I SA/Wa 2467/23

I SA/Wa 2467/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Łukasz Trochym
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 21 września 2023 r. nr KKU-64/23 w przedmiocie nabycia przez gminę mienia Skarbu Państwa oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 września 2023 r., nr KKU-64/23 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania Gminy [...] od decyzji Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z 2 lutego 2023 r., nr WIN-III.7532.1.49.2020.KT, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w obrębie [...], gmina [..., oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] objęte księgą wieczystą KW nr [...].
Komisja przedstawiła przebieg postępowania w sprawie i wydane wcześniej decyzje. Wskazała, że Wojewoda Warmińsko- Mazurski decyzją z 2 lutego 2023 r.:
1) stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej na mapie i w rejestrze gruntów jako działki: nr [...] o pow. 0,18 ha, nr [...] o pow. 0,05 ha, nr [...] o pow. 0,07 ha, nr [...] o pow. 0,02 ha, nr [...] o pow. 0,03 ha, nr [...] o pow. 0,15 ha, nr [...] o pow. 0,07 ha, nr [...] o pow. 0,01 ha, nr [...] o pow. 0,02 ha, nr [...] o pow. 0,05 ha, nr [...] o pow. 0,03 ha, nr [...] o pow. 0,0525 ha, nr [...] o pow. 0,0360 ha, nr [...] o pow. 0,06 ha, nr [...] o pow. 0,01 ha, KW nr [...],
2) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...], nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej na mapie i w rejestrze gruntów jako działki: nr [...] o pow. 0,08 ha, nr [...] o pow. 0,09 ha, nr [...] o pow. 0,70 ha, nr [...] o pow. 0,21 ha, nr [...] o pow. 0,04 ha, KW nr [...].
Wojewoda Warmińsko-Mazurski powołał się na: 1. archiwalny rejestr gruntów wsi [...] tom II, założony w 1978 r., w jednostce rejestrowej nr [...], z którego wynika, że przy ww. działkach wg stanu na rok 1978 jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, a jako władający Naczelnik Gminy; 2. pismo Starosty [...] z 10 marca 2020 r., w którym przedstawił mapę z przebiegiem działek stanowiących rowy melioracyjne, wskazując, że są to rowy szczególne; 3. pismo Starosty [...] z 3 grudnia 2021 r., w którym wskazał, że w chwili zakładania rejestrów gruntów poszczególnych obrębów (najczęściej w latach 1950 - 1960) nie dysponowano pełną dokumentacją odnośnie wszystkich nieruchomości, dlatego dokonywano wpisów do części działek, stanowiących mienie ogólnonarodowe, jako Skarb Państwa (SP). Działki, które pozostawały w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa (gospodarował nimi odpowiedni naczelnik gminy) pozostawały w XI grupie rejestrowej.
Wojewoda podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość 27 maja 1990 r. należała do innego aniżeli terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Dowodu, który by wskazywał odmienny stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie złożyła również Gmina [...].
Organ I instancji dodał, iż bezsporne jest, że na przedmiotowych działkach znajdują się rowy melioracyjne, które zgodnie z przepisami ustawy, w wersji obowiązującej na datę komunalizacji, zgodnie z ustawą z 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38 poz. 230) - zaliczane były do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 91 ust. 4). Stosownie do treści art. 92 ust 1 tej ustawy urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na gruntach stanowiących własność Państwa są wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Natomiast art. 97 ust 1 ustawy - Prawo wodne stanowił, że utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli są położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należy do spółki. Zatem, w ocenie organu, nie można uznać, że zadania związane z utrzymaniem tej kategorii rowów należały do zadań publicznych, W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania, iż przedmiotowe mienie podlegało wyłączeniu spod komunalizacji na zasadzie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Wojewoda powołał się także na przepis art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 7 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204).
Wojewoda zwrócił się do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Sądu Rejonowego w [... VI Zamiejscowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w [...], ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w [...] o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie oraz o przesłanie niezbędnych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia. Zarówno KOWR, Marszałek, Sąd odpowiedzieli, że nie posiadają żadnej dokumentacji odnoszącej się do przedmiotowej nieruchomości, która byłaby niezbędna przy podjęciu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Ewidencja gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w [...], jak również Skarb Państwa
- Starosta [...] odpowiedzieli, że wszystkie dokumenty, które mieli, a które dotyczyły ww. działek zostały przekazane Wojewodzie. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w piśmie z 26 października 2022 r., wskazało, że przedmiotowe działki nie były wykorzystywane w działalności PGW WP ani Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jako jednostki wykonujące prawa właścicielskie na rzecz Marszałka Województwa Warmińsko – Mazurskiego.
Odwołanie od pkt 1 decyzji Wojewody złożyła Gmina [...].
Rozpoznając sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że podstawę materialno-prawną decyzji stanowi art 5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191). Zgodnie z jego treścią mienie należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.
Komisja podała, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego
nieruchomość stanowiła 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit A dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r., Nr 13, poz. 87).
Kolejną kwestią jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do".
Komisja wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniła, że pojęcie "należenia" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z treścią tego przepisu terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami należała do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei art. 3 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
Komisja stwierdziła, że z akt sprawy nie wynika aby, w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Organ odwoławczy podkreślił, że zarząd, to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu (wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1196/11). Aby przeciwstawić się komunalizacji mienia podmiot faktycznie mieniem tym władający musiał w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niego w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie władania mieniem w sensie prawnym wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub aktów (np. decyzji administracyjnych, protokołów przekazania mienia) wydanych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu gospodarki gruntami, dokumentujących określony tytuł prawny (użytkowanie, zarząd i użytkowanie, zarząd). Tymczasem, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika istnienie dokumentów potwierdzających, na 27 maja 1990 r., prawo zarządu do nieruchomości jakiemukolwiek podmiotowi. W związku z powyższym należy przyjąć, że zgodnie z brzmieniem art. 6 w zw. z art. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na 27 maja 1990 r., sporne działki należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Komisja wskazała, że na przedmiotowych działkach znajdują się rowy, stanowiące urządzenia melioracji wodnych szczegółowych.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r. urządzenia melioracji wodnych dzieliły się na podstawowe i szczegółowe. W myśl art. 91 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, zaliczały się cieki wodne naturalne i sztuczne (rowy, kanały otwarte i kryte) odwadniające i nawadniające o szerokości dna do 1,5 m w ich dolnym biegu oraz rurociągi o średnicy do 1,0 m z wyjątkiem rurociągów o średnicy większej niż 0,4 m na odcinkach przebiegających przez zabudowane tereny wsi i miast. Przepis art. 92 ust. 1 ustawy - Prawo wodne stanowił, że urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na gruntach stanowiących własność Państwa są wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Natomiast art. 97 ust. 1 tej ustawy stanowił, że utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli są położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należy do spółki.
Z kolei zgodnie z art. 16 pkt 47 Prawa wodnego przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu. Rowem więc woda może płynąć stale i bez znaczenia dla definicji rowu jest pochodzenie tej wody, np. opady, odwodnienie podmokłych terenów, odprowadzenie ze stawu, etc. Praktycznie rów może mieć nawet większy przepływ niż ciek naturalny (rzeka itp.) i może być starszy niż niejeden ciek (np. struga) powstały naturalnie wskutek zmiany stosunków wodnych. Cechą rowu wyróżniającą go od cieku naturalnego jest bowiem zasadniczo jedynie jego sztuczne (ludzkie) pochodzenie.
Jak wskazało Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w piśmie z 26 października 2022 r., działki nr: [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nie były wykorzystywane w działalności PGW WP ani Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] jako jednostki wykonujące prawa właścicielskie na rzecz Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Przedstawiono również charakterystykę przedmiotowych działek wg Mapy Podziału Hydrograficznego Polski i Jednolitych Części Wód Powierzchniowych, z której wynika, że tylko dla działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] wpisano geometrię jako ciek wyróżniony o nazwie [...].
Komisja podniosła, że obowiązujące wówczas przepisy nie wskazywały wprost, czyim zadaniem jest utrzymanie rowów, choć zgodnie z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 pkt 1 Prawo wodne rowy leżące na gruntach stanowiących własność Państwa były wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Zasada, iż ww. zadanie na gruntach Skarbu Państwa należy do zadań z zakresu administracji rządowej została ustanowiona dopiero przez art. 5 pkt 6 ustawy z 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U.2000.12.136) z dniem 1 stycznia 2000 r. Decyzja komunalizacyjna ma jednak charakter deklaratoryjny i wiąże się z określony w ustawie datą.
Komisja wskazała, że utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należała do zainteresowanych właścicieli nieruchomości (art. 97 ust 1
ustawy - Prawo wodne), co wyklucza przyjęcie tezy, że zadania związane z utrzymaniem tej kategorii rowów należą do zadań publicznych. Wody te nie mają również charakteru wód płynących, w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo wodne.
Komisja podała, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 11 ustawy. Wskazała na przepis art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 10 maja 1990 r. który stanowi, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stoją się mieniem komunalnym, jeżeli należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15. W niniejszej sprawie nie ma żadnego dowodu, aby przedmiotowe grunty należały do Państwowego Funduszu Ziemi.
Z pisma Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z 2 stycznia 2023 r. wynika, że nieruchomość stanowiąca przedmiotowe działki nie była częścią Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, tymczasem to ten podmiot wszedł w prawa i obowiązki Państwowego Funduszu Ziemi. Jak stanowi art. 13 ust 1 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 817, z późn. zm.), przejęcie przez Krajowy Ośrodek [Wsparcia Rolnictwa] praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, nastąpi nie później niż do 30 czerwca 2000 r. Przy tym art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy wskazuje na mienie Państwowego Funduszu Ziemi.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła Gmina [...].
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania:
- art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 kpa, tj. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady udzielania informacji, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i zasady przekonywania, w szczególności poprzez zaniechanie przez organ prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uchybienie przez organ obowiązkowi zebrania, rozpatrzenia oraz oceny w sposób wszechstronny materiału dowodowego, a ponadto poprzez brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób odpowiadający przepisom prawa, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i co uzasadnia zarzut wadliwości zaskarżonej decyzji;
- art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, prowadzące do ustalenia wadliwego stanu faktycznego i prawnego istniejącego 27 maja 1990 r., dotyczącego przedmiotowych nieruchomości położonych w miejscowości [...], gm. [...],
a przez to niezgodne z prawem rozstrzygnięcie merytoryczne co do istoty sprawy;
- art. 80 kpa, poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów, skutkujące nieuzasadnionym przyjęciem, że nieruchomości położone w miejscowości [...], gm. [...] nie służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, co miało istotny wpływ na warnik postępowania i w efekcie doprowadziło do wydania dowolnej, a przez to wadliwej decyzji;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo, że decyzja ta powinna być uchylona;
2. przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
- art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo wodne (w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że 27 maja 1990 r. urządzenia melioracyjne położone na spornej nieruchomości nie służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zgodnie z jego treścią, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
W niniejszej sprawie przedmiotowe działki stanowiły 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Świadczy o powyższym wpis w rejestrze gruntów prowadzonym dla przedmiotowych działek, archiwalny rejestr gruntów wsi [...] tom II, założony w 1978 r., w którym, jako właściciel był wpisany Skarb Państwa, a jako władający Naczelnik Gminy (zaświadczenie Starosty [...] z 6 lutego 2020 r., pismo tego Starosty z 6 lutego 2020 r.). Jak wynika z zapisów księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowych działek, jako ich właściciel wpisany jest Skarb Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Jak trafnie wskazał organ domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W niniejszej natomiast sprawie wpis ten potwierdza zapisy zawarte także w ewidencji gruntów.
Nie budzi wątpliwości, że w art. 5 ust. 1 ustawy, pod pojęciem mienie "należące do", rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego należy rozumieć przynależność tego mienia w sensie prawnym, a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji.
Przepisy obowiązującej w dniu komunalizacji ustawy z 29 kwietnia 1985 r. przewidywały powstanie zarządu w ściśle określony sposób: - na podstawie art. 38 ust. 2 ww. ustawy, tj. na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości oraz - na podstawie art. 87 tej ustawy.
Podkreślić należy, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można domniemywać.
W niniejszej sprawie nie było także sporne, że na przedmiotowych działkach znajdują się rowy melioracyjne. Zgodnie z przepisami ustawy - Prawo wodne, obowiązującej 27 maja 1990 r., rowy melioracyjne zaliczane były do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 91 ust. 4). Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na gruntach stanowiących własność Państwa są wykonywane i utrzymywane na koszt państwa.
Podkreślić należy, że obowiązujące w dacie komunalizacji przepisy nie wskazywały wprost, czyim zadaniem jest utrzymanie rowów, choć zgodnie z art. 92 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne - rowy leżące na gruntach stanowiących własność Państwa były wykonywane i utrzymywane na koszt Państwa. Z kolei generalna zasada wynikająca z art. 97 ustawy - Prawo wodne stanowi, że utrzymanie i eksploatacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należała do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli były one położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należały do spółki. Powyższe oznacza, że w dacie komunalizacji przepisy określały co do zasady, że zadania związane z urządzeniami melioracji wodnych należały do właścicieli nieruchomości, niezależnie od tego czy były to grunty prywatne, czy też grunty państwowe. Prawo wodne wskazywało jedynie kto ponosi odpowiedzialność za utrzymanie i eksploatację ww. urządzeń w przypadku położenia rowów na terenie działania spółki wodnej. Należy podnieść, że takie ustawowe wskazanie - kto w danym przypadku zobowiązany był do ponoszenia kosztów utrzymania urządzeń wodnych, czy też kto ponosił odpowiedzialność za ich eksploatację nie oznacza, że było to zadanie publiczne, należące do właściwości organów administracji rządowej. W tej sytuacji nie można twierdzić, że zadania związane z utrzymaniem tej kategorii rowów należały do zadań publicznych. Jak zatem trafnie wskazał organ odwoławczy, brak było podstaw do uznania, że przedmiotowe mienie podlegało wyłączeniu spod komunalizacji na zasadzie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Na gruncie orzecznictwa również kwestia samego władania danym mieniem nie ma znaczenia dla wyniku sprawy. Istotne jest bowiem, czy sporne grunty były oddane w zarząd, użytkowanie bądź użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa, czy jakiegokolwiek innego podmiotu bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ww. ustawy oznacza, że nieruchomość ta należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy (vide uchwała NSA z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16).
Przesłanką podlegającą badaniu organu w postępowaniu komunalizacyjnym jest okoliczność, czy mienie, które podlegać ma komunalizacji należało w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Za prawidłowe uznać trzeba stanowisko, że przy badaniu tej przesłanki odwołać należy się do regulacji zawartej w art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, w toku przedmiotowego postępowania nie odnaleziono dokumentu, na podstawie którego działki objęte decyzją komunalizacyjną zostałyby oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej. W tej sytuacji uznać trzeba, na podstawie art. 6 w zw. z art. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r., że objęte zaskarżoną decyzją mienie należało we wskazanej dacie do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
W konsekwencji uznać należy, że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki komunalizacji, zawarte w art. 5 ust. 1 ustawy.
Jak wyżej wskazano w sprawie nie wystąpiły także przesłanki negatywne komunalizacji określone w art. 11 ustawy. Z akt sprawy nie wynika, by nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, jak również, że należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, czy też do Państwowego Funduszu Ziemi.
Kwestia samego władania danym mieniem nie ma znaczenia dla wyniku sprawy w postępowaniu komunalizacyjnym. Istotne jest bowiem, czy sporne grunty były oddane w zarząd, użytkowanie bądź użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jak wyżej zaznaczono pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa, czy jakiegokolwiek innego podmiotu bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ww. ustawy oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. Nie doszło więc do naruszenia tego przepisu.
Zdaniem Sądu, za nietrafne należy uznać zarzuty skargi, że rozstrzygnięcie w sprawie zapadło w oparciu o nie w pełni zgromadzony materiał dowodowy oraz niepełną analizę zebranych w sprawie dokumentów. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i przeprowadziły postepowanie z poszanowaniem przepisów postępowania. Organy wskazały, że na przedmiotowych działkach znajdują się rowy. Potwierdza to załączony do akt administracyjnych wypis z rejestru gruntów, wypis z księgi wieczystej oraz mapa z oznaczeniem położenia dziełek.
Skarżąca Gmina w toku postępowania administracyjnego nie kwestionowała powyższego. W piśmie z 24 lutego 2020 r. wskazała jedynie, że działki pokryte rowami, a przylegające do działek należących do prywatnych właścicieli powinny być do tych działek włączone, co ułatwiłoby procedurę konserwacji rowów przez te osoby.
Wobec tego zarzut, że organy nie wyjaśniły jaki charakter mają poszczególne działki nie może być skuteczny.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.