I SA/Wa 2391/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościumorzenie postępowaniadekret warszawskitermin prekluzyjnyKodeks postępowania administracyjnegoprawomocnośćstabilizacja prawnaKonstytucja RP

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z 1953 r., uznając, że zastosowanie miał przepis o umorzeniu z mocy prawa po upływie 30 lat od doręczenia decyzji.

Skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z 1953 r. Postępowanie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, ponieważ zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia pierwotnej decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowej ustawy. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając przepis za zgodny z Konstytucją i podkreślając potrzebę stabilizacji prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1953 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości. Kolegium umorzyło postępowanie z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA, ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie 30 lat od doręczenia pierwotnej decyzji (5 maja 1953 r.) i postępowanie nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (16 września 2021 r.). Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, bezczynność organu, przewlekłość, zaniechanie zbadania sprawy merytorycznie, niezbadanie kręgu spadkobierców oraz naruszenie Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisu o charakterze retroaktywnym. Sąd oddalił skargę, uznając, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej został prawidłowo zastosowany. Sąd podkreślił, że nowelizacja miała na celu dostosowanie prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. i wprowadzenie 30-letniego terminu prekluzyjnego dla stwierdzenia nieważności decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa, co jest zgodne z zasadą pewności prawa i stabilizacji stanów prawnych. Sąd odniósł się również do toczącej się przed TK sprawy K 2/22 dotyczącej konstytucyjności tego przepisu, wskazując na możliwość wznowienia postępowania w przypadku jego niekonstytucyjności. Sąd uznał, że zasada stabilizacji porządku prawnego i bezpieczeństwa prawnego przemawiały za zastosowaniem przepisu, mimo potencjalnych wątpliwości co do jego retroaktywności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustawa nowelizująca KPA, wprowadzająca 30-letni termin prekluzyjny dla stwierdzenia nieważności decyzji, została uchwalona w celu dostosowania prawa do wyroku TK i zapewnienia stabilizacji prawnej. Stosowanie przepisu do postępowań toczących się przed jego wejściem w życie jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych przez akty administracyjne sprzed wielu lat, a także uwzględnia niższe standardy orzecznictwa administracyjnego z przeszłości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada ogólna praworządności.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewności prawa, zaufania obywatela do państwa.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności i dziedziczenia.

Konstytucja RP art. 77

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do wynagrodzenia szkody.

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy.

Dz. U. z 2021 r. nr 1491

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

k.c.

Kodeks cywilny

Termin zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (korelowany z 30-letnim terminem z ustawy zmieniającej KPA).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA, który nakazuje umorzenie z mocy prawa postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy. Potrzeba stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych przez akty administracyjne sprzed wielu lat. Zasada proporcjonalności i celowość wprowadzenia 30-letniego terminu prekluzyjnego dla stwierdzenia nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez bezczynność organu od 31 marca 2021 r., celową przewlekłość w sprawie. Zaniechanie zbadania merytorycznie sprawy, zaniechanie wezwania wszystkich uprawnionych osób (spadkobierców). Niezbadanie, czy w okresie 1985 r.-1988 r. T. W. również złożył wniosek dekretowy. Niezbadanie, jaką decyzją urząd zakończył sprawę z wniosku W. W. o zwrot nieruchomości. Zastosowanie ustawy o umorzeniu postępowania nie powinno mieć miejsca w stosunku niniejszego postępowania administracyjnego, ponieważ powoduje utratę przez strony praw i ekspektatywy, co jest niezgodne z Konstytucją RP. Naruszenie zasady nieretroakcji, zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, zasady równości, zasady ochrony prawa własności, dziedziczenia i zasady wynagradzania szkód wyrządzonych przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej. Uchwalenie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z rażącym naruszeniem Regulaminu Sejmu a w konsekwencji Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa ustawa zmieniająca acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa zasada trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych... wypacza sens nadzoru administracyjnego

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

sprawozdawca

Elżbieta Lenart

członek

Przemysław Żmich

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, dotyczącego umorzenia postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat, a także kwestie konstytucyjności przepisów o charakterze retroaktywnym w prawie administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami dekretu o gruntach warszawskich i nowelizacją KPA z 2021 r. Ocena konstytucyjności przepisu może ulec zmianie w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z retroaktywnością przepisów i stabilnością prawa, a także odnosi się do historycznych decyzji administracyjnych z okresu PRL. Wyjaśnia, dlaczego prawo może działać wstecz w pewnych okolicznościach.

Czy prawo może działać wstecz? Sąd wyjaśnia, dlaczego umorzono postępowanie sprzed 70 lat.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2391/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1491
art. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r. nr KOC/3910/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 12 lipca 2022 r. nr KOC/3910/Go/22 po rozpatrzeniu wniosku M. W. utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 9 czerwca 2022 r. nr KOC/3201/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 9 czerwca 2022 r., na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. nr 1491) stwierdziło, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 29 kwietnia 1953 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...]- uległo umorzeniu z mocy prawa.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 31 maja 2019 r. wpłynął wniosek M. W. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 29 kwietnia 1953 r., która została doręczona Rejonowemu Urzędowi Likwidacyjnemu 5 maja 1953 r. (dowód - zwrotka w aktach sprawy karta nr 10). Sąd Powiatowy dla [...] Wydział III Ksiąg Publicznych postanowieniem z 11 lutego 1955 r. nr [...] dokonał wpisu w księdze wieczystej nieruchomości [...] [...] na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po upływie 30 lat od jej doręczenia, a w konsekwencji postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa stosownie do art. 2 ust. 2 ww. ustawy z 11 sierpnia 2021 r.
M. W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że decyzja z 29 kwietnia 1953 r. została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie, że właściwe osoby nie brały udziału w postępowaniu, a zatem w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę wskazało, że zgodnie z art. 158 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się. Postępowanie nadzorcze prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. winno zatem zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej.
W dniu 16 września 2021 r. weszły w życie przepisy ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. i, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Na mocy art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Organ zaznaczył, że według znajdujących się w aktach dokumentów Z. W. - spadkobierca dawnego właściciela nieruchomości nie złożył wniosku o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości, co potwierdziło również pismo Wojewody [...] z 26 kwietnia 2021 r. Orzeczenie administracyjne, o którego wyeliminowanie z obrotu prawnego w dniu 31 maja 2019 r. wystąpił M. W., zostało skierowane do Wydziału Finansowego Terenowego Oddziału Likwidacyjnego w W. Z jego uzasadnienia wynika, że wniosek w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie został w ogóle złożony.
Decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z 29 kwietnia 1953 r. została doręczona Rejonowemu Urzędowi Likwidacyjnemu 5 maja 1953 r. Postanowieniem z 11 lutego 1955 r. Sąd Powiatowy dla [...] Wydział III Ksiąg Publicznych dokonał wpisu w księdze wieczystej nieruchomości [...] [...] na rzecz Skarbu Państwa (odpis str. 21 teczki nieruchomości).
Prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że postępowanie zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia decyzji i na mocy powołanych wyżej przepisów postępowanie to uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r.
Organ zaznaczył, że skoro postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do ustalania kręgu stron postępowania, następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości czy zmarłych uczestników postępowania. Postępowanie nie toczy się od 16 września 2021 r., a decyzja Kolegium stwierdza jedynie zaistnienie przesłanek umorzenia postępowania. Zaskarżona decyzja nie przyznaje żadnych uprawnień, ani nie nakłada na adresatów żadnych obowiązków - jedynie stwierdza skutek, który wystąpił z mocy prawa w postaci umorzenia postępowania. Zgodnie z zasadą ogólna praworządności (art. 6 k.p.a.), mającą walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP) organy administracji mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. To zaś implikuje w szczególności powinność rozpoznawania i rozstrzygania spraw przez organy administracji na gruncie obowiązującego aktualnie (tj. na dzień orzekania przez dany organ) stanu prawnego.
G. M. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez bezczynność organu od 31 marca 2021 r., celową przewlekłość w sprawie, zaniechanie zbadania merytorycznie sprawy, zaniechanie wezwania wszystkich uprawnionych osób, a więc spadkobierców dawnych właścicieli HIP [...], niepobranie z Sądu Wieczystoksięgowego księgi dawnej HIP [...], nieprzekazywanie pism pozostałym stronom, co uniemożliwiało wypowiadanie się ich w sprawie, przedkładanie dokumentów, które mogą być w posiadaniu spadkobierców dawnych właścicieli; niezbadanie, czy w okresie 1985 r.-1988 r. T. W. również złożył wniosek dekretowy, co umożliwiała ówczesna nowelizacja ustawy z 29 kwietnia 1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości; niezbadanie, jaką decyzją urząd zakończył sprawę z wniosku W. W. o zwrot nieruchomości, skoro wówczas organ wspomniał, że do zakończenia postępowania konieczne jest przedłożenie dokumentów potwierdzających dziedziczenie po S. W. i Z. W., jak i zmiana przepisów prawa. Skarżący podniósł, że zakończenie postępowania spadkowego po Z. W. miało miejsce w 1992 r., a więc należało sprawdzić, czy została wydana decyzja po przedłożeniu przez uprawnionych dokumentów spadkowych. To właśnie wniosek W. W. spowodował, że W. M. wniosła o ustalenie daty śmierci S. W. i o stwierdzenie nabycia spadku po S. W., zaś W. W. z M. W. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po Z. W.
Skarżący zaznaczył ponadto, że wniosek M. W. został złożony 31 marca 2019 r., a więc sprawa się toczyła przez zmianą ustawy. Zastosowanie ustawy o umorzeniu postępowania nie powinno mieć miejsca w stosunku niniejszego postępowania administracyjnego, ponieważ powoduje utratę przez strony praw i ekspektatywy, co jest niezgodne z Konstytucją RP.
Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 8 lutego 2023 r. dodatkowe stanowisko w sprawie przedstawił P. M., zaś w piśmie z 13 lutego 2023 r. G. M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Z akt sprawy wynika, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 29 kwietnia 1953 r. zapadło w wyniku rozpoznania wniosku dekretowego złożonego przez nielegitymowany do powyższego Terenowy Urząd Likwidacyjny w W., weszło do obrotu prawnego i zostało wykonane. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w zachowanych aktach administracyjnych sprawy, które dokumentują, że w/w orzeczenie dołączono do wniosku o ujawnienie własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej spornej nieruchomości. Wnioskowany wpis został dokonany przez Sąd Powiatowy [...] w dniu 11 lutego 1955 r.
Poza sporem jest, że wniosek o stwierdzenie nieważności omawianego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] zgłoszony 31 maja 2019r. nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.
Powyższe oznacza zatem, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej.
Istotą zaistniałego sporu są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepisów art. 2, art. 32 ust.1, art. 64 ust.1 i 2 oraz art. 77 ust.1 i 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie reguły nieretroakcji, zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, zasady równości, zasady ochrony prawa własności, dziedziczenia i zasady wynagradzania szkód wyrządzonych przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej.
W skardze zarzucono ponadto uchwalenie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z rażącym naruszeniem art. 189 ust.1 i 2 Regulaminu Sejmu a w konsekwencji art. 190 ust. 1 oraz 112 i 120 Konstytucji RP.
Powyższa okoliczność pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie gdyż Sąd w toku prowadzonego przez siebie postępowania sąd nie bada procedury legislacyjnej uchwalania przepisów prawa.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać należy, że sprawie niniejszej prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być, zdaniem sądu, rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że dokonana nowelizacja prawa miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni156 § 2 k.p.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.
Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m. in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi.
Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza , że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa.
W nawiązaniu do zarzutów skargi skoncentrowanych na niekonstucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności zakwestionowanej normy, Sąd dostrzega, że dla jego subiektywnie postrzegających problem adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność.
Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych ( wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz pozostałych zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego.
Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt.
Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980r. Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego sądu z 4 kwietnia 2022r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono także, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym.
Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości).
Wskazane argumenty dowodzą , zdaniem sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego , w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.
Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki.
Niezależnie od powyższego, w nawiązaniu do wniosku skargi, zauważyć należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145 a k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu bezczynności organu oraz opieszałego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd dostrzega naganność takiego postępowania. Sąd zauważa jednocześnie, że strona miała możliwość egzekwowania swoich praw w ramach odrębnych postępowań ze skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, z czego jednak nie skorzystała. Natomiast na tym etapie postępowania zarzuty skargi w tym przedmiocie nie mogą odnieść spodziewanego przez Skarżących skutku.
Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności.
Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI