I SA/Wa 2411/23

I SA/Wa 2411/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1425/24 - Wyrok NSA z 2025-05-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 21 września 2023 r. nr KKU-44A/23 w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez gminę uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wojewoda Śląski decyzją z 30 grudnia 2022 r. nr NWXV.7532.1.39.2018 r. na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (D:U: Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej "ustawa", stwierdził nabycie przez Gminę [...], w której prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...], dalej "Skarżąca", z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawo własności nieruchomości państwowej położonej w Gminie [...], obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej działkami nr: [...], o pow. [...] ha, (powstałą z podziału działek nr [...]), [...] o pow. [...] ha (powstałą z podziału działki [...]), [...] o pow. [...] ha (powstałą z podziału działki [...]), [...] o pow. [...] ha (powstałą z podziału działki [...]), ujawnionych w księdze wieczystej nr [...].
Postępowanie zostało wszczęte na wniosek Burmistrza miasta [...].
Organ I Instancji ustalił, że przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa, co wynika z ww. księgi wieczystej. Zostały nabyte na mocy orzeczeń w o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, orzeczeń o stwierdzeniu nabyciu praw do spadku i umów sprzedaży i zamiany sprzed 1 sierpnia 1985 r., szczegółowo wymienionych w decyzji organu I instancji. W ewidencji gruntów wg stanu na 27 maja 1990 r. widniały pierwotne działki nr [...] oznaczone jako użytek "Ba" tereny przemysłowe, jako własność Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. Następnie działki te zostały podzielone decyzjami Burmistrza Miasta [...], w związku z wydzieleniem części gruntu zajętego pod pas drogi gminnej ul. [...].
Organ I Instancji ustalił, że dla pierwotnych działek, decyzją Urzędu Miejskiego w [...] nr [...] z [...] grudnia 1986 r., ustalono opłatę roczną dla GPWiK z tytułu zarządu/użytkowania. Stwierdzono, że w zasobie Starostwa brak jest załącznika do decyzji a z tej z kolei wynika jedynie ogólna powierzchna nieruchomości bez jej geodezyjnego określenia. Nie odnaleziono decyzji ustanawiającej zarząd.
Z treści pisma Burmistrza miasta [...] z [...] grudnia 2019 r. wynika, że pierwotne działki w części stanowiły drogę. Wydzielone następnie są pasem drogi ulicy [...] w [...] zaliczonej do kategorii dróg publicznych uchwałą nr [...] Rady miasta [...] z [...] września 2004 r., zmienionej uchwałą nr [...] z [...] października 2004 r. Zgodnie z zapisami planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z [...] stycznia 1979 r, a obowiązującym 27 maja 1990 r. działki [...] położone były na terenie oznaczonym symbolem [...] – teren zaopatrzenia w wodę. Projektowa stacja uzdatniania wody, [...] – tereny upraw polowych natomiast działki nr [...] położone były na terenie oznaczonym symbolem [...] – teren urządzenia zaopatrzenia w wodę.
Organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990r. zagospodarowana była drogą niepubliczną i stanowiła własność Skarbu Państwa i nie obciążona była prawem zarządu czy użytkowania.
Ze statusu Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Komunalizacji zatwierdzonego decyzją nr [...] Wojewody [...] z [...] czerwca 1982 r. wynika, że bezpośrednio przed 27 maja 1990 r. było ono przedsiębiorstwem użyteczności publicznej posiadającym osobowość prawną i podlegało wpisowi de rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stanowiło wielozakładową samorządną i samofinansującą się jednostkę gospodarczą, której zadaniem było prowadzenie gospodarki wodno-ściekowej w obszarze całego województwa śląskiego wraz z dyspozycją i zarządem zasobami, produkcją i rozdziałem wody dla celów pitnych i przemysłowych Przedsiębiorstwo podlegało nadzorowi Wojewody [...] jako organu założycielskiego, gospodarowało wydzielonym mu i nabytym mieniem stanowiącym część mienia ogólnonarodowego.
Oceniając zatem czy można w sprawie zastosować art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy (gdy służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej), organ I instancji stwierdził, że przedsiębiorstwo to stanowiło samodzielny, samofinansujący i samorządny podmiot o czym stanowiły przepisy ustawy z 25 września 1981 r o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. D.U. 1987, poz. 201), dalej "ustawa o pp".
W obrocie prawnym występowały jako odrębny od Skarbu Państwa podmiot, działały w imieniu własnym i na własny rachunek, gospodarując wydzielonym im mieniem stanowiącym część mienia ogólnonarodowego i wykonywały wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji (art. 42 ust. 3 ustawy o pp.).
W tym aspekcie organ I instancji stwierdził, że wyłączenie mienia z komunalizacji miało miejsce tylko wtedy gdy mienie to należało do tego przedsiębiorstwa w kategorii prawnej czyli było mu przekazane zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu 27 maja 1990 r. tj. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (D.U: nr 22, poz. 99 ze zm.), dalej "ustawa gg".
Odnosząc się do drugiego z wyłączeń spod komunalizacji (art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy), tj. sytuacji w której mienie należy do przedsiębiorstwa państwowego lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym lub ponad wojewódzkim, organ I instancji stwierdził, że przepis ten również nie ma zastosowania. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji nie zostało wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych których mienie nie podlega komunalizacji (D.U. nr 51, poz. 301). W związku z tym brak jest podstaw aby traktować to mienie będące we władaniu tego przedsiębiorstwa w sposób inny niż mienie będące we władaniu innych przedsiębiorstw państwowych. Poza tym pozytywnie nie rozpoznano wniosku o umieszczenie tego przedsiębiorstwa w tym wykazie a rozporządzenie nie zostało znowelizowane.
Organ ustalił, że [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. z siedzibą w [...] jest następcą prawnym istniejącego w dniu 27 maja 1990 r. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...], dalej WPWIK", przy czym brak jest dokumentów wskazujących jakie konkretnie składniki mienia nieruchomego należące do WPWIK przed 1990 r. zostały przydzielone utworzonemu w 1991 r. przedsiębiorstwu państwowemu GPW w [...] i powstałej w 2005 r. skomercjalizowanej spółce [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A.
w [...].
Bezpośrednio przed 27 maja 1990 r. przekazanie nieruchomości w zarząd państwowych jednostek organizacyjnych (np. przedsiębiorstw państwowych) następowało w drodze decyzji administracyjnej lun w przypadku prawem przewidzianym, np. na podstawie art. 38 ustawy z 29 kwietnia 1985 r.. Przy czym art. 87 ust. 1 tej ustawy stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia wżycie ustawy tj. 1 sierpnia 1985 r. w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Obowiązujący do dnia 31 lipca 1985 r. ustawa z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (D.U. 1969. Poz. 159), przewidywała w art. 8 przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Przepisy te nie przewidywały powstania użytkowania na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. Przepisy te nie przewidywały powstania zarządu w sposób dorozumiany.
Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych a w szczególności WPWIK. Tym samym istniały podstawy do komunalizacji.
Odwołanie wniosło [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów Spółka Akcyjna w [...].
Decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 21 września 2023 r. uchylono decyzję organu I instancji i odmówiono stwierdzenia nabycia przez Miasto [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. wyżej opisanej nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazano, że KKU nie czuje się uprawniony, tak jak to uczynił organ I instancji, do oceny wpisu wieczystoksięgowego, który jest orzeczeniem sądu powszechnego (art. 6268 k.p.c.).
KKU stwierdziło, że co prawda przedsiębiorstwo państwowe powinno ponieść koszty zakupu nieruchomości (aktem notarialnym, decyzją wywłaszczeniową), ponosić opłat za użytkowane, to nie uzasadnionym byłoby przyjęcie, że przedsiębiorstwo takie nie ma w związku z gospodarowaniem tym mieniem, do niego prawa.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w ocenie KKU skoro mienie należało do przedsiębiorstwa, o czym stanowi wpis w księdze wieczystej, nie było zatem podstaw do komunalizacji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...].
Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- art. 7 kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i ustalenie czy przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i poczynienie w tym zakresie ustaleń jedynie na podstawie wpisu w księdze wieczystej nr [...]
- art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie postępowania dowodowego, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż przedmiotowe działki znajdowały się w zarządzie [...] Przedsiębiorstwa w [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191).
art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zakresie w jakim Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do nabycia przez Gminę [...] (w którego prawa i obowiązki wstąpiła Gmina [...]) z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie ewidencyjnym [...], , oznaczonej jako działki numer: [...] o pow. [...] ha (powstała z podziału działek nr: [...]), [...] o pow. [...] ha (powstała z podziału działki nr [...]), [...] o pow. [...] ha (powstała z podziału działki nr [...]), [...] o pow. [...] ha (powstała z podziału działki nr [...]) ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w [...].
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że zapadła ona z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Zgodnie z nim "Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:
1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,
2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,
3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1
- staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Przesłanki komunalizacji oceniane są na datę wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. a wyłączenia zawarte są w art. 11-12 tej ustawy.
Spór dotyczy tego czy nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i czy Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji legitymowało się prawem zarządu tej nieruchomości.
KKU w swej decyzji wskazuje na wpis w księdze wieczystej z którego wynika, że podmiot ten był w niej wpisany obok Skarbu Państwa. Drugim dowodem, choć nie wymienionym przez organ II instancji mogłaby być decyzja o wymierzeniu opłat za zarząd/użytkowanie z [...] grudnia 1986 r.
O ile rzeczywiście na pierwszy rzut oka można by uznać, że skoro na podstawie decyzji o wymierzeniu opłat z tytułu użytkowania gruntów można by przyjąć, że wcześniej musiała być wydana decyzji o ustanowieniu zarządu, to jednak, jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zarządu nie można było domniemywać.
W uchwale z dnia 9 czerwca 1995 r., sygn. akt III CZP 70/95 Sąd Najwyższy stwierdził, że oddawanie gruntów państwowych niezbędnych przedsiębiorstwom państwowym – odpłatnie – w zarząd odbywało się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i, wydanym przez Radę Ministrów z 16 września 1985r. (Dz.U. Nr 47, poz. 240), tj. na podstawie decyzji ostatecznej terenowego organu administracji państwowej. Orzecznictwo sądowoadministracyjne w sposób jednoznaczny przesądziło, że oddanie w zarząd nieruchomości gruntowej wymagało wydania decyzji administracyjnej (p. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1998 r., I SA 1768/96). Znajdowało to także odzwierciedlenie w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu sprzed 5 grudnia 1990 r. Możliwe było także uzyskanie tego prawa na podstawie zawartej za zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przy czym przepis ten odnosił się do państwowych jednostek organizacyjnych w ogólności, bez względu na to, czy posiadały osobowość prawną, czy też nie.
W ocenie Sądu ciężar wykazania spełniania przesłanki sprawowania zarządu jako przesłanki wyłączającej komunalizację spoczywa na podmiocie zainteresowanym. Skarżąca nie posiada innych, poza decyzją o wymierzeniu opłat za użytkowanie, dokumentów na podstawie których udałoby się przyjąć, że spełniała na datę komunalizacji przesłankę wykonywania zarządu, nie mówiąc już o braku samej decyzji o ustanowieniu zarządu, na podstawie której dałoby się wywieźć prawo zarządu do tej nieruchomości.
Zwrócić należy uwagę, że § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu wskazuje, że jednym z dokumentów na wykazanie zarządu może być decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. W pkt 7 wskazano także decyzje o naliczaniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli zostały wydane przed dniem 1 sierpnia 1985 r. W każdym z tych wypadków byłoby to możliwe gdyby decyzja ta w sposób nie budzący wątpliwości wskazywała za jakie konkretnie działki obliczono opłatę. Tymczasem w tej sprawie przedstawiono decyzją Urzędu Miejskiego w [...] nr [...] z dnia [...].12.1986 r. w której ustalono opłatę roczną dla ww. przedsiębiorstwa za zarząd/użytkowanie. W treści decyzji powołano się jedynie na ogólną powierzchnię nieruchomości, bez ich geodezyjnego określenia. Nie można zatem na tej podstawie przyjąć, że opłaty te dotyczyły konkretnej, określonej nieruchomości.
W tym miejscu należy odnieść się do praktyki orzeczniczej wypracowanej w związku ze stosowaniem tego rozporządzenia. (por. wyroki NSA z 17 stycznia 2019r., sygn. akt I OSK 130/17; z 14 września 2017 sygn. akt I OSK 371/17; z 5 września 2017r. sygn. akt I OSK 3058/15; z 15 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1439/15; z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1806/15; z 30 czerwca 2015 r., I OSK 2469/13; z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 198/13; z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11; z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 570/07, publ. CBOSA). Wskazuje ona w sposób niewątpliwy, że decyzja, o której mowa w § 4 pkt 6 lub 7 rozporządzenia z 1998 r. może być dowodem na okoliczność wymierzonej opłaty, jednak nie jest dowodem na ustanowienie prawa zarządu. Co najwyżej może stanowić dowód pomocniczy, który dopiero w powiązaniu z inną wymienioną w nim decyzją czy umową na podstawie, której opłata jest wymierzana, może być uznany za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) określonego w niej podmiotu. Taka konstrukcja może być jednak dopuszczona wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do aktu o ustanowieniu tego prawa, który zaginął lub uległ zniszczeniu. Poza tym, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. I SA 1989/97; z dnia 5 listopada 1999 r.
I SA 2240/98; z dnia 2 lutego 2006 r. I OSK 1295/05, CBOSA). Tymczasem jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych Skarżąca dysponuje wyłącznie decyzją o wymierzeniu opłat z 1986 r .
Także faktyczne władztwo nad nieruchomością nie może stanowić podstawy do uznania istnienia zarządu tą nieruchomością. Zarząd ten musi wynikać z konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych powołanych wyżej. (por. NSA z 8 lutego 2008 r., I OSK 1912/17, uchwała NSA z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16).
Tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości nie da się również wywieść z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Wskazano w nimi, że spod komunalizacji wyłączone są te składniki mienia ogólnonarodowego, które należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym czy ponad wojewódzkim. Sąd w tym składzie dokonując wykładni pojęcia "należące" przyjmuje, że pojęcie to oznacza przysługiwanie podmiotowi tytułu prawnego a nie tylko posiadanie rozumiane jako faktyczne władztwo nad rzeczą. Ustawodawca w tym przepisie upoważnił Radę Ministrów w prawo do wskazania w rozporządzeniu wykazu przedsiębiorstw o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Rozporządzenie wydane na podstawie tej delegacji ustawowej – z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (D.U. Nr 51, poz. 301), nie wymieniało tego przedsiębiorstwa.
Sąd nie podziela wywodów organu II instancji, że zapis w księdze wieczystej dt. właściciela nieruchomości stanowi podstawę do przyjęcia, że Wojewódzkiemu [...] Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji przysługiwało prawo zarządu, co powoduje konieczność nie uwzględnienia wniosku o komunalizację. Istotnie ani organ ani sąd administracyjny nie ma uprawnień do badania wpisów w księgach wieczystych, bo do tego uprawniony jest wyłącznie sąd wieczystoksięgowy. W dacie nabywania prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, WGPWiK było przedsiębiorstwem państwowym, o czym szczegółowo pisał organ I instancji, wpisanym do rejestru przedsiębiorstw państwowych a nie państwową jednostką organizacyjną Skarbu Państwa. Nie mógł mieć do niej zatem zastosowania art. 38 uggiwn. Poza tym z aktu notarialnego nie wynika aby w stosunku do tego przedsiębiorstwa ustanowiony został jego mocą zarząd w stosunku do tego mienia.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 uggiwn tylko nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostawały w ich zarządzie. Z taką umową w tej sprawie nie mamy do czynienia. Ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej tj. decyzji lub umowy co jednoznacznie wynikało z art. 38 uggiwn. Gdy brak jest takiej decyzji lub umowy uznaje się, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej. Powyższy pogląd podziela NSA w licznych wyrokach: z 14 listopada 2019 r., sygn.. akt I OSK 2890/18, z 12 grudnia 2019r., sygn. akt I OSK 2879/18, czy z 10 października 2019r., sygn. akt I OSK 2539/19.
Uzyskanie przez państwowe jednostki organizacyjne tytułu prawnego do nieruchomości w dacie zawarcia umowy sprzedaży mogło nastąpić jedynie w trybie ustawy. Przepisu art. 38 ust. 2 uggiwn dawały natomiast prawo na podstawie którego państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Przepis art. 8 ust. 1 i 2 ww. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. wskazywał, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej, organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast nieruchomości nabyte przez państwowej jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają w ich zarządzie.
Charakter prawny przedmiotowego przedsiębiorstwa wyłączał zatem możliwość uznania, że mocą tych aktów nabycia przedsiębiorstwo to objęło w zarząd przedmiotową nieruchomość.
W konsekwencji nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i stwierdzenia, że brak jest podstaw do komunalizacji i uzasadnia twierdzenie, że organ II instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ utrzyma w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zwrócić należy uwagę, że organ II instancji, ma obowiązek ponownej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zgodnie z art. 136 k.p.a. może nadto przeprowadzić dodatkowe dowody albo zlecić ich przeprowadzenie organowi I instancji. Tymczasem z uzasadnienia organu II instancji wynika tylko, że uznał za wiążący wpis w księdze wieczystej i na tej podstawie przyjął, że brak jest podstaw do komunalizacji. W ogóle nie przeprowadził oceny dowodów zebranych przez organ I instancji, co stanowi o naruszeniu przez organ art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Poza tym, organ błędnie uznał, że może zastosować art. 137 kpa. Jak wynika z akt i twierdzeń organu II instancji. GPW S.A. cofnęła odwołania a więc zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Nie zaszła w takiej sytuacji przesłanka z art. 137 k.p.a. (nie uwzględnia się cofnięcia odwołania gdy prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyda decyzję na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 k.p.a.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a Sąd orzekł jak w wyroku.