I SA/Wa 2374/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy umorzenie postępowania o odszkodowanie za nieruchomość warszawską z powodu braku udowodnienia tytułu własności poprzedników prawnych skarżących.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską. Skarżący domagali się odszkodowania za grunty objęte dekretem z 1945 r., twierdząc, że ich poprzednicy prawni byli właścicielami. Organy administracji oraz Sąd uznały, że skarżący nie udowodnili tytułu własności swoich poprzedników, ponieważ przedłożony odpis aktu notarialnego z 1938 r. nie spełniał wymogów formalnych, a inne dokumenty nie były wystarczające do potwierdzenia prawa własności na kluczową datę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. R., A. M. i M. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, objętą dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Podstawą umorzenia było uznanie przez organy administracji, że skarżący nie udowodnili prawa własności swoich poprzedników prawnych do nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu. Kluczowym dowodem, który organy uznały za niewiarygodny, był odpis aktu notarialnego z 20 lutego 1938 r., ponieważ nie spełniał on wymogów formalnych określonych w Prawie o notariacie z 1951 r. (m.in. brak okrągłej pieczęci, podpisu notariusza). Sąd podzielił stanowisko organów, podkreślając, że w sytuacji braku innych dowodów stanu własności na datę wejścia w życie dekretu, taki wadliwy formalnie dokument nie może stanowić podstawy do stwierdzenia legitymacji procesowej skarżących. Sąd odrzucił argumentację skarżących, że inne dokumenty z lat 70. XX wieku (pisma administracji, rejestry, zeznania) mogłyby potwierdzić prawo własności lub co najmniej władanie nieruchomością przez ich poprzedników, wskazując, że kluczowe jest udowodnienie tytułu własności na dzień 21 listopada 1945 r. Wobec braku możliwości potwierdzenia legitymacji procesowej skarżących, Sąd uznał za prawidłowe zastosowanie przez organy art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenie postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwy formalnie odpis aktu notarialnego nie może stanowić wiarygodnego dowodu prawa własności, zwłaszcza gdy nie ma innych dowodów potwierdzających stan własności na kluczową datę, a tym samym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia legitymacji procesowej.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że odpis aktu notarialnego z 1938 r. nie spełniał wymogów formalnych Prawa o notariacie z 1951 r. (brak pieczęci, podpisu), co czyniło go niewiarygodnym dowodem prawa własności na dzień 21 listopada 1945 r. Wobec braku innych wystarczających dowodów, skarżący nie udowodnili swojej legitymacji procesowej, co skutkowało prawidłowym umorzeniem postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego; strona to każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny ma charakter materialnoprawny.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania; organ administracji umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny.
u.g.n. art. 215 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego lub działki, jeżeli przeszły na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., a poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po tej dacie.
dekret warszawski
Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
Grunty warszawskie przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie Skarbu Państwa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody; dokumenty urzędowe sporządzone przez organy państwowe w zakresie ich kompetencji stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów; organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Prawo o notariacie art. 53 § § 1
Ustawa z dnia 25 maja 1951 r. - Prawo o notariacie
Wydawanie wypisów aktu przez państwowe biuro notarialne.
Prawo o notariacie art. 55
Ustawa z dnia 25 maja 1951 r. - Prawo o notariacie
Wymogi dotyczące wypisu aktu notarialnego (nagłówek, powtórzenie oryginału, zaznaczenie wydania, podpis, pieczęć).
Prawo o notariacie art. 56 § § 2
Ustawa z dnia 25 maja 1951 r. - Prawo o notariacie
Stosowanie przepisów o wypisach do odpisów i wyciągów.
ustawa z 20 marca 1950 r. art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej
Przejście gruntów warszawskich na własność Skarbu Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłożony odpis aktu notarialnego z 1938 r. nie spełnia wymogów formalnych Prawa o notariacie z 1951 r., co czyni go niewiarygodnym dowodem prawa własności. Brak wystarczających dowodów potwierdzających prawo własności poprzedników prawnych na dzień wejścia w życie dekretu warszawskiego. Skarżący nie wykazali swojej legitymacji procesowej. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było prawidłowe z powodu bezprzedmiotowości postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżących, że inne dokumenty z lat 70. XX wieku (pisma administracji, rejestry, zeznania) mogłyby potwierdzić prawo własności lub władania nieruchomością. Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów. Zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania.
Godne uwagi sformułowania
przy braku innych dowodów stanu własności nieruchomości dekretowej na dzień 21 listopada 1945 r., wiarygodnego dowodu prawa własności nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu warszawskiego, w rozumieniu art. 76 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może stanowić niespełniający wymogów prawnych co do formy poświadczenia odpis aktu nabycia nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców. nie zawiera on bowiem pieczęci okrągłej biura notarialnego, a jedynie stwierdzenie jej obecności w miejscu wyznaczonym. Brak w nim również podpisu nieczytelnego notariusza. nie może stanowić bazowego dowodu dla stwierdzenia legitymacji procesowej spadkobierców osób występujących w takim akcie notarialnym jako nabywcy nieruchomości.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sędzia
Nina Beczek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie wymogów formalnych dla dowodów prawa własności nieruchomości warszawskich, zwłaszcza w kontekście dekretu Bieruta i wadliwych odpisów dokumentów historycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich i wymogów dowodowych w postępowaniu o odszkodowanie na podstawie art. 215 u.g.n. Interpretacja przepisów o Prawie o notariacie z 1951 r. w kontekście historycznych dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych nieruchomości warszawskich i problemów z udowodnieniem prawa własności na podstawie starych dokumentów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i reprywatyzacji.
“Nieruchomości warszawskie: Jak wadliwy akt notarialny z 1938 roku zablokował odszkodowanie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2374/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-12-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Nina Beczek Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Nina Beczek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi H. R., A. M. i M.T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 października 2023 r. nr 4204/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 16 października 2023 r., nr 4204/2023, po rozpatrzeniu odwołania H. R., A. M. i M. T., Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z 14 września 2022 r., nr 457/SD/2022, o umorzeniu postępowania o przyznanie odszkodowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" działka "[...]", znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 roku, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, na własność Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowy grunt wchodzi w skład części działki ewid. nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, części działki ewid. nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i części działki ewid. nr [...] stanowiącej własność [...] z obrębu [...]. Pismem z 21 lutego 2018 r. H. R. oraz pismami z 19 marca 2018 r. M. T. i A. M. wystąpili o ustalenie odszkodowania za "nieruchomość o powierzchni 338 m2, położoną w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. Nr "[...]"." Decyzją z 14 września 2022 r. Prezydent [...] orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" działka "[...]", stanowiącą obecnie część działki ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewid. nr [...] z obrębu [...] Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. R., M. T. i A. M. Decyzją z 16 października 2023 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z 14 września 2022 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że możliwość skorzystania z uprawnienia do odszkodowania przewidzianą art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami posiada podmiot legitymujący się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z kolei art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zdaniem Wojewody, trafnie uznał organ pierwszej instancji, że przy braku innych dowodów stanu własności nieruchomości dekretowej na dzień 21 listopada 1945 r. wiarygodnego dowodu prawa własności nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu warszawskiego, w rozumieniu art. 76 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może stanowić niespełniający wymogów prawnych co do formy poświadczenia odpis aktu nabycia nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców. Jednocześnie, w ocenie organu odwoławczego, taki odpis nie może stanowić dowodu wyjściowego dla stwierdzenia legitymacji procesowej spadkobierców osób występujących w takim akcie notarialnym jako nabywcy nieruchomości. Wojewoda zastrzegł przy tym, że nie zajmuje stanowiska, że jedynie wpis do księgi wieczystej stanowi dowód posiadania prawa własności nieruchomości przez dawnego właściciela nieruchomości objętej dekretem warszawskim. Zatem, co do zasady, w sytuacji zniszczenia lub zaginięcia księgi wieczystej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, akt notarialny nabycia nieruchomości przed datą 21 listopada 1945 r. może stanowić dowód własności nieruchomości. Jednakże, umowa nabycia nieruchomości objętej wnioskiem o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinna być przedłożona do akt sprawy w formie uwiarygodnionej urzędowo. W niniejszej sprawie ten zaś warunek nie został zachowany. Organ odwoławczy podniósł, że kwestionowany co do wiarygodności formy odpis aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r., podpisany przez p. o. notariusza W. C., został sporządzony pod rządami ustawy z 25 maja 1951 r. - Prawo o notariacie. Zgodnie z art. 53 § 1 ww. ustawy, państwowe biuro notarialne wydaje wypis aktu stronom stawającym albo tym, dla których zastrzeżono prawo otrzymania wypisu lub ich następcom prawnym, każdej osobie tylko po jednym wypisie, chyba że w akcie postanowiono inaczej. Stosownie do art. 55 ww. ustawy, w nagłówku wypisu zaznacza się, że wydawany dokument jest wypisem. Wypis powinien być dosłownym powtórzeniem oryginału, jednakże poprawek i przekreśleń znajdujących się w oryginale nie należy zamieszczać w wypisie. W końcu wypisu zaznacza się, komu i kiedy wypis wydano. Wypis podpisuje notariusz i zaopatruje pieczęcią państwowego biura notarialnego. Wypis, mający więcej niż jeden arkusz, będzie ponumerowany, zeszyty, parafowany i spojony pieczęcią. Zaś na mocy art. 56 § 2 przepisy art. 55 stosuje się odpowiednio do odpisów i wyciągów. Organ podkreślił, że znajdujący się w aktach administracyjnych "odpis" aktu notarialnego z 20 lutego 1938 r. nie spełnia powyższych wymogów. Nie zawiera on bowiem pieczęci okrągłej biura notarialnego, a jedynie stwierdzenie jej obecności w miejscu wyznaczonym. Brak w nim również podpisu nieczytelnego notariusza. W treści ww. "odpisu" brak jest również pieczęci notariusza przy notatce odręcznej "za zgodność z oryginałem. 12.1X.1972 r." Ponadto, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało aby wskazany w omówionym dokumencie p.o. notariusza sporządzającego akt notarialny, to jest W. C., w rzeczywistości posiadał tę funkcję publiczną nadaną. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji o odmowie mocy dowodowej powyższemu dokumentowi. Wojewoda nie uwzględnił przy tym argumentacji stron, że w aktach sprawy znajdują się również dokumenty potwierdzające prawo własności do przedmiotowej nieruchomości po tej dacie, takie jak analiza geodezyjna sporządzona [...] marca 2021 r., w której potwierdzono, że władającymi sporną nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r. byli B. i M. B. Wojewoda zaznaczył, że dokumentacja sporządzona współcześnie mogłaby stanowić dowód pomocniczy dla potwierdzenia stanu własności nieruchomości na datę wejścia w życie dekretu, przy stwierdzonym zaginięciu księgi wieczystej, ale tylko w sytuacji gdyby akt nabycia nieruchomości, zawarty przed datą newralgiczną dla badania wyjściowego stanu własności nieruchomości, został złożony do akt sprawy w formie jaka przypisana została takiemu rodzajowi dokumentu urzędowego na mocy obowiązujących wówczas przepisów. W ocenie organu, nie jest też wymagane, wbrew stanowisku skarżących, złożenie do akt sprawy oryginału przedmiotowego aktu notarialnego dla udowodnienia, wraz z ciągiem postanowień spadkowych/aktów poświadczenia dziedziczenia znajdujących się w aktach organu pierwszej instancji, legitymacji procesowej wnioskodawców. Taka możliwość bowiem w sposób oczywisty nie istnieje wobec braku księgi wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Organ odwoławczy nie podzielił również podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie przez Prezydenta dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji podjął szereg czynności procesowych celem ustalenia wiarygodności formy złożonego do akt sprawy odpisu aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r. Czynności te jednak dały wynik negatywny, co Prezydent, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, uwzględnił przy rozstrzygnięciu końcowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego wnieśli H. R., M. T. i A. M. zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania wskutek przyjęcia, że M. i B. B. w chwili wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie byli właścicielami nieruchomości "[...]" działka "[...]" wyłącznie z uwagi na nieodnalezienie oryginału lub właściwie sporządzonego odpisu aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r., a tym samym pominięcie przy dokonywaniu ustaleń faktycznych pozostałej części materiału dowodowego, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym szereg innych dokumentów, wskazuje na to, że M. i B. B. byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu, zaś nieruchomość pozostawała w ich władaniu od co najmniej 1972 roku, 2) mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie prawa procesowego, to jest art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie stało się w stosunku do skarżących bezprzedmiotowe z uwagi na to, że ich poprzednicy prawni nie byli w chwili wejścia w życie dekretu właścicielami nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie, a zatem skarżącym nie przysługuje status stron postępowania, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że w momencie wejścia w życie dekretu poprzednicy prawni skarżących byli właścicielami nieruchomości przy ul. [...], w związku z czym postępowanie względem nich powinno się w dalszym ciągu toczyć. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ocenę o braku przysługiwania skarżącym legitymacji w niniejszej sprawie organ oparł na niesłusznym założeniu, że znajdujący się w aktach odpis aktu notarialnego oraz współczesna analiza geodezyjna, wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako jedyny inny dokument potwierdzający prawo własności nieruchomości przy ul. [...] w [...], stanowiły jedyny dowód tego, że B. i M. B. władali przedmiotową nieruchomością. Przyjmując to wadliwe założenie organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do innych znajdujących się w aktach sprawy dokumentów stanowiących dowód przysługiwania B. i M. B. prawa własności nieruchomości, to jest: 1) pisma Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] maja 1971 r. adresowanego do B. i M. B. w sprawie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa - fakt adresowania tego pisma do poprzedników prawnych stron wskazuje na to, że ówczesne organy administracji państwowej traktowały te osoby jako właścicieli nieruchomości, 2) postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z [...] czerwca 1971 r. o stwierdzeniu zaginięcia księgi wieczystej i wpisaniu przejścia nieruchomości na rzecz Skarbi Państwa wraz z potwierdzeniem jego odbioru - w tym przypadku również pismo to było adresowane do B. i M. B., 3) dokumentu z grudnia 1972 r. zatytułowanego jako rejestr pomiarowy z klasyfikację gleboznawczą sporządzony w [...] Przedsiębiorstwie Geodezyjnym na podstawie badań hip. z roku 1969 zakt. w październiku 1972 r. i ustalenia stanu władania zaktualizowanych w m-cu czerwiec lipiec 1972 r. - w dokumencie tym M. i B. B. zostali wskazani jako władający nieruchomością, co świadczy o utrzymywaniu się tego stanu jeszcze po formalnym przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa, 4) dokumentu zatytułowanego jako Księga protokołów - ustalenie granic oraz właścicieli lub osób władających nieruchomościami położonymi na obszarze [...], os. [...] – M. i B. B. wskazani są w kolumnie "właściciele" przy przedmiotowej nieruchomości, z dokumentu tego wynika również, że oryginał aktu notarialnego, którego odpis jest kwestionowany przez organy administracji publicznej, został zniszczony w trakcie działań wojennych, 5) elaboratów szacunkowych z października 1972 r. – M. i B. B. wskazani są w nich jako właściciele przedmiotowej nieruchomości, 6) protokołu inwentaryzacyjnego z [...] sierpnia 1972 r. sporządzonego przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] – M. i B. B. wskazani są w nim jako właściciele nieruchomości, 7) protokołu przesłuchania B. B. z [...] sierpnia 1972 r. przed pracownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - w przesłuchaniu tym były właściciel nieruchomości pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał, że na podstawie kwestionowanego aktu notarialnego nabył prawo własności przedmiotowej nieruchomości, zaś posiadany przez niego wypis aktu notarialnego uległ zniszczeniu podczas działań wojennych. Wobec powyższego, zdaniem skarżących, nietrafnie organ odwoławczy w całości odmówił mocy dowodowej odpisowi aktu notarialnego z 1938 r. W tym zakresie skarżący powołali się na art. 75 § 1 k.p.a. i wskazali, że uwzględniając wątpliwości organu co do formalnej prawidłowości sporządzenia odpisu aktu nabycia, znajdujący się w aktach sprawy dokument stanowi dowód istnienia aktu notarialnego o określonej treści z [...] lutego 1938 r. Zestawiając ten dokument z niekwestionowaną okolicznością zaginięcia księgi wieczystej (co potwierdza m.in. pismo Sądu Rejonowego dla [...] z 20 kwietnia 2021 r.), a także zniszczeniem wydanego poprzednikom prawnym stron wypisu aktu notarialnego (potwierdzają to powyższe dokumenty) oraz powołanymi w uzasadnieniu skargi dokumentami, których prawdziwość w żaden sposób nie została poddana w wątpliwość na etapie postępowania administracyjnego, a z których bezpośrednio lub pośrednio wynika prawo własności lub co najmniej władanie faktyczne M. i B. B. (co jest wystarczające z punktu widzenia materialnych podstaw rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu administracyjnym wniosku stron), za nietrafne uznać trzeba ustalenia organu odwoławczego co do braku legitymacji czynnej stron przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Wojewody Mazowieckiego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z 14 września 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" działka "[...]", stanowiącą obecnie część działki ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...]. Powodem umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania było uznanie przez organy, że skarżący nie udowodnili praw swoich poprzedników prawnych do gruntu objętego roszczeniem o odszkodowanie, a w konsekwencji skarżącym nie można przyznać przymiotu strony w tym postępowaniu. Powyższe stanowisko organów kwestionują skarżący. Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), dalej zwanej "k.p.a.". Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskami skarżących o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r." Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 21 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Odszkodowanie, o którym mowa w powołanym przepisie może być zatem przyznane wyłącznie na wniosek podmiotu uprawnionego, jakim jest poprzedni właściciel nieruchomości objętej działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279) lub jego następcy prawni. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów, że w niniejszej sprawie skarżący nie udowodnili praw swoich poprzedników prawnych do gruntu objętego roszczeniem o odszkodowanie. Zdaniem Sądu, dowodu potwierdzającego tytuł własności poprzedników prawnych skarżących do dawnej nieruchomości [...] nie może stanowić przedłożony do akt sprawy odpis aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r. Zasadnicze znaczenie dla powyższej oceny ma okoliczność, że w dacie sporządzenia tego dokumentu (tj. w dniu [...] września 1972 r.) obowiązywały przepisy ustawy z 25 maja 1951 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 1963 r., Nr 19, poz. 106), zwanej dalej "ustawą z 25 maja 1951 r.". Przepisy te określały w sposób dokładny wymogi jakie musiał spełniać odpis aktu notarialnego w zakresie wiarygodności formy jego sporządzenia. Zgodnie z art. 61 § 1 ww. ustawy z 25 maja 1951 r., państwowe biuro notarialne wydaje wypis aktu stronom stawającym albo tym, dla których zastrzeżono prawo otrzymania wypisu lub ich następcom prawnym, każdej osobie tylko po jednym wypisie, chyba że w akcie postanowiono inaczej. Z kolei art. 63 powołanej ustawy stanowił, że w nagłówku wypisu zaznacza się, że wydawany dokument jest wypisem. Wypis powinien być dosłownym powtórzeniem oryginału, jednakże poprawek i przekreśleń znajdujących się w oryginale nie należy zamieszczać w wypisie. W końcu wypisu zaznacza się, komu i kiedy wypis wydano. Wypis podpisuje notariusz i zaopatruje pieczęcią państwowego biura notarialnego. Wypis, mający więcej niż jeden arkusz, będzie ponumerowany, zeszyty, parafowany i spojony pieczęcią. Zaś na mocy art. 64 § 2 przepisy art. 63 stosuje się odpowiednio do odpisów i wyciągów. Dostrzec w tym miejscu trzeba, że w zaskarżonych rozstrzygnięciach organy przywołały pierwotną numerację powołanych przepisów ustawy z 25 maja 1951 r., a nie numerację obowiązującą w dacie sporządzania wskazanego wyżej odpisu aktu notarialnego (tj. 12 września 1972 r.). Jednakże wskazane uchybienie organów pozostaje bez wpływu dla poczynionych rozważań, gdyż zmianie uległa jedynie numeracja, a nie treść wskazanych przepisów. Zdaniem Sądu, analiza treści przedłożonego do akt sprawy odpisu aktu notarialnego z 20 lutego 1938 r. potwierdza ocenę organów, że wynikające z przywołanych przepisów ustawy z 25 maja 1951 r. – Prawo o notariacie wymogi co do wiarygodności formy nie zostały w przypadku tego dokumentu spełnione. Omawiany odpis nie zawiera pieczęci okrągłej biura notarialnego, a jedynie stwierdzenie jej obecności w miejscu wyznaczonym. Brak w nim również podpisu nieczytelnego notariusza. W treści ww. "odpisu" brak jest również pieczęci notariusza przy notatce odręcznej "za zgodność z oryginałem. 12.1X.1972 r." Ponadto, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło aby wskazany w omówionym dokumencie p. o. notariusza sporządzającego akt notarialny – W. C., w rzeczywistości posiadał tę funkcję (por. pismo Wiceprezesa Izby Notarialnej w [...] z 16 czerwca 2021 r.) Wobec zatem niezachowania przez przedłożony odpis aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r. formy jaka przypisana została temu rodzajowi dokumentu urzędowego na mocy obowiązujących w dacie jego sporządzenia przepisów, prawidłowo organy odmówiły wskazanemu dokumentowi wiarygodności i mocy dowodowej. Z treści skargi wynika, że skarżący powyższe wątpliwości co do formalnej prawidłowości przedłożonego odpisu aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r. dostrzegają. Jednakże, ich zdaniem, przedmiotowy dokument stanowi dowód istnienia aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r. o określonej treści. W konsekwencji podnoszą oni, że zestawiając sporny dokument z niekwestionowaną okolicznością zaginięcia księgi wieczystej, zniszczeniem wydanego poprzednikom prawnym skarżących wypisu aktu notarialnego oraz wymienionymi w skardze dokumentami z lat 70-tych XX wieku, których prawdziwości organy nie poddają w wątpliwość, a z których bezpośrednio lub pośrednio wynika prawo własności lub co najmniej władanie faktyczne poprzedników prawnych skarżących (co jest wystarczające z punktu widzenia materialnych podstaw rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu administracyjnym wniosku stron) nietrafne są ustalenia organu co do braku legitymacji czynnej stron postępowania. Sąd powyższego stanowiska skarżących nie podziela. Zaznaczyć trzeba, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ odwoławczy, że przy braku innych dowodów stanu własności nieruchomości dekretowej na dzień 21 listopada 1945 r., a taka sytuacja niewątpliwie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, przedłożony do akt odpis aktu notarialnego z [...] lutego 1938 r., który niewątpliwie nie spełnia wymogów prawnych co do formy poświadczenia, nie może stanowić wiarygodnego, w rozumieniu art. 76 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., dowodu prawa własności dawnej nieruchomości warszawskiej na wskazaną datę i jednocześnie nie może stanowić bazowego dowodu dla stwierdzenia legitymacji procesowej spadkobierców osób występujących w takim akcie notarialnym jako nabywcy nieruchomości. W konsekwencji zawarta w skardze argumentacja o wadliwym pominięciu przez organy, przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie, pozostałej części zgromadzonego materiału dowodowego nie mogła mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro zatem wydanie decyzji na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. możliwe jest tylko na wniosek poprzedniego właściciela nieruchomości warszawskiej lub jego następców prawnych, a postępowanie wyjaśniające nie pozwoliło na potwierdzenie legitymacji procesowej skarżących, to prawidłowo organy zastosowały w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. i umorzyły postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania. Tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. W sprawie nie doszło również do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postępowania. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki uprawniające do wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania za dawną nieruchomość warszawską. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżących. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634) orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI