I SA/WA 2493/23

I SA/Wa 2493/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Anna Milicka-Stojek
Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 10 października 2023 r. nr KOX/573/Pu/23 w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej przekształceniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 24 lipca 2023 r. nr 8/OPZ/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz D. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 października 2023 r., nr KOX/573/Pu/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako "Kolegium/organ"), po rozpatrzeniu odwołania D. M. (dalej również jako "Skarżąca"), od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy (dalej również jako "Prezydent/organ I instancji") z 24 lipca 2023 r., nr 8/OPZ/2023, ustającej roczną opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaświadczeniem nr [...], z 20 grudnia 2021 r., Prezydent potwierdził, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], związanego z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], przekształciło się w prawo własności. Powyższe zawiadomienie zawierało również informujące o wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu w prawo własności – w kwocie 3929,50 zł, która powinna być wnoszona przez 99 lata, licząc od dnia przekształcenia.
D. M. nie zgodziła się z tak określoną wysokością opłaty przekształceniowej i pismem z 15 lutego 2022 r. wniosła do Prezydenta o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.
Decyzją z 15 lipca 2022 r., nr 27/OPZ/2022, Prezydent, działając na podstawie art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 6a i ust. 6c oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z 15 lutego 2022 r., ustalił opłatę roczną z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej powyżej nieruchomości w kwocie 3929,50 zł, nakładając obowiązek wnoszenia tak ustalonej opłaty przez każdoczesnego właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] przez 99 lat, licząc od dnia przekształcenia.
Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta wniosła Skarżąca, zaskarżając ją w całości.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Kolegium decyzją z 13 czerwca 2022 r., nr KOX/925/Pu/22, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę Prezydentowi do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 24 lipca 2023 r., nr 8/OPZ/2023, Prezydent, po ponownym rozpatrzeniu wniosku D. M. z 15 lutego 2022 r., orzekł:
1. ustalić wysokość opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem wielolokalowym, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], w odniesieniu do udziału wynoszącego [...] części związanego z prawem własności lokalu nr [...], dla którego jest prowadzona księga wieczysta nr [...], w kwocie 3929,50 zł;
2. ustalić obowiązek wnoszenia opłata rocznej przekształceniowej przez okres 99 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. od dnia 1 stycznia 2019 r.;
3. obciążyć opłatą roczną przekształceniową, o której mowa w pkt 1 decyzji, D. M., współwłaściciela nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], przy czym obowiązek wnoszenia opłaty rocznej z tytułu przekształcenia obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości, w odniesieniu do której istnieje roszczenie o opłatę, począwszy od dnia 1 stycznia roku następnego po roku, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości.
W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent wyjaśnił, że D. M. wynajmuję część lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ulicy [...] w W. na cele prowadzenia działalności gospodarczej, co w ocenie organu, uzasadnia twierdzenie, że Skarżąca jest przedsiębiorcą. Organ I instancji zauważył przy tym, że Skarżąca nie złożyła wniosku o udzielenie pomocy publicznej de minimis w ramach ustalenia opłaty przekształceniowej, co uniemożliwiło ustalenie okresu jej wnoszenia na 20 lat.
Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta wniosła Skarżąca, zaskarżając ją w całości oraz podnosząc w nim, że nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej. Jednocześnie Skarżącą przyznała, że wynajmuję cześć lokalu nr [...] dwóm spółkom prawa handlowego z przeznaczeniem na ich siedziby. Wobec powyższego Skarżąca zażądała zmiany decyzji Prezydenta w ten sposób aby umożliwić Skarżącej wnoszenie opłaty przekształceniowej przez okres 20 lat, z prawem jednorazowego jej uiszczenia, przy zastosowaniu bonifikaty wynikającej z obowiązującej w tym zakresie uchwały Rady m.st. Warszawy.
Decyzją z 10 października 2023 r., nr KOX/573/Pu/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 24 lipca 2023 r., nr 8/OPZ/2023 – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało przede wszystkim na brzmienie przepisu art. 7 ust. 6 ustawy przekształceniowej, zgodnie z którym okres ponoszenia opłaty przekształceniowej wynosi 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Organ zauważył przy tym, że w myśl art. 7 ust. 6a ww. ustawy, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:
1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1 % albo
2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2 %, albo
3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3 %, albo
4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3 %.
Wobec powyższego Kolegium uznało, że pismem nr [...] z 24 października 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział użytkownikowi wieczystemu – D. M. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], o pow. 2016 m2, związanej z lokalem nr [...], oraz ustalił, że od dnia 1 stycznia 2019 r. opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej, stanowiąca 1% wartości gruntu, wynosi 3929,50 zł, przy czym zgodnie z art. 77 ust. 2a u.g.n. opłata roczna wynosi: w roku 2019 - 1920,62 zł, w roku 2020 - 2925,06 zł, a od roku 2021 - 3929,50 zł. Wypowiedzenie powyższe zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu w dniu 7 listopada 2018 r. (zgodnie z datą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma). Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej jaką Skarżąca zobowiązana jest uiszczać zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 i 3 ustawy przekształceniowej, wynosi 3929,50 zł.
Ponadto Kolegium podniosło, że z akt sprawy wynika, że w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. swoją siedzibę mają zarejestrowane dwie spółki, tj.: "[...]" Sp. z o.o., której wspólnikami są D. M. oraz S. Z., co organ ustalił na podstawie informacji z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr wpisu [...]), oraz "[...]" Sp. z o.o. S.K.A., której komplementariuszem jest "[...]" Sp. z o.o., co organ ustalił na podstawie informacji z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr wpisu [...]). W związku z czym Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że Skarżąca jest przedsiębiorcą wykorzystującym przedmiotową nieruchomość do prowadzenia działalności gospodarczej i słusznie określił, zgodnie z art. 7 ust. 6a pkt 1 ustawy przekształceniowej, okres wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej na 99 lat.
Końcowo organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika również, że D. M. w dniu 30 grudnia 2019 r. zgłosiła do Prezydenta zamiar wniesienia jednorazowej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz wniosła o udzielenie jej 98% bonifikaty z tytułu uiszczenia opłaty jednorazowej. Kolegium skonkludowało zatem, że organ I instancji obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić wysokość rocznej opłaty przekształceniowej i okres jej wnoszenia, a dopiero w następnej kolejności ustalić wysokość opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty. Dopiero po wydaniu zaświadczenia zawierającego określenie wysokości opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia, które nie zostałoby zakwestionowane przez stronę albo po wydaniu na wniosek strony ostatecznej decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia, organ I instancji może rozpoznać ww. wniosek Skarżącej dotyczący ustalenia opłaty jednorazowej i poinformować wnioskodawcę na piśmie o wysokości takiej jednorazowej opłaty oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty. W przypadku, gdyby strona nie była zadowolona z otrzymanej informacji o wysokości opłaty jednorazowej - będzie mogła złożyć wniosek o ustalenie w drodze decyzji wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty, a organ będzie zobowiązany do wydania decyzji rozstrzygającej taką sprawę.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o stwierdzenie jej nieważności na skutek rażącego naruszenia prawa, a to art. 4 ust. 1 w zw. z ust. 2 (a contrario) ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2018 poz. 646) w związku z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94 poz. 2037 ze zm.), poprzez uznanie, iż wspólnik spółki prawa handlowego w postaci - posiadającej oddzielną osobowość prawną - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest przedsiębiorcą, ewentualnie również w związku z faktem, że owa spółka z o.o. jest komplementariuszem spółki komandytowo-akcyjnej.
Skarżąca podniosła, że w wyniku powyższego naruszenia doszło również do naruszenia art. 7 ust. 6a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. 2020 r., poz. 2040 ze zm.), poprzez jego zastosowanie do sytuacji faktycznej nie objętej jego hipotezą (czyli zastosowanie do nieruchomości nie stanowiącej własności przedsiębiorcy).
Skarżąca zarzuciła Kolegium także brak jakiegokolwiek odniesienia się do istoty powstałego pomiędzy organem I instancji, a Skarżącą sporu, co do tego, czy Skarżąca jest przedsiębiorcą z przyczyn wskazanych w ww. decyzji Prezydenta z 24 lipca 2023 r., czyli brak odniesienia się do zarzutów odwołania.
Skarżąca wniosła ponadto, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy lub jej uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa polegającego na przyjęciu – w warunkach "związania" Prezydenta poglądem wyrażonym w ostatecznej decyzji Kolegium, co do obowiązku ustalenia czy D. M. jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców – oraz że D. M., wbrew treści art. 4 ust. 1, w związku z art. 3 ww. ustawy Prawo przedsiębiorców, a przede wszystkim wbrew treści art. 5 ust. 1 tej ustawy, jest przedsiębiorcą.
Skarżąca podtrzymała także pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 24 lipca 2023 r. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, i nie sprzeciwił się wnioskowi Skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z 9 marca 2024 r. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie natomiast z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Podstawę materialnoprawną zarówno zaskarżonej decyzji Kolegium, jako i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2023 r., poz. 904, dalej jako "ustawa").
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). W zaświadczeniu, poza potwierdzeniem przekształcenia, jest również zawarta informacja o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy). Z kolei art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (ust. 2).
Regulacje dotyczące okresu ponoszenia omawianej opłaty zostały zawarte m.in. w art. 7 ust. 6-6d ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 6, opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Natomiast, w myśl art. 7 ust. 6a ustawy, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:
1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1% albo
2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia-jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo
3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo
4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%.
Przepis art. 7 ust. 6b ustawy stanowi, że właściciel gruntu będący przedsiębiorcą w okresie pozostałym do wnoszenia opłaty w każdym czasie, z uwzględnieniem art. 14, może złożyć nowe oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty stosownie do ust. 6 albo 6a, z uwzględnieniem dotychczas wniesionych opłat. Właściwy organ wydaje zaświadczenie potwierdzające wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia nowego oświadczenia. Do zaświadczenia potwierdzającego wysokość i okres pozostały do wnoszenia opłaty stosuje się odpowiednio przepis art. 11 ust. 2. Stosownie do art. 7 ust. 6c ustawy, w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Oświadczenie złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6a, ale przed doręczeniem zaświadczenia uznaje się za skuteczne. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6d ustawy, do zaświadczenia, o którym mowa w ust. 6c, właściwy organ załącza informację o możliwości złożenia wniosku o zmianę okresu wnoszenia opłaty na okres 20 lat, pod warunkiem złożenia przez właściciela gruntu będącego przedsiębiorcą oświadczenia o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców na nieruchomości, której dotyczy to zaświadczenie, lub wniosku o udzielenie pomocy publicznej wraz z dokumentami wymaganymi na podstawie przepisów odrębnych.
Mając na uwadze brzmienie powyższych przepisów należy dojść do wniosku, że okres wnoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność, o którym mowa w art. 7 ust. 6a ustawy, a który to przepis organy zastosowały w niniejszej sprawie, zależy od wystąpienia dwóch przesłanek. Należą do nich, po pierwsze, aby właściciel gruntu był przedsiębiorcą oraz po drugie, by przekształcenie prawa dotyczyło nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2022 r., I OSK 1699/21, LEX nr 3347652).
W świetle przywołanych wyżej przepisów stwierdzić należy ponadto, że ustalenie wysokości opłaty przekształceniowej poprzedzone być musi stosownym badaniem ze strony organu administracji dotyczącym obowiązywania w dniu przekształcenia (1 stycznia 2019 r.) opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, jej wysokości oraz wysokości obowiązującej stawki procentowa tejże opłaty rocznej.
Jak wynika z akt sprawy, pismem nr [...] z 24 października 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział użytkownikowi wieczystemu – D. M. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego [...] części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], o pow. 2016 m2, związanej z lokalem nr [...], oraz ustalił, że od dnia 1 stycznia 2019 r. opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej, stanowiąca 1% wartości gruntu, wynosi 3929,50 zł.
Organy obu instancji uznały, że brak było podstaw do zastosowania wobec Skarżącej okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej, określonej w art. 7 ust. 6 ustawy, tj. 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Zastosowały natomiast w sprawie przepis art. 7 ust. 6a ustawy i ustaliły Skarżącej okres ponoszenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntów we własność na 99 lat. Organy uznały bowiem, że Skarżąca jest przedsiębiorcą, a grunt objęty przekształceniem stanowi nieruchomość wykorzystywaną przez Skarżącą do prowadzenia działalności gospodarczej (wynajem lokalu mieszkalnego nr [...] na cele związane z funkcjonowaniem spółek prawa handlowego).
Według poglądu Skarżącej, nie jest ona przedsiębiorcą.
Ponadto organy obu instancji odniosły się do żądania Skarżącej zawartego we wniosku z 30 grudnia 2019 r. o zamiarze wniesienia jednorazowej opłaty przekształceniowej wraz z bonifikatą, wyjaśniając, że zostanie on rozpatrzony odrębną decyzją, po ostatecznym zakończeniu niniejszego postępowania.
Wyjaśnić należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ostatecznie organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei, według przepisu art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno m.in. zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.
Natomiast w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest odzwierciedlenia dążenia organów do ustalenia pełnego stanu faktycznego i następnie jego przedstawienia w uzasadnieniu, co winno poprzedzać późniejsze zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni. W zasadzie całość wywodów organów ogranicza się jedynie do przytoczenia okoliczności faktycznych sprawy (fakt wynajmu przez Skarżącą lokalu nr [...] na siedziby dla spółek), bez wyjaśnienia powstałych w sprawie wątpliwości, w tym podnoszonych przez Skarżącą argumentów, że nie wynajmuję przedmiotowego lokalu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Brak wyrażenia pierwszego z elementów uzasadnienia (faktycznego) rozstrzygnięcia stanowi o zatem naruszeniu, poza art. 107 § k.p.a., również wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.
W realiach niniejszej sprawy Prezydent uznał, że skoro Skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie pomocy publicznej de minimis, to przyjąć należało, że opłata przekształceniowa winna być wnoszona przez Skarżącą przez okres 99 lat, licząc od dnia przekształcenia. Z kolei, wynajem przez Skarżącą lokalu mieszkalnego nr [...] na cele związane z funkcjonowaniem spółek prawa handlowego, organ I instancji potraktował jako wykorzystywanie przez Skarżącą nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższy pogląd Prezydenta, zaakceptowało następnie Kolegium.
Zdaniem Sądu, Prezydent przedwcześnie jednak przyjął, że Skarżąca, jako przedsiębiorca, mieści się w zakresie zastosowania art. 7 ust. 6a ustawy. W powyższym zakresie Prezydent nie przeprowadził bowiem wystarczających ustaleń faktycznych, co w realiach niniejszej sprawy było wymagane do merytorycznego załatwienia sprawy, ja też wyprowadzone ze zgromadzonego materiału wnioski nie przekonują o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Za zasadny zatem w takiej sytuacji uznać należy zarzut skargi dokonania przez organy obu instancji niepełnych ustaleń faktycznych.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zorganizowanie, zgodnie z uzasadnieniem projektu ww. ustawy, należy rozumieć jako wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. Zarobkowy charakter ma działalność, która jest prowadzona w celu (z subiektywnym zamiarem) osiągania zysków, nawet jeżeli de facto dana działalność nie zawsze będzie obiektywnie dochodowa. Przeciwieństwem działalności zarobkowej w tym rozumieniu jest działalność niezarobkowa, czyli taka, której rzeczywistym przeznaczeniem nie jest generowanie czystych zysków, nawet jeżeli w toku jej wykonywania pewne niezamierzone zyski w pewnym momencie de facto się pojawiają. Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest natomiast działalność wykonywana regularnie i powtarzalnie. Jako całość działalność ta nabiera charakteru względnie trwałego i stabilnego, nie ograniczającego się do jednorazowych, okazjonalnych czy też sporadycznych przedsięwzięć gospodarczych (por. rządowy projekt ustawy - Prawo przedsiębiorców, VIII kadencja, druk nr 2051, s. 57-58).
Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się zatem z posiadaniem przedsiębiorstwa, czyli zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo obejmuje m.in. indywidualizujące je oznaczenie, własność ruchomości i nieruchomości, prawa najmu i dzierżawy, koncesje, licencje i zezwolenia, a także księgi i dokumenty związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prowadzenie przedsiębiorstwa wymaga zatem zidentyfikowania i wydzielenia z majątku osoby fizycznej składników majątkowych, które będą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej. Wiąże się to zazwyczaj z prowadzeniem ewidencji środków trwałych, ksiąg podatkowych, tworzeniem zorganizowanej struktury, mającej umożliwić gospodarowanie tym majątkiem, a także finansowaniem wydatków związanych z utrzymaniem tego majątku z przychodów z działalności gospodarczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2019 r., II FSK 1581/18).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że ze strony organu I instancji zabrakło w szczególności ustaleń dotyczących tego czy położony w W. przy ul. [...] lokal mieszkalny nr [...], stanowiący własność Skarżącej, był wykazywany w dokumentach finansowych (ewidencjach środków trwałych, księgach podatkowych) Skarżącej jako służący określonemu przedsięwzięciu gospodarczemu, a wydatki związane z jego utrzymaniem i eksploatacją były rozliczane przez Skarżącą pod względem podatkowym w sposób właściwy dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Istnienie bowiem określonego planu finansowo-gospodarczego obejmującego wspomniany lokal mieszkalny nr [...] dowodziłoby, że ww. nieruchomość była generalnie przez Skarżącą wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej - w rozumieniu art. 7 ust. 6a ustawy. Taki ustaleń ze strony Prezydenta niestety w niniejszej sprawie zabrakło.
Co do zasady podatnik, który wynajmuje w sposób ciągły i zorganizowany nieruchomości, może zostać przez organy podatkowe potraktowany jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z uwagi na fakt, że przychód z tytułu najmu takich nieruchomości jest kwalifikowany jako przychód z działalności gospodarczej, o czym wprost stanowi art. 14 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 226, ze zm.). Należy jednak pamiętać, że w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r. (II FPS 1/21), wyrażono pogląd, którym Sąd orzekający jest związany (na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a.), że: "Przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze są zaliczane bez ograniczeń do źródła przychodów wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 z późn. zm.), chyba że stanowią składnik majątkowy mienia osoby fizycznej, który został przez nią wprowadzony do majątku związanego z wykonywaniem działalności gospodarczej."
Uwzględniając zatem pogląd prawny i argumentację przedstawione w przytoczonej uchwale, które zdaniem Sądu orzekającego są relewantne również na kanwie niniejszej sprawy, należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym (vide: wyrok z 7 czerwca 2023 r., II FSK 3004/20), że: "Źródłem przychodów, z którego dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jest także najem (podnajem) oraz dzierżawa (poddzierżawa) nieruchomości (art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.). Umowa najmu lub dzierżawy nieruchomości może zostać zawarta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej albo poza tą działalnością. Ustalenie, czy przychód z dzierżawy budynków pochodzi z działalności gospodarczej, czy tez z innego źródła, w konsekwencji zależy od tego, czy przedmiot najmu (dzierżawy) wchodzi w skład zorganizowanej masy majątkowej tworzącej przedsiębiorstwo, czy też pozostaje składnikiem majątku osoby fizycznej nie wprowadzonym do masy majątkowej przedsiębiorstwa; rozstrzygające znaczenie ma tu wola właściciela przedmiotu najmu lub dzierżawy. Dokonując prawnopodatkowej kwalifikacji takiego przychodu należy więc ocenić, czy wynika on z włączenia nieruchomości generującej ten przychód do zorganizowanej masy majątkowej tworzącej przedsiębiorstwo, a w konsekwencji, czy powstał on w wyniku działalności zarobkowej wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły - czy też powstaje w wyniku gospodarowania majątkiem pozostającym poza przedsiębiorstwem. W pierwszym przypadku uzasadnione będzie przypisanie go do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., czyli pozarolniczej działalności gospodarczej, w drugim - do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., czyli najmu lub dzierżawy, z konsekwencją w postaci możliwości opodatkowania dochodu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2540)."
Zdaniem Sądu, powyższe poglądy z zakresu prawa podatkowego są relewantne również dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jeżeli bowiem okazałoby się, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej i w związku z tym nie posiada na stanie tegoż przedsiębiorstwa przedmiotowej nieruchomości (co na obecnym etapie wyjaśnienia sprawy nie zostało jednoznacznie wyjaśnione), oznaczałoby to, że część lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. wynajmuję jako osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej. Taka natomiast konstatacja diametralnie zmieniłaby ocenę prawną niniejszej sprawy – skutecznie niwecząc dotychczasowe zapatrywania organów w tym zakresie.
Rację należy również przyznać Skarżącej w tym, że w polskim prawie za przedsiębiorcę jest uważana osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Ponadto, za przedsiębiorców mogą być również uznani wspólnicy spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Wobec powyższego, za przedsiębiorcę nie możne zostać uznany wspólnik spółki kapitałowej, czyli najogólniej mówiąc podmiot posiadający udziały w takiej spółce. Za nieprawidłowe należy zatem uznać próby uznania Skarżącej za przedsiębiorcę tylko z tego powodu, że Skarżąca jest udziałowcem "[...]" Sp. z o.o.
W rezultacie uznanie przez organy obu instancji, że opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu we własność powinna być ponoszona przez okres 99 lat, nie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów w świetle reguł wynikających z art. 80 k.p.a., tym samym jest dowolne. Zdaniem Sądu, organy obu instancji naruszyły także przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, organy naruszyły także w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 7 ust. 6a ustawy, poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, który ich to tego nie uprawniał – przynajmniej nie na obecnym etapie wyjaśnienia niniejszej sparwy. Naruszenie to było bowiem wynikiem braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jak i błędnej oceny materiałów dowodowych. Z tych przyczyn zakwestionowana decyzja Kolegium, jak też obarczona tożsamymi wadami decyzja organu I instancji, nie mogły się ostać.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji weźmie zatem pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów ustawy, i przeprowadzi niezbędne czynności w celu ponownego rozpatrzenia wniosku Skarżącej o ustalenie rocznej opłaty przekształceniowej. Następnie, jeżeli zostaną ku temu spełnione wszystkie przesłanki ustawowe, wada nową decyzję w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (punkt pierwszy wyroku). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., obciążając Kolegium obowiązkiem zwrotu D. M. kwoty 200 zł (wpis od skargi).