I SA/WA 250/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-11-04
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościdekret warszawskiużytkowanie wieczystecele publicznegospodarka nieruchomościamiprawo administracyjneroszczenia reprywatyzacyjneWarszawa

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego, uznając, że cel publiczny (ciąg pieszy, centrum) uzasadnia odmowę na podstawie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego, który przeszedł na własność gminy na mocy dekretu z 1945 r. Skarżący, następca prawny dawnych właścicieli, domagał się przyznania tego prawa. Organy administracji odmówiły, powołując się na przeznaczenie gruntu na cele publiczne (ciąg pieszy, centrum). Sąd uznał odmowę za zasadną, wskazując na zgodność z art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który pozwala na odmowę w takich przypadkach, nawet jeśli pierwotnie korzystanie z gruntu było zgodne z planem zabudowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie. Nieruchomość ta, objęta dekretem z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów, przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa. Zgodnie z dekretem, dawni właściciele mieli prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, jeśli korzystanie z gruntu dało się pogodzić z planem zabudowania. W tej sprawie wniosek został złożony w terminie, jednak organy administracji odmówiły jego uwzględnienia, powołując się na art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdy grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne, wymienione w art. 6 tej ustawy. W uzasadnieniu wskazano, że część nieruchomości jest przeznaczona pod ciąg pieszy w ramach parku, a część zajmuje centrum. Sąd, kontrolując legalność decyzji, uznał skargę za niezasadną. Podkreślono, że art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzony nowelizacją z 2015 r., pozwala na odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłych właścicieli, jeśli istnieją przesłanki wskazane w tym przepisie, niezależnie od pierwotnych przesłanek dekretowych. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (Kp 3/15), który potwierdził konstytucyjność art. 214a u.g.n., w tym w zakresie przeznaczenia gruntu na cele publiczne. W ocenie Sądu, przeznaczenie części nieruchomości na ciąg pieszy i teren zieleni (cele użyteczności publicznej) oraz lokalizacja centrum na innej części nieruchomości uzasadniały odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 6 pkt 9c i art. 6 pkt 6 u.g.n. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwala na odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego, jeśli grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne określone w art. 6 tej ustawy, niezależnie od przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że nowelizacja z 2015 r. dodała art. 214a do ustawy o gospodarce nieruchomościami, który umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w przypadkach wymienionych w tym przepisie, w tym ze względu na cele publiczne. Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za zgodny z Konstytucją. Przeznaczenie gruntu na cele publiczne, takie jak ciąg pieszy czy budowa centrum, uzasadnia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Umożliwia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu, jeżeli grunt jest przeznaczony lub wykorzystywany na cele publiczne określone w art. 6.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd.

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § pkt 9c

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definiuje cele publiczne, w tym wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa.

u.g.n. art. 6 § pkt 6

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Definiuje cele publiczne, w tym budowę i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § ust. 1 i 2

Określa prawo dawnych właścicieli do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i warunki, pod jakimi gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek (zgodność z planem zabudowania).

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.s.w.n. art. 165 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Dotyczy podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, które mogą być objęte celami publicznymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeznaczenie gruntu na cele publiczne (ciąg pieszy, centrum) uzasadnia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3, 81 a § 1 k.p.a.) przez brak wyczerpujących czynności procesowych i nierozpatrzenie wniosku dekretowego przed rozpoczęciem inwestycji. Naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) przez ograniczenie postępowania odwoławczego do weryfikacji decyzji organu I instancji. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 214a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 6 i 9c u.g.n.) przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że grunt nie jest przeznaczony na cele publiczne. Naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 r. przez pominięcie, że roszczenie byłego właściciela ma charakter bezwzględny. Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 21 ust. 2, 21 ust. 1 w zw. z art. 20, 64 ust. 3, 31 ust. 3 w zw. z art. 215 ust. 2 ugn) przez przyjęcie, że można odmówić ustanowienia użytkowania wieczystego w każdym przypadku, gdy jednostka samorządu terytorialnego chce zablokować taką możliwość. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jego celem jest umożliwienie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, w przypadkach wymienionych w tym przepisie. Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego. W ocenie Trybunału skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący

Jolanta Dargas

sprawozdawca

Magdalena Durzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, zwłaszcza w przypadkach, gdy grunt jest przeznaczony na cele publiczne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich objętych dekretem z 1945 r. i późniejszymi przepisami, w tym art. 214a u.g.n. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznych roszczeń do gruntów warszawskich i ich kolizji z celami publicznymi, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na kontekst reprywatyzacyjny i rozwój miasta.

Prawo do ziemi z przeszłości kontra potrzeby miasta: Sąd rozstrzyga o użytkowaniu wieczystym gruntu warszawskiego.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 250/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 214a,6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 85
art. 165 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust. 2 i ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. nr KOC/3024/Go/21 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Nieruchomość [...] oznaczona jako "[...] [...] ",
dz. nr [...] położona jest na terenie objętym działaniem dekretu
z dnia 26 października 1945 r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze
m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 roku,
tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 cyt. dekretu przeszedł na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 roku z chwilą likwidacji gmin - na własność
Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące,
uprawnieni byli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu
przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy
za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków,
jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić
z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.
W przypadku nieruchomości zabudowanej, budynki przechodziły na własność gminy wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy wnioski zostały załatwione odmownie.
Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 roku,
tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej
i Zarządu [...]. Zatem termin na złożenie wniosku upływał
z dniem 19 października 1948r. Jak wynika z treści zaświadczenia wydanego
w dniu [...] maja 1947 r. przez Sąd Okręgowy w [...], Wydział [...],
tytuł własności nieruchomości ozn. hip. "[...] ",
dz. nr [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię K. i M.
małżonków O. w częściach równych niepodzielnie.
W dniu [...] października 1948 r. K.O. złożył w imieniu własnym
i żony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości.
Grunt pochodzący z dawnej hipoteki oznaczony jest obecnie w ewidencji gruntów jako:
działka ewidencyjna nr [...] obr. [...] niezabudowana, której właścicielem jest miasto [...]
część ([...] m2) działki ewidencyjnej nr [...] z obr [...], której właścicielem jest miasto [...].
Po rozpatrzeniu wniosku K.O., Prezydent m. st. Warszawy decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. odmówił ustanowienia na rzecz
A.O., następcy prawnego K. i M. małżonków O. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy dawnej ulicy [...] nr [...], oznaczonego jako "[...] ", dz. nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącego obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...]
z obrębu [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że obecnie dla nieruchomości, w skład której wchodzą działki ewidencyjne nr [...] i [...]. z obrębu [...] nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ww. działka ewidencyjna
znajduje się w obszarze objętym projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - rejon [...]. Zgodnie z uchwałą
Nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 roku
w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego
[...] oraz uchwałą Nr [...] Rady [...]z dnia [...] marca 2018 roku w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] - etap [...], przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem [...], na którym dopuszcza się lokalizowanie funkcji mieszkaniowej z zaleceniem by udział tej funkcji kształtował się do 40% powierzchni zabudowy na terenie.
Organ I instancji powołał art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.), zgodnie z którym odmawia się oddania gruntu
w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku
o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze rn.st. Warszawy, niezależnie
od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6, tj. cele publiczne.
Zgodnie z art. 6 pkt 9c u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie, w tym budowa lub przebudowa.
Organ I instancji wskazał też, że na części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu
[...] zlokalizowany jest jeden z podstawowych, wyznaczonych ciągów pieszych Parku [...] (w budowie), zapewniający komunikację pieszą z ulicą [...]. Pozostała cześć ww. działki ewidencyjnej to teren zieleni
- związany integralnie z ciągiem pieszym. Natomiast na działce nr [...], w której skład wchodzi część dawnej nieruchomości hipotecznej, mieści się obecnie
Centrum [...] Nr [...].
Zgodnie z art. 6 pkt 6 u.g.n. celami publicznymi są m.in. budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych ... (pkt 6).
Od decyzji tej odwołanie wniósł A.O..
Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, że podstawą skarżonej decyzji jest art. 214a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.). Przepis ten wymienia przesłanki odmowy przyznania
prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu
z dnia 25 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze
m. st. Warszawy. O ile art. 7 ust. 2 dekretu nakazywał przyznanie prawa
(gmina uwzględni wniosek) w sytuacji, gdy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania,
to art. 214a wskazuje przesłanki odmowy przyznania prawa w sytuacjach innych
niż przeznaczenie w planie zagospodarowania. Jeżeli przesłanki wskazane
w art. 214a ust. 1 są spełnione, organ ma obowiązek odmówić przyznania
prawa użytkowania wieczystego.
Organ I instancji jako podstawę prawną odmowy wskazał art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n., czyli wymienione w art. 6 ustawy cele publiczne. W odniesieniu do gruntu stanowiącego część (dokładnie [...] m2) działki ewidencyjnej nr [...] miałaby to być budowa
i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów
i prokuratur, uczelni publicznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego
i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r.
- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, 374, 695, 875
i 1086), szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury
w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych. Skarżący w odniesieniu to części gruntu wchodzącej w skład działki nr [...] wskazał na punkt 7 - przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury;
Kolegium w tej części uznało, że obie wskazane podstawy - zarówno powołany
przez Prezydenta m. st. Warszawy art. 6 pkt 6 jak i art. 214a pkt 7 mogły znaleźć zastosowanie. Sformułowanie: przeznaczenie jest wskazaniem stanu faktycznego,
nie ma tu mowy o przeznaczeniu w planie zagospodarowania. Natomiast w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] Kolegium wskazało, że organ I instancji powołał art. 6 pkt 9c u.g.n. wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie,
w tym budowa lub przebudowa. Przepis ten jest sformułowany w sposób niejasny
- w istocie nie wiadomo, czy punkt ten dotyczy tylko tych gruntów, które mają podlegać podziałowi, a następnie dopiero będą na nich urządzane (budowane
lub przebudowywane) ciągli piesze, promenady i inne wskazane cele, czy też punkt ten dotyczy także tych gruntów, na których ciągi piesze są już urządzone, budowane
lub przebudowywane.
W ocenie Kolegium mamy tu do czynienia z przesłanką wskazaną w art. 214a pkt 12: przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Przepis ten sformułowany jest w sposób jasny, nie wymaga interpretacji, a działka
nr [...] jest, co wynika z akt, właśnie wykorzystywana na cele użyteczności publicznej.
Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł A.O., zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 81 a § 1 k.p.a.,
przez brak podjęcia przez organ wyczerpującej ilości czynności procesowych
oraz nie zbadanie i nie wyjaśnienie w sposób dostateczny, że rozpoczęcie inwestycji polegającej na przeprowadzeniu przez przedmiotową nieruchomość ciągu pieszego odbyło się przed rozpoznaniem wniosku dekretowego z dnia 8 października 1948 r.,
a zatem [...] powinno w pierwszej kolejności rozstrzygnąć sprawę
ww. wniosku dekretowego przed przystąpieniem do ewentualnej inwestycji,
co skutkowało błędnym ustaleniem, że działka nr [...] o pow. [...] m2
jest przeznaczona na cele publiczne;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 k.p.a., przez ograniczenie postępowania odwoławczego jedynie do weryfikacji i kontroli decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., i wskutek tego zaniechanie ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy,
wraz z rozpoznaniem zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu,
które to ponowne rozpoznanie sprawy stanowi istotę zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 214 a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 6 i art. 6 pkt 9 c ustawy o gospodarce nieruchomościami "ugn", przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zasadne jest odmówienie uwzględnienia wniosku z dnia 8 października 1948 r., o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości
na rzecz skarżącego, w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], podczas gdy grunt przedmiotowej nieruchomości nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak również nie jest zatem przeznaczony
na cele publiczne;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy polegające na pominięciu przez organ administracji tego, iż roszczenie byłego właściciela gruntu ma charakter bezwzględny i rozporządzenie gruntem przed rozpoznaniem tego roszczenia stanowi rażące naruszenie wskazanego przepisu.
Mając na względzie obowiązek bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., o którym mowa w art. 8 ust. 2 Konstytucji, zarzucono również naruszenie przepisów Konstytucji tj. art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 w zw. z art. 215 ust. 2 ugn,
w wyniku przyjęcia, że w każdym przypadku można odmówić ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości, jeśli tylko jednostka samorządu terytorialnego
będzie chciała zablokować taką możliwość i podejmie w tym celu odpowiednie działania unicestwiające;
Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ odwoławczy powinien był uchylić
tę decyzję i orzec co do istoty sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 4 marca 2022 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący wniósł
o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: analizy geodezyjnej
z dnia [...] sierpnia 2021 r. wraz z załącznikami, dotyczącej rozliczenia nieruchomości na potrzeby postępowania administracyjnego o odszkodowanie w trybie art. 215
ustawy o gospodarce nieruchomościami, pisma z Archiwum Państwowego
z dnia 27 lipca 2021 r. wraz z załączonymi do niego materiałami archiwalnymi dotyczącymi oznaczenia położenia nieruchomości i stanu jej zniszczeń na fakt aktualnego geodezyjnego położenia nieruchomości oraz rozliczenia działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hipotecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach
danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę
za niezasadną.
Przepis art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić
z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jednakże nowelizacją
z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy
– Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2016 r. poz. 1271) został dodany art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jego celem jest umożliwienie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, w przypadkach wymienionych w tym przepisie.
Dotychczas bowiem decydujące dla orzekania o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego były przesłanki dekretowe.
Wymienione w przepisie art. 214a ustawy przesłanki odmowy ustanowienia
prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r., to m.in. przeznaczenie
lub wykorzystywanie gruntu na cele publiczne określone w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ust. 1 pkt 1), brak możliwości dokonania zgodnego z prawem
i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie,
o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności
i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (ust. 1 pkt 5).
Przesłanki wskazane w art. 214a ustawy mogą być stosowane niezależnie
od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r., tj. niezależnie od tego,
czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego dawało się pogodzić
z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Przepis art. 214a ustawy powoduje, że jeśli spełniona jest którakolwiek z przesłanek wymienionych w tym artykule, można odmówić ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych
bez badania, czy spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 7 ust. 2 dekretu.
Przepisy nowelizacji z 25 czerwca 2015 r. były przed ich wejściem w życie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 19 lipca 2016 r.,
Kp 3/15, uznał m.in., że art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy
o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy,
w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214a, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r.
o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3
oraz z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji.
W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny odniósł się szerzej do przepisów art. 214a ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdził, że wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu
na rzecz byłego właściciela - po pierwsze – do 1 sierpnia 1985 r. były ustawowymi przesłankami odmowy (na podstawie ustawy) i - po drugie - w okresie późniejszym,
w sprawach rozpatrywanych przez sądy wielokrotnie, były podstawą nieuwzględnienia wniosku restytucyjnego. Trybunał odniósł się kolejno do wszystkich pięciu przesłanek odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego, przewidzianych w art. 214a ustawy.
Stwierdzając konstytucyjność przewidzianej w art. 214a pkt 1 ustawy
odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych na cel publiczny wskazany w art. 6 tej ustawy, Trybunał przypomniał, że wykonywanie zadań publicznych przez administrację państwową i samorządową jest obligatoryjne. Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji),
to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia roszczenia
o ustanowienie użytkowania wieczystego. W ocenie Trybunału skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową. Trybunał uznał więc, że realizacja celu publicznego
- w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji - może uzasadniać odmowę ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz byłego właściciela. Odmowę tę należy jednak badać w każdym konkretnym przypadku. Podsumowując konstytucyjną ocenę art. 214a ustawy Trybunał stwierdził, że mocą tego przepisu ustawodawca dokonał ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela gruntu. Dzięki temu nastąpi wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości położonych w [...]. Bezpieczeństwo prawne i stabilizacja sytuacji prawnej,
zwłaszcza gdy chodzi o nieruchomości, stanowią wartość konstytucyjną.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 nowelizacji z 25 czerwca 2015 r. do spraw wszczętych
i niezakończonych stosuje się przepisy tej nowelizacji.
Jak wynika z akt sprawy sporne działki położone są na terenie, na którym
nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 roku
w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego
[...] oraz uchwałą Nr [...] Rady [...]z dnia [...] marca 2018 roku w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] - etap [...], przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem [...], na którym dopuszcza się lokalizowanie funkcji mieszkaniowej z zaleceniem by udział tej funkcji kształtował się do 40% powierzchni zabudowy na terenie.
Na części działki ewidencyjnej nr [...] zlokalizowany jest jeden z podstawowych, wyznaczonych ciągów pieszych Parku [...] (w budowie), zapewniający komunikację pieszą z ulicą [...]. Pozostała cześć ww. działki ewidencyjnej
to teren zieleni - związany integralnie z ciągiem pieszym. Natomiast na działce nr [...],
w której skład wchodzi część dawnej nieruchomości hipotecznej, mieści się obecnie [...].
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 6 pkt 9c ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy
jest wydzielenie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze, place, parki, promenady i bulwary, a także ich urządzenie, w tym budowa i przebudowa wskazać należy, że zaistniały przesłanki z art. 214a tej ustawy uniemożliwiające ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobiercy byłego przeddekretowego właściciela jeśli chodzi o działkę nr [...].
Podobnie zasadnie organy orzekające uznały, że brak jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki nr [...], na której zlokalizowane jest [...].
Słusznie Kolegium w tej części uznało, że obie wskazane podstawy
- zarówno powołany przez Prezydenta m. st. Warszawy art. 6 pkt 6 ustawy
o gospodarce nieruchomościami jak i art. 214a pkt 7 mogły znaleźć zastosowanie.
W odniesieniu do gruntu stanowiącego część (dokładnie [...] m2) działki ewidencyjnej
nr [...] miałaby to być budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, uczelni publicznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy
z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r.
poz. 85, 374, 695, 875 i 1086), szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych.
Natomiast punkt 7 art. 214a wskazuje na przeznaczenie nieruchomości na cele nauki, oświaty i kultury.
Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 214a pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z powołanymi w niej przepisami Konstytucji RP
oraz przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu są chybione. Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji
jest zbyt lakoniczne, jednakże uznać należy w związku z utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, że organ II instancji ustalenia dokonane przez Prezydenta
m.st. Warszawy uznał za własne.
Sąd odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z dokumentów załączonych do pisma z dnia 4 marca 2022 r. uznając, że sprawa niniejsza została dostatecznie wyjaśniona, a zawnioskowane dowody pozostają bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie
art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,
innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.
Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę