I SA/Wa 2475/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił własny wyrok z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o rozprawie, ale ponownie rozpoznając sprawę oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania posiłków na 7 dni w tygodniu, podkreślając ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję odmawiającą przyznania pomocy w postaci gorących posiłków przez 7 dni w tygodniu. WSA pierwotnie oddalił skargę, jednak w wyniku skargi kasacyjnej uchylił własny wyrok z powodu naruszenia przepisów postępowania (wadliwe doręczenie zawiadomienia o rozprawie). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, sąd oddalił skargę, argumentując, że pomoc społeczna ma charakter wspierający, a nie zastępujący samodzielność, a przyznawanie świadczeń musi uwzględniać ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił swój wcześniejszy wyrok z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2475/23. Powodem uchylenia było stwierdzenie nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw, wynikające z wadliwego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy pełnomocnikowi skarżącej. Zawiadomienie zostało uznane za doręczone po terminie rozprawy. Po uchyleniu wyroku, Sąd ponownie rozpoznał sprawę i oddalił skargę. Kontrolowana była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy, która przyznała skarżącej pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przez 5 dni w tygodniu, zamiast wnioskowanych 7 dni. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób w trudnych sytuacjach życiowych, ale nie zastępowanie ich samodzielności. Kluczowe znaczenie miały ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej oraz konieczność uwzględnienia potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc. Sąd zaznaczył, że przyznawanie świadczeń musi być zgodne z celami pomocy społecznej i możliwościami finansowymi organu, a niekoniecznie musi w pełni zaspokajać oczekiwania wnioskodawcy, nawet w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe doręczenie zawiadomienia o rozprawie, skutkujące pozbawieniem strony możności obrony jej praw, stanowi przesłankę do uchylenia wyroku na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zawiadomienie o rozprawie zostało wysłane do pełnomocnika w formie elektronicznej, ale zostało uznane za doręczone po terminie rozprawy, co oznaczało brak prawidłowego zawiadomienia i pozbawienie strony możności obrony jej praw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 36 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 48b § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Pomocnicze
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 2 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1 i 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 48b § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 36 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez wadliwe doręczenie zawiadomienia o rozprawie, co skutkowało pozbawieniem strony możności obrony jej praw.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej, w szczególności odmowę przyznania pomocy w wymiarze 7 posiłków tygodniowo i nieuwzględnienie ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej skarżącej. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nieprzyznanie skarżącej jednego gorącego posiłku dziennie, mimo jej niezdolności do samodzielnego zapewnienia go sobie.
Godne uwagi sformułowania
pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. obowiązek pomocy społecznej 'wspierania' osób potrzebujących nie oznacza, że organy obowiązane są utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować ich wszelkie potrzeby, nawet te konieczne.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
członek
Bożena Marciniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy społecznej, w szczególności świadczeń w postaci posiłków, z uwzględnieniem ograniczeń finansowych organów i zasady wspierania, a nie zastępowania samodzielności. Również kwestie proceduralne związane z doręczeniami w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej i możliwości finansowych konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Nacisk na uznaniowość organów i ograniczone środki może być różnie interpretowany w zależności od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami osoby w trudnej sytuacji życiowej a realnymi możliwościami systemu pomocy społecznej. Uchylenie własnego wyroku przez sąd z powodu błędu proceduralnego jest również interesującym aspektem.
“Sąd uchylił własny wyrok, ale skargę na posiłki dla potrzebującej oddalił. Kluczowe są możliwości finansowe pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2475/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-11-28 Data wpływu 2023-12-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/ Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Bożena Marciniak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 388/25 - Wyrok NSA z 2025-09-24 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 179 w zw z art. 183 par. 2 pkt 5; art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2475/23 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r. nr KOC/5785/Op/23 w przedmiocie przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2475/23; 2. oddala skargę. Uzasadnienie Wyrokiem z 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2475/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 28 września 2023 r. nr KOC/5785/Op/23 w przedmiocie przyznania pomocy w postaci zakupu posiłków. Do wydania powyższego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym; Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 28 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 29 sierpnia 2023 r., nr 016089/01/2023, którą w pkt 1 przyznano [...] pomoc w postaci zakupu jednego gorącego posiłku dziennie (obiadu) od 1 września 2023 r. do 30 listopada 2023 r. przez 5 dni w tygodniu; obiady będą wydawane w [...], zaś w pkt 2 przedmiotowe świadczenie przyznano bezpłatnie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). Kolegium podniosło, że przy przyznaniu przedmiotowego świadczenia organ pomocowy działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznania tego nie należy jednak utożsamiać ze swobodą działania organu administracji. Każdorazowo zobowiązany jest on bowiem do wyczerpującego przedstawienia przesłanek, na których oparł wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Jednocześnie jednak samo spełnienie przesłanek dochodowych niezbędnych do otrzymania świadczeń ze środków pomocy społecznej nie skutkuje ich automatycznym przyznaniem. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie Prezydent właściwie wyłożył swoje stanowisko, jednocześnie przekonywująco je uzasadniając i budując wyłącznie w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, którym jest w szczególności przeprowadzony wywiad środowiskowy. Kolegium podniosło, że podstawy prawne, przedmiot działania i zadania [...] określa Statut nadany uchwałą nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z [...] września 2020 r. Według regulaminu organizacyjnego powyższej placówki jest ona czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8.00-16.00 z możliwością wydłużenia godzin pracy w zależności od uzasadnionych potrzeb. Wobec powyższego, Kolegium podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w tej placówce 7 dni w tygodniu w sytuacji gdy jest ona czynna 5 dni w tygodniu. Kolegium wskazało również, że wnioskodawczyni jest regularnie wspierana przez organ pomocowy zasiłkami celowymi na dofinansowanie zakupu żywności, co pozwala częściowo zaspokoić potrzeby żywnościowe w dni, w których nie korzysta z posiłków w [...]. Ponadto, w dniu 14 sierpnia 2023 r. [...] otrzymała skierowanie do otrzymania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD) Podprogram 2021 Plus. W ramach tej pomocy wnioskodawczyni otrzymała produkty żywnościowe, które pozwolą na przygotowanie posiłków do spożycia. Organ zaznaczył również, że wnioskodawczyni przyznano świadczenie w postaci obiadów przez 5 dni w tygodniu. Zatem bezsprzecznie wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest dla niej korzystne. Organ nie odmówił bowiem przyznania świadczenia, lecz przyznał je praktycznie w całości w takim zakresie w jakim było to możliwe. Organ przychylił się do wniosku. Wnioskodawczyni posiada wprawdzie tzw. substrat zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji, jednak jest on nieznaczny. Końcowo organ stwierdził, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, że art. 3 ustawy o pomocy społecznej w żadnym razie nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Taka wykładnia byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyła [...] podnosząc, że organy obu instancji nie odniosły się do podnoszonej przez nią kwestii, że posiłek na sobotę i niedzielę mogłaby odebrać w piątek, na co dyrektor [...] wyraził zgodę. Skarżąca wskazała również, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową. Ponadto, ma też inne problemy zdrowotne, to jest niedoczynność tarczycy, stan A po HCV, problemy ze stawami, obecnie jest diagnozowana pod kątem cukrzycy i zwyrodnienia plamki żółtej. Wymaga stosowania odpowiedniej diety. Podniosła, że jej dochody to: 719 zł zasiłek stały oraz zasiłki celowe na zakup żywności w wys. ok 150 zł miesięcznie, co razem daje 869 zł. Ponadto, otrzymuje wsparcie z OPS w opłatach za mieszkanie (częściowa dopłata do opłaty za odpady), za gaz i energię elektryczną, oraz dopłatę do leków, przejazdów komunikacją publiczną. Jej stałe wydatki, które ponosi sama to: mieszkanie - 371 zł, telefon - 50 zł, leki - ok. 50 zł (nie wszystkie wymagane leki wykupuje), co daje razem 471 zł. Wskazała, że pozostaje jej kwota 398 zł czyli około 13 zł dziennie. Za tę kwotę musi zakupić żywność na śniadanie i kolację. Trudno jest jeszcze z tej kwoty wygospodarować na ciepły posiłek sobotnio-niedzielny. Skarżąca dodała, że stan jej zdrowia głównie związany z problemami ze zdrowiem psychicznym, z jednej strony stany depresyjne przechodzące w stany maniakalne, uniemożliwia podjęcie przez nią pracy. Stąd tak istotne w tym momencie życia jest uzyskanie przez nią pomocy w pełniejszym zakresie. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i ustalenie, że skarżącej przysługuje prawo do pomocy w postaci jednego gorącego posiłku dziennie (obiadu) przez 7 dni w tygodniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazanym na wstępie wyrokiem 27 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2475/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła [...], reprezentowana przez adwokata, zarzucając temu rozstrzygnięciu: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. art. 67 § 5, art. 91 § 2 i art. 109 p.p.s.a., poprzez brak prawidłowego zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o rozprawie wyznaczonej na dzień 27 lutego 2024 r., co w konsekwencji pozbawiło pełnomocnika skarżącej możliwości uczestniczenia w tej rozprawie, bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, a nadto nieodroczenie rozprawy przez Sąd I instancji, pomimo znanej Sądowi I instancji przeszkody, co tym samym pozbawiło skarżącą możliwości obrony swych praw; 2) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie przez Sąd ustaleń faktycznych organu pomimo nieprawidłowego wnioskowania co do sytuacji bytowej i materialnej oraz niedostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonej decyzji; II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, to jest: 1) art. 2 ust. 1 pkt. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej polegające na odmowie przyznania pomocy społecznej w wymiarze 7 posiłków tygodniowo, nieuwzględnienie ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej, co uniemożliwia skarżącej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka; a) wskazanie przez Sąd I instancji, że wziął pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin mieszkających w Dzielnicy [...] zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb, a także możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, podczas gdy Sąd I instancji nie poczynił żadnych działań mających na celu uzyskanie informacji od Dyrektora [...] (np. w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.) w przedmiocie możliwości finansowych Ośrodka na otrzymywanie przez skarżącą 7 ciepłych posiłków w tygodniu; b) wskazanie przez Sąd I instancji, że obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy obowiązane są utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować ich wszelkie potrzeby, nawet te konieczne, podczas gdy skarżąca wnosi wyłącznie o 7 ciepłych posiłków w tygodniu; 2) art. 48b ust. 2 w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprzyznanie skarżącej jednego gorącego posiłku dziennie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić, oraz uznanie, że: a) organ pomocowy regularnie wspiera skarżącą zasiłkami celowymi na dofinansowanie zakupu żywności, co pozwala częściowo zaspokoić potrzeby żywnościowe w dni, w których nie korzysta ona z posiłków w [...], b) w ramach pomocy FEAD Podprogram 2021 Plus skarżąca uzyskała produkty żywnościowe, które pozwalają na przygotowanie posiłków do spożycia - podczas gdy po opłaceniu niezbędnych rachunków tj. mieszkania (3710 zł, telefonu 50 zł, leków ok. 50 zł) skarżącej zostaje 3980 zł. W ramach pozostałej kwoty musi ona zaopatrzyć się w niezbędną chemię, jedzenie (śniadanie, II śniadanie, kolacja), napoje, ubrania - ograniczając swoje wydatki i tak do całkowitego minimum, c) poprzez całkowite pominięcie przez Sąd I instancji, że skarżąca własnym staraniem nie jest w stanie zapewnić sobie jednego gorącego posiłku dziennie, bowiem jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, która cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową, a nadto zmaga się z chorobami tj. niedoczynnością tarczycy, leczeniem stanu po HCV. Skarżąca ma nadto problemy ze stawami oraz jest obecnie diagnozowana pod kątem cukrzycy i zwyrodnienia plamki żółtej - powyższe schorzenia bezsprzecznie wymagają stosowania odpowiedniej diety, na którą skarżąca nie może sobie pozwolić. Powołując się na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi (poprzez jej uwzględnienie) stosownie do art. 188 p.p.s.a., a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Po analizie skargi kasacyjnej skład orzekający doszedł do przekonania, że w przedmiotowym postępowaniu zaistniała przesłanka uzasadniająca zastosowanie powyższego przepisu. W sprawie wystąpiła bowiem przesłanka nieważności postępowania sądowego wskazana w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w postaci pozbawienia strony możności obrony swoich praw. Jak bowiem wynika z akt sądowych zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 27 lutego 2024 r. zostało skierowane do pełnomocnika skarżącej z urzędu w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 23 lutego 2024 r. Z urzędowego poświadczenia odbioru wynika, że powyższe zawiadomienie zostało uznane za doręczone w dniu 9 marca 2024 r., a więc już po terminie wyznaczonego w sprawie posiedzenia jawnego. W sprawie nie doszło zatem do prawidłowego zawiadomienia pełnomocnika skarżącej o terminie rozprawy, czego skutkiem było pozbawienie skarżącej możności obrony swoich praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Z podanych wyżej przyczyn Sąd uznał za zasadne skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 179a p.p.s.a., uchylił wyrok z 27 lutego 2024 r. (pkt 1 sentencji) i ponownie rozpoznał skargę przy zachowaniu wymogu udziału strony i jej pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd oddalił skargę (pkt 2 sentencji) podtrzymując w tym zakresie w całości stanowisko wyrażone w wyroku z 27 lutego 2024 r. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 sierpnia 2023 r. przyznającą skarżącej pomoc w postaci zakupu jednego gorącego posiłku dziennie (obiadu) od 1 września 2023 r. do 30 listopada 2023 r. przez 5 dni w tygodniu - wydawanie obiadów nastąpi w [...]. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 12 marca 2004 r." Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy). Przy tym rodzaj, forma i rozmiar świadczonej pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom, między innymi, z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 ustawy), z zaznaczeniem jednak, że potrzeby osób i rodzin korzystających z tej pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Z kolei art. 36 ustawy stanowi, że pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jedno ze świadczeń niepieniężnych stanowi świadczenie w postaci posiłku (art. 36 pkt 2 lit. j ustawy). Z kolei stosownie do art. 48 ustawy, osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Zgodnie zaś z art. 48b ust. 2 ustawy, pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Z literalnej treści powołanych przepisów wynika, że prawo do doraźnej albo okresowej pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która będąc tego rodzaju posiłku pozbawiona nie może go sobie zapewnić własnym staraniem. Podmiotem uprawnionym do tego rodzaju świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej jest zatem wyłącznie osoba, która z racji trudnej sytuacji materialnej nie może zapewnić sobie tego posiłku za pomocą własnych starań związanych z jego zakupem lub przygotowaniem. Przy tym wynikające z art. 48b ust. 2 ustawy uprawnienie jest skorelowane z obowiązkiem organu przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy, jakim jest zapewnienie posiłku (stanowiące zadanie własne gminy o charakterze obowiązkowym). W niniejszej sprawie nie można jednak, zdaniem Sądu, pominąć treści art. 3 ust. 4 ustawy, który również znajduje zastosowanie do udzielania pomocy społecznej w formie świadczenia niepieniężnego (tu: świadczenia w postaci gorącego posiłku). Powołany przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podkreśla się, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16, Lex nr 2339653). Oznacza to, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych kryteriów przyznania wnioskowanego świadczenia nie powoduje automatycznie obowiązku jego przyznania w formie i częstotliwości zaspokajającej oczekiwania wnioskodawcy. Innymi słowy, przyznając omawianą pomoc organ musi mieć na uwadze nie tylko potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale również środki, jakimi dysponuje i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. W wyroku z 4 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1153/21, Lex nr 3323390) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie podniósł, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę także swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06, Lex nr 299415, 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091 oraz 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 698/16, Lex nr 2082639). W niniejszej sprawie organ orzekł o przyznaniu skarżącej od 1 września 2023 r. do 30 listopada 2023 r. pomocy w formie jednego gorącego posiłku przez 5 dni w tygodniu, a nie przez 7 dni w tygodniu, jak wnioskowała skarżąca. Przyznając powyższą pomoc organ wskazał, że wziął pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin mieszkających w Dzielnicy [...] zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb, a także możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje również to, że jak wynika z akt sprawy organ pomocowy regularnie wspiera skarżącą zasiłkami celowymi na dofinansowanie zakupu żywności, co pozwala częściowo zaspokoić potrzeby żywnościowe w dni, w których nie korzysta ona z posiłków w [...]. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych, w dniu 14 sierpnia 2023 r. skarżąca otrzymała skierowanie do uzyskania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD) Podprogram 2021 Plus. W ramach tej pomocy skarżąca uzyskała produkty żywnościowe, które pozwalają na przygotowanie posiłków do spożycia. Sąd nie kwestionuje faktu, że sytuacja materialna skarżącej, jak też jej sytuacja osobista (zdrowotna) jest trudna. Jednakże w ramach swoich kompetencji Sąd może badać jedynie legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Te z kolei, jak już wskazano wyżej, nakazują organom pomocy społecznej wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza jednak, że organy obowiązane są utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować ich wszelkie potrzeby, nawet te konieczne. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r., który jednoznacznie wskazuje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom, ale też i możliwościom ośrodków pomocy społecznej. Tym samym podniesiona w skardze argumentacja dotycząca możliwości odbierania przez skarżącą posiłków na sobotę i niedzielę w piątek, na co dyrektor [...] wyraził zgodę czy też konieczności otrzymania przez skarżącą pomocy w pełniejszym zakresie nie mogła mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd zaznacza, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, czy też nie w pełnym zakresie, zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być bowiem odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Organ pomocowy musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. Organ pomocowy nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna lub zdrowotna była trudna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 432/21, Lex nr 3212543). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaś w pkt 2 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI