I SA/Wa 2487/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-15
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomości rolneKościół Katolickiprzekazanie własnościzgoda Agencjipostępowanie administracyjneustawa o stosunku Państwa do Kościołazasób własności rolnejWSAskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę parafii na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą nieodpłatnego przekazania gruntów rolnych, uznając brak zgody Agencji Nieruchomości Rolnych jako kluczową przesłankę negatywną.

Parafia złożyła skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Opolskiego odmawiającą nieodpłatnego przekazania gruntów rolnych. Skarga dotyczyła braku uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kluczową przesłanką negatywną było postanowienie Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych z 2013 r. odmawiające zgody na przekazanie gruntów, które stało się ostateczne.

Sprawa dotyczyła skargi parafii na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Opolskiego odmawiającą nieodpłatnego przekazania gruntów rolnych na współwłasność parafii. Parafia zarzucała organom obu instancji brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, który przewiduje możliwość nieodpłatnego przekazania gruntów rolnych na rzecz kościelnych osób prawnych, ale wymaga zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych. W tej sprawie taka zgoda została odmówiona postanowieniem z 2013 r., które stało się ostateczne. Brak tej zgody uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku parafii. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały prawo, a zarzuty skargi dotyczące braku uzasadnienia, zawieszenia postępowania czy umorzenia postępowania incydentalnego były niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa jest prawidłowa, ponieważ zgoda Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych jest obligatoryjną przesłanką do wydania decyzji o przekazaniu nieruchomości, a jej brak uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, wyrażonej w ostatecznym postanowieniu, stanowił przeszkodę nie do pokonania dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku parafii o nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych, zgodnie z art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.P.K. art. 70a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ten umożliwia nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych na własność kościelnym osobom prawnym, ale wymaga zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych (obecnie Dyrektora Generalnego KOWR).

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 1 i § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy te regulują sytuację, gdy wydanie decyzji zależy od zajęcia stanowiska przez inny organ.

k.p.a. art. 97 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten reguluje podjęcie zawieszonego postępowania.

k.p.a. art. 142

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n.r.S.P. art. 24

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

u.g.n.r.S.P. art. 6

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na przekazanie gruntów, która stała się ostateczna, uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku. Postępowanie incydentalne dotyczące zgody Agencji zostało zakończone, co pozwoliło na podjęcie zawieszonego postępowania głównego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące braku uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. Zarzuty dotyczące zasadności zawieszenia, umorzenia i podjęcia postępowania. Zarzuty dotyczące nierozpoznania wniosku z 22 maja 2017 r. jako nowego wniosku.

Godne uwagi sformułowania

Wniosek Parafii zablokował możliwość stwierdzenia czy w sprawie występuje przesłanka z art 70a ust. 3 ustawy - zgoda Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na nieodpłatne przekazanie... Nabranie charakteru ostateczności przez postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 7 maja 2013 r. oznaczało, że w postępowaniu nie występuje przesłanka określona w art 70a ust. 3 ustawy - zgoda Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych... W przedmiotowej sprawie zabrakło właśnie tej zgody, gdyż jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w Warszawie, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych nie wyraził zgody na nieodpłatne przekazanie...

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Durzyńska

członek

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, w szczególności wymogu uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych jako przesłanki do przekazania gruntów rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania gruntów rolnych na rzecz kościelnych osób prawnych i wymaga analizy konkretnych postanowień Agencji Nieruchomości Rolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego przepisu prawnego regulującego relacje państwo-kościół w kontekście majątkowym, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i kościelnym.

Brak zgody Agencji Nieruchomości Rolnych zamyka drogę do przejęcia gruntów przez parafię.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2487/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant starszy referent Agnieszka Stefańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2023 r. sprawy ze skargi R. [...] w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania na współwłasność gruntów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr DWRMNIE-WRPIFK-0272-39/2022 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 11 maja 2022 r. nr IN-III.7530.55.2012.MR
w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania własności nieruchomości.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 17 grudnia 2012 r. Parafia [...] pw.
Św. [...] w K., zwana dalej "Parafią", zwróciła się do Wojewody Opolskiego z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie, na podstawie art. 70a ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347), zwanej dalej "ustawą",
na współwłasność gruntów rolnych położonych w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...].
Następnie Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego
w Warszawie, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r., nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK,
nie wyraził zgody na nieodpłatne przekazanie na rzecz Parafii w/w gruntów rolnych (art. 70a ust. 3 zdanie pierwsze ustawy). Od w/w postanowienia Parafia złożyła zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister ten, postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r., nr GZsp-057- 621-21/13, zawiesił na wniosek Parafii, postępowanie wszczęte na skutek wniesienia w/w zażalenia.
W tych okolicznościach, Wojewoda Opolski postanowieniem z dnia
30 października 2013 r., nr IN.III.7530.55.2012.it, zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku Parafii z dnia 17 grudnia 2012 r. Następnie pismem z dnia 18 listopada 2014 r. Parafia ponownie poinformowała, że jest zainteresowana nieodpłatnym przekazaniem na współwłasność gruntów rolnych.
Jak wynika z informacji przekazanych przez Opolski Urząd Wojewódzki pismo Parafii z dnia 18 listopada 2014 r. dotyczy tych samych gruntów objętych wnioskiem z dnia 18 grudnia 2012 r. i jest potwierdzeniem złożonego wniosku. Z podobnym pismem
w przedmiotowej sprawie i dotyczącym w/w gruntów rolnych zwróciła się Parafia dnia 22 maja 2017 r..
Pismem z dnia 12 października 2017 r., Parafia, reprezentowane przez pełnomocnika, złożyła ponaglenie na bezczynność Wojewody Opolskiego
w postępowaniu administracyjnym w sprawie nieodpłatnego przekazania
w/w gruntów rolnych.
Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r., nr DN.mr.621.3.2022, umorzył w całości postępowanie dotyczące
w/w zażalenia. W związku z tym Wojewoda Opolski, postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r., nr IN-III.7530.55.2012.MR, podjął zawieszone postępowanie w sprawie wniosku Parafii. Ponadto w tym samym dniu, decyzją nr IN-III.7530.55.2012.MR, Wojewoda Opolski odmówił nieodpłatnego przekazania Parafii na współwłasność w/w gruntów rolnych.
W dniu 3 czerwca 2022 r. Parafia złożyła odwołanie od decyzji Wojewody Opolskiego z dn. 11 maja 2022 r. oraz zażalenie na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 11 maja 2022 o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie.
W odwołaniu od decyzji Parafia zarzuciła decyzji niespełnianie wymogów określonych w art. 107§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, (dalej K.p.a.) poprzez: brak podstawy prawnej rozstrzygnięcia, brak uzasadnienia prawnego i faktycznego.
Jednocześnie Parafia złożyła zażalenie niesamoistne w trybie art 142 K.p.a. na postanowienie Wojewody Opolskiego z dnia 11 maja 2022 r.,
nr IN-III.7530.55.2012.MR o podjęciu zawieszonego postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Parafii z dnia 17 grudnia 2012 r.
W ocenie Ministra zarzuty Parafii nie zasługują na uwzględnienie, bowiem
w pierwszym zdaniu zdania zaskarżanej decyzji zawarte jest wyliczenie podstawy prawnej podejmowanego rozstrzygnięcia, tj. Art. 104 K.p.a. oraz art. 70a ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347).
Minister wskazał, że prowadzone na podstawie art. 70a ustawy postępowanie w przedmiocie nieodpłatnego przekazania kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa nie jest, wbrew twierdzeniom Parafii, tożsame z postępowaniem regulacyjnym opisanym w Art. 63 ustawy i nie zmierza do zwrotu mienia kościelnego.
Zgodnie z art. 70a ustawy osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które
po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeżeli grunty te znajdują się
w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych, przekazanie na własność może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób. Wielkość przekazanej nieruchomości rolnej, wraz z gruntami rolnymi będącymi już własnością wnioskodawcy, nie może przekraczać w odniesieniu do: gospodarstw rolnych parafii - 15 ha, diecezji - 50 ha, seminariów duchownych, diecezjalnych i zakonnych - 50 ha, domów zgromadzeń zakonnych - 5 ha lub 50 ha. Przekazanie na własność wspomnianych nieruchomości, następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Dyrektora Generalnego KOWR, w chwili złożenia wniosku organem właściwym w sprawie był Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych.
Art. 70a ustawy nie przewiduje szczególnego trybu uzgodnień właściwego wojewody z Dyrektorem Generalnym KOWR w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych uprawnionym osobom prawnym Kościoła Katolickiego. Jednak zastosowanie znajdą tutaj art. 106 § 1 i § 5 Kpa, stosownie do których, jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ, natomiast samo zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1308/15).
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku
z dnia 27 października 2015 r. (sygn. I SA/Wa 1058/15) "Aby (...) doszło do wydania decyzji administracyjnej w zgodzie z przepisem art. 70a ustawy obowiązkiem właściwego miejscowo wojewody jest po pierwsze - skontrolowanie zaistnienia przesłanek wynikających z ust. 1 oraz po drugie - uzyskanie zgody na nieodpłatne przekazanie gruntów osobom prawnym Kościoła Katolickiego od Prezesa Agencji, który jest organem współdziałającym przy wydawaniu decyzji w powyższym przedmiocie. Postępowanie, w którym Prezes Agencji zajmuje stanowisko co do przedmiotu przekazania ma więc charakter pomocniczego stadium postępowania
w sprawie załatwianej przez wojewodę w drodze decyzji administracyjnej. W tym incydentalnym postępowaniu Prezes ma ustalić czy z punktu widzenia zadań realizowanych przez podległą Prezesowi Agencję i zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi, które musi Agencja uwzględniać (art. 6 i 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa (...)) nie ma przeszkód do wyzbycia się nieruchomości rolnej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz kościelnej osoby prawnej.".
Jak również wynika z informacji uzyskanych z Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi (w innej sprawie), Dyrektor Generalny KOWR, wydając postanowienie w sprawie nieodpłatnego przekazania nieruchomości rolnych na rzecz kościelnych osób prawnych, nie stosuje art. 70a ustawy w oderwaniu od całokształtu przepisów regulujących gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa, lecz uwzględnia również inne przepisy, w tym zwłaszcza dyspozycję wynikającą z art. 24 ustawy z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w zakresie realizowania przez KOWR zadań ustawowych, kierując się przede wszystkim zadaniami wynikającymi z polityki Państwa w zakresie rolnictwa,
a w szczególności w zakresie tworzenia i poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych.
Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w Warszawie, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r., nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK, nie wyraził zgody
na nieodpłatne przekazanie na rzecz Parafii gruntów rolnych znajdujących się
w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powierzchni [...]ha położonych
w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne
nr [...] i nr [...], co było przedmiotem wniosku Parafii z dn. 17 grudnia 2012 r.
Stosownie do posiadanego uprawnienia Parafia złożyła w dniu 21 czerwca 2012 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zażalenie na postanowienie Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w Warszawie, działającego
z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, z dnia 7 maja 2013 r.,
nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK. Równocześnie Parafia wniosła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zawieszenie postępowania, wobec czego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w postanowienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych.
Wniosek Parafii zablokował możliwość stwierdzenia czy w sprawie występuje przesłanka z art 70a ust. 3 ustawy- zgoda Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na nieodpłatne przekazanie kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa- niezbędna
do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku Parafii.
Wobec powyższego Wojewoda Opolski postanowieniem z dnia
30 października 2013 r., nr IN.III.7530.55.2012.IT, zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku Parafii z dnia 17 grudnia 2012 r..
Ponieważ kwestia przekazania Parafii na współwłasność gruntów rolnych znajdujących się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powierzchni
[...] ha położonych w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] była już przedmiotem trwającego,
acz zawieszonego, postępowania administracyjnego, wnioski Parafii z dnia
18 listopada 2014 r. i z dnia 22 maja 2017 r. jako dotyczące tych samych nieruchomości zostały potraktowane przez Wojewodę Opolskiego jako uzupełnienie pierwotnego wniosku z dnia 17 grudnia 2012 r.. Wobec braku rozstrzygnięcia kwestii zgody Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na nieodpłatne przekazanie kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa- wynikającego z zawieszenia postępowania na wniosek Parafii, niemożliwe było rozpatrzenie ich merytorycznie.
W wyniku, podkreślanego przez Parafię w odwołaniu, upływu czasu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2022 r., znak DM.mr.621.3.2022. na podstawie Art. 98 K.p.a., iż zawieszone na wniosek Parafii postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 7 maja 2013 r., nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK o odmowie nieodpłatnego przekazania na współwłasność Parafii gruntów rolnych znajdujących się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powierzchni
[...] ha położonych w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]stało się ostateczne.
W ten sposób zostało rozwiązane zagadnienie wstępne, które było przyczyną zawieszenia postępowania przez Wojewodę Opolskiego i możliwe było podjęcie
z urzędu zawieszonego postępowania i rozstrzygnięcie merytoryczne wniosku Parafii z dnia 17 grudnia 2012 r.
Nabranie charakteru ostateczności przez postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 7 maja 2013 r., nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK oznaczało, że w postępowaniu nie występuje przesłanka określona w art 70a
ust. 3 ustawy - zgoda Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na nieodpłatne przekazanie kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Uniemożliwia to wydanie przez Wojewodę Opolskiego pozytywnej decyzji w przedmiocie nieodpłatnego przekazania Parafii na współwłasność gruntów rolnych znajdujących się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powierzchni [...] ha położonych w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...].
Wszystkie powyższe fakty oraz przepisy prawa przytoczone są, aczkolwiek
w innej formie, w uzasadnieniu decyzji Wojewody z dnia 11 maja 2022 r.,
nr IN-III.7530.55.2012.MR.
Odnosząc się do zażalenia Parafii na postanowienie Wojewody Opolskiego
z dnia 11 maja 2022 r., nr IN-III.7530.55.2012.MR w przedmiocie wznowienia postępowania należy stwierdzić, że stosownie do przepisu art 97 § 2 K.p.a. gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
W przypadku zaskarżonego postanowienia Wojewody Opolskiego doszło do podjęcia postępowania z urzędu bowiem ustąpiła przyczyna zawieszenia postępowania- rozstrzygnięte zostało zagadnienie wstępne, została rozstrzygnięta kwestia zgody zgoda Dyrektora Generalnego KOWR/ Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na nieodpłatne przekazanie kościelnym osobom prawnym na własność gruntów znajdujących się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Jednocześnie Minister stwierdził, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn.. II SA/Wr 537/19) "...w przypadku zakwestionowania w odwołaniu niezaskarżalnego postanowienia, w oparciu o treść art. 142 k.p.a., organ odwoławczy nie wydaje na skutek takiego zaskarżenia odrębnego postanowienia (rozstrzygnięcia). Uwzględnienie podnoszonych
w odwołaniu od decyzji zarzutów odnoszących się do postanowienia, na które nie służy zażalenie, znajduje swój wyraz w uwzględnieniu odwołania i związanym z tym rozstrzygnięciem, przewidzianym w art. 138 k.p.a. Stanie się tak jednakże tylko wtedy, gdy naruszenie prawa przy wydaniu postanowienia, na które nie służy zażalenie, miało wpływ na wynik sprawy."
Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniosła Parafia Rzymskokatolicka pw. Św. [...] w K. zarzucając jej sprzeczność z prawem poprzez brak uzasadnienia faktycznego
i prawnego, a ponadto brak daty decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzje organów obu instancji nie wskazują z jakiej przyczyny faktycznej i na jakiej podstawie prawnej odnoszącej się do konkretnej przyczyny faktycznej, organy obu instancji odmówiły stronie zwrotu mienia. Nastąpiło zatem naruszenie prawa materialnego, tj. art 70a Ustawy
o stosunku Państwa do Kościoła rzymskokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej.
Podniesiono również zarzuty dotyczące zasadności zawieszenia postępowania zarówno przez Ministra jak i Wojewodę, a także zarzut dotyczący umorzenia postępowania przez Ministra i podjęcia postępowania przez Wojewodę.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie
z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Norma prawa materialnego, która znalazła zastosowanie w niniejszej sprawie
i którą przywołały oba organy to przepis art. 70a ustawy z dnia 17 maja 1989 r.
o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz. U. Nr 29 poz. 154 ze zm.). W myśl tego przepisu osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo
w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeżeli grunty te znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych, przekazanie na własność może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób. (ust.1). Wielkość przekazanej nieruchomości rolnej, wraz z gruntami rolnymi będącymi już własnością wnioskodawcy, nie może przekraczać w odniesieniu do:
1) gospodarstw rolnych parafii - 15 ha,
2) gospodarstw rolnych diecezji - 50 ha,
3) gospodarstw rolnych seminariów duchownych, diecezjalnych i zakonnych - 50 ha,
4) gospodarstw rolnych domów zgromadzeń zakonnych - 5 ha, chyba że domy
te prowadzą działalność, o której mowa w art. 20 i 39; w tych przypadkach mogą być przekazane nieruchomości rolne o powierzchni do 50 ha.
Przekazanie na własność nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Podsumowując, przesłankami do przekazania nieruchomości na własność kościelnej osobie prawnej są: 1) podjęcie przez osobę prawną Kościoła Katolickiego po dniu 8 maja 1945 r. działalności na Ziemiach Zachodnich i Północnych;
2) znajdowanie się gruntu w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo
w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa; 3) zgoda osoby prawnej – jeżeli grunty znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osoby prawnej; 4) spełnienie limitu obszarowego z art. 70a ust. 2 ustawy. Nawet jeśli te przesłanki zostałyby spełnione, konieczny jest jeszcze jeden warunek: zgoda Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych).
W przedmiotowej sprawie zabrakło właśnie tej zgody, gdyż jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w Warszawie, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych nie wyraził zgody na nieodpłatne przekazanie na rzecz Parafii gruntów rolnych znajdujących się
w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powierzchni [...] ha położonych
w obrębie Ł. P., gmina P., oznaczonych jako działki ewidencyjne
nr [...] i nr [...], co było przedmiotem wniosku Parafii z dn. 17 grudnia 2012 r. Postanowienie to wydane zostało w administracyjnym toku instancji w tzw. postępowaniu incydentalnym z art. 106 Kpa, gdzie Prezes ANR ocenia istnienie podstaw do wyrażenia zgody na przekazanie konkretnej nieruchomości przez pryzmat nałożonych na Agencję zadań ustawowych oraz zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi. Wydanie tego postępowania rodzi określone skutki dla niniejszej sprawy, a mianowicie w toku postępowania głównego nie mogą być podnoszone zarzuty skierowane do tego postanowienia, bo one mogły być podnoszone jedynie w ramach postępowania incydentalnego, a to postępowanie zakończone zostało umorzeniem postępowania wobec niezłożenia przez stronę wniosku o podjęcie postępowania w terminie 3 lat od wydania postanowienia zawieszającego postępowanie na wniosek strony.
Z powyższych względów w ocenie Sądu stanowisko organów w niniejszej sprawie należy uznać za prawidłowe. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego
w Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 2012 r.
poz. 1187) nie upoważniają wojewody do ingerencji w postępowanie poprzedzające wydanie zgody lub tej zgody odmawiające. Przepisy prawa nie przekazują także dla wojewody uprawnień do kwestionowania zgody lub odmowy jej udzielenia. Zatem
te zarzuty skargi, które koncentrują się na niewyrażeniu zgody przez dzierżawcę
na przekazanie gruntu oraz na rozważaniach dotyczących dalszego trwania umowy dzierżawy tych gruntów nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie.
Uzyskanie charakteru ostateczności przez postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 7 maja 2013 r., nr WA.SGZ.4241.26.4.3249.2013.DK oznacza, że Wojewoda był uprawniony, a wręcz zobowiązany do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustąpiły bowiem przyczyny zawieszenia postępowania. Również za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące umorzenia postępowania dotyczącego postanowienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie zostało zaskarżone, wobec czego postanowienie Prezesa nabrało charakteru ostateczności, a jego prawidłowość nie może być badana w niniejszym postępowaniu.
Zarzuty skargi dotyczące nierozpoznania wniosku skarżącej z 22 maja 2017 r. mogą być rozpoznane w odrębnym postępowaniu ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sytuacji, gdy skarżąca podnosi, że był to nowy wniosek. Choć z treści wniosku z 22 maja 2017 r. zdaniem Sądu wynika, że stanowił on ponaglenie wniosku z 17 grudnia 2012 r., który zainicjował niniejsze postępowanie.
Jeśli chodzi o zarzut dotyczący braku daty zaskarżonej decyzji należy wskazać, że postanowieniem z 19 września 2022 r. organ sprostował decyzję poprzez wskazanie daty jej wydania na 5 sierpnia 2022 r.
Organ właściwie zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz wbrew twierdzeniu skarżącej wskazał podstawę prawną wydanej decyzji, co wynika wprost z treści decyzji Wojewody, jak i utrzymującej ją mocy decyzji Ministra.
W tej sytuacji zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI