 części i Z. J. w 3/4 części. Następstwo prawne wnioskodawczyni po F. J. nie zostało udowodnione. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewoda wskazał, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania czyli konkretnej sprawy, w której organ administracji jest władny rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.04.2003r., sygn. akt. III SA 2225/2001, publ. Lex nr 82196; podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17.03.2004r., sygn. akt IV SA 3439/2002, pub. Lex nr 15962). Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe (co nie stoi w sprzeczności formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości") oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, chodzić będzie o śmierć osoby fizycznej lub o utratę przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, czy też niedopuszczalność wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającą z przepisów odrębnych albo z oceny prawnej orzeczenia sądu administracyjnego (por. Borkowski Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa, 201 Ir.). Reasumując w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: a) w sprawie działa organ administracji publicznej w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (znaczenie funkcjonalne); b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (chodzi przede wszystkim o właściwość rzeczową); c) sprawa ma charakter indywidualny, a więc dotyczy ona imiennie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków; d) rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej; e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia; f) nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie; g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w przepisie zawierającym normę kompetencyjną; h) istnieje podmiot mogący być stroną postępowania (posiadający zdolność administracyjnoprawną); i) podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (legitymacją procesową); j) podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie (prowadzenie postępowania administracyjnego z urzędu, w sytuacji gdy konieczny jest wniosek strony jest niedopuszczalne). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z [...] lipca 1948 r. nr [...], stosownie do działu I i II wykazu hipotecznego nieruchomości pod nazwą "[...]", tytuł własności działki oznaczonej nr [...], zawierającej powierzchnię [...] m2, uregulowany był jawnym wpisem na imię J. i F. małż. J. na mocy wniosku z dnia 22 lipca 1935 r. W aktach sprawy znajduje się wypis z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...], w którym zostało wskazane, że J. K. na mocy aktu z dnia [...] czerwca 1948r. Nr rep. [...] nabył od J. i F. małż. J. prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo na własność niezabudowanej działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...]. Na mocy ww. aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...] J. K. przelał prawa i roszczenia w stosunku do działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...] na rzecz J. i M. małż. K.. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6- ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach [...]. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy w/wym. wnioski zostały załatwione odmownie. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 roku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. , a więc termin do złożenia wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 roku. Wojewoda wskazał, że z ustaleń organu I instancji wynika, że J. i F. małż. J. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] , Nr hip. [...]" dz. [...]. W związku z tym, z dniem zawarcia ww. aktu notarialnego z [...] czerwca 1948 r. J. i F. małż. J. utracili prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. Brak tego dokumentu pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, bowiem jak wskazano powyżej na mocy następnego aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...], który znajduje się w aktach sprawy, J. K. przelał prawa i roszczenia w stosunku do działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...] na rzecz J. i M. małż. K.. Wojewoda wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2018 r. organ I instancji poinformował wnioskodawczynię o fakcie zawarcia ww. umowy zbycia roszczeń dekretowych z dnia [...] czerwca 1948 r. i tym samym o tym, że zbycie roszczeń na mocy ww. aktu notarialnego z [...] czerwca 1948 r. przez J. i F. małż. J. powoduje, że osoby zbywające utraciły prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r., co do działki nr [...]. Wojewoda za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, że Z. J. nie wykazała swoich praw podmiotowych do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...], które niesłusznie wywodziła po J. i F. małż. J., którzy zbyli te prawa. Tym samym Z. J. nie legitymowała się prawem do występowania z roszczeniem o przyznanie odszkodowania. W związku z tym, z uwagi na brak legitymacji do występowania z roszczeniem, na mocy art. 105 kpa, postępowanie w sprawie z wniosku złożonego w dniu 9 maja 2018 r., przez Z. J. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Jako "[...]" dz. [...] o pow. [...] m2, wchodzącą obecnie w skład dz. ew. nr [...],[...],[...] z obrębu [...] zostało umorzone. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. J.. W zarzutach skarżąca odwołała się do przepisów Konstytucji z 23 kwietnia 1935 r. wskazując, że zaskarżona decyzja nosi znamiona nieważności. Zarzuciła również organowi przewlekanie postępowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji . W treści skargi i jej uzasadnieniu skarżąca szczegółowo przedstawiła swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że w wypadku gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość, o której mowa w powołanym przepisie oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Zawsze jednak oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Organ umarza więc postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na aprobatę zasługuje przyjmowany w orzecznictwie pogląd, wedle którego istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 467/11, LEX nr 1219036). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Jej wydanie jest obligatoryjne w przypadku bezprzedmiotowości. W niniejszej sprawie organ wszczął postępowanie o skonkretyzowanym przedmiocie a mianowicie w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...] o pow. [...] m2 wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...],[...],[...]z obrębu [...]. Jak ustaliły organy z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z [...] lipca 1948 r. nr [...], stosownie do działu I i II wykazu hipotecznego nieruchomości pod nazwą "[...]", wynika, że tytuł własności działki oznaczonej nr [...], zawierającej powierzchnię [...] m2, uregulowany był jawnym wpisem na imię J. i F. małż. J. na mocy wniosku z dnia 22 lipca 1935 r. W aktach brak jest aktu notarialnego z 1935 r. jednakże organ nie kwestionował, że na jego mocy J. i F. małż. J. stali się właścicielami przedmiotowej nieruchomości gdyż fakt ten został ujawniony w treści księgi wieczystej. W aktach sprawy nadto znajduje się wypis z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...], w którym zostało wskazane, że J. K. na mocy aktu z dnia [...] czerwca 1948r. Nr rep. [...] nabył od J. i F. małż. J. prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo na własność niezabudowanej działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...]. Na mocy ww. aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...] J. K. przelał prawa i roszczenia w stosunku do działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...] na rzecz J. i M. małż. K.. Strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu podważającego ważność tych aktów notarialnych. Kwestionowanie natomiast zmian ustrojowych i ich oceny nie może stanowić podstawy do zakwestionowania dokonanych czynności prawnych w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Należy za organem wskazać, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz.U. Nr 50 poz. 279)(dalej: dekret), dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6- ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach [...]. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy w/wym. wnioski zostały załatwione odmownie. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 roku, tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. , a więc termin do złożenia wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 roku. J. i F. małż. J. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], Nr hip. [...]" dz. [...]. Przed datą objęcia niniejszego gruntu w posiadanie tj. przed 16 sierpnia 1948 r. przez Gminę J. i F. małż. J. na mocy właśnie aktu notarialnego z [...] czerwca 1948 r. utracili prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r. gdyż przelali jej na J. K.. Brak tego dokumentu w aktach nie poddaje w wątpliwość tej czynności ponieważ na mocy aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1957 r., rep. [...], który już znajduje się w aktach sprawy, J. K. przelał z kolei prawa i roszczenia w stosunku do działki nr [...] położonej w W., przy ul. [...]ozn. jako "[...]" na rzecz J. i M. małż. K.. W treści tego aktu notarialnego ujawniono dane aktu notarialnego na mocy którego to J. K. nabył prawa do tych roszczeń od J. i F. małż. J.. Tym samym fakt zbycia przez poprzedników prawnych skarżącej roszczeń dekretowych aktem notarialnym z [...] czerwca 1948 r. spowodował, że skarżąca utraciła prawa i roszczenia wynikające z dekretu z dnia 26 października 1945 r., co do działki nr [...]. Tym samym Z. J. nie wykazała praw podmiotowych do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. jako "[...]" dz. [...], po J. i F. małż. J., gdyż prawa te zbyli jej poprzednicy, za życia, na rzecz osoby trzeciej. W konsekwencji organy zasadnie uznały, że Z. J. nie legitymowała się prawem do występowania z roszczeniem o przyznanie odszkodowania i z tego powodu z uwagi na brak legitymacji do występowania z roszczeniem, na mocy art. 105 kpa, postępowanie w sprawie z wniosku złożonego w dniu 9 maja 2018 r., przez Z. J. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Jako "[...]" dz. [...] o pow. [...] m2, wchodzącą obecnie w skład dz. ew. nr [...],[...],[...] z obrębu [...], organy prawidłowo w sprawie umorzyły ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.). Nie ma również podstaw do przyjęcia, że rozpoznanie skargi na decyzję umarzającą postępowanie administracyjną jest formą ochrony niezgodną ze standardami wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2876/15). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, tak jak wskazano na wstępie, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 617/18). Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, jest więc orzeczeniem formalnym kończącym sprawę bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i jest wyjątkiem, który należy traktować jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 626/18). Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Podnoszone natomiast w toku postępowania przez skarżącą zarzuty dotyczące bezprawnego pozbawienia jej własności nieruchomości nie leżą we właściwości sądu administracyjnego. Sąd oddalił wniosek dowodowy zgłoszony na rozprawie 25 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 106 § 3 ppsa, gdyż dopuszczenie tego dowodu nie było niezbędne dla wyjaśnenia istotnych wątpliwości w sprawie a jego uwzględnienie spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania w szczególności, że dane wynikające z tego dokumentu znajdują potwierdzanie w zaświadczeniu z ksiąg wieczystych, . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 II OPS 6/19).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI