I SA/WA 2502/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii stwierdzającą wydanie decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, uznając, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie uwłaszczenia z powodu wcześniejszej komunalizacji.
Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która stwierdziła, że wcześniejsza decyzja Wojewody Łódzkiego z 2004 r. o uwłaszczeniu gruntu Skarbu Państwa została wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca argumentowała, że decyzja wojewody była zgodna z prawem i stanem faktycznym w dacie jej wydania. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko ministra, że nieruchomość już wcześniej uległa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta [...], co wykluczało możliwość nabycia jej przez PKP S.A. na podstawie ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r., która utrzymywała w mocy decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 września 2021 r. Decyzje te stwierdzały, że decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 2 czerwca 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca spółka zarzuciła ministrowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja wojewody rażąco narusza prawo, podczas gdy w dacie jej wydania była zgodna z ówczesnym stanem prawnym i faktycznym oraz uzyskała walor prawomocności. Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek o uwłaszczenie złożono w 1999 r., a nieruchomość, na której znajduje się linia kolejowa o znaczeniu państwowym, była wówczas własnością Skarbu Państwa. Sąd uznał skargę za niezasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że sporna nieruchomość w dacie mającej znaczenie dla uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.) nie stanowiła już własności Skarbu Państwa, lecz uległa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym. Sąd podkreślił, że nabycie prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji nie mogło naruszać praw osób trzecich, a komunalizacja mienia była zjawiskiem powszechnie znanym. Nawet jeśli decyzja komunalizacyjna została wydana później, jej skutek prawny nastąpił z mocy samego prawa w dacie wskazanej w ustawie. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ nadzoru może stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, nawet jeśli naruszenie dotyczyło stanu prawnego nieruchomości, która uległa komunalizacji z mocy prawa przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że komunalizacja mienia Skarbu Państwa nastąpiła z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. W związku z tym, w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej przez wojewodę (2004 r.) oraz w dacie mającej znaczenie dla uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.), nieruchomość nie stanowiła już własności Skarbu Państwa, co uniemożliwiało uwłaszczenie na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji. Skutek komunalizacji, następujący z mocy prawa, nie może być ignorowany, nawet jeśli deklaratoryjna decyzja komunalizacyjna została wydana później.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
ustawa o komercjalizacji PKP art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepis ten stanowił podstawę do nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwo państwowe, jeśli grunty te były w jego posiadaniu w dniu 5 grudnia 1990 r. i nie istniały dokumenty o przekazaniu ich w formie prawem przewidzianej. Nabycie to nie mogło naruszać praw osób trzecich.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający skutek oddalenia skargi.
Pomocnicze
przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie art. 5 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Przepisy te stanowiły podstawę do komunalizacji mienia Skarbu Państwa na rzecz gmin z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.
k.p.a. art. 156 § par. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 156 § par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ograniczający możliwość stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 10 lat od jej doręczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość, której dotyczyła decyzja uwłaszczeniowa, uległa komunalizacji z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., co wykluczało możliwość jej uwłaszczenia przez PKP S.A. na podstawie ustawy o komercjalizacji. Skutek komunalizacji nastąpił z mocy prawa, niezależnie od późniejszego wydania deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest dopuszczalne, nawet jeśli minęło 10 lat od jej wydania, gdyż nie jest tożsame ze stwierdzeniem nieważności.
Odrzucone argumenty
Decyzja Wojewody Łódzkiego z 2004 r. została wydana zgodnie z ówczesnym stanem faktycznym i prawnym oraz uzyskała walor prawomocności. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja wojewody rażąco narusza prawo. Naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z upływem 10 lat od wydania decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. uwłaszczenie [...] dokonywane w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. [...] nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r., a sama okoliczność wydania deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa W dacie wydawania kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji uwłaszczeniowej wojewody z 2004r. [...] sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a zatem niezasadne było uznanie, że w stosunku do niej zaistniały przesłanki z art. 34 ustawy. Trzeba w tym zakresie podkreślić, że komunalizacja mienia Skarbu Państwa była zjawiskiem powszechnie znanym, a organem orzekającym w tym przedmiocie jest w I instancji wojewoda, a więc ten sam organ, który orzekał w 2004r. w kontrolowanej w ramach nadzoru sprawie.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Dargas
członek
Bożena Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia Skarbu Państwa i jej pierwszeństwa przed przepisami o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych, a także dopuszczalności stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa po upływie 10 lat."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia w okresie transformacji ustrojowej i przepisami o komercjalizacji PKP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością mienia państwowego i samorządowego w okresie transformacji, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Komunalizacja kontra komercjalizacja: Kto pierwszy, ten lepszy? Sąd rozstrzyga spór o majątek PKP S.A.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2502/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-04-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-10-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Jolanta Dargas Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Gospodarka mieniem Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 156 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DO-II.7610.595.2019.JL w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę. Uzasadnienie W skardze na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej jako organ/minister) z dnia 23 sierpnia 2022 r. znak: DO-I.7610.595.2019.JL utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 września 2021 r. znak DO- II.7610.595.2019.KC stwierdzającą, że decyzja Wojewody Łódzkiego (dalej jako wojewoda) z dnia 2 czerwca 2004r. znak: SP.V./GN.IV.7224/2/1655a/99/MS została wydana z naruszeniem prawa, [...] SA w [...] (dalej jako skarżąca/spółka/[...]) zarzuciła ministrowi naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez uznanie, iż decyzja Wojewody [...] z dnia 2 czerwca 2004r. znak: SP.V./GN.IV.7224/2/1655a/99/MS rażąco narusza prawo tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r., poz. 146), w sytuacji, kiedy ww decyzja wojewody w dacie jej orzekania została wydana zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i prawnym nieruchomości, i uzyskała walor prawomocności. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 sierpnia 2022 r. znak: DO-II.7610.595.2019.JL i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 września 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że z wnioskiem o uwłaszczenie wystąpiła już w 1999r., wówczas w księdze wieczystej Skarb Państwa wpisany był jako właściciel nieruchomości a przy tym na ww nieruchomości usytuowana jest linia kolejowa nr [...] [...] - [...], która jest linią państwowego znaczenia — na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 569) — wydanego w wyniku delegacji ustawowej na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789, z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana w trybie nadzoru decyzja zapadła m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm., dalej jako ustawa). Stwierdzała ona nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Ww przepis zawarty w art. 34 ww. ustawy stanowi, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Stwierdzając nabycie ww prawa użytkowania wieczystego z naruszeniem prawa organ podał, że sporna nieruchomość w istotnej z punktu widzenia dacie (tj. 5 grudnia 1990r.) nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Minister przywołał w tym zakresie wiążącą i prawomocną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 12 czerwca 2014 r. nr [...], wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2635/14 i oddalający skargę kasacyjną [...] - wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2317/15. Organ wskazał ponadto, że prawo własności Gminy Miasta [...] do nieruchomości oznaczonej jako (podzielone w 2007r.) działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji minister podał przy tym, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo-administracyjnym uwłaszczenie [...] dokonywane w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa, tj. mienia komunalizowanego na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r., a sama okoliczność wydania deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał w dniu 27 maja 1990 r. (minister przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03, Legalis 69002, wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt. I OSK 1926/11, z dnia 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1475/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1788/16; publ. CBOSA). W ocenie Sądu argumentacja organu i dokonana przez ministra wykładnia przywołanych wyżej przepisów nie narusza prawa, w tym art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że w sprawie nie doszło do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody z 2004r. a jedynie organ uznał, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Wbrew zarzutom skargi (zawartym w jej uzasadnieniu) nie ma więc podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Ww ustawa znowelizowała art. 156 § 2 kpa czyniąc niedopuszczalnym stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej - o ile od jej doręczenia upłynęło 10 lat, co minister w kontrolowanej sprawie uwzględnił. Zaskarżona decyzja ministra nie eliminuje uwłaszczeniowej decyzji wojewody z obrotu, a zatem zarzuty [...] w tym zakresie pozostają chybione. Chybione są też zarzuty co do tego, że deklaratoryjna decyzja komunalizacyjna nie kreuje prawa "wstecz" a więc z datą 27 maja 1990r. W sprawach związanych z komunalizacją nie budzi wątpliwości, że skutek prawny zmiany właściciela mienia państwowego nastąpił z mocy samego prawa w dniu 27 maja 1990r. W dacie wydawania kontrolowanej w trybie nadzoru decyzji uwłaszczeniowej wojewody z 2004r. (a dotyczącej stanu prawnego określanego na 5 grudnia 1990r. ze skutkiem na 27 października 2000r.) sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a zatem niezasadne było uznanie, że w stosunku do niej zaistniały przesłanki z art. 34 ustawy. I jakkolwiek istotnie, w dacie decyzji wojewody, tj. 2 czerwca 2004r. decyzja komunalizacyjna nie funkcjonowała w obrocie, to jednak finalnie, jej skutek – następujący z mocy samego prawa, nie może być zignorowany, co znalazło wyraz w zaskarżonej decyzji nadzorczej. Trzeba w tym zakresie podkreślić, że komunalizacja mienia Skarbu Państwa była zjawiskiem powszechnie znanym, a organem orzekającym w tym przedmiocie jest w I instancji wojewoda, a więc ten sam organ, który orzekał w 2004r. w kontrolowanej w ramach nadzoru sprawie. Ponad dekadę od daty mającej z mocy samego prawa komunalizacji, wojewoda powinien był mieć na uwadze, że jego wieloletnia bezczynność w sprawie komunalizacji może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia w innych sprawach dotyczących mienia Skarbu Państwa. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI