I SA/Wa 2398/22

I SA/Wa 2398/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2601/23 - Wyrok NSA z 2024-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi O. M., I. M., L. M. oraz K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 18 lipca 2022 r. nr KO-272/4103/82/22 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "organ/Kolegium") decyzją z 18 lipca 2022 r., nr KO-272/4103/82/22, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej jako "organ I instancji/Prezydent") z 12 stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i nałożenia obowiązku ich zwrotu.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją z 8 sierpnia 2019 r., nr [...], Prezydent przyznał uprawnionym: K.M., O. M., I. M., oraz L. M., w imieniu których występowała ich matka – W. M. jako przedstawiciel ustawowy, na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500,00 zł miesięcznie na rzecz każdego z ww. uprawionych.
Pismem z 27 grudnia 2021 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, czy pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi.
Decyzją z 12 stycznia 2022 r., nr [...], Prezydent uznał za nienależnie pobrane przez W. M. świadczenia w wysokości 20000,00 zł z funduszu alimentacyjnego, przyznane dla K. M., O. M., I. M., oraz L. M., za okres od 1 października 2019 r. do 31 lipca 2020 r. W decyzji tej zobowiązano również W. M. do zwrotu tak wyliczonej należności głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie 2149,49 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że W. M. w trakcie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymała wpłatę bezpośrednią alimentów w kwocie 21684,38 zł. Prezydent wyjaśnił, że choć W. M. nie otrzymała fizycznie gotówki, jednak komornik sądowy w zaświadczeniu wskazał, że została zmniejszona zaległość dłużnika alimentacyjnego wynikająca z niepłacenia alimentów. Organ I instancji powołując się na treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2022 r., poz. 1205, dalej jako "ustawa"), uznał uzyskane w tym okresie kwoty za nienależnie pobrane świadczenie. Zaznaczył, że strona była prawidłowo poinformowana, jakie okoliczności powodują ustanie prawa do świadczeń. W ocenie organu I instancji, pouczenie zawarte w decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego było jasne i czytelne, zaś w przypadku powstania jakichkolwiek wątpliwości świadczeniobiorca miał możliwość uzyskania wyczerpujących informacji pod numerem telefonu wskazanym w decyzji bądź osobiście w siedzibie działu świadczeń rodzinnych. Organ I instancji pouczył jednocześnie stronę o możliwości ubiegania się o umorzenie należności do zwrotu łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenia jej na raty.
Odwołanie od tej powyższej decyzji Prezydenta wniosła W. M. (reprezentowana przez adwokata K. F.) – jako przedstawiciel ustawowy K. M., O.M., I. M., oraz L. M., zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie.
Kolegium decyzją z 18 lipca 2022 r., nr KO-272/4103/82/22, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta z 12 stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że stan faktyczny niniejszej sprawy wygląda w ten sposób, że Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z 6 czerwca 2014 r. w sprawie I C [...] zasądził od A. M. alimenty na rzecz jego małoletnich dzieci: K. M. w kwocie 650 zł miesięcznie, O. M. w kwocie 650 zł miesięcznic, I. M. w kwocie 650 zł miesięcznie i L. M. w kwocie 550 zł miesięcznie. Tak ustalona wysokość alimentów została następnie zmieniona wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 24 października 2018 r. sygn. akt III RC [...], mocą którego podwyższono zasądzone alimenty, poczynając od 1 listopada 2018 r. do kwoty po 750 zł miesięcznie na rzecz małoletniego K. M., do kwot po 700 zł miesięcznie na rzecz małoletnich O. M. i I. M. i na rzecz małoletniej L. M. do kwoty po 650 zł miesięcznie, łącznie kwotę 2800 zł miesięcznie, płatne z góry do dnia 15 każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat do rąk matki małoletnich W. M..
Jak wyjaśniło Kolegium, W związku z tym, że dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a egzekucja okazała się bezskuteczna, organ I instancji decyzją z 8 sierpnia 2019 r. przyznał W. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, do ukończenia 18 roku życia: L. M., I. M., K. M. oraz O. M. na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. w kwocie po 500,00 zł miesięcznie.
Następnie, postanowieniem z 29 czerwca 2020 r., sygn. akt III Nsm [...] Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich zezwolił W. M. i A. M. na dokonanie czynności prawnej przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich dzieci O. M. (urodzonej [...] stycznia 2005 r.), K. M. (urodzonego [...] grudnia 2003 r.), L. M. (urodzonej [...] września 2009 r.) i I. M. (urodzonej [...] listopada 2007 r.), a polegającej na przeniesieniu przez A. M. na rzecz małoletnich dzieci - w zamian za zaległe alimenty należne od A. M. na rzecz małoletnich dzieci: O. M., K. M., L. M. i I. M. - w równych częściach swojego udziału w 1/2 części nieruchomości położonej w [...], gm. [...], działka nr [...] o powierzchni 2900 m2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Jak wskazało dalej Kolegium, w dniu 3 sierpnia 2020 r. A. M. i W. M. działający w imieniu własnym oraz działający łącznie jako przedstawiciele ustawowi w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci: K. M., O. M., I. M., L. M. zawarli w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] umowę przeniesienia własności nieruchomości w trybie art. 453 kodeksu cywilnego, w której w § 2 A. M. działający w imieniu własnym oświadczył, że w celu zwolnienia się z zobowiązania co do zapłaty łącznej kwoty wysokości 21684,38 zł z tytułu zaległych alimentów należnych do dnia 29 czerwca 2020 r. małoletnim dzieciom: K. M., O. M., I. M. i L. M. przenosi w trybie art. 453 kodeksu cywilnego na rzecz małoletnich dzieci: syna K. M. udział w wysokości 1/8 części, córki O. M. udział w wysokości 1/8 części, córki I. M. udział w wysokości 1/8 części i córki L. M. udział w wysokości 1/8 części we współwłasności nieruchomości gruntowej stanowiącej zabudowaną działkę ewidencyjną numer [...] o obszarze 0,29 ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], powiat [...], województwo [...], dla której Sąd Rejonowy w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. Ponadto, A. M. oraz W. M. działający łącznie w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci K. M., O. M., I. M. i L. M. oświadczyli, że na to przeniesienie udziałów we współwłasności przedmiotowej zabudowanej nieruchomości na rzecz małoletnich dzieci: K. M., O. M., I. M. i L. M. wyrażają zgodę i oświadczają, że wobec tego zwalniają A. M. z zobowiązania do zapłaty łącznej kwoty w wysokości 21684,38 zł z tytułu zaległych alimentów należnych do dnia 29 czerwca 2020 r. małoletnim dzieciom: K. M., O. M., I. M. i L. M.. W § 3 aktu stawający oświadczyli, że powyższe rozliczenie uznają za ostateczne w zakresie zaległych alimentów należnych do dnia 29 czerwca 2020 r. od A. M. na rzecz małoletnich dzieci K. M., O. M., I. M. i L. M. i z tego tytułu nie zachowują względem siebie żadnych wzajemnych roszczeń.
Kolegium podniosło, w dniu 28 września 2021 r. do akt sprawy wpłynęło zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z 16 września 2021 r., nr [...] o dokonanych wpłatach, z którego wynika, że 3 sierpnia 2020 r. wypłacono wierzycielom alimentacyjnym tytułem alimentów kwotę 21684,38 zł, w tym odsetki - 1020,41 zł wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego. Dodatkowo, w piśmie z 16 grudnia 2021 r., nr [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] wskazał, że w odpowiedzi na wniosek W. M., dochodzone roszczenie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na wniosek wierzycieli K. M., O. M., I. M. i L. M., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego W. M., przeciwko dłużnikowi A. M., zostało ograniczone o kwotę 21684,38 zł wskazaną w zaświadczeniu z 16 września 2021 r. pod poz. 8.
Z tych względów Kolegium uznało, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w świetle obowiązujących przepisów prawa, prowadzi do wniosku, że decyzja organ I instancji jest prawidłowa.
Kolegium uznało bowiem, że w okresie pobierania przez W. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. na osoby uprawnione: L. M., I. M., K. M. oraz O. M., przyznanych decyzją z 8 sierpnia 2019 r., W. M. otrzymała od dłużnika alimentacyjnego (A. M.) zaległe alimenty wysokości 21684,38 zł należne do dnia 29 czerwca 2020 r. małoletnim dzieciom.
W ocenie Kolegium, nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez W. M. okoliczność, że wypłata zaległych alimentów nie nastąpiła w formie gotówki lecz poprzez przeniesienie praw do udziału w nieruchomości na dzieci. Kolegium podkreśliło, że dłużnik alimentacyjny przeniósł na swoje dzieci: O. M., K. M., L. M. i I. M. w równych częściach własność swojego udziału w 1/4 części nieruchomości. A zatem zgodnie z art. 453 kodeksu cywilnego zobowiązanie alimentacyjne w powyższym zakresie wygasło skoro dłużnik spełnił za zgodą wierzyciela inne świadczenie.
Końcowo Kolegium podkreśliło, że wydana przez Prezydenta, na wniosek W. M., decyzja z 8 sierpnia 2019 r., nr [...], zawierała wyraźne i zrozumiałe pouczenie zarówno, co do konsekwencji otrzymania alimentów od dłużnika alimentacyjnego w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również co do wynikającego z art. 23 ust. 1 ustawy obowiązku strony uprawnionej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jednocześnie w pouczeniu wydanego rozstrzygnięcia przywołano treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy regulującego definicję ustawową terminu "nienależnie pobranego świadczenia". Kolegium wskazało także, że w pouczeniu przywołanej decyzji wskazano na treść art. 19 ust. 1 ustawy, który to przepis nakłada na osobę uprawnioną lub jej przedstawiciela ustawowego obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Kolegium, otrzymanie alimentów zaległych lub bieżących niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy niewątpliwie stanowi zmianę mającą wpływ na prawo do przedmiotowego świadczenia. A zatem zdaniem organu, W. M. pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego i otrzymując w tym czasie należności z tytułu alimentów, znalazła się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli - określonej w art. 28 ust. 1 ustawy. Jest to okoliczność obiektywna, której zaistnienie, niezależnie od stanu świadomości osoby pobierającej świadczenia, prowadzić musi do uznania, że wypłacone w takich uwarunkowaniach świadczenia są nienależnie pobrane, a tym samym, stosownie do art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Pismem z 25 sierpnia 2022 r. skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiodła w imieniu swoich małoletnich dzieci O. M., I. M., oraz L. M. – W. M. (przedstawiciel ustawowy), oraz K. M., wszyscy skarżący reprezentowani przez adwokata K. F., zaskarżając ją w całości oraz podnosząc zarzuty naruszenia:
1) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. organ nie został poinformowany o uzyskaniu dochodu przez W. M. oraz pomija złożone przez nią oświadczenie o braku świadomości co do konsekwencji niepowiadomienia organu o uzyskaniu dochodu;
2) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zaniechanie oceny faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego i uznanie wskutek tych naruszeń, że W. M. w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (tj. od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 lipca 2020 r.) wypłaconych dla K. M., O. M., I. M., L. M. pobierała alimenty od dłużnika, w wysokości otrzymanych w okresie od dnia 3 sierpnia 2020 r. do dnia 3 sierpnia 2020 r. alimentów od dłużnika, co doprowadziło do uznania za nienależnie pobrane świadczenia wysokości 20.000,00 złotych;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta winna zostać zmieniona na korzyść odwołującej się lub uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;
4) art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ustalenie, że w przedmiotowej sprawie świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało wypłacone i nienależnie pobrane przez W. M..
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W trakcie rozprawy w dniu 31 maja 2023 r. pełnomocnik skarżących wniósł dodatkowo o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna, ponieważ wskazane w niej zarzuty okazały się nietrafione.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1205 ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, obowiązana jest do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 7 lit. a, b, d, f i g, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga również, że świadczenie, którego zwrotu dotyczy zaskarżona decyzja, zostało przyznane na okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. na rzecz uprawnionych – K. M., O. M., I. M., oraz L. M., a pobranych przez W. M., jako przedstawiciela ustawowego ww. uprawnionych. Fakt uzyskania 10 grudnia 2021 r. pełnoletności przez K. M. pozostawał bez wpływu na zakres podmiotowy postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 ustawy można kierować jedynie wobec osoby, która pobrała takie świadczenie (por. wyroki WSA w Gliwicach z 2 sierpnia 2012 r., IV SA/Gl 1214/11; z 23 czerwca 2015 r., IV SA/Gl 872/14; z 14 lipca 2015 r., IV SA/Gl 875/14; wyrok WSA w Opolu z 21 lipca 2016 r., II SA/Op 218/16; tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2009 r., sygn. akt I OSK 21/09, na gruncie podobnej regulacji wynikającej z art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej; Dz. U. Nr 86, poz. 732, z późn. zm.). Postępowanie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest postępowaniem odrębnym od postępowania o przyznanie tego świadczenia i kwestia uzyskania pełnoletności przez osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego nie ma decydującego znaczenia dla określenia osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a więc nie decyduje o zakresie podmiotowym postępowania i nie determinuje bezwarunkowo adresata decyzji. Prawidłowo zatem organy obu instancji skierowały wydane w sprawie decyzje do W. M., a nie do jej pełnoletniego syna – K. M.. W tej sytuacji należało jednak odróżnić kwestię interesu prawnego K. M. jako strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., od uprawienia (interesu prawnego) w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., które przejawia się w prawie domagania się przez K. M. kontroli przez sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Kolegium. Powyższe oznacza, że skarga K. M. podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.
Ustalona z kolei w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy definicja "nienależnie pobranego świadczenia" przyjmuje, że nienależnie pobrane świadczenie to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Przypadek ten będzie miał miejsce, jeżeli dojdzie do jednoczesnego pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymania od dłużnika zaległych lub bieżących alimentów. O jednoczesności pobierania obu świadczeń można zaś mówić wtedy, gdy świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego dotyczy tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Wtedy kumulacja tych świadczeń powoduje, że świadczenie z funduszu może stać się świadczeniem nienależnie pobranym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1073/10; CBOSA). Drugim zaś warunkiem dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest okoliczność pobrania przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania) – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 688/21, CBOSA.
Z powyższego wynika, że warunek jednoczesności pobierania świadczeń alimentacyjnych i uzyskania należnych alimentów powinien być w pierwszej kolejności rozważony w aspekcie czasowym i rozumiany jako zbieg wpłat z tych tytułów w danym okresie rozliczeniowym (świadczeniowym). Jeżeli powyższy warunek zostanie spełniony to w takiej sytuacji istnieją podstawy do dokonywania dalszej analizy podyktowanej badaniu stanu świadomości osoby pobierającej świadczenie w kontekście złej wiary.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organy obu instancji słusznie przyjęły, że zaistniałe okoliczności wypełniały przesłanki z art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy. Wszak, co nie jest kwestionowane w tej sprawie, 3 sierpnia 2020 r. wierzyciele alimentacyjni (małoletnie dzieci W. M.) otrzymały tytułem zaległych alimentów równowartość kwoty 21684,38 zł, wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego, tj. A. M. (vide: zaświadczenie z 16 września 2021 r., nr [...] Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] M. C.). Powyższa kwota została następnie zaliczona przez komornika na poczet dochodzonego roszczenia alimentacyjnego (vide: pismo z 16 grudnia 2021 r.). Jak słusznie wskazały organy obu instancji okoliczność ta nie pozostała bez wpływu na uprawnienie do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym (od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r.). Prawidłowo zatem organy dokonały jej uwzględnienia jako przyczyna uznania pobranego świadczenia jako nienależnego.
Bez znaczenia pozostaje tutaj podnoszona w skardze kwestia dotycząca tego, że wypłata nie nastąpiła w formie gotówki, lecz poprzez przeniesienie praw do udziału w nieruchomości. Powyższe nie zmienia bowiem tego, że po stronie uprawnionych niewątpliwie doszło do przysporzenia majątkowego, które wszak ma określoną wartość pieniężną, sprecyzowaną przez same strony przedmiotowej umowy z 3 sierpnia 2020 r. na kwotę 21684,38 zł (vide: § 7 przeniesienia prawa własności nieruchomości w trybie art. 453 kodeksu cywilnego).
Przechodząc z kolei do drugiego warunku uznania pobranych świadczeń za nienależne, tj. stanu świadomości strony je przyjmującej, wskazać należy, że obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń. Zatem dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie.
W realiach niniejszej sprawy organy zasadnie uznały, że W. M. jako osoba pobierająca świadczenie w imieniu swoich małoletnich dzieci była świadoma warunków przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ciążących na niej obowiązków informacyjnych w sytuacji zmiany okoliczności mających wpływ na ustalone prawo do tychże świadczeń. Nie sposób też stwierdzić, że W. M. jest osobą niezaradną czy potrzebującą pomocy w prowadzeniu swoich spraw. Z akt sprawy wynika, że podejmuje prawidłowe decyzje życiowe, o czym świadczą jej wyjaśnienia czy też fakt brania aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowym za pośrednictwem ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika. Nie można zatem uznać, że przy swojej zaradności życiowej i aktywności W. M. nie miała świadomości na temat tego, że nie jest możliwym jednoczesne pobieranie alimentów oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Takie tłumaczenie jest nielogiczne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. W tej sytuacji, uznanie przez organ, że została wypełniona norma określona w art. 2 ust. 7 lit. d w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów w świetle reguł wynikających z art. 80 k.p.a., i nie oznacza dowolności.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sadu, nie sposób zarzucić organom obu instancji naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Reasumując, Sąd uznał, że prawidłowo ustalony przez organy stan faktyczny sprawy dostarczył jednoznacznych podstaw do zakwalifikowania świadczeń pobranych przez W. M. jako pobranych nienależnie. Konsekwencją powyższego było również rozstrzygnięcie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami na podstawie art. 23 ust. 1 i 1a ustawy.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.