I SA/WA 250/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie. Nieruchomość ta, objęta dekretem z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów, przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Zgodnie z dekretem, dawni właściciele mieli prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, jeśli korzystanie z gruntu dało się pogodzić z planem zabudowania. W tej sprawie wniosek został złożony w terminie, jednak organy administracji odmówiły jego uwzględnienia, powołując się na art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdy grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne, wymienione w art. 6 tej ustawy. W uzasadnieniu wskazano, że część nieruchomości jest przeznaczona pod ciąg pieszy w ramach parku, a część zajmuje centrum. Sąd, kontrolując legalność decyzji, uznał skargę za niezasadną. Podkreślono, że art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzony nowelizacją z 2015 r., pozwala na odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli, jeśli istnieją przesłanki wskazane w tym przepisie, niezależnie od pierwotnych przesłanek dekretowych. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (Kp 3/15), który potwierdził konstytucyjność art. 214a u.g.n., w tym w zakresie przeznaczenia gruntu na cele publiczne. W ocenie Sądu, przeznaczenie części nieruchomości na ciąg pieszy i teren zieleni (cele użyteczności publicznej) oraz lokalizacja centrum na innej części nieruchomości uzasadniały odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 6 pkt 9c i art. 6 pkt 6 u.g.n. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zastosowanie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, zwłaszcza w przypadkach, gdy grunt jest przeznaczony na cele publiczne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i późniejszymi przepisami, w tym art. 214a u.g.n. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzony nowelizacją z 2015 r., może stanowić podstawę do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie objętym dekretem warszawskim, nawet jeśli pierwotne korzystanie z gruntu było zgodne z planem zabudowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwala na odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego, jeśli grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne określone w art. 6 tej ustawy, niezależnie od przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nowelizacja z 2015 r. dodała art. 214a do ustawy o gospodarce nieruchomościami, który umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w przypadkach wymienionych w tym przepisie, w tym ze względu na cele publiczne. Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za zgodny z Konstytucją. Przeznaczenie gruntu na cele publiczne, takie jak ciąg pieszy czy budowa centrum, uzasadnia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Czy przeznaczenie części nieruchomości na ciąg pieszy w ramach parku oraz lokalizacja centrum na innej części nieruchomości stanowi realizację celów publicznych w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, budowa i utrzymywanie publicznie dostępnych ciągów pieszych, parków oraz budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów, uczelni publicznych czy instytucji kultury stanowią cele publiczne.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 6 pkt 9c u.g.n. (ciągi piesze, parki) oraz art. 6 pkt 6 u.g.n. (budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów, uczelni publicznych), uznając, że lokalizacja ciągu pieszego w parku oraz centrum na spornej nieruchomości wpisuje się w definicję celów publicznych.
Przepisy (7)
Główne
u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, jeżeli grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne określone w art. 6.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez sąd.
Pomocnicze
u.g.n. art. 6 § pkt 9c
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definiuje cele publiczne, w tym wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa.
u.g.n. art. 6 § pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Definiuje cele publiczne, w tym budowę i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § ust. 1 i 2
Określa prawo dawnych właścicieli do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i warunki, pod jakimi gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek (zgodność z planem zabudowania).
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.s.w.n. art. 165 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dotyczy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, które mogą być objęte celami publicznymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeznaczenie gruntu na cele publiczne (ciąg pieszy, centrum) uzasadnia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 81 a § 1 k.p.a.) przez brak wyczerpujących czynności procesowych i nierozpatrzenie wniosku dekretowego przed rozpoczęciem inwestycji. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) przez ograniczenie postępowania odwoławczego do weryfikacji decyzji organu I instancji. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 214a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 6 i 9c u.g.n.) przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że grunt nie jest przeznaczony na cele publiczne. • Naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 r. przez pominięcie, że roszczenie byłego właściciela ma charakter bezwzględny. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 21 ust. 2, 21 ust. 1 w zw. z art. 20, 64 ust. 3, 31 ust. 3 w zw. z art. 215 ust. 2 ugn) przez przyjęcie, że można odmówić ustanowienia użytkowania wieczystego w każdym przypadku, gdy jednostka samorządu terytorialnego chce zablokować taką możliwość. • Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. • sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną • art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jego celem jest umożliwienie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, w przypadkach wymienionych w tym przepisie. • Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego. • W ocenie Trybunału skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Jolanta Dargas
sprawozdawca
Magdalena Durzyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, zwłaszcza w przypadkach, gdy grunt jest przeznaczony na cele publiczne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i późniejszymi przepisami, w tym art. 214a u.g.n. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń do gruntów warszawskich i ich kolizji z celami publicznymi, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na kontekst reprywatyzacyjny i rozwój miasta.
“Prawo do ziemi z przeszłości kontra potrzeby miasta: Sąd rozstrzyga o użytkowaniu wieczystym gruntu warszawskiego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.