I SA/Wa 367/20

I SA/Wa 367/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2046/21 - Wyrok NSA z 2022-10-11
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 98 par. 1, art. 44, art. 32, art. 33, art. 41, art. 40 par. 4, par. 5, art. 98 par. 2, art. 105 par. 1, art. 102
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. i B. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/Organ"), po rozpatrzeniu odwołania I. M. od decyzji Wojewody [...] (dalej również jako "Wojewoda/Organ I instancji") z [...] października 2019 r., nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Organu I instancji.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte z wniosku I. M. oraz B. M., które wystąpiły do Wojewody o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości N., powiat n. i, województwo n.
Pismem z [...] stycznia 2015 r. I. M. wniosła o zawieszenie postępowania prowadzonego przez Wojewodą w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami kraju.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiesił postępowanie
w niniejszej sprawie.
Wojewoda decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wniosła I. M.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] października 2019 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister przywołał treść art. 105 § 1, art. 98 § 1 i art. 98 § 2 k.p.a. oraz podniósł, że zgodnie z tym ostatnim przepisem, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ wskazał, że moment początkowy biegu trzyletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie, na poparcie czego przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 597/12. Organ stwierdził przy tym, że jak wynika z uzasadnienia postanowienia Wojewody zawieszającego przedmiotowe postępowanie, strony zostały poinformowane o treści art. 98 § 2 k.p.a. W związku z czym Organ uznał, że termin do podjęcia zawieszonego na wniosek strony postępowania minął [...] sierpnia 2019 r.
Organ uznał umorzenie postępowania przez Wojewodę w niniejszej sprawie za prawidłowe skoro strona w ciągu 3 lat od zawieszenia postępowania na jej żądanie, nie złożyła wniosku o jego podjęcie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra wniosły I. M. oraz B. M. (dalej również jako "Skarżące"), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:
1) art. 98 § 1 kpa w zw. z art. 101 § 1 kpa w zw. art. 40 § 1-2 kpa w zw. z art. 44 § 1-4 kpa w zw. z art. 98 § 1 kpa w zw. art. 104 i 105 § 1 kpa poprzez uznanie, że doszło do skutecznego zawieszenia postępowania, pomimo braku uzyskania stanowiska strony nie składającej wniosku (B. M.) o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania, a w konsekwencji uznanie, że organ był uprawniony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania do umorzenia postępowania w sprawie;
2) art. 105 § 2 kpa przez umorzenie postępowania, mimo nie uzyskania stanowiska strony w sprawie (strony, która nie złożyła wniosku o zawieszenie postępowania), a także przez brak rozważenia, czy umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, w sytuacji, gdy takie umorzenie postępowania z uwagi na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP rodzi nieodwracalne skutki prawne w postaci utraty przez stronę prawa podmiotowego do ubiegania się o naprawienie szkody bezprawnie wyrządzonej, co narusza art. 77 ust. 1 Konstytucji RP;
3) art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez naruszenie zasady legalności, zasady podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela, a przeprowadzone postępowania prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a zaskarżona decyzja zawiera niepoprawne uzasadnienie prawne;
4) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 kpa gdyż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i całościowy materiału dowodowego i nie ustalił prawidłowo okoliczności faktycznych, dokonując wybiórczego i niekorzystnego dla stron rozstrzygnięcia;
5) art. 2 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 2 oraz art. 1 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadne umorzenia postępowania, co skutkować będzie odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty;
6) art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do w. w Konwencji gdyż organ naruszył podstawowe zasady ustrojowe Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego realizującego pryncypia sprawiedliwości społecznej, zasadę działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakaz ograniczania obywatelowi praw skutkującego na gruncie tej sprawy brakiem rekompensaty za część majątku (nieruchomości) postawionego na Kresach [...] przez spadkodawcę strony, co jest szczególnie rażące w świetle fundamentalnych dla kwestii rekompensat orzeczeń tj.: orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...].11.1989 [...], [...] Nr [...] poz. [...], orzeczenia SN z [...].10.2003 , [...], orz treści wyroku Wielkiej Izby [...] w [...] z [...] czerwca 2004 r., w sprawie B. przeciwko Polsce.
Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji w sprawie, jak też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano natomiast, że B. M. na stałe mieszka w B. (od 1991 r.), a nie w Polsce, jest osobą schorowaną i samotną, a w czasie gdy został złożony wniosek o zawieszenie postępowania przez I. M., B. M. nie tylko mieszkała na stałe w B., ale też jest stan zdrowia wykluczał udział w postępowaniu. W skutek powyższego, B. M. nie jest w stanie podróżować, w szczególności nie przyjeżdża do Polski. Skarżąca nie udzieliła żadnej osobie pełnomocnictwa do odbierania korespondencji w Polsce. Dlatego też, organ powinien był ją pouczyć, iż powinna ustanowić pełnomocnika do doręczeń w kraju, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. A zatem, zdaniem Skarżących, kierowanie przez organ korespondencji na adres I. M. było nieuprawnione i niezrozumiałe. Z kolei I. M. cierpi na nerwicę lękowa i inne zaburzenia, które skutecznie uniemożliwiają jej samodzielnie działanie w sprawie. Nie ma ona przy tym rozeznania w przepisach prawa i jest osobą zagubioną w zakresie załatwiania spraw urzędowych, co spowodowane jest również chorobą i koniecznością leczenia psychiatrycznego.
Zdaniem Skarżących, błędem organu było uznanie, że B. M. nie wyraziła sprzeciwu wobec zawieszenia postępowania, oraz że następnie zostało jej skutecznie doręczone postanowienie o zawieszeniu postępowania, ponieważ doszło do dwukrotnego awizowania korespondencji do niej kierowanej. Skoro w przedmiotowej sprawie nie doszło, w ocenie Skarżących, do skutecznego zawieszenia postępowania wobec braku uzyskania stanowiska strony nie składającej wniosku o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania, Organ nie był uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie.
Skarżące załączyły do skargi kopie dokumentów (w tym w języku obcym - nieprzetłumaczone na język polski) na okoliczność wykazania złego stanu zdrowia obu Skarżących.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] listopada 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest czy doszło do skutecznego zawieszenia przez Wojewodę postępowania w sytuacji braku uzyskania stanowiska strony (B. M.) nie składającej wniosku o zawieszenia postępowania czy nie wyraża sprzeciwu na zawieszenie postępowania.
Zdaniem Skarżących, Wojewoda nie mógł zawiesić postępowania, w związku z czym nie było podstaw do późniejszego jego umorzenia wobec nie złożenia przez Skarżących wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.
Według Organu, działanie Wojewody w niniejszej sprawie było prawidłowe, zarówno co do kwestii skuteczności zawieszenia postępowania, jak i następnie jego umorzenia.
Sąd orzekający w pełni podziela powyższe stanowisko Organu.
Rozstrzygnięcia przez Sąd wymaga w pierwszej kolejności zagadnienie mające zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, a mianowicie kwestia skuteczności zawieszenia przez Organ I instancji przedmiotowego postępowania.
Z akt sprawy wynika, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem Skarżących z [...] grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości N., powiat n., województwo n., w dniu [...] sierpnia 2016 r. Wojewoda wydał postanowienie o zawieszeniu tego postępowania, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Zawieszenie nastąpiło na wniosek I. M. zgłoszony w piśmie z [...] stycznia 2015 r.
Z akt sprawy wynika ponadto, że pismem z [...] maja 2016 r. Wojewoda wezwał B. M. do wskazania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma, czy sprzeciwia się zawieszeniu postępowania. Ww. korespondencja została wysłana na adres B. M. wskazany we wniosku z 2008 r. o wszczęcie niniejszego postępowania, czyli ul. [...], [...] W. Jednocześnie Wojewoda zawarł w powyższym piśmie pouczenie, że brak odpowiedzi na ww. wezwanie zostanie uznany za brak sprzeciwu wobec zawieszenia postępowania. B. M. nie odebrała ww. pisma, a Wojewoda uznał je za doręczone, na podstawie art. 44 k.p.a.
Wskazać należy także, iż we wniosku z [...] grudnia 2008 r. o wszczęcie postępowania, B. M. wskazała adres we W. przy ul. [...] jako swój adres zamieszkania, podobnie jak w oświadczeniu z [...] grudnia 2008 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.
Następnie, w 2011 r., Organ I instancji wysłał na wskazany we wniosku z 2008 r. adres (ul. [...] we W.) pismo informujące I. M. oraz B. M. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień [...] grudnia 2012 r., które to pismo w imieniu B. M. odebrała [...] lipca 2011 r. – I. M., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.
Następnie pismem z [...] lipca 2014 r., Wojewoda skierował na ww. adres Skarżących informację o niekompletności wniosku z 2008 r. złożonego w sprawie. Ponadto w tym samym piśmie, Organ I instancji pouczył Skarżące o możliwości ustanowienia w sprawie pełnomocnika (art. 32 oraz 33 k.p.a.), jak też o obowiązku zawiadomienia Wojewody o każdej zmianie miejsca zamieszkania stron, z zastrzeżeniem, że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenia pism pod dotychczasowy adres stron będzie prawnie skutecznie (art. 41 k.p.a.). Ponadto, Organ I instancji wskazał w ww. piśmie na obowiązek ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, w przypadku gdy strona zamieszkuje za granicą i nie wyznaczyła krajowego pełnomocnika do prowadzenia sprawy (art. 40 § 4 k.p.a.), oraz o konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku (art. 40 § 5 k.p.a.). Pismo z [...] lipca 2014 r., w imieniu B. M. odebrała [...] lipca 2014 r. A. M. (dorosły domownik – córka I. M.), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy.
Organ I instancji ustalił także, na podstawie informacji z Bazy Centralnej Ewidencji Ludności, że na dzień [...] czerwca 2016 r. adresem zamieszkania B. M. jest nadal W., ul. [...].
Dopiero w odwołaniu z [...] listopada 2019 r. od decyzji Wojewody z [...] października 2019 r. umarzającej postępowanie administracyjne, I. M. wskazała, że jej siostra – B. M. na stałe mieszka w B. i z powodu problemów zdrowotnych nie może przyjechać do Polski celem zajęcia się sprawami urzędowymi.
Uwzględniając powyższe okoliczności, które wynikają z treści dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, za niezasadne uznać należy zatem zarzuty Skarżących dotyczące naruszenia wskazanych w tym zakresie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. art. 98 § 1 k.p.a. w zw. z art. 101 § 1 k.p.a. w zw. art. 40 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. w zw. art. 104 i 105 § 1 k.p.a.
Wyjaśnić bowiem należy, że Wojewoda prowadząc niniejsze postępowanie informował Skarżące o przysługujących im uprawnieniach procesowych, jak i ciążących na nich powinnościach. Świadczy o tym treść znajdujących się w aktach sprawy pism kierowanych przez Organ I instancji do I. M. oraz B. M. Szczególnej uwagi wymaga zwłaszcza pismo z [...] lipca 2014 r., w którym Organ I instancji pouczył Skarżące o treści art. 32, 33, 40 oraz 41 § 4 i § 5 k.p.a. Co istotne w tej sprawie, korespondencja zawierająca ww. pismo została skutecznie doręczona obojgu Skarżącym w dniu [...] lipca 2014 r. Zważyć należy w tym miejscu na brzmienie przepisu art. 43 zd. pierwsze k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W realiach niniejszej sprawę, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z [...] lipca 2014 r., takim dorosłym domownikiem, który podjął się oddania pisma Skarżącym była córka I. M. – A. M. Nie sposób zatem uznać, że nie doszło w takiej sytuacji do skutecznego doręczenia przedmiotowej korespondencji Skarżącym, w tym B. M. A skoro tak, to kolejnym wnioskiem z tego wypływającym jest, że Organ I instancji mógł egzekwować od Skarżących dochowanie przez nich obowiązków procesowych, które wynikały chociażby z treści art. 41 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego (§ 1), ponieważ w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Ponadto, treść pisma Organu I instancji z [...] lipca 2014 r. jednoznacznie świadczy o tym, że Skarżące otrzymały także pouczenie co do treści art. 40 § 4 i § 5 k.p.a., co czyni niezasadnym także zarzut skargi odnoszący się do rzekomego braku takiej informacji ze strony Wojewody. Wyjaśnić w tym miejscu należy także, na podstawie art. 1 pkt 9 lit. b) ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), do treści art. 40 k.p.a. dodano § 4 i § 5, natomiast zgodnie z art. 3 ww. ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r., ustawa nowelizującą weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 11 kwietnia 2011 r. Ustawodawca nie przewidział w tym przypadku przepisów przejściowych nakazujących stosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przepisów k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, dlatego też uznać należy, że znowelizowany przepis art. 40 k.p.a. miał zastosowanie w ramach niniejszego postępowania (wszczętego w 200 8 r.) bezpośrednio od [...] kwietnia 2011 r.
Poza tym, za całkowicie niezrozumiały uznać należy zarzut skargi dotyczący kierowania przez Organ I instancji korespondencji do B. M. na adres zamieszkania wskazany we wniosku z 2008 r., czyli ul. [...] we W., skoro akurat ta Skarżącą od 30 lat na stałe mieszka w B. Sąd zauważa w tym miejscu, że powyższa informacja stała się dla Wojewody wiadoma dopiero [...] listopada 2019 r., czyli w chwili otrzymania przez Wojewodę odwołania I. M., w którym I. M. wskazała, że jej siostra mieszka na stałe w B. (bez wskazania dokładnego adresu B. M.). Co istotne w tej sprawie Organ I instancji sam podejmował działania w tym kierunku – uzyskując informację z Bazy Centralnej Ewidencji Ludności, z której wynikał że na dzień [...] czerwca 2016 r. B. M. nadal mieszka we W. przy ul. [...].
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, Organ I instancji zasadnie przyjął, że w chwili wydawania postanowienia z [...] sierpnia 2016 r. adres zamieszkania obu Skarżących był wskazany jako ul. [...] we W. Nie sposób zatem zarzucić Wojewodzie naruszenia praw i gwarancji procesowych stron postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy pomimo ciążącego obowiązku poinformowania organu administracji publicznej o zmianie miejsca zamieszkania strony (art. 41 § 1 k.p.a.), oraz o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju w sytuacji gdy strona nie mieszka na stale w kraju (art. 40 § 4 k.p.a.), w przypadku B. M. informacji takiej Wojewoda nie otrzymał. Powyższa sytuacja bynajmniej nie wynika z winy Organu I instancji, tylko, i co Sąd chce wyraźnie zaakcentować, z zaniedbań Skarżących, które nie wykazały w tej sytuacji należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, do czego, zdaniem Sądu, nie była potrzebna wiedza fachowa tylko minimum dbałości o własne interesy. Powyższą ocenę Sądu potwierdza zresztą okoliczność, że pomimo tego, że B. M. od 30 lat mieszka na stałe w B., to we wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania z 2008 r. wskazany został – jako jej adres zamieszkania – adres w Polsce, w sytuacji gdy już wtedy wiadomym było, że nie jest to faktyczne miejscem stałego pobytu B. M.
Podsumowując tę cześć rozważań, Sąd stwierdza, że wbrew błędnemu stanowisku Skarżących, Organ I instancji prawidłowo skierował pismo z [...] maja 2016 r. na adres B. M. – ul. [...] we W., wzywające do zgłoszenia ewentualnego sprzeciwu w terminie 7 dni od doręczenia tego pisma, a następnie prawidłowo uznał je za skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Powyższe oznacza tym samym, że w przedmiotowej sprawie doszło, w ocenie Sądu, do skutecznego zawieszenia postępowania administracyjnego, ponieważ nie został zgłoszony sprzeciw strony nie składającej wniosku o zawieszenia postępowania, czyli B. M.
Przechodząc z kolei do istoty kontrolowanej sprawy, Sąd wskazuje, że organy obu instancji powołały się w swoich rozstrzygnięciach na przepis art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie wniosła o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Wobec braku wniosku Skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania – co jest okolicznością bezsporną – organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Kontrolując działania organów w tej sprawie, Sąd nie dostrzegł naruszeń przepisów postępowania, które mogły by mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika bowiem, że na wniosek I. M., postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. Wojewoda zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na to, że [...] sierpnia 2019 r. była to sobota, zgodnie więc z art. 57 § 4 k.p.a., trzyletni termin określony w art. 98 § 2 k.p.a., upłynął następnego dnia, który nie był dniem wolnym od pracy ani sobotą, czyli w poniedziałek [...] sierpnia 2019 r. Niewątpliwie, w powyższym terminie nie wpłynął do Organu I instancji wniosek Skarżących o podjęcie zawieszonego postępowania.
W tej sytuacji prawidłowo Wojewoda wydał decyzję o umorzeniu postępowania, zainicjowanego wnioskiem Skarżących, przyjmując, że żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wycofane, zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.
Ponadto podkreślić należy, że w ww. postanowieniu prawidłowo pouczono Skarżące o treści art. 98 § 2 k.p.a., t.j. o skutkach niezłożenia w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ I instancji dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania Skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 k.p.a. Wojewoda nie był przy tym zobowiązany dodatkowo do wzywania Skarżących do podjęcia zawieszonego postępowania, czy informowania o zbliżającym się upływie trzyletniego terminu, gdyż termin ten wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a żaden przepis szczególny nie nakłada na organ obowiązku wzywania strony do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania przed upływem trzyletniego terminu zawieszenia.
Należy mieć także na uwadze treść art. 102 k.p.a., zgodnie z którym w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zdaniem Sądu, czynność zawiadomienia o upływającym terminie do podjęcia postępowania do takich nie należy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o jego podjęcie, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, Lex nr 1082581).
Z kolei, zwrot "uważa się za wycofane" prowadzi do wniosku, że ustawodawca posłużył się tutaj fikcją prawną cofnięcia wniesionego żądania, uznając, że czynność wycofania żądania została skutecznie dokonana. Za takim rozumieniem powyższego zwrotu przemawia w szczególności dyspozycyjny charakter zawieszenia postępowania w trybie art. 98 § 1 k.p.a. i upływ kilkuletniego terminu, w którym postępowanie to nie zostało podjęte. Zatem, gdy strona rezygnuje z ubiegania się
o rozstrzygnięcie określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co
z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt V SA 381/01; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1139/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie powołany pogląd
w pełni podziela.
Sąd w obecnym składzie w pełni akceptuje również stanowisko judykatury zgodnie z którym, termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w art. 98 § 2 k.p.a., jest terminem prekluzyjnym, nieprzywracalnym (vide m.in.: wyrok NSA z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2027/17, wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2265/17, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2166/15; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2358/14; wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/14 - wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA" - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak,
J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Okoliczność, że powołany termin jest umieszczony w ustawie ze swojej istoty procesowej, jaką jest k.p.a., nie oznacza, że w przypadku przekroczenia tego terminu dopuszczalne jest zastosowanie przepisu art. 58 k.p.a. o przywróceniu terminu. Jak już wspomniano termin ten jest terminem prekluzyjnym (materialnym). W doktrynie i w orzecznictwie od dawna jest ukształtowany pogląd, że instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania do wszystkich terminów określonych w k.p.a., bowiem część z nich ma charakter prekluzyjny (materialny). Jako inne przykłady terminów o charakterze materialnym
w k.p.a. wskazuje się termin określony w art. 146 § 1 k.p.a. (Z. R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 265) czy termin wynikający z art. 156 § 2 k.p.a. (B. Adamiak, Glosa do wyroku WSA w Gliwicach z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 434/09 OSP 2012/2, poz. 5).
Uwzględniając zatem powyższe poglądy orzecznictwa sądowego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może przychylić się do stanowiska dotyczącego charakteru prawnego terminu na podjęcie zawieszonego postępowania, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a.
Brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od dnia jego zawieszenia bezwzględnie obliguje organ do uznania za wycofane przez stronę żądania wszczęcia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Gdy natomiast strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, wszczęte postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 98 § 1 i 2 k.p.a. oraz i 105 § 1 k.p.a. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że organy obu instancji nie naruszyły przepisu art. 105 § 2 k.p.a., ponieważ przepis ten nie miał w ogóle zastosowania w tej sprawie, dotyczy bowiem przypadku fakultatywnego umorzenia postępowania na wniosek strony, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. W niniejszej sprawie, Skarżące nie wystąpiły o umorzenie postępowania.
Podobnie organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2097). Jak wyjaśniono już powyżej przedmiotem rozstrzygnięcia, które podlega obecnie kontroli Sądu, jest jedynie decyzja umarzająca postępowanie, czyli decyzja dotycząca kwestii stricte procesowej, a nie merytorycznej, tzn. tego czy w sprawie winna zostać wydana decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z powyższych względów także zarzuty naruszenia art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do tej Konwencji uznać należy za nieusprawiedliwione.
Wbrew stanowisku Skarżących, na powyższą ocenę sprawy nie mają również wpływu wskazywane w skardze okoliczności natury osobistej czy zdrowotnej dotyczące Skarżących. Dlatego też, nie mogły zostać uwzględnione kopie dokumentów załączonych do skargi. Wykraczają one poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Prawidłowo zatem Wojewoda, mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, umorzył postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a Minister prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji. W ocenie Sądu, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można zatem skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego. Sąd nie stwierdził także naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W związku z objęciem Miasta [...] od dnia 17 października 2020 r. obszarem czerwonym, a także mając na względzie zarządzenie nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta [...] obszarem czerwonym oraz zarządzenie nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w Zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r., stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.