II SA/WR 735/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-02-28
NSAnieruchomościWysokawsa
mienie zabużańskierekompensatanieruchomościspadkobiercyustawa z 2005 r.zaświadczenieWojewodaprawo administracyjne

Sąd uchylił decyzję Wojewody odmawiającą adnotacji o formie i wysokości rekompensaty za mienie zabużańskie, uznając, że częściowa realizacja prawa przez jednego spadkobiercę nie pozbawia pozostałych ich uprawnień.

Skarżący J. B. zakwestionował odmowę Wojewody D. uczynienia adnotacji na zaświadczeniu o prawie do rekompensaty za mienie zabużańskie oraz odmowę ujawnienia tych danych w rejestrze. Wojewoda argumentował, że prawo zostało już częściowo zrealizowane przez P. J. w sposób wykluczający dalszą rekompensatę dla J. B. Sąd uznał, że częściowa realizacja prawa przez jednego spadkobiercę nie pozbawia pozostałych spadkobierców ich uprawnień, a pomniejszenie rekompensaty dotyczy tylko tego spadkobiercy, który nabył nieruchomość.

Sprawa dotyczyła skargi J. B. na czynność Wojewody D., który odmówił zamieszczenia na zaświadczeniu urzędowej adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie oraz odmówił ujawnienia tych danych w wojewódzkim rejestrze. Wojewoda powołał się na ustawę z dnia 8 lipca 2005 r., która przewiduje rekompensatę w wysokości 20% wartości nieruchomości, pomniejszoną o wartość nabytego prawa własności. Organ argumentował, że skoro P. J. zrealizował już część rekompensaty (zakup lokalu mieszkalnego), a wartość tego zakupu przekroczyła 20% wartości nieruchomości, to dla J. B. nie pozostaje żadna rekompensata. Skarżący J. B. podniósł, że realizacja prawa przez P. J. nastąpiła w czasie obowiązywania innych przepisów i nie miał on zgody na wyłączną realizację prawa przez P. J. Kwestionował również zastosowanie ustawy z 2005 r. z mocą wsteczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd uznał, że przepisy ustawy z 2005 r. mają zastosowanie również do spraw, w których wydano zaświadczenia na podstawie wcześniejszych przepisów. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, a częściowa realizacja przez jednego z nich nie pozbawia pozostałych ich uprawnień. Pomniejszenie rekompensaty, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy, dotyczy tylko tego spadkobiercy, który nabył nieruchomość Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa, i może być odnoszone tylko do jego części rekompensaty, a nie do części przypadających innym spadkobiercom.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, częściowa realizacja prawa do rekompensaty przez jednego spadkobiercę, który nie był wskazany w trybie art. 3 ust. 2 ustawy z 2005 r., nie pozbawia pozostałych spadkobierców prawa do realizacji przysługującej im rekompensaty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom. Pomniejszenie rekompensaty, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy, dotyczy tylko tego spadkobiercy, który nabył nieruchomość Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa, i może być odnoszone tylko do jego części rekompensaty, a nie do części przypadających innym spadkobiercom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (12)

Główne

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 7 § ust. 4

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Adnotacje o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty zamieszczane przez wojewodę na zaświadczeniach i decyzjach mają charakter czynności materialno-technicznych.

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 7 § ust. 3

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Osoby posiadające zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty, które nie zrealizowały prawa, występują do wojewody z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa.

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 13 § ust. 3

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3.

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 13 § ust. 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 3 § ust. 2

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art. 7 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.r.p.r.n.p.g.RP art. 20

Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się przepisy działu II rozdziału 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 146 § 1.

u.g.n. art. 212

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 30 stycznia 2004 r. Dotyczył rekompensaty za mienie zabużańskie polegającej na możliwości nabywania nieruchomości Skarbu Państwa.

p.p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Na czynności dotyczące uprawnień osób fizycznych wynikających z przepisów prawa służy skarga do sądu administracyjnego.

p.p.p.s.a. art. 146 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Częściowa realizacja prawa do rekompensaty przez jednego spadkobiercę nie pozbawia pozostałych spadkobierców ich uprawnień. Pomniejszenie rekompensaty dotyczy tylko spadkobiercy, który nabył nieruchomość Skarbu Państwa i tylko jego części rekompensaty. Przepisy ustawy z 2005 r. mają zastosowanie do spraw, w których wydano zaświadczenia na podstawie wcześniejszych przepisów.

Odrzucone argumenty

Realizacja prawa do rekompensaty przez P. J. w całości wyczerpała uprawnienia do rekompensaty dla J. B. Zastosowanie powinny mieć przepisy obowiązujące w dacie wydania zaświadczenia (zasada nieretroaktywności prawa).

Godne uwagi sformułowania

Zrealizowanie prawa do rekompensaty przez spadkobiercę, który nie był wskazany w trybie art. 3 ust. 2, nie pozbawia pozostałych spadkobierców prawa do realizacji przysługującej im rekompensaty. Pomniejszenie, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy [...] dotyczy tylko tych spadkobierców, którzy w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyli na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa i może być odnoszone tylko do przypadających im części 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.

Skład orzekający

Julia Szczygielska

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rekompensaty za mienie zabużańskie, zwłaszcza w kontekście praw spadkobierców i skutków częściowej realizacji prawa przez jednego z nich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i przepisami przejściowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy rekompensat za mienie utracone na Kresach Wschodnich, co jest tematem budzącym emocje i zainteresowanie historyczne. Interpretacja przepisów dotyczących spadkobierców i podziału rekompensaty jest istotna praktycznie.

Czy realizacja rekompensaty przez jednego spadkobiercę mienia zabużańskiego pozbawia prawa pozostałych?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 735/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Julia Szczygielska /przewodniczący/
Olga Białek
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 7 ust. 4
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Olga Białek Protokolant: Magda Mikus po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Wojewody D. w przedmiocie odmowy uczynienia na zaświadczeniu urzędowej adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty i o wysokości rekompensaty oraz odmowy ujawnienia w wojewódzkim rejestrze danych I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. stwierdza, że zaskarżona czynność nie może być wykonana w całości; III. zasądza zwrot kosztów postępowania od Wojewody D. na rzecz skarżącego w kwocie 200 (dwieście) zł.
Uzasadnienie
Zaświadczeniem nr [...] z dnia 9 kwietnia 2001 r. Prezydent W. stwierdził, że P. J. i J. B. posiadają łączne uprawnienia do otrzymania ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej.
W zaświadczeniu tym wartość pozostawionych nieruchomości, położonych we Lwowie, według operatu szacunkowego sporządzonego w styczniu 2001 r. określono na łączną kwotę 555.285,27 zł. Wskazano, iż P. J. częściowo zrealizował swoje prawo do rekompensaty, poprzez zaliczenie kwoty 130.074,90 zł na poczet nabytego przez niego lokalu mieszkalnego i stwierdzono, że do zrealizowania pozostaje kwota 425.210,37 zł.
Materialnoprawną podstawę wydania tego zaświadczenia stanowiły przepisy art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz § 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32 z późn. zm.).
Podanie J. B. z dnia 9 czerwca 2006 r. w sprawie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami państwa polskiego wpłynęło do Wojewody D. w dniu 4 lipca 2006 r., przekazane postanowieniem nr [...] (pismo nr [...]) z dnia 28 czerwca 2006 r. przez Prezydenta W.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2006 r. Wojewoda D. odmówił zamieszczenia na posiadanym przez J. B. oryginale zaświadczenia urzędowej adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, ponieważ prawo to zostało już zrealizowane przez P. J., w wysokości przekraczającej 20 % wartości pozostawionej nieruchomości.
W piśmie tym Wojewoda wskazał, iż w dniu 7 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz.1418). Organ podniósł, iż ustawa ta określa formy, w jakich realizowane jest prawo do rekompensaty, przy czym zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego również stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy osoby, które posiadają decyzje lub zaświadczenia potwierdzające prawo do rekompensaty, występują do wojewody właściwego ze względu na siedzibę organu, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty w prowadzonym przez wojewodę rejestrze. Jednakże wobec osób, które na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyły na własność lub w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, zastosowanie znajduje przepis art. 13 ust. 3 wymienionej wyżej ustawy, zgodnie z którym wysokość zaliczonej kwoty lub wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości.
W dniu 25 sierpnia 2006 r. do Wojewody wpłynęło pismo J. B. z dnia 21 sierpnia 2006 r., w którym skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i zakwestionował prawidłowość obliczeń związanych z ustaleniem wysokości przysługującego mu świadczenia pieniężnego oraz odmowę dokonania adnotacji.
Merytoryczna odpowiedź została udzielona skarżącemu pismem Wojewody nr [...] z dnia 14 września 2006 r., w którym podtrzymano argumentację zawartą w piśmie z dnia 4 sierpnia 2006 r. i poinformowano J. B. o możliwości wniesienia skargi na czynność Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W związku z powyższym skarżący J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Wojewody D. polegającą na odmowie:
1) ujawnienia w wojewódzkim rejestrze danych, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz
2) uczynienia na zaświadczeniu nr [...] wydanym przez Prezydenta W. w dniu 9 kwietnia 2001 r. adnotacji urzędowej o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty.
J. B. wniósł o nakazanie Wojewodzie D. dokonania powyższych czynności oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi wskazano, że P. J. zrealizował częściowo prawo do rekompensaty przysługujące mu łącznie z J. B. w czasie, gdy obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.). Zgodnie z jej art. 88 ust. 4, w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia do ekwiwalentu przysługiwały łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Skarżący podkreślił, że nigdy nie wyrażał zgody na realizację prawa do ekwiwalentu wyłącznie przez P. J. oraz że taką samą regulację przewidywała ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązująca w czasie wydawania zaświadczenia Prezydenta W. nr [...] z dnia 9 kwietnia 2001 r. i podobnie tę kwestię reguluje obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 3 ust. 2 dla wskazania osoby uprawnionej do rekompensaty wymaga złożenia oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Dlatego – zdaniem skarżącego – w rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnosząc się do wysokości przysługującej rekompensaty J. B. podał, że uznając – tak jak Wojewoda – iż zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skarżącemu przysługuje 111.057,05 zł (20 % kwoty 555.285,27 zł). Zdaniem skarżącego jednak, skoro zaświadczenie zostało wydane w 2001 r. i została w nim określona wysokość ekwiwalentu na kwotę 425.210,37 zł, to jest to prawo przez niego nabyte. Zgodnie zatem z zasadą "lex retro non agit" nie może w tej sprawie mieć zastosowania ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lecz przepis art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przełamanie tej zasady bowiem jest możliwe tylko wówczas, gdy przepis ustawy wyraźnie o tym stanowi (orzeczenie TK z dnia 28 maja 1986 r., U.1/86, OTK 1986, poz. 2). Skarżący stwierdził, iż w powyższej ustawie brak jest takiej normy.
Wojewoda D. wniósł do Sądu odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, iż wnioski o ujawnienie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty nie są rozpatrywane przez wojewodę w drodze decyzji administracyjnej, ponieważ przepisy ustawy nie zawierają bezpośredniej podstawy do wydawania decyzji administracyjnych w tego rodzaju sprawach. Oznacza to, że zarówno ujawnienie wniosku strony w wojewódzkim rejestrze, jak i odmowa ujawnienia w nim takiego wniosku, następują wyłącznie w formie czynności materialno - technicznych organu administracji publicznej. Adnotacje o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty zamieszczane przez wojewodę na zaświadczeniach i decyzjach, zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, również mają charakter czynności materialno-technicznych. Czynności takie dotyczą uprawnień osób fizycznych wynikających z przepisów prawa, a zatem służy na nie skarga do sądu administracyjnego, stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Wojewoda D. podniósł, że na czynności związane z ujawnieniem albo odmową ujawnienia wniosku w rejestrze wojewódzkim nie służą środki zaskarżenia na drodze administracyjnej, przyjąć zatem należy, iż możliwość wniesienia skargi na taką czynność do sądu administracyjnego stanowi jedyną dostępną stronie skarżącej możliwość obrony jej praw, o ile zostały one naruszone.
Wojewoda wskazał następnie, iż zgodnie z art. 13 ust. 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy, zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % ich wartości. Wysokość świadczenia pieniężnego wynosi także 20% wartości pozostawionych nieruchomości. Wysokość tę pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Zdaniem organu administracyjnego oznacza to, że wysokość rekompensaty pomniejsza się o wartość nieruchomości Skarbu Państwa, uprzednio nabytych przez osoby realizujące prawo do rekompensaty.
Organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta W. z dnia 9 kwietnia 2001 r. nr [...] wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynosi 555.285,27 zł i ta kwota stanowiła podstawę wyjściową do obliczenia przez Wojewodę wysokości należnej rekompensaty. Wysokość świadczenia pieniężnego w tym przypadku wynosi zatem 20% z kwoty 555.285,27 zł, po czym uzyskany wynik, to jest kwotę 111.057,05 zł, należało pomniejszyć o wartość nabytego przez P. J. w ramach realizacji rekompensaty prawa własności nieruchomości położonej we W. przy ul. P. Ś. [...], to jest o kwotę 130.074 zł. Uzyskany w wyniku tych działań matematycznych ujemny wynik oznacza (zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.) wykorzystanie uprawnień do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Ustosunkowując się do podniesionego w skardze zarzutu, że realizacja prawa do rekompensaty przez P. J. nie może mieć wpływu na przysługujące J. B. uprawnienia, ponieważ on "nigdy nie wyrażał zgody na realizację prawa do ekwiwalentu wyłącznie przez P. J." oraz że realizacja uprawnień wynikających z zaświadczenia Prezydenta W. nr [...] z dnia 9 kwietnia 2001 r. powinna nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaświadczenia, Wojewoda D. podał, że wysokość świadczenia pieniężnego nie może zostać obliczona w wysokości 76,6 % wartości nieruchomości pozostawionej we Lwowie, ponieważ do dokonywania tego rodzaju obliczeń brak jest podstawy prawnej. Świadczenie pieniężne jest bowiem równe 20% wartości pozostawionej nieruchomości, przy czym jego wysokość pomniejsza się o wartość uprzednio realizowanych uprawnień. Przyjęcie odmiennego założenia prowadziłoby do wniosku, że rekompensata przysługuje w innej, wyższej wysokości osobom, które już uprzednio częściowo realizowały swoje uprawnienia na podstawie odrębnych przepisów, niż osobom, które dotychczas nie uzyskały decyzji administracyjnych potwierdzających ich prawo do rekompensaty.
W ocenie Wojewody stanowisko wyrażone w pismach J. B. z dnia 21 sierpnia 2006 r. oraz 16 października 2006r. jest zatem merytorycznie błędne, a zaświadczenie Prezydenta W. nr [...] z dnia 9 kwietnia 2001 r. odzwierciedla stan prawny obowiązujący w dacie wydania tego dokumentu. Zgodnie z przepisem art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rekompensata za tzw. mienie zabużańskie polegała wyłącznie na możliwości nabywania nieruchomości Skarbu Państwa (czy to na własność, czy w użytkowanie wieczyste), z jednoczesnym zaliczeniem na poczet ich ceny wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. W ówcześnie obowiązującym stanie prawnym wysokość rekompensaty odpowiadała, co do zasady, wartości nieruchomości pozostawionej, jednakże realizacja prawa do rekompensaty faktycznie zależna była od aktywności osób uprawnionych, wyrażającej się nabyciem nieruchomości Skarbu Państwa w ramach tej rekompensaty.
Organ podniósł, iż przepis art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami utracił moc obowiązującą z dniem 30 stycznia 2004 r., zaś aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przewidują rekompensatę w formie wybranej przez osobę uprawnioną spośród form określonych ustawą, w wysokości 20 % wartości pozostawionej nieruchomości. Dla ustalenia wysokości należnej rekompensaty ma również znaczenie fakt uprzedniej realizacji tego prawa na podstawie odrębnych przepisów. Zdaniem organu oznacza to, że osobom, które już uprzednio zrealizowały prawo do rekompensaty w wysokości wyższej niż 20 % wartości nieruchomości pozostawionej, dalsza rekompensata już nie przysługuje.
Dodatkowo Wojewoda D. wyjaśnił, że aktualnie nie jest możliwa realizacja prawa do rekompensaty na podstawie przepisów prawa, które utraciły moc obowiązującą. Wydane na podstawie tych przepisów zaświadczenia i decyzje zachowują moc obowiązującą, jednakże realizacja potwierdzonego nimi prawa do rekompensaty jest możliwa wyłącznie w sytuacji, gdy prawo to nie zostało uprzednio zrealizowane w wysokości wyższej niż 20% wartości pozostawionej nieruchomości.
W opinii Wojewody, wbrew przekonaniu skarżącego ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie ma mocy wstecznej. Określenie wysokości należnej rekompensaty w niniejszej sprawie może nastąpić wyłącznie w oparciu o przepisy tej ustawy. Nie jest natomiast możliwe określenie wysokości rekompensaty na podstawie przepisów prawa, które utraciły moc obowiązującą, czego domaga się skarżący.
Ponadto w odpowiedzi na skargę podkreślono, że w postępowaniu dotyczącym ujawnienia w rejestrze formy realizacji prawa do rekompensaty i wysokości tej rekompensaty, Wojewoda nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy uprzednia częściowa realizacja prawa do rekompensaty, której dokonał P. J., była zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie dokonania tej realizacji, to jest nabycia przez niego nieruchomości Skarbu Państwa. Realizacja taka miała miejsce, co zostało potwierdzone zaświadczeniem nr [...] wydanym przez Prezydenta W., a zatem musi być ona wzięta pod uwagę przez Wojewodę w toku określania wysokości rekompensaty zgodnie z przepisami aktualnie obowiązującymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy częściowe zrealizowanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez P. J. w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) pozbawiło skarżącego J. B. prawa do realizacji przysługującej mu rekompensaty z tego samego tytułu po wejściu w życie tej ustawy oraz jakie przepisy w niniejszej sprawie mają zastosowanie.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego.
Na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13 (ust. 4 art. 7 wyżej wymienionej ustawy).
Przepis art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się przepisy działu II rozdziału 12 i 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 146 § 1.
Z powyższych unormowań wynika, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż odnoszą się one także do spraw, w których pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów wydano zaświadczenia (tak jak w niniejszej sprawie) lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty. Konsekwencją powyższego jest niemożność zastosowania przepisów uprzednio obowiązujących aktów prawnych.
W myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.
Stosownie do art. 13 cytowanej ustawy, zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, (to jest gdy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 (ust. 3 art. 13).
Mając na uwadze treść powyższych przepisów stwierdzić trzeba, że skoro zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim (podkr.WSA) spadkobiercom, a niektórym z nich tylko gdy zostali wskazani przez pozostałych spadkobierców poprzez złożenie oświadczenia w formie wskazanej w tym przepisie, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie, to stanowisko Wojewody zajęte w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za prawidłowe.
Zrealizowanie prawa do rekompensaty przez spadkobiercę, który nie był wskazany w trybie art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy, nie pozbawia pozostałych spadkobierców prawa do realizacji przysługującej im rekompensaty.
Pomniejszenie, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczy – zgodnie z jej art. 6 ust. 3 – osoby, która w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. Skarżący nie jest taką osobą, gdyż nie nabył w ramach realizacji prawa do rekompensaty na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa.
Abstrahując od realiów rozpatrywanej sprawy należy dojść do wniosku, że – stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – świadczenie pieniężne (zaliczana kwota) w wysokości 20 % wartości pozostawionych nieruchomości przysługuje osobie, która mienie takie pozostawiła. Natomiast spadkobiercom takiej osoby – o ile nie wskazali spośród siebie w trybie art. 3 ust. 2 jednej osoby – przysługuje część 20 % wartości pozostawionych nieruchomości, równa ich udziałowi w spadku. Tak więc, jeżeli było dwóch spadkobierców, każdemu z nich przysługuje w takiej sytuacji po ½ części 20 % wartości pozostawionych nieruchomości, jeżeli trzech – to po 1/3 itd. Pomniejszenie, o którym mowa w art. 13 ust. 3 cytowanej ustawy, dotyczy tylko tych spadkobierców, którzy w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyli na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa i może być odnoszone tylko do przypadającej im części 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Nie można tego pomniejszenia odnosić do części przypadającym innym spadkobiercom.
Inna wykładnia obowiązujących przepisów prowadziłaby – tak jak miało to miejsce w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie – do sytuacji, że realizacja prawa do rekompensaty przez spadkobiercę, który nie był wskazany w trybie art. 3 ust. 2, pozbawiałaby pozostałych spadkobierców prawa do realizacji przysługującej im rekompensaty.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 146 § 1, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI