I SA/Wa 2478/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-06-30
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga publicznainwestycja drogowagminazarządca drogiinwestorodpowiedzialność finansowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość drogową, wskazując, że odpowiedzialność finansową ponosi gmina będąca inwestorem i zarządcą drogi, a nie gmina, na którą przeszła własność gruntu.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod rozbudowę drogi gminnej, która przebiegała na styku dwóch gmin. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że Wojewoda błędnie wskazał Miasto [...] jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, odpowiedzialność finansową za inwestycję drogową ponosi gmina będąca inwestorem i zarządcą drogi (Gmina L.), a nie gmina, na którą przeszła własność gruntu z mocy prawa (Miasto [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną pod rozbudowę drogi gminnej. Istotą sporu było ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, gdy inwestycja drogowa realizowana była na styku dwóch gmin, a własność części gruntów przeszła z mocy prawa na rzecz jednej z nich (Miasta [...]). Sąd uznał, że Wojewoda błędnie obciążył Miasto [...] obowiązkiem zapłaty odszkodowania. Analizując przepisy ustawy o drogach publicznych oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, Sąd stwierdził, że zarządcą drogi i inwestorem była Gmina L., która powinna ponosić koszty związane z inwestycją, w tym odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, chyba że strony zawarłyby odrębne porozumienie finansowe, czego w tej sprawie nie uczyniono. Sąd nie badał zarzutów dotyczących operatu szacunkowego, skupiając się na kwestii odpowiedzialności finansowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność finansową za odszkodowanie ponosi gmina będąca inwestorem i zarządcą drogi, chyba że strony zawarły odrębne porozumienie finansowe.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach ustawy o drogach publicznych i ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, wskazując, że zarządca drogi pełni funkcję inwestora i jest odpowiedzialny za finansowanie inwestycji, w tym odszkodowań, jeśli nie ustalono inaczej w drodze porozumienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (36)

Główne

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

specustawa art. 12 § 4

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa art. 12 § 4a

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa art. 12 § 5

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa art. 18 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

ugn art. 130 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

ugn art. 159

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

ugn art. 154 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

ugn art. 151 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie art. 36 § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Rozporządzenie art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Rozporządzenie art. 56 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

u.d.p. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 19 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 19 § 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 20 § 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 20 § 17

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

ufitl art. 3 § 2

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego

ufitl art. 3 § 3

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego

ufitl art. 3 § 6

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego

ustawa COVID art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID

Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Gmina będąca inwestorem i zarządcą drogi ponosi odpowiedzialność finansową za odszkodowanie.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się przede wszystkim do wskazania podmiotu publicznego, który jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania... Zgodnie z art. 20 udp do zarządcy drogi należy w szczególności pełnienie funkcji inwestora... To nie bowiem fakt nabycia nieruchomości z mocy prawa stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania, lecz kluczowym jest ustalenie kto jest inwestorem danej inwestycji i zarządcą drogi...

Skład orzekający

Joanna Skiba

sprawozdawca

Łukasz Trochym

przewodniczący

Magdalena Durzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności finansowej za odszkodowania w przypadku inwestycji drogowych realizowanych na styku gmin."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nie zawarto porozumienia finansowego między gminami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej między samorządami, która może mieć znaczenie dla wielu gmin w Polsce.

Która gmina zapłaci za drogę? Sąd rozstrzyga spór o odszkodowanie za wywłaszczony grunt.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2478/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Oświata
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody M z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z [...] marca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody M. na rzecz Miasta W. kwotę 4582 (cztery tysiące pięćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda lub organ) decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. nr [...] z [...] marca 2019 r. ustalającą odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0076 ha, z obrębu [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Starosta P. po rozpatrzeniu wniosku zarządcy drogi - Wójta Gminy L. - wydał decyzję nr [...] z [...] grudnia 2016 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz zatwierdził projekt budowlany oznaczony jako załącznik nr 1 do niniejszej decyzji dla inwestycji: "Rozbudowa drogi gminnej ul. [...] w M. od granicy pasa drogowego ul. [...] ." (kategoria obiektów budowlanych: IV, XXV, XXVI)."
Na mocy tej decyzji z działki ewidencyjnej nr [...] , pod inwestycję drogową została wydzielona działka nr [...] . Decyzja Starosty P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2017 roku. Organ wskazał, że stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018r., poz. 1474) wyżej opisana nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Miasta [...] z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 ww. ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 4a i ust. 5 ww. ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Przepis art. 4 ust. 5 ww. ustawy stanowi, iż do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018r., poz. 2204 dalej ugn) ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W dniu 19 września 2018 r. został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego W. K. operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0076 ha. Pismem z 5 października 2019 r. W. K. potwierdziła aktualność operatu szacunkowego z dnia [...] sierpnia 2018r. Decyzją nr [...] z [...] marca 2019 r. Starosta P. w pkt. I) ustalił odszkodowanie za prawo własności nieruchomości położonej w W., stanowiącej według ewidencji gruntów i budynków działkę nr [...] o pow. 0,0076 ha, z obrębu [...] na rzecz: 1) M. T. i J. T. w kwocie [...] zł na zasadach wspólności ustawowej za udział 3/6 części, 2) M. N. i J. N. w kwocie [...] zł na zasadach wspólności ustawowej za udział 1/6 części, 3) M. T. w kwocie [...] zł za udział 2/6 części, w pkt. II) odmówił powiększenia wysokości odszkodowania ustalonego w pkt. I) o kwotę równą 5% wartości nieruchomości opisanej w pkt.I) oraz w pkt.III) zobowiązał Miasto [...] do zapłaty ustalonego w pkt. I) odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta [...]
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda wskazał, że kwestią sporną jest ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i wskazał, że wydzielona działka nr [...] przeszła na własność Miasta [...] z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna tj. 24 czerwca 2017 r., za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 ww. ustawy. Wojewoda wskazał, że w aktach sprawy znajduje się porozumienie zawarte dnia 6 października 2016 r. pomiędzy Wójtem Gminy L., a Prezydentem Miasta [...] , zmienione aneksem z dnia 25 maja 2017 r., z którego wynika, iż wskazana wyżej inwestycja - budowa ulicy [...] ma przebiegać przez teren dwóch odrębnych jednostek samorządu terytorialnego (Gminę L. i Miasto [...] ), zaś zarządcą drogi i zarazem inwestorem jest Wójt Gminy L. Przedmiotowe porozumienie nie reguluje obowiązku wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości związane z inwestycją polegającą na rozbudowie ulicy [...] . Porozumienie dotyczy wyłącznie udzielenia zgody na dysponowanie na cele budowlane nieruchomościami będącymi własnością Miasta [...] , nie reguluje natomiast kwestii finansowych ani nie rodzi zobowiązań finansowych, na co wskazano w § 5 porozumienia: "(.,.) porozumienie nie rodzi skutków finansowych dla stron, a ewentualne regulacje w tym zakresie powinny być przedmiotem odrębnego porozumienia." Zdaniem Wojewody ponieważ porozumienie zawarte dnia 6 października 2016 r. pomiędzy Wójtem Gminy L., a Prezydentem Miasta [...] , zmienione aneksem z dnia 25 maja 2017r., nie wskazuje podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Rozbudowa drogi gminnej ul. [...] w M. od granicy pasa drogowego ul. [...] ", należy przyjąć, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. jest Miasto [...] , które na podstawie decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2016r. (zrid) stało się właścicielem przedmiotowego gruntu tj. działki ewidencyjnej nr [...] , z obrębu [...] , położonej w W., w Dzielnicy [...] . Wojewoda wskazał następnie, że określenie wartości nieruchomości stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania, następuje zgodnie z wymogami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z póżn. zm.) zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r.. Nr 165, poz. 985), wydanego w oparciu o delegację ustawową z art. 159 ugn oraz standardami zawodowymi (art. 175 ust. 1 ugn). Wojewoda wskazał, że w prowadzonym przed Starostą Piaseczyńskim postępowaniu został sporządzony operat szacunkowy z [...] września 2018 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego W. K., określający wartość rynkową nieruchomości położonej w W., oznaczoną jako działka ewidencyjna nr .. Rzeczoznawca W. K. oparła wycenę na § 36 ust. 4 zmienionego rozporządzenia z 21 września 2004 r., zgodnie z treścią którego w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepis ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. W ocenie organu odwoławczego analiza ww. operatu nie wykazała braków formalnych, błędów obliczeniowych ani wewnętrznych niespójności sporządzonej wyceny. Rzeczoznawca, z uwagi na drogowe przeznaczenie wycenianej nieruchomości, poszukiwała na wytyczonym obszarowo rynku w pierwszej kolejności właśnie transakcji drogowych. Wobec tego stwierdzono, że ww. operat może służyć za przydatny i wiarygodny dowód o wartości opisanej wyżej nieruchomości. W związku z powyższym Wojewoda uznał, iż organ I instancji prawidłowo orzekł w decyzji z dnia [...] marca 2019 r., że organem właściwym do wypłaty odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] , położoną w W., w Dzielnicy [...] , w obrębie [...] jest Miasto [...] .
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...] (dalej: skarżący) zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, poprzez nie odniesienie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym jakiejkolwiek analizy przepisów prawa materialnego w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania.
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia o operat szacunkowy, który jest obarczony błędami formalnymi i metodologicznymi,
3. art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 6, art. 11 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji organu I instancji, w której nie została wskazana materialnoprawna podstawa wydanego przez organ rozstrzygnięcia w zakresie podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, jak również poprzez zaniechanie wskazania logicznego toku rozumowania organów w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania z uwzględnieniem analizy przepisów prawa materialnego,
4. naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez zaniechanie umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, a także umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań skutkujące brakiem możliwości powołania w postępowaniu odwoławczym podnoszonych w niniejszej skardze okoliczności;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1. art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1474, dalej: specustawa), w zw. z art. 20 pkt 3 oraz pkt 17 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm. - dalej u.d.p.), przez ich niezastosowanie skutkujące błędnym określeniem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania,
2. § 36 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207 poz.2109 ze zm., zw. dalej także "Rozporządzeniem") w zw. z art. 154 ust. 2 i art.151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t Dz.U. z 2018r., poz.2204 ze zm., zw. dalej także "ugn") poprzez uznanie prawidłowości wyceny nieruchomości przyjętej w operacie szacunkowym stanowiącym podstawę ustalenia odszkodowania w zaskarżonej decyzji organu I instancji, pomimo, iż jedna z transakcji przyjętych do porównań nie ma w ocenie skarżącego drogowego przeznaczenia (ok. 40% powierzchni ma przeznaczenie "niedrogowe");
3. § 4 ust. 1 Rozporządzenia w zw. art. 4 pkt 16 ugn, poprzez oparcie decyzji na operacie szacunkowym z nieprawidłowo dobraną do porównań transakcją, której przedmiotem była nieruchomość jedynie w części przeznaczona pod drogę, a dodatkowo nieruchomość położona poza analizowanym przez rzeczoznawcę obszarem rynku.
4. § 56 ust. 1 pkt 8 Rozporządzenia poprzez błędne określenie rodzaju szacowanej wartości nieruchomości w operacie szacunkowym z dnia [...] września 2018 roku.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do niniejszej skargi: a) kopii wypisu aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2017r. w celu wykazania faktu, iż będąca przedmiotem dokumentowanej nim transakcji nieruchomość gruntowa oznaczona w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] o obszarze [...] m2 z obrębu [...] położona jest w Dzielnicy [...] (podczas gdy rzeczoznawca majątkowy zgodnie z treścią operatu po wskazał, że analizuje obszar rynku zawężony do dzielnicy [...] ), a nadto w części przeznaczona jest zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego pod wszelkie formy mieszkalnictwa jako przeznaczenie podstawowe oraz usługi nieuciążliwe dla otoczenia towarzyszące zabudowie mieszkaniowej (zwłaszcza w rejonie ul. [...] ) jako przeznaczenie dopuszczone (max. 20% udziału w wykorzystywaniu tego terenu) oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] , jak również w części pod wszelkie formy mieszkalnictwa jako przeznaczenie podstawowe oraz usługi nieuciążliwe dla otoczenia towarzyszące zabudowie mieszkaniowej (zwłaszcza w północnym rejonie obszaru) jako przeznaczenie dopuszczone (max. 20% udziału w wykorzystywaniu tego terenu) oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] , co powoduje znaczne wątpliwości w zakresie trafności wytypowania tej nieruchomości do porównania, b) wydruku z systemu mapowego dostępnego na stronach internetowych Urzędu [...] w celu wykazania faktu, że wg przybliżonego pomiaru (będącego jednym z oferowanych przez ten system narzędzi) powierzchnia działki [...] z obrębu [...] o przeznaczeniu drogowym to [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2 co stanowi 62%.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji ewentualne uchylenie w całości także decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się przede wszystkim do wskazania podmiotu publicznego, który jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania ustalonego w ww. decyzji Starosty P. za rozbudowę drogi publicznej w sytuacji gdy inwestycja jest prowadzona na styku dwóch gmin, a tylko jedna jest inwestorem i zarządcą drogi.
W zaskarżonej decyzji Wojewoda uznał, że skoro porozumienie zawarte pomiędzy Wójtem Gminy L., a Prezydentem Miasta [...] z uwagi na treść § 5 – nie reguluje kwestii finansowych, nie rodzi skutków finansowych dla stron, a ewentualne regulacje w tym zakresie powinny być przedmiotem odrębnego porozumienia. Nie określa także podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, zatem podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość winno być Miasto [...] , ponieważ to ono na podstawie decyzji zrid stało się z mocy prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Wbrew twierdzeniom Wojewody przedmiotowego porozumienia brak jest w aktach sprawy. Sąd uznał jednak, że skoro skarżący i organy nie kwestionują, iż w jego treści nie określono zasad finansowania przedmiotowej inwestycji i w konsekwencji nie wskazano podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania za realizację inwestycji drogowej pod nazwą: "Rozbudowa drogi gminnej ul. [...] w M. od granicy pasa drogowego ul. [...] " a ustalało, że Zarządcą drogi jest gmina L. to są to okoliczności bezsporne.
Podstawą uchylenia decyzji organów obu instancji stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca uwagę, że w kontrolowanej sprawie mamy specyficzną sytuację. Decyzja zrid z [...] grudnia 2016 r. dotyczy rozbudowy leżącej na styku dwóch gmin drogi gminnej, której właścicielem i inwestorem co do zasady jest gmina L. Tym nie mniej, decyzja ta, uwzględniając granice gmin, część gruntów niezbędnych dla realizacji ww. celu publicznego w postaci poszerzenia istniejącej już drogi publicznej, skutkowała "przewłaszczeniem" z mocy prawa części gruntów - w tym spornej działki, na rzecz sąsiedniej gminy – czyli skarżącego Miasta [...] . W rezultacie ww. droga publiczna – w zakresie gruntów pod nią zajętych - wbrew zasadzie płynącej z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 470 dalej udp), stanowi współwłasność dwóch gmin. W kontrolowanej sprawie przedmiotem oceny Sądu nie jest decyzja zrid, a więc i prawidłowość jej rozstrzygnięć w przedmiocie podmiotów, na które przechodzi własność gruntów niezbędnych dla realizacji celu w niej ujętego. Istotnym dla rozstrzygnięcia tej sprawy pozostaje, która z ww. gmin w świetle prawa ponosi finansową odpowiedzialność za ww. inwestycję.
Z treści art. 19 ust 1 udp wynika, że organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg - jest zarządcą drogi. Przy czym jego ust. 2 pkt. 4 precyzuje, iż zarządcą dróg gminnych jest - wójt (burmistrz, prezydent miasta). Z treści ust 4 art. 19 udp wynika natomiast, że zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe (..). W niniejszej sprawie jak już wskazano, nie jest sporne, że zostało zawarte porozumienie na mocy którego zarządcą przedmiotowej drogi stała się gmina L.. Porozumienie to jednak nie określało zasad finansowania. W związku z tym, w tym zakresie oraz w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania zastosowanie znajdą regulacje ustawowe. Zgodnie z art. 20 udp do zarządcy drogi należy w szczególności pełnienie funkcji inwestora (pkt. 3) oraz nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości (pkt. 17). Również w art. 1 ust. 2 udp wyraźnie określono, że w odniesieniu do dróg innych niż zarządzane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wynikające z udp zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych - wykonuje właściwy zarządca drogi. Jednocześnie w art. 22 ust.1 udp ustalono kwestię finansowania inwestycji drogowych - poprzez stwierdzenie, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Przepis ten nie określa podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów nabycia nieruchomości pod drogi - a więc także kosztów odszkodowania - lecz odsyła w tym zakresie do innych ustaw, w tym do ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego.
Art. 3 ust. 2 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz.U. z 2018 r., poz. 203 ze zm., dalej jako ufitl) stanowi natomiast, że zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi finansowane są z budżetów gmin. Zaś z jego ust. 3 wynika, że w granicach miast na prawach powiatu zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych finansowane są z budżetów tych miast. Przy czym orzecznictwo sądowe wskazuje, że przepis ten dotyczy drogi publicznej już realnie istniejącej - vide wyrok NSA z 9 września 2014 r. sygn. akt I OSK 551/14 publik. CBOSA).
Z powyższych przepisów wyraźnie wynika zatem zakres obowiązków zarządcy drogi, który pełni także funkcję inwestora. W niniejszej sprawie jest niewątpliwym, że zarządcą drogi - ulicy [...] - i zarazem inwestorem jest Wójt Gminy L. To na jego wniosek została wydana przez Starostę P. decyzja z [...] grudnia 2016 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdzająca projekt budowlany "Rozbudowa drogi gminnej ul. [...] w M. od granicy pasa drogowego ul. [...] " i to on jest uprawniony do objęcia w posiadanie przejętych nieruchomości.
Ustawa ufitl w art. 3 ust. 6 wskazuje także, że zadania w zakresie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg publicznych mogą być finansowane lub dofinansowane z budżetów jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z porozumieniami zawartymi na podstawie art. 19 ust. 4 udp. Zgodnie z powołanym przepisem zarządzanie drogami publicznymi może być przekazywane między zarządcami w trybie porozumienia, regulującego w szczególności wzajemne rozliczenia finansowe. Zarządcy dróg mogą zawierać także porozumienia w sprawie finansowania albo dofinansowania zadań z zakresu zarządzania drogami z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jak już wskazano na wstępie i co nie jest sporne z treści porozumienia z 6 października 2016 r. nie wynika zmiana regulacji ustawowych w tym zakresie. Stąd inwestorem, zarządcą drogi i odpowiedzialnym za finansowanie tej inwestycji jest gmina L. a nie Miasto [...] . To nie bowiem fakt nabycia nieruchomości z mocy prawa stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania, lecz kluczowym jest ustalenie kto jest inwestorem danej inwestycji i zarządcą drogi w sytuacji gdy jednostki samorządu terytorialnego nie ustalą zasad finansowania w drodze porozumienia na podstawie art. 19 ust. 4 udp. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Z powyższych względów Sąd nie oceniał zarzutów dotyczących nieprawidłowego sporządzenia operatu szacunkowego ustalającego wysokość odszkodowania i nie rozpoznał wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze. Zarzuty zawarte w skardze, co do nieścisłości w doborze nieruchomości podobnych (ze wskazaniem na jedną transakcję z dzielnicy innej niż [...] ) organy ocenią w ponownie prowadzonym postępowaniu, w szczególności po ustaleniu wpływu tego zarzutu na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę, Starosta P., uzupełni materiał dowody w zakresie porozumienia, którego brak jest w aktach, a następnie weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną Sądu w szczególności w zakresie dotyczącym kwestii normatywnych mających zastosowanie w sprawie - po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
Wyrok zapadł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. W sprawie naruszono z art. 20 udp i art. 3 ust. 2 ufitl. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa.
Dodatkowo należy wyjaśnić, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI